Danıştay Kararı · E. 2021/1579 · K. 2024/4743

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2021/1579 E.  ,  2024/4743 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : 2021/1579 Karar No : 2024/4743 TEMYİZ EDENLER : I- (DAVACILAR) -...Mirasçıları ..., ..., ... VEKİLİ : Av. ... -... VEKİLİ : Av. ... II- (DAVALI) ... Belediye Başkanlığı/... VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF : I- (DAVACILAR) -... Mirasçıları ..., ..., ... -... II- (DAVALI) ... Belediye Başkanlığı/... III- (DAVALI) ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : Danıştay Altıncı Dairesinin 20/12/2016 tarih ve E:2015/3643, K:2016/9072 sayılı bozma kararına uyularak verilen.... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: Mülkiyeti davacılara ait İstanbul İli Büyükçekmece İlçesi Bahçeşehir-Isparta Kule 1. Kısım, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza komşu ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin olarak verilen 08.02.2008 tarih ve 2008/26 sayılı yapı ruhsatı ile 01.12.2008 tarih ve 2008/107 sayılı tadilat yapı ruhsatı ve yapı ruhsatlarının dayanağı olan 13.12.2007 onay tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin hukuka aykırı bulunarak yargı kararı ile iptaline karar verilmesi üzerine, davalı idarelerce verilen söz konusu yapı ruhsatları ve yapılan imar planı değişikliğine istinaden konut olarak (villa) kullanmakta oldukları taşınmazlarına komşu parselde yapılan işyeri mahiyetindeki 8 (sekiz) katlı bina nedeniyle maddi ve manevi zarara uğradıklarından bahisle, hukuka aykırı yapı nedeniyle uğranıldığı öne sürülen 100.000,00-TL maddi tazminatın ve 20.000,00-TL manevi tazminatın İdare Mahkemesince verilen iptal kararı tarihi olan 18.05.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu kararda; Maddi tazminat isteminin incelenmesinden; Dosyada yer alan bilgi ve belgeler ile yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu hazırlanan bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, davacıya ait taşınmaza komşu olan parsele tanınan ayrıcalıklı yapılaşma hakkı verilmeseydi parsel üzerinde çevresiyle benzer yapılaşma olacağı, davacıya ait villanın şehir ve gölet manzarasının engellenmeyeceği ve bununla birlikte görüntü kirliliğinin de oluşmayacağı, komşu parsele tanınan ayrıcalıklı yapılaşma hakkı nedeniyle görüntü kirliliği, ışık almada kısmi yoksunluk, manzaranın kısıtlanması ve yaşam konforunda azalmanın dikkate alınması sonucunda davacıya ait taşınmazın güncel rayiç değerinden %2 civarında bir değer kaybına uğradığı açık olup, bu değer kaybının karşılığı maddi tazminat tutarı olan 41.400,00 TL'nin idareye başvuru tarihi olan 24/04/2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte (gerçekleştirilen işlemlerden kaynaklı hizmet kusuru nedeniyle sorumluluğu bulunan) davalı Başakşehir Belediye Başkanlığı tarafından davacıya ödenmesi gerektiği, Manevi tazminat isteminin incelenmesinden; Manevi zararın kişinin fizik yapısının ve iç huzurunun bozulmasını, yaşama gücünün ve sevincinin azalmasını, kişilik haklarının zedelenmesini, şeref ve haysiyetinin rencide edilmesini, duyulan acı ve ıstırabı, kişinin günlük yaşamını zorlaştıran her türlü üzüntü ve sıkıntıyı ifade ettiği; fiziki veya manevi acılar duyan, ruhsal dengesi bozulan, yaşama sevinci azalan kişinin manevi yönden zarara uğramış olduğunun kabul edilmesi gerektiği, olayda, hukuka aykırı olduğu yargı kararıyla tespit edilen yapı ruhsatları ve imar planına dayanılarak inşa edilen sekiz katlı yapının görüntü kirliliği, ışık almada kısmi yoksunluk, mahremiyetin engellenmesi ve yaşam konforunda azalmaya neden olduğu gerçekleştirilen keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu tespit edildiğinden, bahse konu yapının villayı kullananların villadan beklediği rahatlık, huzur, sessizlik ve açık alanlardan yararlanma özgürlüğü gibi manevi menfaatleri elde edememesi, günlük yaşamı zorlaştıran sıkıntılar doğurmasına neden olduğu da gözetilerek davacının uğradığı manevi zararların karşılığı olarak 20.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte (gerçekleştirilen işlemlerden kaynaklı hizmet kusuru nedeniyle sorumluluğu bulunan) davalı Başakşehir Belediye Başkanlığı tarafından davacıya ödenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle, davacının maddi ve manevi tazminat isteminin kabulü ile 41.400,00 TL maddi ve 20.000,00 TL manevi olmak üzere toplam 61.400,00 TL tazminatın idareye başvuru tarihinden (24/04/2013) itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte (gerçekleştirilen işlemler nedeniyle sorumluluğu bulunan) davalı Başakşehir Belediye Başkanlığı tarafından davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin (58.600,00 TL) maddi tazminat istemi yönünden davanın reddine,karar verilmiştir. TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Başakşehir Belediye Başkanlığı tarafından, uyuşmazlığa konu taşınmazı kapsayan alanda yargı kararıyla iptaline karar verilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planın onay sürecinde büyükşehir belediyesinin olduğu gözetilmeyerek sorumluluğun sadece kendilerinde bırakılmasının hukuka aykırı olduğu, dava konusu edilen yapının inşa edildiği tarihte yürürlükte olan imar planı ve mevzuata göre inşa edildiği, taşınmazın yapı ruhsatının yargı kararıyla iptaline karar verilmiş olmasının tek başına davacıların zarara uğramasına neden olmayacağı, dava konusu taşınmaza ait yapı ruhsatının yapı kullanma izin belgesi düzenlendikten 3 yıl sonra iptaline karar verildiği, öte yandan, manevi tazminat isteme şartlarının oluşmadığı, davanın reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir. Davacı tarafından, emsal dosyalarda belirlenen değer kaybı oranı dikkate alındığında, davacılara ait villadaki değer kaybının çok düşük belirlendiği, hakkaniyete aykırı bir durum oluştuğu, ayrıca iptal edilen işlemlerin (uygulama imar planı ve yapı ruhsatı) sorumlusu olan her iki davalı idarenin kusurdan müteselsilen sorumlu olması gerekirken, sadece Başakşehir Belediyesinin kusurlu olduğuna karar verilmesinin hukuka aykırı olduğu iddialarıyla temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, temyiz edilen kararın redde ilişkin kısmında bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır. Başakşehir Belediye Başkanlığı ve Davacı tarafından, savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile mahkeme kararının onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 26. maddesi uyarınca, 12/06/2022 tarihinde vefat eden davacı ...'nın yerine, mirasçılarından ...'nın .... Sulh Hukuk Mahkemesi nezdinde açmış olduğu dava ile babasından kendisine intikal eden mirası kayıtsız ve şartsız olarak reddetmesi nedeniyle ... dışındaki mirasçıları ..., ... ve ... davacı olarak alınarak işin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY: Dosyanın incelenmesinden; davacıların taşınmazına komşu olan ... ada ... parsel sayılı taşınmaz için Bahçeşehir Belediyesi'nce ... tarih ... sayılı yapı ruhsatı düzenlenmesi üzerine, bahsi geçen ruhsatı ile bu ruhsatın dayanağı olan ve tadil edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile 1/5000 ölçekli nazım imar planının bakılan dosyadaki davacıların da yer aldığı davacılar tarafından açılan dava sonucunda... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile iptaline karar verildiği, verilen bu kararın temyizi üzerine Danıştay Altıncı Dairesi'nin 25.09.2012 tarih ve E:2011/9354, K: 2012/4546 sayılı kararı ile; "temyize konu mahkeme kararının, dava konusu yapı ruhsatı ve dayanağını oluşturan, uyuşmazlık konusu alanda da yapılaşma koşullarını belirleyen İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı'nca 31.12.2007 tarihinde onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptaline ilişkin kısmının onanmasına, 2003 yılında onaylanan ve dava konusu edilmeyen 1/5000 ve 1/1000 ölçekli nazım ve uygulama imar planlarının iptaline ilişkin kısmının bozulmasına" karar verildiği, bununla birlikte davaya konu 182 ada 2 sayılı parselde bulunan yapıya verilen ... tarih ve ... sayılı yapı tadilat ruhsatının da iptali istemiyle açılan dava sonucunda, .... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile iptaline, bu kararın temyizi üzerine Danıştay Altıncı Dairesi'nin 04.03.2013 tarih ve E: 2012/3757, K: 2013/1302 sayılı kararı ile onanmasına karar verildiği, bunun üzerine davacı ... tarafından davalı idarelere Büyükçekmece 7. Noterliği'nin ... tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesini göndermek suretiyle, taşınmazlarına komşu ... ada ... sayılı parsel üzerinde yapılan 8 (sekiz) katlı bina için verilen yapı ruhsatı ve yapı ruhsatı tadilatı ile dayanağı olan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı tadilatının mahkeme kararıyla iptal edildiği, bu nedenle söz konusu yapının yıkılmasını, bölge şartlarının eski hale iadesini ve uğradıkları maddi ve manevi zararlarının karşılanmasını talep ettikleri, herhangi bir sonuç alamadıkları gerekçesiyle de taşınmazlarına komşu parselde yapımı tamamlanan hukuka aykırı 8 (sekiz) katlı yapı nedeniyle uğradıklarını öne sürdükleri maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: Anayasanın 125. maddesinin son fıkrasında "İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür." hükmü; 138. maddesinin 4. fıkrasında ise "Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez." hükmü mevcuttur. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 28. maddesinde ise, "Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez" hükmüne yer verilmiştir. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun ''Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları'' başlıklı 7/b maddesinde; ''Çevre düzeni plânına uygun olmak kaydıyla, büyükşehir belediye sınırları içinde 1/5.000 ile 1/25.000 arasındaki her ölçekte nazım imar plânını yapmak, yaptırmak ve onaylayarak uygulamak; büyükşehir içindeki belediyelerin nazım plâna uygun olarak hazırlayacakları uygulama imar plânlarını, bu plânlarda yapılacak değişiklikleri, parselasyon plânlarını ve imar ıslah plânlarını aynen veya değiştirerek onaylamak ve uygulanmasını denetlemek; nazım imar plânının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmayan ilçe belediyelerinin uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmak veya yaptırmak.'' düzenlemesi yer almaktadır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Kamu kurum ve kuruluşları mevzuatla uhdelerine tevdi kılınan kamu hizmetlerini gereği gibi yapmakla yükümlüdürler. İdarelerin bu yükümlülüklerini gereği gibi yerine getirmemesi suretiyle hizmetin kötü veya geç işlemesi yahut hiç işlememesi sonucunda bir zararın meydana gelmesi durumunda idarenin hizmet kusuru ilkesi gereğince bu zararı tazmin yükümlülüğü bulunmaktadır. İdarelerin bir zararı ödemekle yükümlü tutulabilmesi zararın varlığına, bu zararın idareye atfı kabil ve isnadının mümkün olabilmesine ve zararla idari işlem veya eylem arasında illiyet bağı bulunması şartlarının bir arada gerçekleşmesine bağlıdır. Hizmet kusuru kavramı genel anlamıyla bir kamu hizmetinin kuruluş ve işleyişindeki aksaklık, eksiklik ve bozuklukları ifade etmektedir. Başka bir anlatımla, Kanunlarla kendisine görev olarak verilen kamu hizmetinin işlemesini sağlayacak örgütü kurmak, gerekli organizasyonu sağlamak, denetimleri yapmak ve önlemleri almakla yükümlü olan idarelerin, bu yükümlülüklerini gereği gibi ve zamanında yerine getirmemesi nedeniyle ortaya çıkan aksaklık, aykırılık, bozukluk, düzensizlik, eksiklik hallerinde idarenin hizmet kusurunun varlığı kabul edilmektedir. İdarenin hizmet kusurundan doğan sorumluluk halleri, uygulama süreci içinde giderek artmış ve yaygınlaşmışsa da bu haller günümüz öğreti ve içtihatlarında da hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi ve hiç işlememesi şeklinde üç ana başlık halinde toplanmaktadır. Hizmetin kötü işlemesi, hizmetin gereği gibi yapılmamış olması, hizmetin beklenen özen, dikkat ve kalitede yapılmaması, hizmetin geç işlemesi, hizmetin belli bir çabukluk içinde ve zamanında yerine getirilmemesi, beklenen ölçü ve süratin gösterilmemesi, hizmetin hiç işlememesi de idarenin yükümlü ve görevli kılındığı hizmeti yerine getirmemesi, hareketsiz kalması olarak tanımlanmaktadır. Dosyanın incelenmesinden, her ne kadar İdare Mahkemesince, uygulamaya dönük yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgelerini düzenleme görevinin ilçe belediyesinde olduğu, büyükşehir belediyesi tarafından nihai durumda uygulamaya dönük işlemler tesis edilmediği, dava konusu edilen edilen zararın meydana gelmesine neden olan binanın inşa edilmesine yönelik düzenlenen nihai uygulamalara dönük kontrol ve izinlere ilişkin iş ve işlemlerde (yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi) İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığının kusurunun bulunmadığı, bu hususta tüm sorumluluğun Başakşehir Belediye Başkanlığında olduğu, bu nedenle davacının taşınmazında meydana gelen değer kaybının ilçe belediyesi tarafından tazmin edilmesi gerektiği belirtilerek, büyükşehir belediyesine herhangi bir sorumluluk yüklenmemiş ise de, davacının taşınmazının zarar uğramasına neden olan yapı ruhsatının dayanağı olan ve yukarıda belirtilen yargı kararıyla hukuka aykırılığı tespit edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planının onaylanması sürecinde dahli olan Büyükşehir Belediyesinin de sorumlu olduğu, bu nedenle, davacının taşınmazında meydana gelen değer kaybının davalı idarelerce müştereken tazmin edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu durumda, yukarıda belirtilen husus göz önünde bulundurularak İdare Mahkemesince yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1.2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının ve davalı Başakşehir Belediye Başkanlığının temyiz isteminin kabulüne, 2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle kısmen kabulü, kısmen reddine ilişkin temyize konu ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 4. 2577 sayılı Kanunun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere 18/09/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.