Danıştay Kararı · E. 2020/5325 · K. 2024/4250

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2020/5325 E.  ,  2024/4250 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2020/5325 Karar No : 2024/4250 TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- Kendi adına asaleten; ... ..., ..., ... ve ...adına velayeten ... 2- ... VEKİLLERİ : Av. ... TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- ...Genel Müdürlüğü / ... VEKİLİ : Av. ... 2- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı / ... VEKİLİ : Av. ... 3- ... Belediye Başkanlığı ... VEKİLİ : Av. ... İSTEMLERİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin 16/06/2020 tarih ve E:2019/1527, K:2020/783 sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacılar tarafından; çocukları 2007 doğumlu ... ile 2008 doğumlu ...'nin 02/08/2014 tarihinde evlerinin önündeki kanala düşerek vefat ettiklerinden bahisle olayda davalı idarelerin hizmet kusurunun bulunduğu ileri sürülerek uğradıkları iddia edilen zararlara karşılık ...'nin vefatı nedeni ile anne ... için 2.000,00 TL(miktar artırımı ile 10.953,97 TL) maddi, 125.000,00 TL manevi, baba ... için 4.500,00 TL (miktar artırımı ile 11.929,71 TL) maddi, 125.000,00 TL manevi; ...'nin vefatı nedeni ile anne ... için 4.500,00 TL (miktar artırım ile 10.382,46 TL) maddi ve 125.000,00 TL manevi tazminatın, baba ... için 6.800,00 TL (miktar artırım ile 11.358,20 TL) maddi ve 125.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; olayın meydana gelmesi sırasında çocuklarının denetim ve gözetimlerini gereği gibi gerçekleştirmemeleri nedeniyle ebeveynlerinin 5/8 oranında kusurlu olduğu, söz konusu sulama kanalının hizmete açıldığı dönemde çevresindeki alanın tamamen tarım arazisi olması, o dönem itibari ile kanalın açık olarak işletilmesinin zorunlu olması, sulama kanalının tesisinde ve yapımında DSİ’nin tekniğine uygun olarak işlem tesis etmesine karşın etrafında can ve mal güvenliğine yönelik tedbirlerin alınmaması, alındığı beyan edilen tedbirlerin denetlenmemesi ve/veya eksiklik ve aksaklıkların giderilmemesi nedeniyle Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün 1/8 oranında kusurlu olduğu, imara aykırı bir biçimde sulama kanalı etrafında inşa edilen kaçak yapıların önlenmemesi sebebiyle Manisa Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Şehzadeler Belediye Başkanlığının 1/8'er oranda kusurlu oldukları, dava açıldıktan sonra vefat eden davacı ... bakımından hak etmiş olduğu miktarların davayı takip hakkı kendilerine geçen ve dava dosyasında mevcut mirasçılık belgesindeki mirasçılarının miras payları oranında paylaştırılması gerektiği, Mahkemece alınan aktüerya hesap bilirkişisi raporu ile, davacılardan anne ...'nin kızı ...'nin ölümünden dolayı 29.210,57 TL, oğlu ...'nin ölümünden dolayı 27.686,54 TL, baba ...'nin kızı ...'nin ölümünden dolayı 31.812,55 TL, oğlu ...'nin ölümünden dolayı 30.288,53 TL desteğinden yoksun kaldığının belirtildiği, kusur oranları da dikkate alınarak davacıların maddi tazminat istemlerinin kabulüne, toplam 21.336,43 TL maddi tazminatın davalı idarelere başvuru tarihi olan 08/12/2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idarelerden alınarak davacı ...'ya verilmesine, toplam 23.287,91 TL maddi tazminatın davalı idarelere başvuru tarihi olan 08/12/2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idarelerden alınarak, müteveffa davacı ... mirasçılarına miras payları oranında verilmesine, manevi tazminat istemi yönünden ise; davacı ... için kızı ...'nin vefatı nedeni ile 50.000,00 TL, oğlu ...'nin ölümünden dolayı 50.000,00 TL, müteveffa davacı ... mirasçıları için ...'nin vefatı nedeni ile 50.000,00 TL, ...'nin ölümünden dolayı 50.000,00 TL manevi tazminatın verilmesi gerektiği gerekçesiyle davacıların manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine, ayrı ayrı 100.000,00 TL manevi tazminatın davalı idareye başvuru tarihi olan 08/12/2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idarelerden alınarak davacı ... ve müteveffa davacı ... mirasçılarına payları oranında verilmesine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesince; istinafa konu İdare Mahkemesi kararında müteveffaların anne ve babasının destekten yoksun kalma tazminat miktarının hesaplanması için yaptırılan bilirkişi incelemesinde bilirkişiler tarafından destekten yoksun kalma tazminatının PMF 1931 Yaşam Tablosu esas alınmak suretiyle belirlendiği, Mahkemelerince bilirkişiden; müteveffa ve anne-babasının muhtemel bakiye yaşam sürelerinin TRH 2010 adı verilen Ulusal Mortalite Tablosu esas alınmak suretiyle destekten yoksun kalma tazminat miktarının yeniden hesaplanmak suretiyle ek rapor hazırlanmasının istenildiği, ek bilirkişi raporunun taraflara tebliğ edildiği, davalı idareler tarafından ek bilirkişi raporuna itirazda bulunulduğu ancak davacılar tarafından ek bilirkişi raporuna itiraz edilmediği gibi ek bilirkişi raporunun tebliği sonrası miktar artırım dilekçesi de sunulmadığından davacıların maddi tazminata ilişkin istinaf başvurularınında yasal isabet görülmediği gerekçesiyle taraflarca yapılan istinaf başvurularının belirtilen gerekçe ile reddine karar verilmiştir. TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından; miktar artımının bir kez yapıldığı, bu yüzden miktar artırımında bulunulmadığı, ek dava açma haklarının bulunduğu, haklarından vazgeçtikleri anlamına gelmediği, kendilerine atfedilen kusur oranının yüksek olduğu, dava konusu yerde uyarıcı levha ve tel bulunmadığı ileri sürülmektedir. Davalı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından; idarelerinin kusurunun ve ihmalinin bulunmadığı, gerekli levhaların konulduğu, kanalların kenarına tel çit örüldüğü, vatandaşların uyarılara uymadığı, yüzme maksatlı suya girdikleri, TRH-2010 Ulusal Mortalite Tablosu dikkate alınarak hesaplama yapılmasının hatalı olduğu ileri sürülmektedir. Davalı Şehzadeler Belediye Başkanlığı tarafından; olaydan 3-4 ay önce kurulan belediyenin sorumluluğunun bulunmadığı, sorumluluğun büyükşehir belediyesine ait olduğu, davacıların kusurunun bulunduğu ileri sürülmektedir. Davalı Manisa Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından; olayın meydana geldiği sulama kanalının Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün sorumluluğunda olduğu, kusura ilişkin alınan hatalı bilirkişi raporuna göre hüküm kurulmasının yerinde olmadığı, davacılara ödeme yapılıp yapılmadığının araştırılmadığı ileri sürülmektedir. TARAFLARIN_SAVUNMASI : Taraflarca savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun Ek 1. maddesi uyarınca Danıştay Onuncu ve Sekizinci Dairelerinden oluşan Müşterek Kurulca Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Dosyanın incelenmesinden; davacılar tarafından, müşterek çocukları 03/01/2007 doğumlu ... ile 03/11/2008 doğumlu ...'nin 02/08/2014 tarihinde ...Mahallesi ... Evleri önünde üzeri açık ve etrafında herhangi bir engel bulunmayan kanala düşerek vefat ettiklerinden bahisle olayda hizmet kusurunun bulunduğu ileri sürülerek Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü ve Manisa Büyükşehir Belediye Başkanlığına yapılan başvuruların her iki idarece reddedilmesi üzerine uğradıkları iddia edilen zararlarına karşılık ...'nin vefatı nedeni ile anne ... için 2.000,00 TL (miktar artırımı ile 10.953,97 TL) maddi, 125.000,00 TL manevi, baba ... için 4.500,00 TL (miktar artırımı ile 11.929,71 TL) maddi, 125.000,00 TL manevi; ...'nin vefatı nedeni ile anne ... için 4.500,00 TL (miktar artırım ile 10.382,46 TL) maddi ve 125.000,00 TL manevi tazminatın, baba ... için 6.800,00 TL (miktar artırım ile 11.358,20 TL) maddi ve 125.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. İLGİLİ MEVZUAT: Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır. İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir. İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: A) Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi kararının davacılardan ...'nin maddi tazminat isteminin kabulüne ilişkin kısmına karşı taraflarca yapılan istinaf başvurularının gerekçeli olarak reddine dair kısmının incelenmesi: Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın, İdare Mahkemesi kararının davacılardan ...'nin maddi tazminat isteminin kabulüne ilişkin kısmına karşı taraflarca yapılan istinaf başvurularının gerekçeli olarak reddine dair kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. B) Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi kararının davacılardan ...'nin maddi tazminat isteminin kabulüne ilişkin kısmına karşı taraflarca yapılan istinaf başvurularının gerekçeli olarak reddine dair kısmının incelenmesi: Davacılardan ...'nin dava açıldıktan sonra 03/07/2016 tarihinde vefat ettiği, İdare Mahkemesince hükme esas alınan 25/01/2016 tarihli bilirkişi raporunda; müteveffa çocukların destek olmaya başlayacakları 18 yaşından rapor tarihinde hayatta olan ...'nin bakiye ömrünün sonuna kadar (müteveffa Meryem'in 21,5 yıl, müteveffa Yiğitcan'ın 19,5 yıl destek süresi olacağı varsayılarak) tazminat hesabı yapıldığı, Bölge İdare Mahkemesince alınan ek bilirkişi raporunda ise ...'nin müteveffa çocukların destek olmaya başlayacakları tarih gelmeden vefat etmiş olduğundan destekten yoksun kalma tazminatının hesaplanmadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda, her ne kadar Mahkemece ... yönünden maddi tazminata hükmedilmişse de ...'nin vefat ettiği ve vefat ettiği tarihe kadarki sürede de çocukların destek olacağı süre başlamadığından ... yönünden maddi tazminat isteminin reddine karar verilmesi gerekmektedir. C) Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi kararının manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısmına karşı taraflarca yapılan istinaf başvurularının gerekçeli olarak reddine ilişkin kısmının incelenmesi: Manevi tazminat, kişinin mal varlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır. Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlamaktadır. Tam yargı davalarının ve manevi tazminatın belirtilen niteliği gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının, olayın, zararın ve varsa idarenin kusurunun ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri hak ihlallerinin bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı olacak şekilde belirlenmesi, bununla birlikte olayın meydana geliş şekli, idari faaliyetin niteliği, zararlı sonuca etkisi ve idarenin sorumluluk sebebi gözetilerek hakkaniyetli ve makul bir tutarı aşmaması gerekmektedir. Buna göre, manevi tazminat takdir edilirken, davacılar yönünden, manevi tatmin duygusunu sağlamaya yetecek, zarara yol açan idari faaliyet sonucu duyulan elem ve ızdırabın kişi üzerindeki etki ve ağırlığını karşılayacak düzeyde olmasına; davalılar yönünden ise, hakkaniyet sınırlarını aşmayan, ölçülü, adil dengeyi sağlayacak ve aşırı mali külfet oluşturmayacak makul bir seviyede olmasına dikkat edilmesi gerektiği açıktır. Mahkemece davacılar için takdir edilen manevi tazminat miktarının, duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa giderecek düzeyde olmadığı görülmekte olup manevi tazminatın, amaç ve niteliği dikkate alınarak davacıların talep ettikleri manevi tazminat miktarı makul ve hakkaniyete uygun olduğundan davacıların manevi tazminat istemlerinin tamamının kabulü gerekmektedir. Bu itibarla, davacıların manevi tazminat istemleri yönünden yeniden karar verilmesi gerektiğinden Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısımlarında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Tarafların temyiz istemlerinin KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının davacılardan ...'nin maddi tazminat istemi yönünden ONANMASINA, ...'nin maddi tazminat istemi ve manevi tazminat istemleri yönünden BOZULMASINA, 3. Bozulan kısımlar yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İzmir Bölge İdare Mahkemesi 6. İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 23/10/2024 tarihinde oy çokluğuyla kesin olarak karar verildi. (X) - KARŞI OY : Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı davacıların manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulü, kısmen reddi yönünden usul ve hukuka uygun olup, kararın bu yönden onanması gerektiği oyuyla, temyize konu kararın manevi tazminat istemleri yönünden bozulması yolundaki çoğunluk kararının bu kısmına katılmıyoruz. (XX) - KARŞI OY : Dosyanın incelenmesinden; davacılar tarafından; çocukları 2007 doğumlu ... ile 2008 doğumlu ...'nin 02/08/2014 tarihinde evlerinin önündeki kanala düşerek vefat ettiklerinden bahisle olayda davalı idarelerin hizmet kusurunun bulunduğu ileri sürülerek uğradıkları iddia edilen zararlarına karşılık maddi ve manevi tazminat ödenmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda; sulama kanalının hizmete açıldığı dönemde çevresindeki alanın tamamen tarım arazisi olması, o dönem itibari ile kanalın açık olarak işletilmesinin zorunlu olması, sulama kanalının tesisinde ve yapımında DSİ’nin tekniğine uygun olarak işlem tesis etmesine karşın etrafında can ve mal güvenliğine yönelik tedbirlerin alınmaması, alındığı beyan edilen tedbirlerin denetlenmemesi ve/veya eksiklik ve aksaklıkların giderilmemesi nedeniyle Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün 1/8 oranında kusurlu olduğu belirtilmişse de; aynı bilirkişi raporunda dava konusu boğulma vakasının gerçekleştiği kanalın, Demirköprü barajının mansabında bulunan Ahmetü Ovası Sol Sahil yaklaşık km 52+900'de sulama amacı ile yapılan açık kesitli D.S.İ kanalı olduğunun, Manisa İl Merkezine yaklaşık 5,5 km, en yakın planlı yerleşim birimi olan küme evlerinin doğusunda 1,2 km mesafede bulunduğunun, dava dosyasına sunulan uydu görüntüleri ve fotoğraflardan da anlaşılacağı üzere meskun mahal dışında kaldığı yetkili idaresince de belirtilen olayın meydana geldiği alanda, planlı imar düzenlemesinin olmadığının, meskun mahal başlangıcı olan sulama kanalı etrafında ise koruyucu çit bulunduğunun belirtildiği anlaşılmaktadır. Bu durumda; dava konusu olayın gerçekleştiği yerin meskun mahal dışında kaldığı anlaşıldığından tedbir alma sorumluluğu bulunmayan Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün olayın meydana gelmesinde hizmet kusurunun bulunmadığı sonucuna varılmaktadır. Bu itibarla; davanın Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü yönünden reddine karar verilmesi gerektiği oyuyla aksi yöndeki çoğunluk kararının bu kısmına katılmıyoruz. Üye Üye Dr. Lütfiye Hümeyra GÖZÜTOK AKBULUT ERGİN ERCAN