Danıştay Dava Dairesi · E. 2021/1015 · K. 2024/7338

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2021/1015 E.  ,  2024/7338 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2021/1015 Karar No : 2024/7338 TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Valiliği VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı tarafından, adına kayıtlı ... plakalı aracın, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile aynı madde uyarınca tarafına 5.010,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; davacıya ait aracın, ilgili belediyeden çalışma izin/ruhsatı almaksızın belediye sınırları içinde yolcu taşımacılığı faaliyetinde kullanıldığının sabit olduğu ve bu durumun denetim esnasında düzenlenen tutanakla tespit edildiği, üç ayrı Polis Memuru tarafından imzalanmış olan ve araç sürücüsü davacının imzadan imtina ettiği yönündeki kaydı içeren tutanağın aynı zamanda aracın sürücüsü olan davacı tarafından imza edilmemesinin tutanağı geçersiz kılmayacağı, dosyada olayın aksini ispatlar nitelikte bir bilgi, belge bulunmadığı ve gerçekleştirilen faaliyetin 2918 sayılı Yasanın Ek-2/3-a maddesi kapsamına girdiği anlaşıldığından, uyuşmazlık konusu aracın altmış gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin işlem ile araç sürücüsü davacıya idari para cezası verilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararında; işleme esas alınan tutanakta, yolcu konumunda bulunan kişinin sürücüyü mahalleden tanıdığı, sürücünün korsan taksicilik yaptığı, Esenler'den İstanbul Havalimanı'na geldiği, 70,00 TL ücret ödeyeceği bilgisine yer verildiği, ancak sözkonusu tutanağın sürücü ve/veya yolcu tarafından imzalanmadığı, ayrıca tutanakta yer alan hususların doğruluğunu ortaya koyan başkaca somut bilgi belgelerin sunulmadığı gerekçesiyle davacı istinaf başvurusunun kabulüne, kararın kaldırılmasına dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra bakılmakta olan davada verilen kararın 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesi kapsamında temyiz yolu açık kararlardan olduğu anlaşıldığından, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı temyiz yolu kapalı ve kararın kesin olduğuna ilişkin kısım karardan kaldırılarak gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Dava; davacı tarafından, adına kayıtlı ... plakalı aracın, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile aynı madde uyarınca tarafına 5.010,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Yönetmelikte yer alacak diğer esaslar" başlıklı 121. maddesinde; "Para cezalarının tahsilinde ve takibinde uygulanacak esas ve usuller ile kullanılacak makbuzun, suç ve ceza tutanağının şekli ve kullanma esasları ile Bayındırlık Bakanlığı mensuplarından hangi niteliklere sahip kişilerin, hangi şartlarda, suç ve ceza tutanağı düzenleyeceği, genel zabıtaya mensup kişilerin bu Kanuna göre düzenleyecekleri tutanaklar hakkında yapılacak işlemler, yetki sınırları, koordinasyon ve işbirliği esasları İçişleri, Maliye ve Bayındırlık bakanlıklarınca müştereken çıkarılacak yönetmelikte gösterilir. Makbuz ve tutanaklar Maliye Bakanlığınca bastırılır ve trafik kuruluşlarına dağıtım sağlanır. (Ek cümle: 25/6/2010-6001/34 md.) Söz konusu tutanaklar elektronik ortamda da üretilebilir ve düzenlenebilir. Buna dair usul ve esaslar İçişleri ve Maliye bakanlıklarınca müştereken belirlenir." hükümleri yer almaktadır. 26/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun Ek 2. maddesi değiştirilerek, "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten men edilir. 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden; a) Çalışma izni/ruhsatı almadan, b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında, c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası,  (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır. İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının; a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün, b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün, c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten men edilir.  İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten men edilir. Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "İdari yaptırım kararı" başlıklı 25. maddesinde; "(1) İdarî yaptırım kararına ilişkin tutanakta; a) Hakkında idarî yaptırım kararı verilen kişinin kimlik ve adresi, b) İdarî yaptırım kararı verilmesini gerektiren kabahat fiili, c) Bu fiilin işlendiğini ispata yarayacak bütün deliller, d) Karar tarihi ve kararı veren kamu görevlilerinin kimliği, Açık bir şekilde yazılır. Tutanakta, ayrıca kabahati oluşturan fiil, işlendiği yer ve zaman gösterilerek açıklanır." hükümleri yer almaktadır. Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan haliyle Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanaklarının Düzenlenmesinde, Tahsilinde ve Takibinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin "Düzenlenecek tutanakların şekli, içeriği ve basımı" başlıklı 5. maddesinde; "(1) Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağının şekli ve içeriği (Ek-1)’de, elektronik ortamda düzenlenen Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağının şekli ve içeriği (Ek-2) ve (Ek-3)’te, Mülki Amire Sevk Tutanağının şekli ve içeriği (Ek-4)’te, elektronik ortamda düzenlenen Mülki Amire Sevk Tutanağının şekli ve içeriği (Ek-5)’te, Mazbatalı Tebligat Zarfının şekli ve içeriği (Ek-6)’da, Araç Trafikten Men/Muhafaza Altına Alma Tutanağının şekli ve içeriği (Ek-7)’de, Geçici Olarak Sürücü Belgesi Geri Alma Tutanağının şekli ve içeriği ise (Ek-8)’de gösterilmiştir. (2) Mülki Amire Sevk Tutanağı ve Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı, Maliye Bakanlığınca bastırılır ve yetkili kılınmış kuruluşlara dağıtılmak üzere Maliye Bakanlığınca belirlenecek birime veya kuruma gönderilir. Bu Yönetmelikte belirtilen tutanaklar elektronik ortamda da üretilebilir ve düzenlenebilir. Buna dair diğer usul ve esaslar İçişleri ve Maliye Bakanlıklarınca müştereken belirlenir.” "Tutanakların düzenlenmesi ve teslimine ilişkin usul ve esaslar" başlıklı 8. maddesinde; "(1) Tutanakların her nüshası okunaklı olacak şekilde, sabit, mürekkepli veya tükenmez kalemle tam ve eksiksiz doldurulur. Tutanaklar düzenleyen/düzenleyenler ve kural ihlalinde bulunan tarafından imzalanır. Tutanakları imza etmekten kaçınanlar için 'imza etmedi' kaydı konulur. a) Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı (Ek-1) üç nüsha olarak düzenlenir. Birinci nüshası kural ihlalinde bulunan ilgiliye verilir, ikinci nüshası görev hitamında tutanağı düzenleyen görevlinin bağlı olduğu kurumun ilgili birimine muhafaza edilmek üzere teslim edilir. Ceza tutanaklarına ilişkin bilgiler elektronik ortama aktarılır ve bu veriler Maliye Bakanlığının ilgili birimleri ile elektronik ortamda paylaşılır. Dip koçanı ise bittikten sonra tutanakların teslim alındığı vergi dairesine teslim edilmek üzere bağlı olunan kurumun yetkili personeline verilir. (...) (2) Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağının taşınabilir veya el cihazlarıyla elektronik ortamda (Ek-3) üretilerek düzenlenmesi ve kural ihlalinde bulunana ihlalin gerçekleştiği yerde tebliğ edilmesi halinde; a) Tutanak, düzenleyen/düzenleyenler ile kural ihlalinde bulunan tarafından imzalanır. Tutanakları imza etmekten kaçınanlar için 'imza etmedi' kaydı konulur. b) Tutanak iki nüsha olarak düzenlenir. Tutanağın bir nüshası kural ihlalinde bulunan ilgiliye verilir, ikinci nüshası ise görev hitamında bağlı olunan kurumun ilgili birimine teslim edilir ve kurumda muhafaza edilir. Ceza tutanaklarına ilişkin bilgiler cezanın kesinleşmesinden sonra tahsil ve takip için elektronik ortamda Maliye Bakanlığına gönderilir." "Trafikten men edilen/muhafaza altına alınan araçlar için kullanılacak tutanak ve defterlerin düzenlenmesine ilişkin usul ve esaslar" başlıklı 12. maddesinde; (1) Karayolları Trafik Kanununun ilgili maddeleri gereğince bu Kanunla yetkili kılınan görevliler tarafından; a) Trafikten men edilen veya muhafaza altına alınan araçlar için, bir nüshası kural ihlali yapan sürücüye verilmek, bir nüshası birimde oluşturulacak dosyada muhafaza edilmek, bir nüshası ise dip koçanda kalmak üzere üç nüsha olarak “Araç Trafikten Men/Muhafaza Altına Alma Tutanağı” (Ek-7) düzenlenir. b) Trafikten men edilen araca ilişkin bilgiler “Trafikten Men Edilen Araç Kayıt Defteri (Ek-15)”ne, muhafaza altına alınan araca ilişkin bilgiler ise “Muhafaza Altına Alınan Araç Kayıt Defteri (Ek-15/A)”ne kaydedilir. (2) Bu tutanağın elektronik ortamda üretilmesi halinde, iki nüsha olarak düzenlenir." kuralları yer almıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Dosyanın incelenmesinden, trafik denetleme ekiplerince 12.11.2019 tarihinde ... plakalı aracın durdurularak denetime tabi tutulduğu, bu denetim esnasında düzenlenen aynı tarihli tutanakta; "sürücü ve yolcu ile ayrı ayrı yapılan mülakatta, araçta bulunan yolcuya sürücünün kim olduğu sorulduğunda, mahalleden tanıdığını, korsan taksicilik yaptığını bildiğini, havalimanına gelmek için araca Esenlerden bindiğini, ücret olarak 70-TL ödediğini beyan etmiş...araç sürücüsüne yolcunun kim olduğu sorulduğunda, bir ay önce işten ayrıldım, işsizim mecburiyetten Esenlerde ismini bilmediğim bir korsan taksi durağında çalışıyorum...dedi" şeklindeki beyan ve tespitlere yer verilerek, tutanağın üç polis memuru tarafından imzaladığı, ancak araç sürücüsü davacı tarafından "imza etmedi" kaydı düşülerek imzalanmadığı, araçta bulunan yolcunun kimlik bilgilerine de yer verilmek suretiyle düzenlendiği, ayrıca aynı tarihli matbu Araç Trafikten Men / Muhafaza Altına Alma Tutanağı ve Trafik İdari Para Cezası Tutanağını bulunduğu, bu tutanaklarda imzadan imtina şerhinin bulunduğu görülmüştür. Dava konusu işlemin sebep unsurunun hukuka uygunluğun ortaya konulabilmesi bakımından, davalı idarece, işlenen kabahat fiili ile bu fiilin işlendiği yer ve zamanın karar tutanağında gösterilmesi ve ayrıca yaptırıma konu kabahatin işlendiğini ispata yarayacak bütün delillerin de ortaya konulması gerekmektedir. 2918 sayılı Kanunun 121. maddesi uyarınca yürürlüğe konulan ve trafik idari para cezası ile araç trafikten men tutanaklarının düzenlenmesine ilişkin usul ve şekil kurallarını da içeren Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanaklarının Düzenlenmesinde, Tahsilinde ve Takibinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'te denetim görevlilerince para cezası ve trafikten men tutanaklarının fiziki veya elektronik ortamda düzenlenmesinin mümkün olduğu belirtilmekte, tercih edilecek yönteme göre tutanakların düzenlenme usulü ve görevlilerce kullanılacak tutanak örnekleri Yönetmelikte Ekler halinde yer almaktadır. Buna göre, anılan Yönetmeliğin usul ve şekil kurallarını belirlediği tutanaklar, temyizen bakılan davaya konu edilen ... tarih ve ... sayılı araç trafikten men işlem tutanağı ile bu davaya konu edilmeyen dava dışı araç sürücüsüne verilen ... tarih ve ... sayılı idari para cezası tutanağıdır. Bahse konu tutanakların şekil ve usul kuralları örnek halinde belirli olduğundan, denetim görevlilerince yapılacak işlem, fiziki ya da elektronik olarak bu tutanakların usulüne uygun şekilde doldurulmasıdır. Bununla birlikte, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 25. maddesi uyarınca idarenin, işlendiği tespit edilen kabahati ispata elverişli (bilgi, belge, elektronik kayıt, fotoğraf gibi) delili de sunması hukuki bir zorunluluktur. Bölge İdare Mahkemesi tarafından, işleme esas alınan tutanakta, yolcu konumunda bulunan kişinin sürücüyü mahalleden tanıdığı, sürücünün korsan taksicilik yaptığı, Esenler'den İstanbul Havalimanı'na geldiği, 70,00 TL ücret ödeyeceği bilgisine yer verildiği, ancak sözkonusu tutanağın sürücü ve/veya yolcu tarafından imzalanmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, kararın kaldırılmasına, dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmişse de; yukarıda da açıklandığı üzere, tartışma konusu olan tutanağın söz konusu Yönetmeliğin kapsamında kalmadığı, öte yandan, denetim görevlilerince 12.11.2019 tarihinde düzenlenen tespit tutanağı ile aynı tarihli Araç Trafikten Men / Muhafaza Altına Alma Tutanağı ve Trafik İdari Para Cezası Tutanağı'nda araç sürücüsü davacı adına imza etmedi şerhinin tutanağa işlendiği, söz konusu işlemlere ilişkin tutanakların mevzuata uygun, kabul edilebilir nitelikte olduğu anlaşılmıştır. Bu durumda, yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde; davacının iddiası ve davalının sunduğu delilin ispata elverişli olup olmadığı da göz önüne alınarak, ... plaka sayılı araçla ilgili belediyeden izin belgesi almaksızın ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapma fiilinin işlenip işlenmediğinin değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu itibarla, eksik incelemeye dayalı temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin kabulüne, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. Kesin olarak, 20/12/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi. KARŞI OY : (X)- Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkün olup, temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri anılan kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.