Danıştay Dava Dairesi · E. 2020/3900 · K. 2024/5447

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2020/3900 E.  ,  2024/5447 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2020/3900 Karar No:2024/5447 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... (...) Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Hukuk Müşaviri Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Otelcilik Turizm ve Ticaret A.Ş. VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Ülkün Hidroelektrik Enerji Üretim Tesisinin Su Kullanım Hakkı ve İşletme Esaslarına İlişkin Anlaşma uyarınca 2018 yılı elektrik üretimi için 916.411,44-TL olarak hesaplanan hidroelektrik kaynak katkı payının ödenmesinin istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile fazla ödendiği ileri sürülen 151.243,69-TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle birlikte davalı idareden tahsili ile şirketlerine ödenmesi istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu hidroelektrik kaynak katkı payının hesaplanmasına ilişkin formülde kullanılan Türkiye Ortalama Elektrik Toptan Satış Fiyatının 20,48 Krş/kWh olarak dikkate alındığı, Mahkemelerinin 24/09/2019 tarihli ara kararı ile davalı idareden Hidroelektrik kaynak katkı payının ...tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararı uyarınca (17,10-TL/kWh) hesaplanması durumunda davacının ödemesi gereken tutarın hesaplanmasının istenildiği, 08/10/2019 tarihinde tebliğ edilen 24/09/2019 tarihli ara kararı gereğinin yerine getirilmediği anlaşıldığından, 19/11/2019 tarihinde ara kararın yenilendiği, 18/12/2019 tarihinde Mahkemelerinin kayıtlarına giren davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı ara karar cevabından davacının ödemesi gereken tutarın 765.167,75-TL olduğunun anlaşıldığı; bu durumda, davalı idare ile davacı şirket arasında imzalanan sözleşme uyarınca davacıdan talep edilmesi gereken toplam hidroelektrik kaynak katkı payının 765.167,75-TL olduğu, 916.411,44-TL olarak hesaplanan hidroelektrik kaynak katkı payının ödenmesinin istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı, öte yandan, davacının ödemiş olduğu 916.411,44-TL'den ödenmesi gereken toplam 765.167,75-TL'nin mahsubu sonucu kalan 151.243,69-TL'nin tazmininin gerektiği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak dava konusu işlemin iptaline ve 151.243,69-TL'nin ödeme tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte tazmini talebinin kabulüne karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, Su Kullanım Hakkı ve İşletme Esaslarına İlişkin Anlaşmasında hidroelektrik kaynak katkı payı tutarının hesaplanma şeklinin ve ödemenin ne zaman yapılacağının açıkça belirtildiği, TORETOSAF değerinin 2018 yılında gerçekleşen fiyatlar üzerinden hesaplanarak 2018 yılı sonunda EPDK tarafından Kurul kararı alınmasına müteakip Resmi Gazete’de ilan edilen bir referans fiyat olduğu, Kurul kararında ifade edilen “2019 yılında geçerli olmak üzere” ibaresi 2019 yılı üretimini değil 2019 yılı hesaplamalarında kullanılmasını ifade ettiği, davacı şirketin doğru değer olarak kullanılması gerektiğini iddia ettiği 17,1 kr./kWh değerinin 13/12/2017 tarihinde belirlenmiş ve 2017 yılında gerçekleşen fiyatlardan elde edilmiş değer olduğu, Mahkemece referans alınan değerinin hatalı olduğu ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, davalı Kurum ile 03/07/2013 tarihli sözleşmenin imzalandığı ve bu sözleşmenin 30. maddesinin uyuşmazlıkla ilgili olduğu, idare tarafından ilgisiz sözleşme ve sözleşme maddesine atıf yapıldığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: ESAS YÖNÜNDEN: MADDİ OLAY : Dava dışı Dünya Enerji Elektrik Üretim A.Ş. ile Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü arasında 03/07/2013 tarihinde Ülkün Hidroelektrik Enerji Üretim Tesisinin Su Kullanım Hakkı ve İşletme Esaslarına İlişkin Anlaşma (Anlaşma) imzalanmış, sonrasında ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararı ile Dünya Enerji Elektrik Üretim A.Ş.'nin davacı şirket bünyesinde birleşmesine onay verilmiştir. Anlaşma'nın ''Hidroelektrik Kaynak Katkı Payının esasları, hesaplama şekli ve ödenmesi" başlıklı 30. maddesinde, "(...) DSİ'ye ödenmesi taahhüt edilen birim elektrik kilowat/saat (kW/H) başına 2,66 (rakam ile) iki virgül altmış altı (yazı ile) iletim sistemine verilen enerji üretim miktarı ile çarpılması sonucu Hidroelektrik Kaynak Katkı Payı tutarı belirlenir. Tesisin yıllık enerji üretimi bir sonraki yılın 15 Ocak tarihine kadar Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi (TEİAŞ) veya ilgili dağıtım şirketi tarafından bildirilir. Belirlenen Hidroelektrik Kaynak Katkı Payı tutarının teklif yılından ödemeye esas üretim yılına kadar EPDK tarafından belirlenen Türkiye Ortalama Elektrik Toptan Satış Fiyatının artışı oranında güncelleştirilerek EPDK'ca verilen lisans süresince, takip eden ayın Ocak ayı sonuna kadar gelir kaydedilmek üzere şirket tarafından DSİ'ye ödenmesi gerekmektedir (...). Hidroelektrik Kaynak Katkı Payı tutarının hesaplanması için aşağıdaki formül uygulanır: (...) K1 = Ödemeye esas üretim yılındaki EPDK tarafından belirlenen Türkiye Ortalama Elektrik Toptan Satış Fiyatı (...)" kuralı yer almıştır. Hidroelektrik Kaynak Katkı Payı hesaplanırken Anlaşmanın 30. maddesinde "K1 = Ödemeye esas üretim yılındaki EPDK tarafından belirlenen Türkiye Ortalama Elektrik Toptan Satış Fiyatı" olarak tanımlanan katsayı, 18/12/2018 tarih ve 30629 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 13/12/2018 tarih ve 8252-9 sayılı Kurul kararı ile belirlenen Türkiye Ortalama Elektrik Toptan Satış Fiyatı olarak 20,48 Krş/kWh alınmış, yapılan hesaplama sonucunda 2018 yılı üretimi için 916.411,44-TL hidroelektrik kaynak katkı payı belirlenmiştir. Bu tutarının en geç 31/01/2019 tarihine kadar ödenmesi istemine ilişkin Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Hidroelektrik Enerji Dairesi Başkanlığının 29/01/2019 tarih ve 70902 sayılı işlemin tesis edilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 6446 sayılı Elektirik Piyasası Kanunu'nun "Hidrolik kaynaklara başvuruların değerlendirilmesi" başlıklı 29. maddesinde, "(1) Hidrolik kaynaklar için üretim lisansı almak maksadı ile su kullanım hakkı anlaşması imzalamak üzere yapılan başvurularda, su kullanım hakkı anlaşması imzalanacak tüzel kişiyi belirlemeye DSİ yetkilidir. Aynı kaynak için DSİ’ye birden fazla başvuru yapılmış olması hâlinde; fizibilitesi kabul edilebilir bulunanlar arasından her yıl için birim megavat başına en yüksek oranda hidroelektrik kaynak katkı payı vermeyi teklif eden tüzel kişi, anlaşma imzalanmak üzere belirlenir ve Kuruma bildirilir. (2) Hidroelektrik kaynak katkı payı bedeli her yıl ocak ayı sonuna kadar DSİ bütçesine gelir kaydedilmek üzere ödenir. (3) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar DSİ’nin bağlı olduğu bakanlık tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir." kuralına yer verilmiştir. 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun'un "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 3. maddesinin 12 no.lu bendinde Türkiye ortalama elektrik toptan satış fiyatının "yılı içerisinde ülkede uygulanan ve EPDK tarafından hesap edilen elektrik toptan satış fiyatlarının ortalamasını" ifade ettiği kurala bağlanmıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Uyuşmazlık, 2018 yılı elektrik üretimi için hidroelektrik katkı payı hesaplanırken güncelleme katsayısının bileşeni olan "K1" değerinin hangi değer olduğuna ilişkindir. Taraflar arasında imzalanan Anlaşma'nın 30. maddesinde, "K1" değeri ödemeye esas üretim yılındaki EPDK tarafından belirlenen Türkiye Ortalama Elektrik Toptan Satış Fiyatı (TORETOSAF) olarak tanımlanmış olup, uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için anlaşmanın 30. maddesindeki tanımda yer verilen "ödemeye esas üretim yılındaki" ifadesinden, ödemeye esas üretim yılı olan 2018 yılı için referans olacak TORETOSAF değerinin mi, yoksa 2018 yılında gerçekleşen değeri ifade eden TORETOSAF değerinin mi anlaşılması gerektiğinin açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. Elektrik piyasasında hidroelektrik katkı payının güncellenmesinde katsayı olarak kullanılması dışında, TORETOSAF'ın iki önemli işlevi bulunmaktaydı. Bunlardan ilki, 5346 sayılı Kanun'un 6. maddesinin (c) bendinde 29/12/2010 tarih ve 6094 sayılı Kanun'un 3. maddesi ile yapılan değişiklik öncesinde, "Bu Kanun kapsamında satın alınacak elektrik enerjisi için uygulanacak fiyat; her yıl için, EPDK’nın belirlediği bir önceki yıla ait Türkiye ortalama elektrik toptan satış fiyatıdır." kuralı gereği 5346 sayılı Kanun kapsamında satın alınan elektrik enerjisi için uygulanacak fiyat olmasıdır. İkinci olarak ise, mülga 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun "Lisans genel esasları ve lisans türleri" başlıklı 3. maddesinin dağıtım lisansına ilişkin ilgili kısmında "Özel sektör dağıtım şirketleri, dağıtım veya perakende satış faaliyeti dışında, üretim lisansı almak ve hesapları ayrı tutulmak kaydıyla üretim tesisi kurabilir ve sahibi olduğu veya iştirak ilişkisinde bulunduğu üretim şirketi veya şirketlerinden ülke ortalama elektrik toptan satış fiyatını geçmeyecek fiyattan elektrik enerjisi satın alabilir." kuralı gereği dağıtım şirketlerinin iştiraki olan elektrik üretim şirketlerinden satın alabilecekleri elektrik enerjisi fiyatlarının üst sınırını oluşturmasıdır. Görüldüğü üzere, TORETOSAF yalnızca hidroelektrik katkı payının güncellenmesinde katsayı olarak kullanılmak üzere değil elektrik piyasasında farklı işlevleri bulunması ve referans değer olarak kabul edilmesi nedeniyle de hesaplanmıştır. Davalı idare ile davacı arasında imzalanan Anlaşma'da yer verilen "ödemeye esas üretim yılındaki" ifadesinden, kullanılacak TORETOSAF değerinin gerçekleşen değer mi, yoksa referans değeri mi olduğu açık olarak anlaşılamamaktadır. Bu nedenle, Anlaşma'da yer verilen kuralın yorumlanmasında 5346 sayılı Kanun'da TORETOSAF için yapılan tanım, taraflar arasındaki Anlaşma hükümleri ve taraflar arasındaki Anlaşma'ya konu iş göz önüne alınarak bir değerlendirme yapılması gerekmektedir. TORETOSAF, 5346 sayılı Kanun'un 3. maddesinin 12 no.lu bendinde, "Yılı içerisinde ülkede uygulanan ve EPDK tarafından hesap edilen elektrik toptan satış fiyatlarının ortalaması” olarak tanımlanmaktadır. Kanun'da yer alan tanım incelendiğinde, "yılı içerisinde uygulanan toptan satış fiyatlarının ortalaması" ifadesinden, TORETOSAF'ın belirlendiği dönemden ileriye doğru gerçekleşmesi muhtemel tahmini bir değer olmadığı, yıl içerisinde gerçekleşen bir değeri ifade ettiği, ancak Kanun'da kimi durumlarda bu değerin sonraki yıl için referans değeri olarak kullanılacağının öngörüldüğü görülmektedir. Taraflar arasındaki Anlaşma ve Anlaşma konusu işin niteliği incelendiğinde ise, uyuşmazlığın özünün, belirli bir yıl içinde üretilen elektrik miktarına göre belirlenerek ödenen hidroelektrik kaynak katkı payının güncellenmesi olduğu ve katkı payının belirli bir yıl içinde yapılan üretime bağlı olarak sonraki yıl Ocak ayının sonuna kadar ödenmesi gerektiği göz önüne alındığında, yıl içinde gerçekleşen fiyatlar üzerinden gelir elde eden şirketin ödeyeceği hidroelektrik kaynak katkı payının da "o yıl" için gerçekleşen ortalama elektrik fiyatları uyarınca günceleme yapılarak belirlenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır. Bu nedenle, ödemeye esas üretim yılındaki EPDK tarafından belirlenen Türkiye Ortalama Elektrik Toptan Satış Fiyatı ifadesinden, 2018 yılı için referans olacak değer değil, 2018 yılında gerçekleşen değerin anlaşılması gerektiği, 18/12/2018 tarih ve 30629 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 13/12/2018 tarih ve 8252-9 sayılı Kurul kararında belirtilen "2019 yılında geçerli olmak üzere" ifadesinin Kurul kararının yayımlandığı tarih dikkate alındığında 2018 yılında gerçekleşen TORETOSAF değerinin, 2019 yılı için referans değerine işaret edildiği sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali ve 151.243,69-TL tazmin talebinin kabulü yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davalının temyiz isteminin kabulüne; 2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ve ...-TL tazmin talebinin kabulüne ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 12/12/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.