Danıştay Dava Dairesi · E. 2020/847 · K. 2024/3272

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2020/847 E.  ,  2024/3272 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2020/847 Karar No:2024/3272 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Kurumu (E- Tebligat) VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Sanayi ve Ticaret A.Ş. (E-Tebligat) İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: ... tarih ve ... sayılı dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirketin sözleşmeli bayisi olan ... tarih ve ... sayılı LPG otogaz bayilik lisansı sahibi ... Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'ne (... Ltd. Şti.) ait istasyonda 12/05/2017 tarihinde gerçekleştirilen denetimde bayisine ait istasyondaki otogaz LPG tankına, otogaz LPG yerine daha düşük vergi ile temin edilen sanayi tipi dökme LPG boşaltımı (ikmali) yapıldığının tespit edildiğinden bahisle 5307 sayılı Kanun'un 16. maddesinin ikinci fıkrasının (1) numaralı alt bendi uyarınca 459.547,00-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin kısmı yönünden ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda;, davacı dağıtıcıya ait ... plakalı tankerin ikmale devam ettiği sırada tanker sürücüsünün doluma ilişkin; LPG dağıtım şirketi ... Petrolcülük Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi isimli firma tarafından "Sayın ... A.Ş. Mardin" adına 11/05/2017 tarihli düzenlenmiş, fiili çıkış saati yazılmamış olan, Seri A No: ... numaralı, Ürün Cinsi: LPG Sanayi, Brüt: 19.860 kg, Dara: 10860 kg, Net: 9.000 kg, Şoförün Adı Soyadı: ..., Araç Plaka: ..., Teslim Alan: ... imzalı, Teslim Eden kısmı boş ibareleri bulunan bir adet sevk irsaliyesi ile bir adet 11/05/2017 tarihli, giriş saati 11.06 çıkış saati: 11.34 yazılı Fiş No: 6455, malın cinsi: LPG Sanayi yazılı, Firma Adı: ... A.Ş., ..., Brüt: 19.860 kg, Dara: 10.860 kg., Net Ağırlık: 9.000 kg yazılı ... Pet. Ürünleri Tic. A.Ş. ünvanlı Körfez/İzmit yazılı kantar fişinin ibraz edildiği, ibraz edilen ... numaralı sevk irsaliyesinden sonra belge düzenlenmediği ve bir sonraki sayfanın boş olduğu, bir önceki yani ... numaralı koçanın ise alıcısının ... A.Ş. Mardin olarak 03/05/2017 tarihli ürün cinsi LPG Sanayi, ... plaka, şoför ..., net: 6.000 kg yazdığının tespit edildiği ayrıca dosyada bulunan soruşturma raporu ve eklerinden bahsi geçen LPG istasyonunda yapılan dolum sırasında ibraz edilen söz konusu irsaliye ve belgelerden ... plakalı tankerin Sanayi Tipi/Dökme LPG ikmali yaptığı hususunun açık olduğu, Bu durumda, davacı dağıtıcının kendi bayisine otogaz LPG ikmali yapmakla yükümlü iken bu yükümlülüğü ihlal ederek bunun yerine daha düşük vergi ile temin edilen Dökme LPG ikmali yaptığının tespit edildiği anlaşıldığından, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık olmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; uyuşmazlık konusu olayda, dosyada bulunan soruşturma raporu ve ekleri ile LPG otogaz istasyonunda yapılan dolum sırasında ibraz edilen söz konusu irsaliye ve belgelerden davacıya ait ... plakalı tankerin otogaz LPG istasyonuna Sanayi Tipi Dökme LPG ikmali yaptığı hususunun sabit olduğu, öte tandan, aynı fiil nedeniyle, aynı tarih ve sayılı Kurul kararıyla, bu filin 5307 sayılı Kanun'un ''Yaptırımlar'' başlıklı 17. maddesinin beşinci fıkrasındaki, ''Bu Kanuna göre yapılan talep veya işlemlerde, kanuna karşı hile veya gerçek dışı beyanda bulunulduğunun tespiti halinde lisans iptal olunur. '' hükmü uyarınca da, davacının lisansının iptaline karar verilmiş olup, lisans iptali işlemine karşı ... İdare Mahkemesinde açılan davada, ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararla davanın reddine karar verildiği, bu durumda, idarece davacının fiili, "kanuna karşı hile veya gerçek dışı beyan" kapsamında değerlendirilerek, davacıya yaptırım olarak idari para cezasından daha ağır nitelikteki lisans iptali yaptırımının uygulandığı gözetildiğinde, aynı fiilden dolayı ayrıca idari para cezası da uygulanmasında, aynı fiilden dolayı mükerrer ceza uygulanması nedeniyle hukuka uygun görülmediğinden davacının istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, harçtan muaf olunduğundan yargılama giderleri içerisinden aleyhlerine olarak harca hükmedilemeyeceği, davacı dağıtıcının bayisine otogaz LPG yerine sanayi tipi dökme LPG ikmal ederken suçüstü yapıldığı, bu hususun denetim esnasında sunulan evraklarla açıkça ortaya koyulduğu, lisans iptaline karşı açılan davada ret kararı verildiği, işlemin mevzuata uygun olduğu ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: ESAS YÖNÜNDEN: MADDİ OLAY : "Sakarya ili, Pamukova ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokağı No:... adresinde bulunan davacı dağıtıcı şirketin bayisi olarak faaliyet gösteren ... Ltd. Şti.'nin LPG otogaz istasyonu olarak faaliyet gösterdiği istasyonda yapılan 12/05/2017 tarihli denetimde davacı dağıtıcıya ait ... plakalı LPG tankerinin boşaltım işlemini yaparken tespit edildiği, bahsi geçen tankerin dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirketin adına trafik tescil kaydının bulunduğu, tankerde bulunan ürüne ilişkin ibraz edilen sevk irsaliyesi ve faturalarda malın cinsi kısmında sanayi tipi dökme LPG olduğunun belirtildiği, söz konusu denetim üzerine ... tarih ve ... sayılı soruşturma raporu düzenlendiği ve savunmasının alındığı, verilen savunma yeterli görülmeyerek 5307 sayılı Kanun'un 5. maddesinin (a) bendinin üç numaralı alt bendi ve 16. maddesinin ikinci fıkrasının (1) numaralı alt bendi uyarınca 459.547,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının alınması üzerine söz konusu kararın iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. İLGİLİ MEVZUAT: 5307 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Kanun'un uygulanmasında; ... h) Lisans : Bu Kanun'a göre gerçek ve tüzel kişilere (tüplü LPG bayileri hariç) piyasada faaliyet gösterebilmeleri için Kurul tarafından izin verildiğini gösterir belgeyi, ... i) Dağıtıcı: LPG dağıtım yetkisi olan ve lisanslarına işlenmesi halinde depolama, dolum, taşıma işlemleri yapabilen sermaye şirketini, ... ö) Otogaz istasyonu: Dağıtıcı veya bunlarla tek elden satış sözleşmesi yapmış bayilerce ilgili mevzuata uygun (teknik, kalite ve güvenlik) olarak kurulup, dağıtıcının tescilli markası ve amblemi altında faaliyette bulunan ve esas itibarıyla motorlu araçların otogaz LPG, madeni yağ, temizlik ve ihtiyarî olarak bakım ile kullanıcıların, tüplü LPG hariç, diğer asgarî ihtiyaçlarını karşılayacak imkânları sunan akaryakıt istasyonu içinde veya müstakil olarak hizmet veren tesisleri, p) Otogaz LPG faaliyeti: Yakıt olarak kullanılmak üzere akaryakıt ve otogaz istasyonlarında araçlara LPG ikmali işlemini, r) Otogaz bayii: Otogaz istasyonu işleten gerçek veya tüzel kişiyi, s) Dökme LPG: LPG dağıtıcıları tarafından kullanıcıların tüplü ve otogaz LPG hariç, tüketim mahallindeki tanklarına teknik düzenlemelere uygun özel nakliye araçlarıyla LPG ikmalini, ... u) Kötüniyet: Piyasa faaliyetinin yapılmasında, LPG'nin kaybına, karışmasına, bozulmasına veya amaç dışı kullanımına sebebiyet veren bir eylem veya ihmali, ... y) Teknik düzenleme: LPG'nin niteliği ile LPG faaliyetlerinde kullanılan mekân, aksam ve hareketlerin tanımlanmasında TSE standartları ve diğer mevzuatla getirilen düzenlemeleri, ifade eder."; kuralına yer verilmiştir. Aynı Kanun'un "Lisansların tabi olacağı usûl ve esaslar" başlıklı 3. maddesinin birinci fıkrasında, "LPG'nin dağıtımı, taşınması ve otogaz bayilik faaliyetlerinin yapılması (tüplü LPG bayiliği hariç), depolanması, LPG tüpünün imalâtı, dolumu, muayenesi, tamiri ve bakımı ile bu amaçla tesis kurulması ve işletilmesi için lisans alınması zorunludur."; "Lisans sahiplerinin hak ve yükümlülükleri" başlıklı 4. maddesinde, "Lisans, sahibine lisansta yer alan faaliyetin yapılması ile bu konularda taahhütlere girişilmesi haklarını verir. Lisans ile tanınan haklar; bu Kanun'un, ilgili diğer mevzuatın ve lisansta yer alan hususların yerine getirilmesi koşuluyla kullanılır. Piyasa faaliyetinde bulunanlar, kötüniyet veya tehlikeli eylem sonucunu doğuracak her türlü işlemden özenle kaçınmak, bunların oluşumunun engellenmesi için her türlü tedbiri almak ve istenmeyen durumları en kısa sürede gidermek zorundadır. Bu Kanun'a göre faaliyette bulunanlar; a) Ticarî ve teknik mevzuata uygun davranmak, ... ğ) Piyasa faaliyetlerinde, teknik düzenlemelere uygun LPG sağlamak, ... ile yükümlüdür. ..."; ''Üretim ve dağıtım'' başlıklı 5. maddesinin fiil tarihinde yürürlükte bulunan halinde, ''Rafineriler, 04/12/2003 tarihli ve 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu kapsamında alacakları rafinerici lisansı çerçevesinde LPG üretimi yaparlar. Ancak dağıtıcı lisansı sahipleri LPG dağıtım hakkına sahip olur. Dağıtıcı lisansı sahipleri, kendi mülkiyetlerindeki veya sözleşmelerle oluşturacakları bayilerinin istasyonlarına otogaz LPG dağıtımı, kullanıcılara dökme LPG satış ve ikmali, tüplü LPG dağıtım ve pazarlaması, taşıma, dolum ve depolama faaliyetlerinde bulunabilirler. Dağıtıcılar, otogaz faaliyetine başlayabilmek için öncelikle bu Kanun ile istenen kriterleri sağlayarak tüplü LPG faaliyetini başlatmak ve en az bir dolum tesisini işletmeye almak zorundadır. Dağıtıcılar, başka LPG dağıtıcılarının bayilerine dağıtım yapamazlar. Akaryakıt dağıtıcı lisansı sahipleri, bu Kanun'a göre alacakları lisans kapsamında, LPG piyasa faaliyetlerinde bulunabilirler. Aynı şekilde LPG dağıtıcı lisansı sahipleri, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanununa göre alacakları lisanslar kapsamında, petrol piyasası faaliyetlerinde bulunabilirler. Dağıtıcıların, teknik düzenlemelere uygun depolama, dolum tesisi ve LPG tüplerine sahip olması zorunludur. Dağıtıcılar, ikmal ettikleri günlük ortalama LPG miktarının en az yirmi katını depolarında bulundurmak zorundadır. Tüplü LPG’nin kullanıcılara teslimi, dağıtıcılar ve bunların tüplü LPG bayileri vasıtasıyla yapılır. ... a) Dağıtıcılar otogaz LPG faaliyeti yaparken; 1) Bayilik sözleşmesi yaptıkları kendi tescilli markası ve amblemini taşıyan otogaz istasyonlarına LPG ikmali yapmak, 2) İlgili kamu kurum ve kuruluşlarından gerekli ruhsat, izin ve belgeleri almamış olan istasyonlara LPG ikmali yapmamak, 3) Otogaz istasyonlarına tüplü ve dökme LPG ikmali yapmamak, 4) Otogaz istasyonlarına LPG ikmalini, mülkiyeti veya tasarrufu altında tescilli markasını, unvanını ve amblemini taşıyan teknik düzenlemelere uygun araçlar ile yapmak, 5) Otogaz istasyonlarını gözlemlemek ve otogaz istasyonlarının teknik düzenlemelere ve bakımlarına ilişkin bilgileri içeren sonuç raporlarını yıllık bazda Kuruma bildirmek ile yükümlüdür.'' kuralı yer almış; ''İdari para cezaları'' başlıklı 16. maddesinin fiil tarihinde yürürlükte bulunan haliyle ikinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendinde, ''1) 5, 6 ve 7 nci madde hükümlerinin ihlâli'' halinde sorumlulara ikiyüzellibin Türk Lirası idari para cezası verileceği belirtilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden, dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirketin sözleşmeli bayisine ait istasyonda 12/05/2017 tarihinde gerçekleştirilen denetimde, otogaz LPG istasyonunda bulunan otogaz LPG tankına, otogaz LPG yerine daha düşük vergi ile temin edilen sanayi tipi dökme LPG'nin davacı şirkete ait tanker vasıtasıyla boşaltım (ikmal) yapıldığı sırada suçüstü yapıldığı, ikmal edilen sanayi tipi LPG miktarının 1.940 kg olduğu tespitine yer verildiği, ayrıca, doluma ilişkin tanker sürücüsü tarafından denetim elemanlarına sunulduğu belirtilen "Sayın ... A.Ş. Mardin" adına düzenlenen 11/05/2017 tarihli sevk irsaliyesinde; fiili çıkış saatinin yazılmadığı, Seri A No:... numaralı, Ürün Cinsi:LPG - SANAYİ, Brüt: 19.860 kg, Dara: 10.860 kg, Net: 9.000 kg, Şoförün Adı Soyadı: ..., Araç Plaka: ..., Teslim Alan: ... imzalı, Teslim Eden kısmı boş olan evrak ile bir adet 11/05/2017 tarihli ve giriş saati: 11.06, çıkış saati: 11.34, Fiş No: 6455, malın cinsi: LPG SANAYİ, Firma Adı: ... A.Ş., ... Brüt: 19.860 kg, Dara: 10.860 kg. Net Ağırlık: 9.000 kg yazılı ... Pet. Ürünleri Tic. A.Ş. ünvanlı Körfez/İzmit yazılı olan kantar fişinin ibraz edildiği, her iki belgede de davacı dağıtıcının anılan bayisine ait kaşe ve imzanın herhangi bir ihtirazi kayıt düşülmeden imzalandığı görülmüştür. Öte yandan, dosyada denetimin gerçekleştirildiği tarih olan ... tarih ve ... seri numaralı ve İrsaliye No:... yazan davacı dağıtıcı şirket tarafından bayisi adına düzenlenmiş, ürün cinsi oto gaz, miktarı 1.940 kg olan, teslim eden ... ... yazan faturanın ve ayrıca istasyona boşaltım yapıldıktan sonra tartım saati, aracın giriş saati, çıkış saati ve tartım 1: 12.900 kg, tartım 2: 10.960 kg, net: 1.940 kg yazan, malzeme adı kısmı boş bırakılan bir belgenin de bulunduğu görülmekle birlikte, faturalandırılan belgeye ait sevk irsaliyesinin dosyada bulunmadığı anlaşılmıştır. Denetim tarihinde ikmal edilen ürün 1.940 kg olmasına rağmen denetim görevlilerine sunulan 11/05/2017 tarihli ve Seri A No:... numaralı sevk irsaliyesinde ürün cinsinin "LPG -SANAYİ" yazdığı, ürün miktarının da ikmal edildiği belirtilen 1.940 kg ürün miktarına denk gelmediği; davacı tarafından, denetim esnasında ikmal edilen ürüne ait 12/05/2017 tarihli otogaz LPG ürününü ihtiva eden faturanın önce sunulduğu, sevk irsaliyesi ve kantar fişinin ürün ikmal edildikten sonra tartım yapılması neticesinde düzenleneceğinden sonrasında sunulduğu ancak idarece 11/05/2017 tarihli ... Petrol Ürünleri A.Ş.'nin depolarındaki kendilerine ait ... Rafinerileri A.Ş.'den alınarak boru taşıma yöntemiyle ikmal ettikleri ürüne ait sevk irsaliyesi ve kantar fişinin esas alındığı, söz konusu belgelerin kendilerine ait ürünleri taşıyan araçlar arasındaki stok dengesini sağlamak maksadıyla yapılan aktarımlara yönelik olduğu iddia edildiğinden, aynı fiil kapsamında davacının dağıtıcı lisansının iptal edilmesine yönelik tesis edilen işleme karşı açılan Dairemizin 2020/1733 sayılı esasına kayden açılan dosyada 27/05/2024 tarihinde yapılan ara kararı ile idareden, 12/05/2017 tarihinde ikmali yapılan otogaz LPG ürününe ait ... no'lu sevk irsaliyesinin veya anılan miktarda ürüne ait sevk irsaliyesinin idarenize sunulduğu iddia edildiğinden, ikmal edilen otogaz LPG ürününe ait sevk irsaliyesinin idarenize sunulup sunulmadığının sorulmasına, sunulduysa söz konusu irsaliyenin ve irsaliyeye ait bilgi ve belgelerin istenilmesine karar verildiği; idare tarafından, davacı tarafından kendilerine herhangi bir belgenin denetimde ve denetimden sonra sunulmadığı cevabının verildiği; davacıdan ise, ikmali yapılan ürünün otogaz olduğunun beyan edilmesine rağmen bayiye ait kaşe ve imzanın bulunduğu tanker şoförünce ibraz edilen 11/05/2017 tarihli ve ... no'lu "Sanayi-LPG" yazan sevk irsaliyesi ile aynı tarihli ve aynı ürüne ilişkin kantar fişinin düzenlenme ve denetim görevlilerine ibraz edilmesinin nedenleri, söz konusu belgelerde bayinin kaşe ve imzasının bulunma sebepleri, tespit edilen 1940 kg ürüne ilişkin 12/05/2017 tarihli fatura haricinde düzenlenmiş, ürün cinsinin ve kg olarak ne kadar olduğunun yazdığı sevk irsaliyesi ve kantar fişine (ürün cinsinin, tartım öncesi ve sonrası kg olarak miktarlarının, kantara giriş çıkış saatinin, plaka ve şoför adının açıkça yazdığı) ilişkin tüm bilgi ve belgelerin istenildiği, ancak ara kararına davacı tarafından cevap verilmediği görülmüştür. Bu durumda, bahsi geçen LPG istasyonunda yapılan denetimde dolum sırasında ibraz edilen söz konusu irsaliye ve belgelerden başka davacıya ait aktarım yapan ... plakalı tankerin Sanayi Tipi/Dökme Lpg ikmali yaptığının aksinin somut delillerle ispatının davacı tarafından ortaya koyulamadığı, dağıtıcının kendi bayisine otogaz LPG ikmali yapmakla yükümlü iken bu yükümlülüğü ihlal ederek bunun yerine daha düşük vergi ile temin edilen dökme LPG ikmali yaptığının sabit olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davalının temyiz isteminin kabulüne; 2. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 3. Davalı idare harçtan muaf olduğundan temyiz aşamasında yatırılan toplam ...-TL harcın istemi halinde davalıya iadesine, 4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesine, 12/09/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.