Danıştay Kararı · E. 2020/5561 · K. 2024/4208

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2020/5561 E.  ,  2024/4208 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2020/5561 Karar No : 2024/4208 DAVACI : ... VEKİLİ : Av. ... DAVALILAR : 1- ... Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... 2- ... Üniversitesi VEKİLİ : Av. ... DAVANIN KONUSU : 1)Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Özel Hukuk Ana Bilim Dalı Tezli Yüksek Lisans Programında öğrenci olan davacının, azami öğrenim süresini doldurduğundan bahisle ilişiğinin kesilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin, 2) 20/04/2016 tarih ve 29260 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 7. maddesinin 1. ve 2. fıkraları, Geçici 1. maddesinin 1. fıkrası ile 37. maddesinde Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte yükseköğretim kurumlarında kayıtlı olan öğrencilerin önceki Yönetmelik döneminde elde ettikleri eğitimin süresiz olmasına ilişkin kazanılmış haklarını koruyan bir hükme yer verilmemesi yönündeki eksik düzenlemenin, 3) 10/02/2019 tarih ve 30682 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Anadolu Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği'nin 23. maddesinin 1. ve 3. fıkrası ile 43. maddesinde Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte yükseköğretim kurumlarında kayıtlı olan öğrencilerin önceki Yönetmelik döneminde elde ettikleri eğitimin süresiz olmasına ilişkin kazanılmış haklarını koruyan bir hükme yer verilmemesi yönündeki eksik düzenlemenin iptali istenilmiştir. DAVACININ İDDİALARI : Dava konusu düzenleyici işlemler yönünden; Anayasa’nın 130. maddesinin 9. fıkrasında; Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar, Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, mali işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim kuruluna ve üniversitelere Devletin sağladığı mali kaynakların kullanılmasının kanunla düzenleneceğinin hüküm altına alındığı, bu bağlamda 2547 sayılı Kanun’un lisasüstü eğitim öğretime ilişkin usul ve esaslar ile azami sürelerin belirlenmesinin Yönetmeliğe bırakılmasının açıkça Anayasa’ya aykırı olduğu, davacı lehine olan (Mülga) Lisansüstü Eğitim Öğretim Yönetmeliği ve (Mülga) Anadolu Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliği hükümlerinin davacı yönünden kazanılmış hak doğurduğu, her iki Yönetmelik’te gerek geçici madde gerek yürürlük maddesinde, yürürlük tarihinden önce halihazırda kayıtlı bulunan lisansüstü öğrencilerin önceki yönetmelik döneminde eğitimlerinin süresiz olmasına ilişkin kazanılmış haklarını koruyucu nitelikte geçiş hükmüne yer verilmediği dolayısıyla maddede eksik düzenleme olduğu; dava konusu bireysel işlem yönünden ise; davacının 2014-2015 güz döneminde yüksek lisans programına kayıt yaptırdığı, 2015-2016 akademik yılında 20 kredi ders alarak söz konusu dersleri başarı ile tamamladığı, 2016-2017 ve 2017-2018 eğitim öğretim dönemlerinde mezuniyet için gerekli olan 120 krediyi tamamlayarak tez dönemine geçtiği, 2018-2019 eğitim öğretim döneminde seminer ve tez derslerini seçtiğini, tez aşamasındayken 10/02/2019 tarihinde Anadolu Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin yürürlüğe girdiği, tez çalışmalarını bitirmek için eksik harcını yatırarak 2019-2020 eğitim öğretim yılı güz dönemi kaydını yaptırarak tez dersini seçtikten sonra davalı idarece aranarak azami süreyi doldurduğundan bahisle ilişiğinin kesildiğinin bildirildiği, tez sınavını seçmesinin ardından davalı Üniversitece resen tekemmül ettirilmesi gereken işlemlerin (tez danışmanı ataması, savunma jürisinin ve gününün belirlenmesi, savunmaya davet yazısı vb.) başlatılmadığı, tezini yazdığını ve davalı idarece tez savunma sınavına ilişkin sürecin işletilmesini beklediği, davalı Üniversitece tez savunma sürecinin başlatılmayarak öğrencinin okulla ilişiğinin kesilmesine ilişkin koşulların oluşmasının beklendiği, ayrıca 2019-2020 eğitim öğretim yılı güz dönemi eksik harcın tamamlanarak tez savunma çalışmalarına başladıktan sonra ilişiğinin kesilmesinin kazanılmış hak ilkesine aykırı olduğu iddia edilmektedir. DAVALI İDARELERİN SAVUNMASI : DAVALI ... BAŞKANLIĞI'NIN SAVUNMASI : Davacının tezli yüksek lisansına ilişkin azami süresinin 2016-2017 bahar döneminde sona erdiği, 20/04/2016 tarihli değişiklik sonrasında Anadolu Üniversitesi’nce yayınlanan Usul ve Esasların 5. maddesine göre Yükseköğretim Kurulu’nun 08/06/2016 tarihli Yürütme Kurulu Kararının lisansüstü eğitime ilişkin alınan kararın (a) bendi uyarınca 2016-2017 öğretim yılı güz döneminden itibaren azami sürelerin yeniden başladığı, bu kapsamda davacının azami süresinin 2018-2019 bahar döneminde dolduğu ve bu süreçte yüksek lisans programını tamamlayamadığı için ilişiğinin kesildiği, Yükseköğretim Kurulu’nun ... tarih ... sayılı yazısında; Geçici 1. madde ile halen lisansüstü programlarda öğrenci olanlar için daha önce aldıkları süreler dikkate alınmadan Yönetmelik ile belirlenen azami sürelerin yeniden başladığı, Yönetmeliğin 20/04/2016 tarihinde yürürlüğe girdiği ve 2015-2016 eğitim öğretim yılı bahar döneminin ortasına gelindiği dikkate alınarak öğrenciler için Yönetmelikte yer alan sürelerin başlangıç tarihi olarak 2016-2017 güz döneminin esas alınması gerektiği, azami sürelerin yeniden başladığı tarihten itibaren öğrencilerin ders, yeterlilik, tez vb. hususlarda daha önceki başarısız oldukları dönem sayısı dikkate alınmadan Yönetmelikte yer alan hakların öğrencilere verilmesi ve ilişiklerinin kesilmemesi gerektiğinin belirtildiği, Lisansüstü Eğitim Öğretim Yönetmeliği’nin dava konusu düzenlemelerinin hukuka uygun olduğu savunulmaktadır. DAVALI ... ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ'NÜN SAVUNMASI : Davacının 2014-2015 güz döneminde Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Özel Hukuk Tezli Yüksek Lisans Programına kayıt yaptırdığı, o dönemde yürürlükte olan 22/05/2013 tarih ve 28654 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanarak yürürlüğe giren Anadolu Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinde tezli yüksek lisans programını azami 3 yıl içinde başarı ile tamamlamayanların 2547 sayılı Kanun'un 46. maddesinde belirtilen koşullara göre ilgili döneme ait öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretlerini ödemek koşuluyla öğrenimlerine devam etmek için kayıt yaptırabilecekleri, bu durumda, ders ve sınavlara katılma ile tez hazırlama hariç, öğrencilere tanınan diğer haklardan yararlandırılmaksızın öğrencilik statülerinin devam edeceğinin düzenlendiği, bu düzenleme uyarınca davacının azami süresinin 2016-2017 bahar döneminde dolduğu, 20/04/2016 tarihli Yönetmelik değişikliği sonrasında davacının azami süresinin 2018-2019 bahar döneminde dolduğu ve ilişiğinin kesildiği, davacının 2019-2020 güz dönemi sehven yatırmış olduğu kayıt yenileme harcının iadesi için gerekli işlemlerin başlatıldığı, bu durumun kendisine kazanılmış hak sağlamayacağı savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : 20/04/2016 gün ve 29690 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 7. maddesinin 1. ve 2. fıkraları, Geçici 1. maddesinin 1. fıkrası ve 37. maddesindeki eksik düzenleme yönünden davanın reddine, 10/02/2019 tarih ve 30682 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Anadolu Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği'nin 23. maddesinin 1. ve 3. fıkrası ile 43. maddesi yönünden konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına, davacının ilişiğinin kesilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI : ... DÜŞÜNCESİ : Dava; Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Özel Hukuk Anabilim Dalı’nda yüksek lisans öğrencisi olan davacının azami eğitim süresini doldurduğundan bahisle 01/10/2019 tarihi itibariyle kaydının silinerek öğrencilik ile ilişiğinin kesilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile 20/04/2016 tarihli ve 29260 sayılı R.G.'de yayımlanan Lisansüstü Eğitim Öğretim Yönetmeliği'nin 7. maddesinin 1. ve 2. fıkrası ile Geçici 1. maddesinin 1. fıkrası ve 37. maddesinde Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce halihazırda kayıtlı bulunan lisansüstü öğrencilerin önceki Yönetmelik döneminde eğitimin süresiz olmasına ilişkin kazanılmış haklarını koruyucu nitelikte geçiş hükmüne yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin; 10/02/2019 tarih ve 30682 sayılı R.G.'de yayımlanan Anadolu Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği'nin 23. maddesinin 1. ve 3. fıkrası ile 43. maddesinde geçiş hükmüne yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin iptali ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 44. maddesinin (c) fıkrasının Anayasa’ya aykırı olduğu iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurulması istemiyle açılmıştır. Davacının Anayasa'ya aykırılık iddiası yerinde görülmeyerek işin esasına geçilmiştir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar" başlıklı 44. Maddesinin (c) fıkrasında, "(Değişik: 19/11/2014-6569/28 md.) Öğrenciler, bir yıl süreli yabancı dil hazırlık sınıfı hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın öğrenim süresi iki yıl olan önlisans programlarını azami dört yıl, öğrenim süresi dört yıl olan lisans programlarını azami yedi yıl, öğrenim süresi beş yıl olan lisans programlarını azami sekiz yıl, öğrenim süresi altı yıl olan lisans programlarını azami dokuz yıl içinde tamamlamak zorundadırlar...."hükmü mevcut iken 1/7/2022 tarihli 7417 sayılı Kanunun 35. Maddesiyle eklenen Geçici 83. Maddesinde, "Yükseköğretim kurumlarında hazırlık dâhil bütün sınıflarda intibak, önlisans, lisans tamamlama, lisans, lisansüstü öğrenimi gören öğrencilerden bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar, kendi isteğiyle ilişikleri kesilenler dâhil, terör suçu ile kasten öldürme suçlarından (madde 81, 82 ve 83), işkence suçundan (madde 94 ve 95), eziyet suçundan (madde 96), cinsel saldırı (madde 102), çocukların cinsel istismarı (madde 103), uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan (madde 188) mahkum olanlar ile sahte belge sebebiyle kaydı iptal edilenler ile kayıt sırasında sahte belge verenler ile 5/12/1951 tarihli ve 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 71 inci maddesinde yazılı suçlar ile terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı nedeniyle ilişiği kesilenler hariç, her ne sebeple olursa olsun ilişiği kesilenler ile bir programı kazanarak kayıt yapma hakkı elde ettikleri halde kayıt yaptırmayanlar bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren dört ay içinde ilişiklerinin kesildiği veya kayıt hakkı kazandıkları yükseköğretim kurumuna başvuruda bulunmaları şartıyla bu Kanunun 44 üncü maddesinde belirtilen esaslara göre 2022-2023 eğitim-öğretim yılında öğrenimlerine başlayabilirler. ..." hükmü getirilmiştir. Dosyanın incelenmesinden; Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Özel Hukuk Anabilim Dalında yüksek lisans (tez aşamasında) öğrencisi olan davacının azami öğrenim süresini doldurduğundan bahisle 01/10/2019 tarihi itibariyle kaydının silinmesinden sonra açtığı işbu dava devam ederken, davacı vekilince dosyaya sunulan 06/01/2023 ve 21/12/2023 tarihli dilekçeler ve ekindeki 19/12/2023 tarihli "öğrenci belgesi"nden, 2547 sayılı Yasaya 1/7/2022 tarihli 7417 sayılı Kanunun 35. Maddesiyle eklenen Geçici 83. Maddesi uyarınca, 6/12/2022 tarihinde kaydının yeniden yapıldığı ve dolayısıyla davacının kaydının silinerek öğrencilik ile ilişiğinin kesilmesine ilişkin birel işlemin esası hakkında hukuken karar verme imkanı kalmadığı anlaşılmıştır. 10/02/2019 tarih ve 30682 sayılı R.G.'de yayımlanarak yürürlüğe giren Anadolu Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğ'nin 23. maddesinin 1. ve 3. fıkrası ile 43. maddesi yönünden yapılan inceleme: Dava konusu Yönetmeliğin 07/06/2020 tarih ve 31148 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Anadolu Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği ile yürürlükten kaldırıldığı; sonrasında bahsi geçen Yönetmeliğin de 26/11/2023 tarih ve 32381 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile yürürlükten kaldırıldığı görülmekte olup; esası hakkında hukuken karar verilmesine olanak bulunmamaktadır. 20/04/2016 tarihli ve 29260 sayılı R.G.'de yayımlanan Lisansüstü Eğitim Öğretim Yönetmeliği'ne gelince; "Süre" başlıklı" başlıklı 7. maddesinin dava konusu fıkralarında; "(1) Tezli yüksek lisans programının süresi bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın dört yarıyıl olup, program en çok altı yarıyılda tamamlanır. (2) Dört yarıyıl sonunda öğretim planında yer alan kredili derslerini ve seminer dersini başarıyla tamamlayamayan veya bu süre içerisinde yükseköğretim kurumunun öngördüğü başarı koşullarını/ölçütlerini yerine getiremeyen; azami süreler içerisinde ise tez çalışmasında başarısız olan veya tez savunmasına girmeyen öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği kesilir." hükmü; Geçici 1. Maddesinin 1. Fıkrasında, "Bu Yönetmelikle getirilmiş hükümlerin uygulaması ve belirlenmiş süreler yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihinden itibaren başlar." hükmü; 37. Maddesinde, " Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer." hükmü getirilmiştir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 44. maddesinin (c) bendinde (Değişik: 19/11/2014-6569/28 md.) "...Yatay geçiş ve çift ana dal eğitiminin usul ve esasları ile azami öğrenim süreleri, lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim süreleri Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.'' kuralı; "Yönetmelikler" başlığını taşıyan 65. maddesinin (b) fıkrasının birinci bendinde, "Lisansüstü öğretim esasları Üniversitelerarası Kurul tarafından çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir" kuralı; Geçici 67. maddesinde, (Ek: 19/11/2014-6569/32 md.) ''Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte yükseköğretim kurumlarında kayıtlı olan öğrenciler bakımından azami sürelerin hesaplanmasında, daha önceki öğrenim süreleri dikkate alınmaz.'' kuralı yer almıştır. Davaya konu Yönetmeliğin dayanağı, 2547 sayılı Kanun'un 44. maddesinin (c) fıkrası olup; anılan Kanun maddesinin 25.02.2011 gün ve 27857 sayılı (mükerrer) Resmi Gazete'de yayımlanan 13.02.2011 gün ve 6111 sayılı Kanun'un 171. maddesi ile değişiklik yapılmış halinde; bir yıl süreli yabancı dil hazırlık sınıfı hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın önlisans programlarını azami dört yıl, lisans programlarını azami yedi yıl, lisans ve yüksek lisans derecesini birlikte veren programları azami dokuz yıl, yüksek lisans programını azami üç yıl, doktora programını ise azami altı yıl içinde başarı ile tamamlayarak mezun olamayanlar, bu Kanunun 46 ncı maddesinde belirtilen koşullara göre ilgili döneme ait öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretlerini ödemek koşulu ile öğrenimlerine devam etmek için kayıt yaptırabileceği; bu durumda, ders ve sınavlara katılma ile tez hazırlama hariç, öğrencilere tanınan diğer haklardan yararlandırılmaksızın öğrencilik statüleri devam edeceği düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan Kanun maddesinde 19.11.2014 gün ve 6569 sayılı Kanun'un 28. maddesi ile değişiklik yapılmıştır. Bu değişiklik kapsamında ise, önlisans ve lisans programları yönünden azami öğrenim sürelerinin kurala bağlandığı ve azami süreler içinde katkı payı veya öğrenim ücretinin ödenmemesi ile kayıt yenilenmemesi nedeniyle öğrencilerin ilişiklerinin kesilmeyeceği düzenlemesine yer verildiği ancak lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim sürelerinin anılan Kanun maddesinde düzenlenmediği ve bu konuların Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirleneceği hususuna yer verildiği anlaşılmaktadır. Olayda; 2014-2015 Güz döneminde yüksek lisansa kayıt yaptıran davacının, yürürlükteki mevzuata göre 2016-2017 Bahar döneminde dolmuş olan azami süresinin dava konusu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesiyle yeniden başlatılarak uzatıldığı ve 2018-2019 Bahar döneminde tamamlanmış olduğu; mevzuatla ilgili olarak, 19.11.2014 gün ve 6569 sayılı Kanun ile 2547 sayılı Kanun'un 44/c maddesinde yapılan değişiklik kapsamında 2547 sayılı Kanun'un Geçici 67. maddesinde, yükseköğretim kurumlarında kayıtlı olan öğrenciler bakımından azami sürelerin hesaplanmasında, daha önceki öğrenim sürelerinin dikkate alınmayacağı kurala bağlandığı ve bu kurala paralel olarak davaya konu Yönetmeliğin "Geçiş hükümleri" başlığını taşıyan Geçici 1. maddesinin 1. fıkrasında, bu yönetmelikle getirilmiş hükümlerin uygulanması ve belirlenmiş sürelerin yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihinden itibaren başlayacağı düzenlemesine yer verildiği; diğer yandan, uygulamaya ilişkin tereddütlerin giderilmesi için Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 08/08/2016 tarihli kararında; ders, yeterlik, tez önerisi, tez izleme, tez ve benzeri hususlarda. öğrencilerin daha önceden kaç kez başarısız olduklarına bakılmaksızın bahse konu Yönetmelikte belirtilen öğrencilik haklarından yararlanacakları azami sürelerin, 2016-2017 güz yarıyılında yeniden başladığının belirtildiği hususları birlikte değerlendirildiğinde; lisansüstü eğitim sürelerinin hesaplanması yönünden, 2547 sayılı Kanuna uygun bir geçiş sürecinin öngörüldüğü ve düzenlemede eksikliğin de bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır. Bu halde; YÖK tarafından, 2547 sayılı Kanun'un 44. maddesinin (c) bendinin verdiği yetkiye dayanılarak, lisansüstü eğitim kalitesinin arttırılması, lisansüstü eğitimden daha fazla öğrencinin faydalanmasının sağlanması ve kontenjanların kısıtlı olması nedeniyle öğrenci yığılmalarının engellenmesi amacıyla tesis edildiği anlaşılan dava konusu düzenlemenin üst hukuk normlarına, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olduğu anlaşılmıştır. Açıklanan nedenlerle, dava konusu birel işlem ile Anadolu Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği yönünden Karar Verilmesine Yer Olmadığı; diğer kısımlar yönünden ise Davanın Reddi kararı verilmesi gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 03/04/2024 tarihinde, davacı vekili Av. ...'ın gelmediği, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı vekili Av. ...'nin geldiği, Anadolu Üniversitesi vekili Av. ...'ın gelmediği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve 03/04/2024 tarihli Ara Kararı cevabı ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: HUKUKİ SÜREÇ : Dava; Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Özel Hukuk Ana Bilim Dalı Tezli Yüksek Lisans Programında öğrenci olan davacının, azami öğrenim süresini doldurduğundan bahisle ilişiğinin kesilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin, 20/04/2016 tarih ve 29260 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 7. maddesinin 1. ve 2. fıkraları, Geçici 1. maddesinin 1. fıkrası ile 37. maddesinde Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte yükseköğretim kurumlarında kayıtlı olan öğrencilerin önceki Yönetmelik döneminde elde ettikleri eğitimin süresiz olmasına ilişkin kazanılmış haklarını koruyan bir hükme yer verilmemesi yönündeki eksik düzenlemenin, 10/02/2019 tarih ve 30682 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Anadolu Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği'nin 23. maddesinin 1. ve 3. fıkrası ile 43. maddesinde Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte yükseköğretim kurumlarında kayıtlı olan öğrencilerin önceki Yönetmelik döneminde elde ettikleri eğitimin süresiz olmasına ilişkin kazanılmış haklarını koruyan bir hükme yer verilmemesi yönündeki eksik düzenlemenin iptali istemiyle açılmıştır. İNCELEME VE GEREKÇE: İlgili Mevzuat: 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 44. maddesinin (c) bendinde (Değişik: 19/11/2014-6569/28 md.), ''Öğrenciler, bir yıl süreli yabancı dil hazırlık sınıfı hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın öğrenim süresi iki yıl olan önlisans programlarını azami dört yıl, öğrenim süresi dört yıl olan lisans programlarını azami yedi yıl, öğrenim süresi beş yıl olan lisans programlarını azami sekiz yıl, öğrenim süresi altı yıl olan lisans programlarını azami dokuz yıl içinde tamamlamak zorundadırlar. Hazırlık eğitim süresi azami iki yıldır. Azami süreler içinde katkı payı veya öğrenim ücretinin ödenmemesi ile kayıt yenilenmemesi nedeniyle öğrencilerin ilişikleri kesilmez. Ancak üniversite yetkili kurullarının kararı ve Yükseköğretim Kurulunun onayı ile dört yıl üst üste katkı payı veya öğrenim ücretinin ödenmemesi ile kayıt yenilenmemesi nedeniyle öğrencilerin ilişikleri kesilebilir. Yatay geçiş ve çift ana dal eğitiminin usul ve esasları ile azami öğrenim süreleri, lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim süreleri Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.'' kuralı; "Yönetmelikler" başlığını taşıyan 65. maddesinin (b) fıkrasının birinci bendinde, "Lisansüstü öğretim esasları Üniversitelerarası Kurul tarafından çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir" kuralı; Geçici 67. maddesinde, (Ek: 19/11/2014-6569/32 md.) ''Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte yükseköğretim kurumlarında kayıtlı olan öğrenciler bakımından azami sürelerin hesaplanmasında, daha önceki öğrenim süreleri dikkate alınmaz.'' kuralı yer almıştır. 20/04/2016 gün ve 29690 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin "Süre" başlığını taşıyan 7. maddesinde; "(1) Tezli yüksek lisans programının süresi bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın dört yarıyıl olup, program en çok altı yarıyılda tamamlanır. (2) Dört yarıyıl sonunda öğretim planında yer alan kredili derslerini ve seminer dersini başarıyla tamamlayamayan veya bu süre içerisinde yükseköğretim kurumunun öngördüğü başarı koşullarını/ölçütlerini yerine getiremeyen; azami süreler içerisinde ise tez çalışmasında başarısız olan veya tez savunmasına girmeyen öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği kesilir. (...)'' kuralına yer verilmiştir. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 7. maddesinin 1. ve 2. fıkralarının incelenmesi: İdari işlemlerin kanuni dayanağının olması "Kanuni idare" ilkesinin sonucudur. Bu nedenle idarenin kanuni dayanağı bulunmayan bir yetkiyi kullanması olanaklı değildir. Öte yandan, dayanılan kanun maddesinin idari işlemde belirtilmesi de "Kanuni idare" ilkesi açısından bir gereklilik olduğu gibi, idari işlemlerin yargısal denetimi yapılırken, idarenin kanuna uygun hareket edip etmediğinin, ilgili kanun maddesinde yer alan usul ve esaslara uyulup uyulmadığının belirlenmesi açısından önem arz etmektedir. Davaya konu Yönetmeliğin dayanağı, 2547 sayılı Kanun'un 44. maddesinin (c) fıkrası olup; anılan Kanun maddesinin 25.02.2011 gün ve 27857 sayılı (mükerrer) Resmi Gazete'de yayımlanan 13.02.2011 gün ve 6111 sayılı Kanun'un 171. maddesi ile değişiklik yapılmış halinde; bir yıl süreli yabancı dil hazırlık sınıfı hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın önlisans programlarını azami dört yıl, lisans programlarını azami yedi yıl, lisans ve yüksek lisans derecesini birlikte veren programları azami dokuz yıl, yüksek lisans programını azami üç yıl, doktora programını ise azami altı yıl içinde başarı ile tamamlayarak mezun olamayanlar, bu Kanunun 46 ncı maddesinde belirtilen koşullara göre ilgili döneme ait öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretlerini ödemek koşulu ile öğrenimlerine devam etmek için kayıt yaptırabileceği; bu durumda, ders ve sınavlara katılma ile tez hazırlama hariç, öğrencilere tanınan diğer haklardan yararlandırılmaksızın öğrencilik statüleri devam edeceği düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan Kanun maddesinde 19.11.2014 gün ve 6569 sayılı Kanun'un 28. maddesi ile değişiklik yapılmıştır. Bu değişiklik kapsamında ise, önlisans ve lisans programları yönünden azami öğrenim sürelerinin kurala bağlandığı ve azami süreler içinde katkı payı veya öğrenim ücretinin ödenmemesi ile kayıt yenilenmemesi nedeniyle öğrencilerin ilişiklerinin kesilmeyeceği düzenlemesine yer verildiği ancak lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim sürelerinin anılan Kanun maddesinde düzenlenmediği ve bu konuların Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirleneceği hususuna yer verildiği anlaşılmaktadır. Dava konusu düzenlemeye ilişkin herhangi bir geçiş hükmüne yer verilmemişse de; 19.11.2014 gün ve 6569 sayılı Kanun ile 2547 sayılı Kanun'un 44/c maddesinde yapılan değişiklik kapsamında 2547 sayılı Kanun'un Geçici 67. maddesinde, yükseköğretim kurumlarında kayıtlı olan öğrenciler bakımından azami sürelerin hesaplanmasında, daha önceki öğrenim sürelerinin dikkate alınmayacağı kurala bağlandığı ve bu kurala paralel olarak davaya konu Yönetmeliğin "Geçiş hükümleri" başlığını taşıyan Geçici 1. maddesinin 1. fıkrasında, bu yönetmelikle getirilmiş hükümlerin uygulaması ve belirlenmiş sürelerin yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihinden itibaren başlayacağı düzenlemesine yer verildiği hususu birlikte değerlendirildiğinde, lisansüstü eğitim sürelerinin hesaplanması yönünden, 2547 sayılı Kanuna uygun bir geçiş süreci öngörüldüğü sonucuna ulaşılmaktadır. Bu durumda; Yükseköğretim Kurulu tarafından, 2547 sayılı Kanun'un 44. maddesinin (c) bendinin verdiği yetkiye dayanılarak, lisansüstü eğitim kalitesinin arttırılması, lisansüstü eğitimden daha fazla öğrencinin faydalanmasının sağlanması ve kontenjanların kısıtlı olması nedeniyle öğrenci yığılmalarının engellenmesi amacıyla tesis edildiği anlaşılan dava konusu düzenlemenin üst hukuk normlarına, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olduğu anlaşılmıştır. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin Geçici 1. maddesinin birinci fıkrasının ve 37. maddesinin incelenmesi; 20/04/2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin geçiş hükümlerinin düzenlendiği Geçici 1. maddesinde; bu Yönetmelikle getirilmiş hükümlerin uygulaması ve belirlenmiş sürelerin yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihinden itibaren başlayacağı, 37. maddesinde ise bu yönetmeliğin yayımı tarihinde yürürlüğe gireceği düzenlemesine yer verilmiştir. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığınca, anılan Yönetmeliğin uygulanmasında düşülen duraksamaların karşılanması ve uygulamada birlikteliğin sağlanması bakımından Üniversite Rektörlüklerine gönderilen ... tarih ve ... sayılı yazıda; Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nde Geçici 1. madde ile halen lisansüstü programlarda öğrenci olanlar için daha önce aldıkları süreler dikkate alınmadan Yönetmelikte belirlenen azami sürenin yeniden başlamış olduğunun belirtildiği, Yönetmeliğin 20/04/2016 tarihinde yayımlandığı ve 2015-2016 eğitim öğretim yılı bahar döneminin ortasına gelindiği dikkate alınarak öğrenciler için Yönetmelikte yer alan sürelerin başlangıç tarihi olarak 2016-2017 Güz yarıyılının esas alınması gerektiğinin ifade edildiği görülmektedir. Yukarıda yer verilen açıklamalar ışığında dava konusu düzenlemelerin değerlendirilmesi neticesinde; dava konusu Yönetmelik ile getirilen hükümlerin uygulanması ve belirlenen sürelerin Yönetmeliğin yürürlük tarihi olan 20/04/2016 tarihinden itibaren başlayacağının hüküm altına alındığı, dava konusu olay bağlamında bakıldığında anılan Yönetmelik ile getirilen azami öğrenim sürelerinin geçmişe dönük olarak uygulanmadığı, lisansüstü eğitime devam eden öğrencilerin haklarının gözetilmesi suretiyle anılan Yönetmelik ile getirilen hükümlerin yayım tarihinden itibaren başlatıldığı, ayrıca Yönetmeliğin yürürlük tarihi olan 20/04/2016 tarihinin eğitim öğretim yılının bahar döneminin ortasına denk gelmesi nedeniyle Yükseköğretim Kurulu Başkanlığınca uygulamada ortaya çıkması muhtemel sorunların önüne geçebilmek için Yönetmelikte yer alan sürelerin başlangıç tarihi olarak 2016-2017 Güz yarıyılının belirlendiği, dolayısıyla lisansüstü eğitime devam eden öğrencilerin haklarının hem Yönetmelikle hem de Yükseköğretim Kurulunca yapılan düzenlemelerle korunduğu, kazanılmış haklarının ihlal edilmediği anlaşılmaktadır. Bu itibarla; Yönetmeliğin dava konusu edilen hükümlerinde hukuka, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık görülmemiştir. 10/02/2019 tarih ve 30682 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Anadolu Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği'nin 23. maddesinin 1. ve 3. fıkrası ile 43. maddesinin incelenmesi; Dava konusu Yönetmeliğin 07/06/2020 tarih ve 31148 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Anadolu Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği ile yürürlükten kaldırıldığı anlaşıldığından karar tarihinde yürürlükte bulunmayan düzenleme hakkında karar verilmesine hukuken olanak bulunmadığından, konusu kalmayan davanın bu kısmı hakkında karar verilmesine yer olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Özel Hukuk Ana Bilim Dalı Tezli Yüksek Lisans Programında öğrenci olan davacının, azami öğrenim süresini doldurduğundan bahisle ilişiğinin kesilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin incelenmesi; 2014-2015 güz döneminde (04/09/2014 tarihinde) Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Özel Hukuk Tezli Yüksek Lisans programına kayıt yaptıran davacının; kayıt olduğu tarihte 1996 tarihli (Mülga) Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin yürürlükte olduğu, bu düzenlemeye göre davacının tezli yüksek lisans programını tamamlama süresinin azami 3 yıl olduğu, dolayısıyla 2016-2017 bahar döneminde davacının azami öğrenim süresinin sona ermesi gerektiği, 20/04/2016 tarihinde yürürlüğe giren Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 7/1. maddesine göre tezli yüksek lisans programının en çok altı yarıyılda tamamlanması gerektiği, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’nın 13/06/2016 tarihli yazısına göre ise daha önceki süreler dikkate alınmadan Yönetmelikte belirlenen azami sürenin yeniden başlayacağı, sürelerin başlangıç tarihi olarak 2016-2017 güz döneminin esas alınması gerektiği anlaşılmakta olup; bu düzenlemeler uyarınca davacının azami süresinin yeniden belirlendiği ancak davacının azami öğrenim süresinde tezli yüksek lisans eğitimini tamamlayamadığından bahisle ilişiğinin kesildiği görülmektedir. Davacı tarafından bireysel işlem yönünden; tez sınavını geçmesine rağmen tez sınavına ilişkin gerekli usuli işlemlerin idarece yerine getirilmediği, davacının bu nedenle tez savunmasını yapamadığı iddia edilmekte olup; Dairemizin 03/04/2024 tarihli Ara Kararı ile davacıdan ve davalı Anadolu Üniversitesi'nden; davacının tezini danışmanına teslim edip etmediği, teslim etmişse hangi tarihte teslim edildiği ve tez çalışmasının danışmanı tarafından incelenerek tezin savunulabilir olduğuna ilişkin yazılı görüşle birlikte tezin ilgili enstitüye teslim edilip edilmediği, davalı idarece yüksek lisans tez savunma sınav jürisinin atanıp atanmadığı, atandı ise davacının tezinin jüri üyelerine gönderilip gönderilmediği, davacının tez savunma sınavına davet edilip edilmediği hususu sorulmuştur. Davalı idare tarafından Ara Karara cevaben davacının tezini teslim etmediğinin belirtildiği, davacı tarafından ise cevap verilmediği görülmüş olup; davacının tez dönemine ilişkin mevzuatta yer alan yükümlülüklerin davalı idarece yerine getirilmemesine yönelik iddianın somut olarak ortaya konulamadığı anlaşıldığından davacının bu iddiasına itibar edilmemiştir. Bu durumda; Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 7/2. maddesinde yer alan "azami süreler içerisinde ise tez çalışmasında başarısız olan veya tez savunmasına girmeyen öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği kesilir." hükmü dikkate alındığında davacının azami süre içinde tez savunmasına girmediği anlaşıldığından ilişiğinin kesilmesine ilişkin Anadolu Üniversitesi'nin ... tarih ve ... sayılı işleminde hukuka aykırılık görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 20/04/2016 gün ve 29690 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 7. maddesinin 1. ve 2. fıkraları, Geçici 1. maddesinin 1. fıkrası ve 37. maddesinin eksik düzenleme içerdiği iddiasıyla iptali istemiyle açılan DAVANIN REDDİNE, 2. 10/02/2019 tarih ve 30682 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Anadolu Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği'nin 23. maddesinin 1. ve 3. fıkrası ile 43. maddesi yönünden KONUSU KALMAYAN DAVA HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, 3. Davacının ilişiğinin kesilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem yönünden DAVANIN REDDİNE, 4. Dava kısmen karar verilmesine yer olmadığına, kısmen ret olarak sonuçlandığından, ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... -TL yargılama giderinin, davadaki haklılık oranına göre ... -TL'lik kısmının davacı üzerinde bırakılmasına, geriye kalan ... TL yargılama giderinin davalı Anadolu Üniversitesi'nden alınarak davacıya verilmesine, 5. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için öngörülen ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine, 6. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için öngörülen ... TL vekâlet ücretinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine, 7. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine, 8. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 05/07/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.