Danıştay Kararı · E. 2020/6694 · K. 2024/2787

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2020/6694 E.  ,  2024/2787 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2020/6694 Karar No : 2024/2787 DAVACI : … San. ve Tic. A.Ş. (Eski Ticaret Unvanı: … Tekstil İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.) VEKİLİ : Av. … DAVALILAR : 1- … Bakanlığı / ANKARA VEKİLİ : Huk. Müş. … 2- … Valiliği / … VEKİLİ : Av. … DAVANIN_KONUSU : Davacı tarafından, Kütahya Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı, "Çalıştırılması Zorunlu Personel Hk." konulu işlemi ile bu işlemin dayanağı olan 06/12/2019 tarihli ve 30970 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gıda ve Yem İşletmelerinde Çalıştırılması Zorunlu Meslek Mensuplarının Belirlenmesine Dair Tebliğ (Tebliğ No: 2019/48)'in eki Ek-1'in "A. Gıda İşletmeleri" başlıklı tablosunun 9. sırasında, "seramik mühendisi", "metalurji ve malzeme mühendisi" ile "malzeme bilimi ve mühendisi" mesleklerine yer verilmemesine yönelik eksik düzenlemenin iptali istenilmektedir. DAVACININ İDDİALARI : Davacı tarafından, seramik mühendisi, metalürji ve malzeme mühendisi ile malzeme mühendislerinin de gıda ile temas eden malzemelerin nasıl üretileceğini bildikleri, bu konuda eğitim aldıkları, 5996 sayılı Kanun’un 22. maddesinin 7. fıkrasında meslek sınırlaması olmadığı, Dumlupınar Üniversitesinden de seramik mühendisi, metalürji ve malzeme mühendisi ile malzeme mühendislerinin bu konuda yetkin olduklarına ilişkin görüş alındığı, dava konusu işlemlerin bilimsel temelinin ve hukuki dayanağının bulunmadığı ileri sürülmektedir. DAVALILARIN_SAVUNMASI : Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından; usul yönünden; davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiği, esas yönünden, 5996 sayılı Kanun ile gıda işletmelerinde istihdam edilecek zorunlu meslek mensuplarını bilimsel gelişmeler ve günün koşullarına göre belirleme yetkisinin Bakanlıklarına ait olduğu, davaya konusu tabloda eksik düzenlendiği iddia edilen meslek mensuplarının gıda güvenliği konusunda eğitim verilen bölümler olmadığı, düzenlemenin 5996 sayılı Kanun'un lafzına ve ruhuna uygun olduğu savunulmaktadır. Kütahya Valiliği tarafından; usule ilişkin olarak; davanın süresinde açılmadığı, ayrıca dava konusu uygulama işlemi üzerine davacı şirketin Tebliğ eki tabloya uygun olarak kimyager istihdam etmesi nedeniyle bakılan davada hukuki yararının kalmadığı, bu nedenle davacının işbu davayı açmakta menfaatinin bulunmadığı, esasa ilişkin olarak ise; uygulama işleminin davalı Bakanlığın talimatları doğrultusunda Tebliğe ekli tabloya uygun olarak tesis edildiği, hukuki dayanaktan yoksun bulunan davanın reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : … DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI : … DÜŞÜNCESİ : Dava, davacı tarafından, Kütahya Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nün "Çalıştırılması Zorunlu Personel Hk." konulu 28/07/2020 tarih ve 2112960 sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı olan 06/12/2019 tarih ve 30970 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2019/48 sayılı Gıda ve Yem İşletmelerinde Çalıştırılması Zorunlu Meslek Mensuplarının Belirlenmesine Dair Tebliğ Ek'inde yer alan "Gıda İşletmeleri" başlıklı (A) kısmının 9. bölümünün iptali istemiyle açılmıştır. 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu, gıda ve yem güvenilirliğini, halk sağlığı, bitki ve hayvan sağlığı ile hayvan ıslahı ve refahını, tüketici menfaatleri ile çevrenin korunması da dikkate alınarak korumak ve sağlamak amacıyla hazırlanmış olup, gıda, gıda ile temas eden madde ve malzeme ile yemlerin üretim, işleme ve dağıtımının tüm aşamalarını, bitki koruma ürünü ve veteriner tıbbî ürün kalıntıları ile diğer kalıntılar ve bulaşanların kontrollerini, salgın veya bulaşıcı hayvan hastalıkları, bitki ve bitkisel ürünlerdeki zararlı organizmalar ile mücadeleyi, çiftlik ve deney hayvanları ile ev ve süs hayvanlarının refahını, zootekni konularını, veteriner sağlık ve bitki koruma ürünlerini, veteriner ve bitki sağlığı hizmetlerini, canlı hayvan ve ürünlerin ülkeye giriş ve çıkış işlemlerini ve bu konulara ilişkin resmî kontrolleri ve yaptırımları kapsamaktadır. 5996 sayılı Kanunun 22. maddesinin 7. fıkrasında; "Ek-1’de belirlenen gıda ve yem işletmeleri, işin nevine göre, konu ile ilgili lisans eğitimi almış en az bir personel çalıştırmak zorundadır. Bilimsel gelişmeler ve günün koşullarına göre, Ek-1’de Bakanlıkça değişiklik yapılabilir. Bu değişiklikler Bakanlıkça çıkarılacak bir tebliğ ile ilan edilir." hükmü, 8. fıkrasında, "Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir." hükmü getirilmiştir. Gıda İşletmelerinin Kayıt Ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmelik'in "Çalıştırılması zorunlu personel" başlıklı 10. maddesinde; (1) Gıda işletmelerinde, çalıştırılması zorunlu olan personel ile ilgili; a) Çalıştırılması zorunlu personelden meslek odası bulunan meslek mensupları için meslek odasına kayıtlı olduğuna dair belge, meslek odası bulunmayan meslek mensupları için gıda işletmecisi ile yapacağı sözleşme, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan meslek mensupları için kurum amiri tarafından imzalı görevlendirme yazısı aranır. b) Gıda işletmecisi, üretimin nevine uygun en az lisans düzeyinde eğitim almış ise kendi işletmesinde zorunlu personel olarak çalışabilir. c) Gıda işletmecisi, işletmesindeki her faaliyet için ayrı ayrı personel çalıştırabileceği gibi sadece bir personel de çalıştırabilir. Sadece bir personel çalıştırılması durumunda tüm faaliyetlere uygun meslek mensubu personel istihdam edilir. ç) Gıda işletmecisi aynı adreste birden fazla faaliyet göstermesi durumunda tüm faaliyetlerde kullanılan alet ekipmanın toplam motor gücü, 30 beygir gücünün üzerinde veya çalıştırdığı toplam personel sayısı on kişiden fazla ise çalıştırılması zorunlu olan personeli istihdam etmek zorundadır. d) Gıda işletmecileri, çalıştırılması zorunlu olan personelin herhangi bir sebeple işten çıkarılması veya çıkması durumunda çalıştırılması zorunlu olan personelin değişikliğine ilişkin yetkili merciin güncel bilgilere sahip olmasını sağlamak zorundadır. e) Gıda işletmecisi, işletmenin faaliyette bulunduğu çalışma gün ve saatlerine göre zorunlu personel istihdam etmek zorundadır. Gıda işletmesinde çalışan zorunlu personel, işletmenin faaliyette bulunduğu çalışma gün ve saatleri içerisinde başka bir işte çalışamaz." hususların uygulanacağı, kurala bağlanmıştır. 5996 sayılı Yasa ile gıda ve yem işletmelerinde, işin nevine göre, konu ile ilgili lisans eğitimi almış en az bir personel çalıştırılması zorunluluğu getirilmiş ve bilimsel gelişmeler ve günün koşullarına göre de düzenlenen listede yine Bakanlıkça düzenlenecek bir tebliğ ile değişikliklerin yapılabileceği hükme bağlanmıştır. Bu durumda, gıda ve yem işletmelerinde hangi işte, hangi alanda lisans eğitimi almış personel çalıştırılabileceğini belirleme yetkisi davalı idareye tanınmıştır. Davalı idare tarafından yayımlanarak, yürürlüğe konulan Tebliğ ile günün koşullarına göre yapılan değerlendirmeye istinaden en az 300 kişi yatak kapasitesine sahip olan konaklama tesislerinden yerinde yemek üretimi ile servisinin yapıldığı (sadece kahvaltı veren konaklama tesisleri hariç) gıda işletmeleri de kapsama alınmış ve anılan tebliğ 5996 sayılı kanunun Ek-1deki gıda işletmeleri, faaliyet konularına bağlı olarak detaylandırıldığı, gıda teknoloğu, biyomühendis, biyolog gibi üniversitelerin gıda bilimi konusunda 4 yıl eğitim veren bölümlerinden mezun olan meslek mensuplarının da bazı gıda işletmelerinde zorunlu personel olarak çalıştırılması sağlanmıştır. Olayda, Davacı şirket tarafından seramik ve porselen üretimi yapan iş yerleri bulunduğu, bu iş yerinde istihdam edilen seramik mühendisi ile malzeme mühendisinin de istihdamı zorunlu personel olarak kabul edilmesi gerektiği yönünde idareye yapılan başvurunun davalı idarece reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. 06/12/2019 tarih ve 30970 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2019/48 sayılı Gıda ve Yem İşletmelerinde Çalıştırılması Zorunlu Meslek Mensuplarının Belirlenmesine Dair Tebliğ Ek'inde yer alan "Gıda İşletmeleri" başlıklı (A) kısmının 9. Bölümünde" gıda ile temas eden madde ve malzeme üreten işletmeler (30 beygir üzeri motor gücü bulunan veya toplam 10 kişiden fazla personel çalıştıran işletmeler) gıda mühendisi, ziraat mühendisi, (gıda bölümü), kimya mühendisi, kimyager, gıda teknoloğu meslek unvanına sahip olanların anılan iş yerlerinde çalıştırılması zorunlu personel olarak sayılmış olup, 5996 sayılı yasanın özü gereği istihdamı zorunlu personelin bu tür işletmelerde çalışabilmeleri için gıda güvenirliliğinin sağlanması konusunda eğitim almış olmaları gerektiği sonucuna ulaşılmış olup, dava konusu Tebliğ hükmünde seramik mühendisi ile malzeme mühendisine yer verilmemesinde ve buna dayalı dava konusu işlemde üst hukuk normlarına aykırılık görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ : Gıda ile temas eden madde ve malzeme niteliğinde bulunan "seramik üretimi" işi ile iştigal eden davacı şirket, söz konusu faaliyeti kapsamında "seramik mühendisi", "metalurji ve malzeme mühendisi" ile "malzeme bilimi ve mühendisi" istihdam etmiş, ancak davalı İl Müdürlüğü tarafından davacı şirket nezdinde 05/09/2018 tarihinde yapılan resmi kontrolde, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'na ekli "Gıda ve Yem İşletmelerinden Üretimin Nevine Göre Personel Çalıştırmak Zorunda Olan İşletmeler ve Bu İşletmelerde Çalışabilecek Meslek Mensupları" başlıklı Ek-1'in "A. Gıda Üreten İşyerleri" başlıklı tablonun 10. sırasında, "gıda ile temas eden madde ve malzeme üreten iş yerleri (30 beygir üzeri motor gücü bulunan veya toplam 10 kişiden fazla personel çalıştıran iş yerleri)"nde; gıda mühendisi, ziraat mühendisi (gıda bölümü), kimya mühendisi, kimyager unvanını haiz meslek mensuplarından en az birinin istihdamının zorunlu olduğunun kurala bağlanmasına karşın, bu kurala aykırı olarak anılan meslek mensuplarından herhangi birinin istihdam edilmediğinin tespit edildiği, bu nedenle anılan kurala uyum sağlanıp ilgili meslek mensuplarının istihdam edildiğine ilişkin belgelerin İl Müdürlüklerine sunulması gerektiği yolundaki işlemi davacı şirkete tebliğ edilmiştir. Bunun üzerine davacı şirket tarafından sunulan 11/09/2018 tarihli itiraz dilekçesiyle, halihazırda şirketleri nezdinde istihdam edilen "seramik mühendisi", "metalurji ve malzeme mühendisi" ile "malzeme bilimi ve mühendisi"nin, gıda ile temas eden malzemelerin üretimi ve gıda güvenliği konusunda mesleki formasyona sahip oldukları, dolayısıyla Kanun'a ekli tabloda yazılı meslek mensuplarının ayrıca istihdamında hukuki ve fiili gereklilik ve/veya yarar bulunmadığı ileri sürülmüştür. Anılan itirazda ileri sürülen iddialar, davalı İl Müdürlüğünün … tarihli ve … sayılı yazısıyla davalı Bakanlığa intikal ettirilerek konu hakkındaki görüşleri sorulmuş; bu yazıya, davalı Bakanlığın … tarihli ve … sayılı yazısıyla, talebe konu mühendislerin, istihdamı zorunlu meslek mensubu olarak kabul edilmesinin, Yükseköğretim Kurulu tarafından, Kanun'a ekli tabloda yazılı meslek mensupları ile eğitim - öğretim, metod, kapsam, öğrenim süresi ve yıl içindeki değerlendirme esasları bakımından eşdeğer bulunduğuna dair eşdeğerlik belgesi düzenlenmesi kaydıyla mümkün olduğu belirtilerek cevap verilmiştir. Davalı Bakanlık görüşünü tebellüğ eden davalı İl Müdürlüğünün … tarihli ve … sayılı yazısıyla, konu hakkında oluşan tereddütlerin giderilmesi ve eşdeğerliliğin tespiti amacıyla bünyesinde "seramik mühendisliği", "metalurji ve malzeme mühendisliği" ile "malzeme bilimi ve mühendisliği" bölümleri bulunan Kütahya Dumlupınar Üniversitesi Rektörlüğüne, Bakanlığın görüşü de iletilmek suretiyle, "seramik mühendisi" ile "metalurji ve malzeme mühendisi"nin, seramik üreten işletmelerde gıda güvenliğinin sağlanmasını teminen istihdamının mesleki eğitimlerine uygun olup olmadığı hususunda görüşleri sorulmuş; adı geçen Rektörlüğün … tarihli ve … sayılı yazısıyla, "seramik mühendisi", "metalurji mühendisi", "metalurji ve malzeme mühendisi" ile "malzeme bilimi ve mühendisi"nin, gıda ile temas eden malzemeleri sağlık sorunlarına yol açmayacak şekilde üreten, bu malzemeler ile gıda arasındaki olası kimyasal reaksiyonları bilen, temas eden gıda maddelerinin malzemede yol açacağı korozyon konusuna hakim, malzeme ile gıda maddeleri arasında oluşabilecek toksik konularda donanımlı olduğu, dolayısıyla her dört mühendis (lisans) diplomasına sahip mezunların da Kanun'a ekli tabloda yazılı meslek mensupları arasına ilave edilmesinin yerindelik (mesleki formasyon) bakımından uygun olacağı yolunda görüş bildirilmiştir. Bunun üzerine davalı İl Müdürlüğünün … tarihli ve … sayılı yazısıyla, Dumlupınar Üniversitesi Rektörlüğünün görüşleri ekte sunularak davalı Bakanlığa konu hakkındaki nihai görüşü sorulmuş; davalı Bakanlığın … tarihli ve … sayılı yazısıyla, Yükseköğretim Kurulundan eşdeğerlik belgesi alınması gerektiği yönündeki görüş tekrarlanmış, ayrıca konuya ilişkin taleplerin Gıda ve Yem İşletmelerinde Çalıştırılacak Meslek Mensuplarının Belirlenmesine Dair Tebliğ Taslağının hazırlık çalışmaları kapsamında değerlendirileceği belirtilmiştir. Ardından, Gıda ve Yem İşletmelerinde Çalıştırılması Zorunlu Meslek Mensuplarının Belirlenmesine Dair Tebliğ (Tebliğ No: 2019/48), 06/12/2019 tarihli ve 30970 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulmuş; Tebliğ'in eki Ek-1'in "A. Gıda İşletmeleri" başlıklı tablosunun dava konusu 9. sırasında, gıda ile temas eden madde ve malzeme üreten işletmeler (30 beygir üzeri motor gücü bulunan veya toplam 10 kişiden fazla personel çalıştıran işletmeler)de; "gıda mühendisi, ziraat mühendisi (gıda bölümü), kimya mühendisi, kimyager, gıda teknoloğu"nun, gıda güvenliğinin temini için istihdam edilmesinin zorunlu olduğu kurala bağlanmış; böylelikle dava konusu Tebliğ eki tabloda -yeniden düzenlediği- Kanun'a ekli tablodan farklı olarak yalnızca lisans mezunu gıda teknologları eklenmiş, ancak uyuşmazlığa konu "seramik mühendisi", "metalurji ve malzeme mühendisi" ile "malzeme bilimi ve mühendisi" kapsama dahil edilmemiştir. Davaya konu Tebliğin yürürlüğe girmesinin ardından davalı Kütahya Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nün 28/07/2020 tarih ve 2112960 sayılı, "Çalıştırılması Zorunlu Personel Hk." konulu işlemiyle, yukarıda aktarılan süreç özetlendikten sonra, Tebliğ'in eki tablonun 9. sırasında "seramik mühendisi" ile "malzeme mühendisi"nin yer almadığı, bu nedenle davacı şirket tarafından yapılan itirazın kabul edilmediği belirtilerek, Tebliğ'in eki tablonun 9. sırasında yer alan meslek mensuplarından herhangi biriyle imzalanan sözleşmenin ibraz edilmemesi halinde 5996 sayılı Kanun'un 40. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendi uyarınca yaptırım uygulanacağı bildirilmiş ve bu işlem davacı şirkete 10/08/2020 tarihinde tebliğ edilmiştir. Bilahare davacı şirket tarafından, 28/07/2020 tarihli uygulama işlemindeki yaptırıma muhatap kalınmaması için 01/09/2020 tarihi itibarıyla işe başlamak üzere bir kimyager ile sözleşme imzalandığı hususu 25/08/2020 tarihli yazıyla davalı İl Müdürlüğüne bildirilmiş ve 31/08/2020 tarihinde de bakılan dava açılmıştır. İNCELEME VE GEREKÇE : USUL YÖNÜNDEN: Davalı İl Müdürlüğü tarafından, dava konusu uygulama işlemi üzerine davacı şirketin Tebliğ eki tabloya uygun olarak kimyager istihdam etmesi nedeniyle bakılan davayı açmakta hukuki yararının kalmadığı, bu nedenle davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği; ayrıca her iki davalı tarafından da davanın süresinde açılmadığı ileri sürülmüştür. Yukarıda aktarıldığı üzere, davacı şirketin dava konusu uygulama işlemindeki yaptırıma muhatap kalmamak, diğer bir deyişle idarece çizilen hukuki çerçeveye uymak için kimyager istihdam ettiği ve bu durumu idareye bildirirken işleme karşı dava açma hakkını saklı tuttuğu, yargısal denetim sonucu verilecek karara göre işlemden doğan zararının tazminine yönelik dava açma hakkı bulunduğu hususları dikkate alındığında; davacının bakılan davayı açmakta ve davaya devam etmekte menfaati bulunduğu gibi, davanın uygulama işlemi yönünden konusuz da kalmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, ehliyet itirazı yerinde görülmemiştir. Davalı idarelerin süre itirazına gelince; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde, "1. Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür. ... 4. İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler. ..." hükmüne; "Üst makamlara başvurma:" başlıklı 11. maddesinin, dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan halinde, "İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur. 2. Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. 3. İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır." hükmüne yer verilmiştir. Uyuşmazlıkta; her ne kadar davacı şirketin 11/09/2018 tarihli itiraz dilekçesi üzerine, davalı Bakanlığın 27/09/2018 tarihli yazısının tebliği suretiyle bir cevap verilmiş ve bu cevaba karşı 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesinde öngörülen süre içinde dava açılmamış ise de; dava açılmamasının, itirazın değerlendirilmesi sürecinin davalı İl Müdürlüğünce devam ettirilerek Bakanlık ve ilgili üniversitenin görüşlerinin sorulması ve Bakanlıkça itirazın Tebliğ taslağında dikkate alınacağının belirtilmesi nedeniyle meydana geldiği, bir diğer ifadeyle davacı şirketin itirazının kesin bir biçimde reddedilmemesinden kaynaklandığı, ayrıca nihai olarak tesis edilen 28/07/2020 tarihli dava konusu uygulama işlemi ile 27/09/2018 tarihli itirazın reddi kararından farklı olarak 5996 sayılı Kanun'a ekli tabloya göre değil, tamamen yeni bir dayanak ve sebep unsuru olan davaya konu Tebliğe ekli tabloya göre itirazın reddedildiği, bu haliyle 28/07/2020 tarihli dava konusu uygulama işleminin, 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında ilk defa tesis edilen yeni bir işlem kimliğine büründüğü, dolayısıyla anılan uygulama işleminin tebliğ edildiği 10/08/2020 tarihinden itibaren 60 gün içinde olacak şekilde, 31/08/2020 tarihinde açılan davanın süresinde olduğu sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, davalı idarelerin davanın süresinde açılmadığına ilişkin iddiasına itibar edilmemiştir. ESAS YÖNÜNDEN: İlgili Mevzuat: 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun; "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasının 3 numaralı bendinde, "Bakanlık: Tarım ve Köyişleri Bakanlığı"; 24 numaralı bendinde, "Gıda: Doğrudan insan tüketimine sunulmayan canlı hayvanlar, yem, hasat edilmemiş bitkiler, tedavi amaçlı kullanılan tıbbî ürünler, kozmetikler, tütün ve tütün mamulleri, narkotik veya psikotropik maddeler ile kalıntı ve bulaşanlar hariç, insanlar tarafından yenilen, içilen veya yenilmesi, içilmesi beklenen işlenmiş, kısmen işlenmiş veya işlenmemiş her türlü madde veya ürün, içki, sakız ile gıdanın üretimi, hazırlanması veya muameleye tâbi tutulması sırasında kullanılan su veya herhangi bir madde"; 25 numaralı bendinde, "Gıda ile temas eden madde ve malzeme: Gıda maddeleri ile temasta bulunan veya bulunmak üzere üretilen her türlü madde ve malzeme"; 26 numaralı bendinde, "Gıda işletmecisi: Kâr amaçlı olsun veya olmasın kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek veya tüzel kişiler tarafından gıdanın üretimi, işlenmesi ve dağıtımının herhangi bir aşamasında kontrolü altında yürütülen faaliyetlerin, mevzuat hükümlerine uygunluğundan sorumlu olan gerçek veya tüzel kişi" olarak tanımlanmış; "Sorumluluklar" başlıklı 22. maddesinde, "(1) Gıda, gıda ile temas eden madde ve malzeme ve yem ile ilgili faaliyet gösteren işletmeciler, kendi faaliyet alanının her aşamasında bu Kanunda belirtilen şartları sağlamak ve bunu doğrulamakla yükümlüdür. ... (7) Ek-1’de belirlenen gıda ve yem işletmeleri, işin nevine göre, konu ile ilgili lisans eğitimi almış en az bir personel çalıştırmak zorundadır. Bilimsel gelişmeler ve günün koşullarına göre, Ek-1’de Bakanlıkça değişiklik yapılabilir. Bu değişiklikler Bakanlıkça çıkarılacak bir tebliğ ile ilan edilir. (8) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir." hükmüne; Kanun'a ekli "Gıda ve Yem İşletmelerinden Üretimin Nevine Göre Personel Çalıştırmak Zorunda Olan İşletmeler ve Bu İşletmelerde Çalışabilecek Meslek Mensupları" başlıklı Ek-1'in "A. Gıda Üreten İşyerleri" başlıklı tablosunda ise, gıda güvenliğinin sağlanması için en az bir meslek mensubu istihdam etmek zorunda olan gıda işletmeleri ile istihdam etmek zorunda oldukları personelin meslek unvanlarına yer verilmiş; bu kapsamda tablonun 10. sırasında, "gıda ile temas eden madde ve malzeme üreten iş yerleri (30 beygir üzeri motor gücü bulunan veya toplam 10 kişiden fazla personel çalıştıran iş yerleri)"nde; gıda mühendisi, ziraat mühendisi (gıda bölümü), kimya mühendisi, kimyager unvanını haiz meslek mensuplarından en az birinin istihdamının zorunlu olduğu kurala bağlanmıştır. Öte yandan; 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin Onbeşinci Bölümünde yer alan 410. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, "Gıda üretimi, güvenliği ve güvenirliği, kırsal kalkınma, toprak, su kaynakları ve biyoçeşitliliğin korunması ile verimli kullanılmasını sağlamak", Tarım ve Orman Bakanlığının görev ve yetkileri arasında sayılmıştır. 5996 sayılı Kanun'a dayanılarak hazırlanan ve 17/12/2011 tarihli ve 28145 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmelik'in; "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı, gıda işletmelerinin kayıt veya onay işlemlerine dair usul ve esasları belirlemektir." kuralına yer verildikten sonra, "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin 2. fıkrasının (f) bendinde, "Gıda işletmesi: Kâr amaçlı olsun veya olmasın kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek veya tüzel kişiler tarafından işletilen, gıdaların üretildiği / işlendiği / muhafaza edildiği / depolandığı / dağıtıldığı / nakledildiği / satıldığı / servis edildiği herhangi bir aşaması ile ilgili herhangi bir faaliyeti yürüten işletme" olarak tanımlanmış; "Çalıştırılması zorunlu personel" başlıklı 10. maddesinde, 21/12/2017 tarihli ve 30277 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelikle değişik haliyle, "Gıda işletmelerinde, çalıştırılması zorunlu olan personel ile ilgili aşağıdaki hususlar uygulanır. a) Çalıştırılması zorunlu personelden meslek odası bulunan meslek mensupları için meslek odasına kayıtlı olduğuna dair belge, meslek odası bulunmayan meslek mensupları için gıda işletmecisi ile yapacağı sözleşme, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan meslek mensupları için kurum amiri tarafından imzalı görevlendirme yazısı aranır. b) Gıda işletmecisi, üretimin nevine uygun en az lisans düzeyinde eğitim almış ise kendi işletmesinde zorunlu personel olarak çalışabilir. c) Gıda işletmecisi, işletmesindeki her faaliyet için ayrı ayrı personel çalıştırabileceği gibi sadece bir personel de çalıştırabilir. Sadece bir personel çalıştırılması durumunda tüm faaliyetlere uygun meslek mensubu personel istihdam edilir. ç) Gıda işletmecisi aynı adreste birden fazla faaliyet göstermesi durumunda tüm faaliyetlerde kullanılan alet ekipmanın toplam motor gücü, 30 beygir gücünün üzerinde veya çalıştırdığı toplam personel sayısı on kişiden fazla ise çalıştırılması zorunlu olan personeli istihdam etmek zorundadır. d) Gıda işletmecileri, çalıştırılması zorunlu olan personelin herhangi bir sebeple işten çıkarılması veya çıkması durumunda çalıştırılması zorunlu olan personelin değişikliğine ilişkin yetkili merciin güncel bilgilere sahip olmasını sağlamak zorundadır. e) Gıda işletmecisi, işletmenin faaliyette bulunduğu çalışma gün ve saatlerine göre zorunlu personel istihdam etmek zorundadır. Gıda işletmesinde çalışan zorunlu personel, işletmenin faaliyette bulunduğu çalışma gün ve saatleri içerisinde başka bir işte çalışamaz. " düzenlemesi yer almıştır. Anılan Yönetmeliğe dayanılarak çıkarılan ve 06/12/2019 tarihli, 30970 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren dava konusu "Gıda ve Yem İşletmelerinde Çalıştırılması Zorunlu Meslek Mensuplarının Belirlenmesine Dair Tebliğ (Tebliğ No:2019/48)"in; "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Tebliğin amacı, işin nevine göre personel çalıştırmak zorunda olan gıda ve yem işletmeleri ile bu işletmelerde çalıştırılması zorunlu, lisans eğitimi almış meslek mensuplarını belirlemektir." kuralı; "Çalıştırılması zorunlu personel" başlıklı 3. maddesinde, "İşin nevine göre en az bir personel çalıştırmak zorunda olan gıda ve yem işletmeleri ile bu işletmelerde çalışabilecek lisans eğitimi almış meslek mensupları Ek-1’de belirlenmiştir." kuralı yer almış; Tebliğe ekli "İşin Nevine Göre Personel Çalıştırmak Zorunda Olan Gıda ve Yem İşletmeleri ile Bu İşletmelerde Çalışabilecek Lisans Eğitimi Almış Meslek Mensupları" başlıklı Ek-1'in "A. Gıda İşletmeleri" başlıklı tablosu, aşağıdaki gibi düzenlenmiştir. İşletmeler Meslek Unvanları 1 Alkollü içkiler üreten işletmeler Gıda mühendisi, ziraat mühendisi (gıda bölümü), kimya mühendisi, kimyager, gıda teknoloğu(1), biyomühendis 2 Alkolsüz içecek üreten işletmeler (30 beygir üzeri motor gücü bulunan veya toplam 10 kişiden fazla personel çalıştıran işletmeler) Gıda mühendisi, ziraat mühendisi (gıda veya süt bölümü), kimya mühendisi, kimyager, gıda teknoloğu(1) 3 Baharat, kuruyemiş, cips, çerez üreten işletmeler (30 beygir üzeri motor gücü bulunan veya toplam 10 kişiden fazla personel çalıştıran işletmeler) Gıda mühendisi, ziraat mühendisi, kimya mühendisi, kimyager, gıda teknoloğu(1), biyolog 4 Bal, polen, arı sütü, temel petek üreten işletmeler (30 beygir üzeri motor gücü bulunan veya toplam 10 kişiden fazla personel çalıştıran işletmeler) Gıda mühendisi, veteriner hekim, ziraat mühendisi (gıda veya zootekni bölümü), gıda teknoloğu(1), kimyager, biyolog 5 Ekmek ve unlu mamuller üreten işletmeler (30 beygir üzeri motor gücü bulunan veya toplam 10 kişiden fazla personel çalıştıran işletmeler) Gıda mühendisi, ziraat mühendisi, kimya mühendisi, kimyager, gıda teknoloğu(1) 6 Her türlü gıda katkı maddesi ve aroma maddesi üreten işletmeler Gıda mühendisi, ziraat mühendisi (gıda bölümü), kimya mühendisi, kimyager, gıda teknoloğu(1) 7 Gıda amaçlı aromatik yağlar, bitki ekstraktları üreten işletmeler Gıda mühendisi, ziraat mühendisi, kimya mühendisi, kimyager, gıda teknoloğu(1), biyolog, biyomühendis 8 Gıda ışınlama yapan işletmeler Gıda mühendisi, ziraat mühendisi (gıda bölümü), kimya mühendisi, kimyager, veteriner hekim, su ürünleri mühendisi, su bilimleri ve mühendisi, gıda teknoloğu(1) 9 Gıda ile temas eden madde ve malzeme üreten işletmeler (30 beygir üzeri motor gücü bulunan veya toplam 10 kişiden fazla personel çalıştıran işletmeler) Gıda mühendisi, ziraat mühendisi (gıda bölümü), kimya mühendisi, kimyager, gıda teknoloğu(1) 10 Hazır yemek, tabldot yemek ve meze üreten işletmeler Gıda mühendisi, ziraat mühendisi (gıda veya süt bölümü), kimya mühendisi, kimyager, diyetisyen, ev ekonomisi yüksekokulu beslenme bölümü lisans mezunu, veteriner hekim, gıda teknoloğu(1), su ürünleri mühendisi, su bilimleri ve mühendisi 11 Et ürünleri üreten işletmeler (kasaplar hariç) Veteriner hekim, gıda mühendisi, ziraat mühendisi (gıda bölümü), gıda teknoloğu(1) 12 Kesimhane, et parçalama tesisi, yaban av hayvanı eti işleme tesisi Veteriner hekim 13 Kıyma, hazırlanmış et karışımları ve mekanik olarak ayrılmış et üreten işletmeler Veteriner hekim, gıda mühendisi, ziraat mühendisi (gıda bölümü), gıda teknoloğu(1) 14 İşlenmiş mide, mesane ve bağırsak üreten işletmeler Veteriner hekim 15 Eritilmiş hayvan yağları ve don yağı tortusu üreten işletmeler, kolajen ve jelatin üreten işletmeler Veteriner hekim, gıda mühendisi, ziraat mühendisi (gıda bölümü), gıda teknoloğu(1), kimya mühendisi, kimyager 16 Margarin, bitkisel yağ ve zeytinyağı(2) üreten işletmeler (30 beygir üzeri motor gücü bulunan veya toplam 10 kişiden fazla personel çalıştıran işletmeler ) Gıda mühendisi, ziraat mühendisi (gıda bölümü), kimya mühendisi, kimyager, gıda teknoloğu(1) 17 Maya, fermente ve salamura ürünler üreten işletmeler (30 beygir üzeri motor gücü bulunan veya toplam 10 kişiden fazla personel çalıştıran işletmeler) Gıda mühendisi, ziraat mühendisi, biyolog, kimya mühendisi, kimyager, gıda teknoloğu(1), biyomühendis 18 Meyve ve sebze işleyen işletmeler (30 beygir üzeri motor gücü bulunan veya toplam 10 kişiden fazla personel çalıştıran işletmeler) Gıda mühendisi, ziraat mühendisi, kimya mühendisi, kimyager, gıda teknoloğu(1), biyolog 19 Bebek formülleri, devam formülleri, bebek ve küçük çocuk ek gıdaları, sporcu gıdaları, vücut ağırlığı kontrolü için diyetin yerini alan gıda üreten işletmeler Gıda mühendisi, ziraat mühendisi (gıda veya süt bölümü), kimya mühendisi, kimyager, gıda teknoloğu(1) 20 Siyah çay, bitki ve meyve çayları üreten işletmeler (30 beygir üzeri motor gücü bulunan veya toplam 10 kişiden fazla personel çalıştıran işletmeler) Gıda mühendisi, ziraat mühendisi, kimya mühendisi, kimyager, gıda teknoloğu(1) 21 Balıkçılık ürünleri, kurbağa bacağı ve salyangoz işleyen işletmeler, canlı çift kabuklu yumuşakça işletmeleri Su ürünleri mühendisi, balıkçılık teknolojisi mühendisi, gıda mühendisi, ziraat mühendisi (gıda veya su ürünleri bölümü), veteriner hekim, su bilimleri ve mühendisi, gıda teknoloğu(1) 22 Süt ve süt ürünleri işleyen işletmeler (30 beygir üzeri motor gücü bulunan iş yerleri veya toplam 10 kişiden fazla personel çalıştıran işletmeler) Veteriner hekim, gıda mühendisi, ziraat mühendisi (gıda veya süt veya zootekni bölümü), gıda teknoloğu(1) 23 Şeker ve şekerleme ürünleri üreten işletmeler (30 beygir üzeri motor gücü bulunan veya toplam 10 kişiden fazla personel çalıştıran işletmeler ) Gıda mühendisi, ziraat mühendisi (gıda veya süt bölümü), kimya mühendisi, kimyager, gıda teknoloğu(1) 24 Takviye edici gıda üreten işletmeler Gıda mühendisi, ziraat mühendisi (gıda bölümü), kimya mühendisi, kimyager, gıda teknoloğu(1), veteriner hekim, su ürünleri mühendisi, su bilimleri ve mühendisi, balıkçılık teknolojisi mühendisi 25 Toz karışımlı gıda üreten işletmeler (30 beygir üzeri motor gücü bulunan veya toplam 10 kişiden fazla personel çalıştıran işletmeler) Gıda mühendisi, ziraat mühendisi (gıda veya süt bölümü), kimya mühendisi, kimyager, gıda teknoloğu(1) 26 Un(3), irmik, bulgur(3), pirinç, makarna, bisküvi üreten işletmeler (30 beygir üzeri motor gücü bulunan veya toplam 10 kişiden fazla personel çalıştıran işletmeler) Gıda mühendisi, ziraat mühendisi, kimya mühendisi, kimyager, gıda teknoloğu(1) 27 Yumurta ve yumurta ürünleri işletmeleri (30 beygir üzeri motor gücü bulunan veya toplam 10 kişiden fazla personel çalıştıran işletmeler) Gıda mühendisi, ziraat mühendisi, veteriner hekim, kimyager, kimya mühendisi, gıda teknoloğu(1) 28 Yukarıda sayılan gıda iş kollarının dışında, 30 beygir üzeri motor gücü bulunan veya toplam 10 kişiden fazla personel çalıştıran gıda üreten işletmeler İşin nevine göre gıda mühendisi, veteriner hekim, su ürünleri mühendisi, su bilimleri ve mühendisi, ziraat mühendisi, kimyager, kimya mühendisi, gıda teknoloğu(1), biyolog, biyomühendis 29 En az 300 kişi yatak kapasitesine sahip olan konaklama tesislerinden yerinde yemek üretimi ile servisinin yapıldığı (sadece kahvaltı veren konaklama tesisleri hariç) gıda işletmeleri Gıda mühendisi, ziraat mühendisi (gıda veya süt bölümü), kimya mühendisi, kimyager, diyetisyen, ev ekonomisi yüksekokulu beslenme bölümü lisans mezunu, veteriner hekim, gıda teknoloğu(1) (1) Üniversitelerin 4 yıl eğitim veren gıda teknolojisi lisans mezunları. (2) Mevsimlik olarak faaliyet gösteren zeytin sıkım tesisleri hariç. (3) Birincil üreticinin buğdayını işleyerek tekrar üreticiye iade eden gıda işletmeleri hariç. Hukuki Değerlendirme: a) Dava konusu Tebliğ'in yetki ve şekil unsuru yönünden incelenmesi: 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve 5996 sayılı Kanun'un 22. maddesi uyarınca, gıda üretimi, güvenliği ve güvenirliğini sağlama, gıda işletmelerinde, işin nevine göre, konu ile ilgili lisans eğitimi almış en az bir personel çalıştırma zorunluluğuna yönelik 5996 sayılı Kanun'a ekli 1 sayılı listede bilimsel gelişmeler ve günün koşullarına göre tebliğ ile değişiklik yapma konularında davalı Bakanlığın görevli ve yetkili olduğu hususunda duraksama bulunmadığından, dava konusu Tebliğde yetki ve şekil unsuru yönünden hukuka aykırılık görülmemiştir. b) Dava konusu Tebliğ'in eki Ek-1'in "A. Gıda İşletmeleri" başlıklı tablosunun 9. sırasında, "seramik mühendisi", "metalurji ve malzeme mühendisi" ile "malzeme bilimi ve mühendisi" mesleklerine yer verilmemesine yönelik eksik düzenleme bulunduğu iddiasının incelenmesi: Davalı idarenin savunma dilekçesi ile eklerinin incelenmesinden; 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun 22. maddesinin 7. fıkrasının atıfta bulunduğu, Kanun'a ekli "Gıda ve Yem İşletmelerinden Üretimin Nevine Göre Personel Çalıştırmak Zorunda Olan İşletmeler ve Bu İşletmelerde Çalışabilecek Meslek Mensupları" başlıklı Ek-1'in "A. Gıda Üreten İşyerleri" başlıklı tablosunda yer alan meslek unvanlarına yönelik olarak, yükseköğretim kurumlarında yeni açılan bölümler ile isim değişikliği yapılması ve birleştirilmiş bölümlere ilişkin taleplerin yoğunlaşması üzerine, davalı Bakanlıkça bilimsel gelişmeler ve günün koşullarına göre güncelleme ihtiyacı doğduğu değerlendirilerek, 5996 sayılı Kanun'un 22. maddesinin 7. fıkrasına istinaden davaya konu Tebliğin yürürlüğe konulduğu, Tebliğin hazırlık çalışmaları kapsamında ilgili paydaşların görüşlerinin alınması amacıyla Tebliğ taslağının -uyuşmazlık konusu bakımından ilgili kuruluş olan- Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına gönderildiği, ayrıca Bakanlığın resmi internet adresinde yayımlanarak görüşe sunulduğu, ancak (Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Metalurji ve Malzeme Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği uyarınca) "seramik mühendisi", "metalurji mühendisi", "metalurji ve malzeme mühendisi" ile "malzeme bilimi ve mühendisi"nin, kural olarak, mesleklerini icra edebilmek için üye olarak kayıtlı bulunmakla yükümlü olduğu kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşu olan Metalurji ve Malzeme Mühendisleri Odasına ve adı geçen mühendislik fakültelerini bünyesinde barındıran üniversitelere görüş sorulmadığı gibi Yükseköğretim Kurulu Başkanlığınca da herhangi bir görüş bildirilmediği, Kütahya Ticaret ve Sanayi Odası tarafından ise, davalı İl Müdürlüğünün Bakanlığa ilettiği Kütahya Dumlupınar Üniversitesi Rektörlüğünün ("seramik mühendisi", "metalurji mühendisi", "metalurji ve malzeme mühendisi" ile "malzeme bilimi ve mühendisi"nin, seramik üreten işletmelerde gıda güveliğinden sorumlu meslek mensubu olarak çalışmalarının mesleki formasyon bakımından uygun olduğu yolundaki) görüşüne atıfta bulunularak taslağın 9. sırasında yer alan seramik işletmeleri yönünden bahse konu mühendislerin de kapsama alınmasının talep edildiği; buna karşın, davalı Bakanlıkça anılan mühendislik bölümlerinin müfredatlarının (ders programlarının) incelenmesi sonucu gıda güvenliği konusunda yeterli veya hiç ders bulunmadığından mesleki formasyonlarının gıda güvenliği alanında faaliyette bulunmaya yeterli olmadığı kanaatiyle söz konusu talebin yerinde görülmediği ve sonuç itibarıyla dava konusu Tebliğin eki tablonun 9. sırasında anılan mühendislere yer verilmemek suretiyle düzenlemenin yürürlüğe konulduğu anlaşılmaktadır. Buna göre, bünyesinde "seramik mühendisliği", "metalurji ve malzeme mühendisliği" ile "malzeme bilimi ve mühendisliği" bölümleri bulunan Kütahya Dumlupınar Üniversitesi Rektörlüğünce mesleki formasyon bakımından uygun görüş belirtilmesine, davalı Bakanlıkça da bu uyuşmazlığın Yükseköğretim Kurulu tarafından eşdeğerlik belgesi düzenlenmesi halinde giderilebileceğinin bildirilmesine, dolayısıyla 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 43. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca yükseköğretim kurumlarında verilen eğitimlerin eşdeğerliliğini belirleme konusunda yetkili otoritenin Yükseköğretim Kurulu olduğunun kabul edilmesine ve Tebliğ taslağının gönderildiği Yükseköğretim Kurulunca herhangi bir görüş bildirilmemesine rağmen; davalı Bakanlıkça, seramik mühendisi", "metalurji ve malzeme mühendisi" ile "malzeme bilimi ve mühendisi"nin, seramik üreten işletmelerde, gıda güveliğinden sorumlu meslek mensubu olarak çalışmalarının, mesleki formasyonları bakımından uygun olup olmadığı konusunda yetkili otorite olan (Üniversitelerarası Kurulun önerisi de alınarak) Yükseköğretim Kurulundan konuya özgü görüş talep edilmediği, böylelikle dava konusu Tebliğ yürürlüğe konulmadan önce gerekli ve yeterli bilimsel inceleme ve araştırma yapılmaksızın salt anılan mühendislik bölümlerinin müfredatlarının (ders programlarının) incelenmesi ile yetinilerek ve mesleki formasyonlar bakımından eşdeğerlilik değerlendirmesi yapma konusunda yasal yetkisi olmamasına karşın anılan mühendislik bölümlerinde gıda güvenliği konusunda yeterli veya hiç ders bulunmadığından hareketle mesleki formasyonlarının gıda güvenliği alanında faaliyette bulunmaya yeterli olmadığı kanaatine istinaden düzenleme yapıldığı görülmektedir. Her ne kadar dava konusu Tebliğ eki tablo ile yürürlükten kaldırdığı 5996 sayılı Kanun'a ekli tablo arasında, davaya konu gıda ile temas eden madde ve malzeme üreten işletmeler bakımından tek farkın "gıda teknoloğu" olduğu, başka bir ifadeyle, Kanun'a ekli tabloda da dava konusu meslek unvanlarının yer almadığı ve gıda teknoloğu unvanı hariç olmak üzere kanun koyucunun iradesinin aynen tekrar edildiği, bu nedenle davalı Bakanlıkça, dava konusu Tebliğ eki tablonun 9. sırasında, "seramik mühendisi", "metalurji ve malzeme mühendisi" ile "malzeme bilimi ve mühendisi" mesleklerine yer verilmemesinin takdir yetkisi kapsamında kaldığı açık ise de; idarenin sahip olduğu takdir yetkisini “hukuka” ve “kamu yararına” uygun olarak kullanıp kullanmadığının tespitinin, “hukuka uygunluk denetimi” sınırları içerisinde kaldığı hususunda da duraksama bulunmamaktadır. Uyuşmazlık bakımından, davalı Bakanlığın takdir yetkisini hukuka uygun kullandığından bahsedilebilmesi için ise, yukarıda aktarıldığı üzere, Yükseköğretim Kurulundan konuya özgü görüş almış ve bu görüş doğrultusunda düzenleme yapmış olması gerekmektedir. Bu itibarla, davalı Bakanlıkça yetkili otorite olan Yükseköğretim Kurulundan görüş alınmaksızın düzenleme yapıldığı anlaşıldığından, dava konusu Tebliğ'e ekli Ek-1'in "A. Gıda İşletmeleri" başlıklı tablosunun 9. sırasının, "seramik mühendisi", "metalurji ve malzeme mühendisi" ile "malzeme bilimi ve mühendisi" meslekleri yönünden iptali gerektiği sonucuna varılmıştır. Bununla birlikte, işbu karar, dava konusu Tebliğ'e ekli Ek-1'in "A. Gıda İşletmeleri" başlıklı tablosunun 9. sırasında, "seramik mühendisi", "metalurji ve malzeme mühendisi" ile "malzeme bilimi ve mühendisi" meslekleri yönünden eksik düzenleme yapıldığı yolunda kesin bir gerekçe içermeyip yalnızca eksik inceleme ve araştırma sonucu düzenleme yapıldığı gerekçesine dayandığından, davalı Bakanlıkça Yükseköğretim Kurulundan alınacak görüş doğrultusunda konu hakkında yeniden değerlendirme ve gerektiğinde düzenleme yapılması gerektiği açıktır. c) Dava Konusu Uygulama İşleminin İncelenmesi: Davalı Kütahya Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı dava konusu uygulama işlemiyle, Gıda ve Yem İşletmelerinde Çalıştırılması Zorunlu Meslek Mensuplarının Belirlenmesine Dair Tebliğ (Tebliğ No: 2019/48)'in eki tablonun 9. sırasında "seramik mühendisi" ile "malzeme mühendisi"nin yer almadığı, bu nedenle davacı şirket tarafından yapılan itirazın kabul edilmediği belirtilerek, Tebliğ'in eki tablonun 9. sırasında yer alan meslek mensuplarından herhangi biriyle imzalanan sözleşmenin ibraz edilmemesi halinde 5996 sayılı Kanun'un 40. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendi uyarınca yaptırım uygulanacağı davacı şirkete bildirilmiştir. Buna göre, yukarıda hukuka uygunluğu incelenen Tebliğ'e ekli Ek-1'in "A. Gıda İşletmeleri" başlıklı tablosunun 9. sırasının, "seramik mühendisi", "metalurji ve malzeme mühendisi" ile "malzeme bilimi ve mühendisi" meslekleri yönünden iptaline karar verilmesi karşısında, anılan düzenlemeye dayanılarak tesis edilen uygulama işleminde de hukuka uyarlık görülmemekte olup, davalı idarece Yükseköğretim Kurulundan alınacak görüş doğrultusunda yeniden bir işlem tesis edilmesi gerekmektedir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Kütahya Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı, "Çalıştırılması Zorunlu Personel Hk." konulu işlemi ile bu işlemin dayanağı olan 06/12/2019 tarihli ve 30970 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gıda ve Yem İşletmelerinde Çalıştırılması Zorunlu Meslek Mensuplarının Belirlenmesine Dair Tebliğ (Tebliğ No: 2019/48)'in eki Ek-1'in "A. Gıda İşletmeleri" başlıklı tablosunun 9. sırasında, "seramik mühendisi", "metalurji ve malzeme mühendisi" ile "malzeme bilimi ve mühendisi" mesleklerine yer verilmemesine yönelik eksik düzenlemenin İPTALİNE, 2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL yargılama giderinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine, 3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmasız işler için belirlenen … TL vekâlet ücretinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine, 4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine, 5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 10/09/2024 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi. (X) KARŞI OY Dava; Kütahya Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nün 28/07/2020 tarih ve 2112960 sayılı, "Çalıştırılması Zorunlu Personel Hk." konulu işlemi ile bu işlemin dayanağı olan 06/12/2019 tarihli ve 30970 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gıda ve Yem İşletmelerinde Çalıştırılması Zorunlu Meslek Mensuplarının Belirlenmesine Dair Tebliğ (Tebliğ No: 2019/48)'in eki Ek-1'in "A. Gıda İşletmeleri" başlıklı tablosunun 9. sırasında, "seramik mühendisi", "metalurji ve malzeme mühendisi" ile "malzeme bilimi ve mühendisi" mesleklerine yer verilmemesine yönelik eksik düzenlemenin iptali istemiyle açılmıştır. Gıda ile temas eden madde ve malzeme niteliğinde bulunan "seramik üretimi" işi ile iştigal eden davacı şirket, söz konusu faaliyeti kapsamında bünyesinde istihdam ettiği "seramik mühendisi", "metalurji ve malzeme mühendisi" ile "malzeme bilimi ve mühendisi"nin, dava konusu Tebliğ uyarınca gıda güvenliğinin sağlanması bakımından çalıştırılması zorunlu meslek mensubu kapsamında değerlendirilebileceğini, mesleki yetkinliklerinin bu alanda çalışmaya da elverişli olduğunu iddia etmekte; davalı idare ise, adı geçen mühendislik bölümlerinin ders programlarında gıda güvenliği konusunun yeterince yer almadığını, bu nedenle mesleki formasyonlarının bahse konu alanda yetersiz bulunduğunu, dolayısıyla davacı şirket bünyesinde dava konusu Tebliğ'de sayılan meslek mensuplarından birinin istihdamının zorunlu olduğunu ileri sürmektedir. Dolayısıyla uyuşmazlık, "seramik mühendisi", "metalurji ve malzeme mühendisi" ile "malzeme bilimi ve mühendisi"nin mesleki formasyonlarının, seramik üreten işletmelerde gıda güvenliğini kontrol ve temin bakımından yeterli olup olmadığı noktasındadır. 5996 sayılı Kanun'un 22. maddesinin 7. fıkrasında, gıda işletmelerinde, işin nevine göre, konu ile ilgili lisans eğitimi almış en az bir meslek mensubunun gıdanın güvenliğini sağlamakla görevli olmak üzere istihdamının zorunlu olduğu hükme bağlanmış; bahse konu zorunluluğa tabi gıda işletmeleri ile meslek unvanları ise, maddenin atıfta bulunduğu Kanun'a ekli "Gıda ve Yem İşletmelerinden Üretimin Nevine Göre Personel Çalıştırmak Zorunda Olan İşletmeler ve Bu İşletmelerde Çalışabilecek Meslek Mensupları" başlıklı Ek-1'in "A. Gıda Üreten İşyerleri" başlıklı tablosunda sayılmış; ayrıca aynı maddede, bilimsel gelişmeler ve günün ihtiyaçlarına göre, Kanun'a ekli Ek-1'de davalı Bakanlıkça değişiklik yapılabileceği belirtilmiştir. Dava konusu Tebliğ'in eki Ek-1'in "A. Gıda İşletmeleri" başlıklı tablosundan önce yürürlükte bulunan 5996 sayılı Kanun'a ekli Ek-1'in "A. Gıda Üreten İşyerleri" başlıklı tablosuna bakıldığında, Kanun'a ekli (mülga) tablonun 10. sırasında, "Gıda ile temas eden madde ve malzeme üreten iş yerleri (30 beygir üzeri motor gücü bulunan veya toplam 10 kişiden fazla personel çalıştıran iş yerleri)"nde istihdamı zorunlu öngörülen meslek mensupları arasında "Gıda mühendisi, ziraat mühendisi (gıda bölümü), kimya mühendisi, kimyager" sayılmış iken; dava konusu Tebliğ'in eki Ek-1'in "A. Gıda İşletmeleri" başlıklı tablosunun 9. sırasında, aynı işletmelerde çalıştırılması zorunlu personel "Gıda mühendisi, ziraat mühendisi (gıda bölümü), kimya mühendisi, kimyager, gıda teknoloğu" olarak belirlenmiş; dolayısıyla dava konusu Tebliğ eki tabloya, Kanun'a ekli tablodan farklı olarak yalnızca gıda teknolojisi (lisans) bölümünden mezun olup gıda teknoloğu unvanını kazanan meslek mensuplarının da eklendiği anlaşılmıştır. Tebliğ ile gıda teknologlarının da istihdamı zorunlu meslek mensubu kapsamına dahil edilmesinin sebebinin ise, Dairemizin E:2020/2693 sayılı esasına kayıtlı dosyadaki bilgi ve belgeler ışığında, yükseköğretim kurumlarında yeni açılan bölümler ile isim değişikliği yapılması ve birleştirilmiş bölümlere ilişkin taleplerin yoğunlaşması nedeniyle, Kanun'a ekli tablonun bilimsel gelişmeler ve günün koşullarına göre güncellenmesi ihtiyacının doğduğu değerlendirmesine dayandığı görülmüştür. Yine aynı dosyadaki bilgi ve belgelere göre, davaya konu Tebliğin hazırlık çalışmaları sırasında Kamu Denetçiliği Kurumuna yapılan başvurular üzerine anılan Kurumca yapılan incelemede, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 43. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca Üniversitelerarası Kurul ve Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararları doğrultusunda, gıda teknolojisi (lisans) mezunu olan gıda teknologlarının aldıkları lisans eğitiminin niteliği ve içeriği gereği 5996 sayılı Kanun'a ekli "Gıda ve Yem İşletmelerinden Üretimin Nevine Göre Personel Çalıştırmak Zorunda Olan İşletmeler ve Bu İşletmelerde Çalışabilecek Meslek Mensupları" başlıklı Ek-1'in "A. Gıda Üreten İşyerleri" başlıklı tablosuna eklenmesi yönünde davalı Bakanlığa tavsiyede bulunulmasına karar verildiği, davalı Bakanlıkça da Üniversitelerarası Kurul, Yükseköğretim Yürütme Kurulu ile Kamu Denetçiliği Kurumu görüş ve kararları dikkate alınarak Gıda ve Yem İşletmelerinde Çalıştırılması Zorunlu Meslek Mensuplarının Belirlenmesine Dair Tebliğ (Tebliğ No: 2019/48)'in eki Ek-1'in "A. Gıda İşletmeleri" başlıklı tablosunun 12. ve 14. sırası hariç tamamında "gıda teknoloğu" ibarelerine yer verildiği anlaşılmış olup, anılan davada Dairemizin 10/09/2024 tarihli ve K:2024/2786 sayılı kararıyla, Tebliğ'de yer alan "gıda teknoloğu" ibarelerinin iptali isteminin reddine karar verilmiştir. Buna göre, dava konusu Tebliğ eki tablo ile 5996 sayılı Kanun'a ekli tablo arasındaki tek farkın "gıda teknoloğu" olduğu, başka bir ifadeyle, davalı Bakanlıkça, gıda teknoloğu unvanı hariç olmak üzere, kanun koyucunun iradesinin aynen tekrar edildiği, gıda teknoloğu unvanının ise, yukarıda aktarılan hukuki sürece istinaden eklendiği ve yargı kararıyla hukuka uygun bulunduğu dikkate alındığında; davalı Bakanlıkça, dava konusu Tebliğ eki tablonun 9. sırasında, "seramik mühendisi", "metalurji ve malzeme mühendisi" ile "malzeme bilimi ve mühendisi" mesleklerine yer verilmemesinin takdir yetkisi kapsamında kaldığı ve idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı verilemeyeceği sonucuna varılmıştır. Öte yandan; her ne kadar davacının Kütahya Dumlupınar Üniversitesi tarafından Kütahya İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne iletilen, ilgili iş yerlerinde mevzuatta istihdamı zorunlu personel olarak istihdam edilen meslek mensuplarına ilaveten "seramik mühendisliği", "metalurji ve malzeme mühendisliği" ile "malzeme bilimi ve mühendisliği" alanında lisans diplomasına sahip mezunların da eklenmesinin hem istihdam hem de yerindelik bakımından uygun olacağı yönünde görüşünü dayanak almışsa da bu görüşün bilimsel kanıtlayıcılığının davacı tarafından izah edilemediği de açıktır. Bu itibarla, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'na ekli "Gıda ve Yem İşletmelerinden Üretimin Nevine Göre Personel Çalıştırmak Zorunda Olan İşletmeler ve Bu İşletmelerde Çalışabilecek Meslek Mensupları" başlıklı Ek-1'in "A. Gıda Üreten İşyerleri" başlıklı tabloda dava konusu meslek unvanlarının yer almadığı ve gıda teknoloğu unvanı hariç olmak üzere kanun koyucunun iradesinin aynen tekrar edildiği, bu nedenle davalı Bakanlıkça, dava konusu Tebliğ eki tablonun 9. sırasında, "seramik mühendisi", "metalurji ve malzeme mühendisi" ile "malzeme bilimi ve mühendisi" mesleklerine yer verilmemesinin takdir yetkisi kapsamında kaldığı açık olup, davacının bu mesleklerin eklenmesine yönelik Kanun hükmünü aşar mahiyetteki talebinin kabulü yönündeki kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usul Kanunu'nun 2. maddesinin 2. fıkrasında yer alan; idari yargı yetkisinin, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olacağı, idari mahkemelerin yerindelik denetimi yapamayacakları, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremeyecekleri hükmüne yani yerindelik denetimi yasağı kapsamına gireceğinden, dava konusu Tebliğ'in eki Ek-1'in "A. Gıda İşletmeleri" başlıklı tablosunun 9. sırasında, "seramik mühendisi", "metalurji ve malzeme mühendisi" ile "malzeme bilimi ve mühendisi" mesleklerine yer verilmemesinin iptali yolundaki Daire kararına katılmıyoruz.