Danıştay Dava Dairesi · E. 2020/4265 · K. 2024/2358

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2020/4265 E.  ,  2024/2358 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2020/4265 Karar No : 2024/2358 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Başkanlığı VEKİLİ : Av.... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN_KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi.... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı kooperatif adına, şikayet üzerine yapılan denetim sonucu düzenlenen ... tarih ve ... sayılı Araştırma Raporu uyarınca iki işçinin işe giriş bildirgeleri ile işten ayrılış bildirgelerinin ve aylık prim ve hizmet belgelerinin süresinde Kuruma verilmediğinden bahisle 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 102. maddesi uyarınca 157.033,00 TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin ... tarih ve E.... sayılı işlemin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacı kooperatif hakkındaki idari para cezasının sadece kayıt dışı çalıştırıldığı tespit olunan ... isimli şahsın ifadesinden yola çıkılarak tesis edildiği ve ...'ün beyanlarını teyit edebilecek tek argümanın kendisi tarafından davacı kooperatif adına yatırılan elektrik ve su faturaları ile davacı kooperatif adına teslim aldığı kargo fişlerinin olduğu, ... isimli işçi hakkında ise davacı kooperatife gönderilen işyeri kayıt ve belgelerin istenmesine ilişkin yazıyı 02/03/2018 günü almasından başka veri bulunmadığı, ... isimli kişinin ifadesine bile başvurulmadığı, cezaya dayanak olan denetmen araştırması kapsamında davacı kooperatif temsilcilerinin ve üyelerinin ifadelerine başvurulmadığı, ...'ün ifadesi, yatırılan faturalar ve teslim alınan kargo fişleri ve tebligat, bahse konu kişilerin davacı kooperatife ait işyerinde çalıştığını kanıtlamada yetersiz kaldığından, her türlü şüpheden uzak yeterli ve somut tespit ve verilere dayanmayan denetmen raporuna göre tesis edilen dava konusu idari para cezası işleminde mevzuata ve hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu .... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI: Davalı idare tarafından; Bölge İdare Mahkemesi kararının kararın haksız olduğu, Kurum işleminin usul ve Kanuna uygun olduğu ileri sürülmektedir. KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulüyle Bölge İdare Mahkemesi kararının ... isimli işçi nedeniyle uygulanan işe giriş ve 2013/10-2017/12 dönem aylık prim ve hizmet belgelerinin süresinde verilmemesine ilişkin kısmı yönünden bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Davacı kooperatif bünyesinde çalışan ... isimli şahsın şikayeti üzerine yapılan denetim neticesinde düzenlenen ... tarih ve ... sayılı Araştırma İnceleme Raporunda, şikayetçi ...'ün fiilen çalıştığının görülmesi ve alınan ifadesi üzerine sigortasız çalıştırıldığı tespit edilmiş, ayrıca Kurum tarafından davacı kooperatife gönderilen işyeri kayıt ve belgelerin istenmesine ilişkin yazıyı ... isimli kişinin aldığı görülmüş ve bu kişinin de iş yeri çalışanı olduğu kanaatiyle rapor tanzim edilmiş, bu rapora istinaden davacı şirket hakkında Adana Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Sarıçam Sosyal Güvenlik Merkezinin ... tarih ve E.... sayılı işlemiyle 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesi uyarınca toplam 157.033,00 TL idari para cezası uygulanmış, bu cezaya karşı yapılan itirazın İdari Para Cezası Ünite İtiraz Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı kararıyla reddedilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Sigortalı bildirimi ve tescili" başlıklı 8. maddesinde, "İşverenler, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılan kişileri, 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen sigortalılık başlangıç tarihinden önce, sigortalı işe giriş bildirgesi ile Kuruma bildirmekle yükümlüdür." hükmüne; "Prim belgeleri ve iş yeri kayıtları" başlıklı 86. maddesinde, "Bu Kanunun 4 üncü ve 5 inci maddesine tabi sigortalılar ile sosyal güvenlik destek primine tabi sigortalılar için işverenlerce Kuruma verilmesi gereken aylık prim ve hizmet belgelerinin şekli, içeriği, ekleri, ilgili olduğu dönemi, verilme süresi ve diğer hususlar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir... Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca, fiilen yapılan denetimler sonucunda veya işyeri kayıtlarından yapılan tespitlerden ya da kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatı gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde veya kamu kurum ve kuruluşları ile bankalar tarafından düzenlenen belge veya alınan bilgilerden çalıştığı anlaşılan sigortalılara ait olup, bu Kanun uyarınca Kuruma verilmesi gereken belgelerin yapılan tebligata rağmen bir ay içinde verilmemesi veya noksan verilmesi halinde, bu belgeler Kurumca re’sen düzenlenir ve muhteviyatı sigorta primleri Kurumca tespit edilerek işverene tebliğ edilir. İşveren, bu maddeye göre tebliğ edilen prim borcuna karşı tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde, ilgili Kurum ünitesine itiraz edebilir. İtiraz, takibi durdurur. İtirazın reddi halinde, işveren kararın tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde yetkili iş mahkemesine başvurabilir. Yetkili mahkemeye başvurulması, prim borcunun takip ve tahsilini durdurmaz... Bu maddede belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde, 102 nci maddeye göre işlem yapılır." hükmüne; "Kurumca verilecek idari para cezaları" başlıklı 102. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin 2 numaralı alt bendinde, "8 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen bildirgenin verilmediğinin, mahkeme kararından veya Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan tespitlerden ya da diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarının kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelerden veya bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden anlaşılması halinde bildirgeyi vermekle yükümlü olanlar hakkında her bir sigortalı için asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır." hükmüne; (c) bendinde, “86 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca verilmesi gereken belgeleri, Kurumca belirlenen şekilde ve usûlde vermeyenler ya da Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu halde anılan ortamda göndermeyenler veya belirlenen süre içinde vermeyenlere her bir fiil için;.... 4) Belgenin mahkeme kararı, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan tespitler veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde ya da bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden, hizmetleri veya kazançları Kuruma bildirilmediği veya eksik bildirildiği anlaşılan sigortalılarla ilgili olması halinde, belgenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı, işverence düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınmaksızın, aylık asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır.” hükmüne yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Temyize konu kararın, İdare Mahkemesi kararının dava konusu işlemin ... isimli işçinin işe giriş bildirgesi ile 2013/10-2017/12. dönemine ait aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresinde verilmediğinden bahisle uygulanan idari para cezasına ilişkin kısmının iptaline yönelik kısmına davalı idarece yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmının incelenmesi: Dosyanın incelenmesinden, Kurum denetim elemanları tarafından davacı kooperatif nezdinde yapılan fiili denetimde ... isimli şahsın bizzat fiili çalışmasının tespit edildiği, ayrıca şahsın ifadesine başvurulduğu ve davacı kooperatifin evraklarının incelenmesinden davacı adına şikayetçi şahıs tarafından yatırılan elektrik ve su faturalarının yanında 8 adet kargo teslim fişinin de olduğu tespitleri üzerine şahsın sigortasız çalıştığı kabul edilerek ... tarih ve ... sayılı Araştırma İnceleme Raporunun düzenlendiği, bunun üzerine Adana Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Sarıçam Sosyal Güvenlik Merkezinin ... tarih ve E.... sayılı işlemiyle 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesi uyarınca toplam 157.033,00 TL idari para cezası uygulandığı, bu cezaya karşı yapılan itirazın İdari Para Cezası Ünite İtiraz Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı kararıyla reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı görülmektedir. 5510 sayılı Kanun hükümlerine göre ceza verilebilmesi için cezaya esas alınan fiil ve olayların somut, kesin ve hiçbir duraksamaya yer vermeyecek şekilde davalı idarece tespiti gerekli ve zorunludur. Bu tespitler, çalışanların şikayet ve itirazlarına, işverene ait kayıt ve defterlere, diğer kamu kurum ve kuruluşlarının işlemlerine istinaden yapılabilecek ve aksi sabit oluncaya kadar bu tespitlere itibar edilebilecektir. Uyuşmazlıkta, Kurum denetim personeli tarafından tutulan ve dava konusu idari para cezasına esas alınan 06/12/2017 tarihli İşyeri Durum Tespit Tutanağında; denetim esnasında iş yerinde ... isimli şahsın bulunduğunun belirtildiği, ...'ün imzalı olarak verdiği ifadede de 01/01/2004 tarihinden itibaren çalıştığı, telefonlara baktığını, araçların hareket saatlerini düzenlediğini, çay yapmak gibi işleri yaptığını belirttiği, ayrıca incelenen evraklarda da imzalarının bulunduğunun tespit edildiği, kendi beyanı 01/01/2004 tarihinden itibaren iş yerinde çalıştığı yönünde olsa da denetim elemanı tarafından ilk işe giriş tarihinin, tespit edilen ilk evrak olan ... Bankasına davacı adına ... tarafından yatırılan elektrik faturası esas alınarak 23/10/2013 olarak kabul edildiği, fiili denetimde de çalıştığının görüldüğü dikkate alındığında ...'ün bu tarihten denetim tarihine kadar sürekli çalışmasının olduğu tespit edilmiş olup; yapılan bu saptamalar karşısında söz konusu şahsın davacı kooperatife ait iş yerinde çalıştığı, dolayısıyla bu kişiye yönelik olarak işe giriş bildirgesi ile aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresinde verilmemesi nedeniyle uygulanan idari para cezasında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır. Bu itibarla, aksi yönde bir değerlendirme yapılarak dava konusu işlemin bu kısmının iptali yönünde verilen Mahkeme kararına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır. Temyize konu kararın, İdare Mahkemesi kararının dava konusu işlemin ... ve ... isimli işçilerin işten ayrılış bildirgelerinin, ... isimli işçinin işe giriş bildirgesinin ve 2018/03. ayına ilişkin aylık prim ve hizmet belgesinin yasal süresinde verilmemesi nedeniyle uygulanan idari para cezasına ilişkin kısmının iptaline yönelik kısmına davalı idarece yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmının incelenmesi: Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın anılan kısmı usul ve hukuka uygun olup, davalı idare tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davalı idarenin temyiz isteminin KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE, 2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin .... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının İdare Mahkemesi kararının dava konusu işlemin ... isimli işçinin işe giriş bildirgesi ile 2013/10-2017/12. dönemine ait aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresinde verilmediğinden bahisle uygulanan idari para cezasına ilişkin kısmının iptaline yönelik kısmına davalı idarece yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmının BOZULMASINA, dava konusu işlemin ... ve ... isimli işçilerin işten ayrılış bildirgelerinin, ... isimli işçinin işe giriş bildirgesinin ve 2018/03. ayına ilişkin aylık prim ve hizmet belgesinin yasal süresinde verilmemesi nedeniyle uygulanan idari para cezasına ilişkin kısmının iptaline yönelik kısmına davalı idarece yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmının ONANMASINA, 3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın .. Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 03/06/2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.