Danıştay Dava Dairesi · E. 2021/1757 · K. 2024/5244

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2021/1757 E.  ,  2024/5244 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2021/1757 Karar No : 2024/5244 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Madencilik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: ... İli, ... İlçesi hudutları dahilinde, Sicil:... sayılı IV.grup işletme ruhsat sahibi olan davacı şirket tarafından, 2011, 2012 ve 2013 yıllarında sahada üretim faaliyetinde bulunmadığından bahisle, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 24. maddesinin 12. fıkrası uyarınca 62.743,00 TL idari para cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin ... tarih ve E... sayılı davalı idare işleminin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; davacı tarafından işletilen, S:... sayılı ve IV.grup manganez ve demir üretim tesisinde yapılan tetkikler sonucunda, tetkikin yapıldığı yıl olan 2017 yılının mevzuat gereği hesaba katılmadığı gözönünde bulundurulduğunda, 2016 yılından itibaren geriye doğru beş yıllık dönemin başlanğıç ve bitiş tarihlerinin 2012 ila 2016 yılları arasına tekabül edeceği, 2011 yılının beş yıllık süre sınırlaması sebebiyle değerlendirme kapsamına alınamayacağından, dava konusu Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve E:... sayılı işleminde belirtilen 2011, 2012 ve 2013 yıllarında üretim yapılmadığından bahisle kesilen idari para cezasında hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacıya ait sahada yapılan denetimde 2011, 2012 ve 2013 yıllarında üretim yapılmadığı, yapılan üretimin projede beyan edilen %10'nun altında kaldığının tespit edildiği, mevzuata göre herhangi 5 yıllık sürede 3 yıl üretim beyanının projenin %10 altında kalması halinde idari para cezası uygulanmasının düzenlendiği, dolayısıyla işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : ... İli, ... İlçesi sınırları dahilinde bulunan ve davacı şirket tarafından işletilen, S:... sayılı ve IV.grup manganez ve demir işletme ruhsat sahasında... tarih ve E... sayılı Makam Olurlarına istinaden yapılan tetkikler sonucu düzenlenen raporda, sahada (Y:... ile Y:... temsili koordinat) üretim faaliyetinde bulunmuş ocakların mevcut olduğu, 2015 yılında daimi nezaretçi ataması olmadan üretim yapıldığı, 2011, 2012 ve 2013 yıllarında üretim yapılmadığının tespit edildiği, dolayısıyla 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 24. maddesinin 12. fıkrası uyarınca, beş yıllık dönem içerisinde herhangi üç yıl içerisinde üretim yapılmadığının tespit edildiğinden bahisle, ruhsat sahibinin 62.743,00-TL tutarında idari para cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve E:... sayılı işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 3213 sayılı Maden Kanunu'nun (10/06/2010 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5995 sayılı Kanun'un 11. maddesiyle eklenen) 24. maddesinin 12. fıkrasında; "Beş yıllık sürede mücbir sebepler ve beklenmeyen haller dışında üç yıldan fazla üretim yapılmayan ruhsatlar, teminatları irad kaydedilerek iptal edilir. Bu üç yıllık süre içerisinde yapılan toplam üretimin projede beyan edilen bir yıllık üretim miktarının %10'undan az olması halinde de bu hüküm uygulanır" kuralına yer verilmiştir. 04/02/2015 tarih ve 6592 sayılı Kanunun 13. maddesi ile değişik halinde, "Beş yıllık sürede mücbir sebepler ve beklenmeyen hâller dışında üç yıldan fazla üretim yapmayan ruhsat sahiplerine 50.000,00 TL idari para cezası verilir. Bu üç yıllık süre içinde yapılan toplam üretimin projede beyan edilen bir yıllık üretim miktarının %10’undan az olması hâlinde de bu hüküm uygulanır. İdari para cezasının uygulanmasından başlamak üzere bu fıkraya aykırı fiilin tekrar tespit edilmesi hâlinde ise ruhsat iptal edilir. Ancak işletme projesinde, işletme izninin yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde madene ulaşmak amacıyla galeri, kuyu ve dekapaj yapılacağı beyan edilmiş ve ruhsat sahasındaki faaliyetlerin bu beyanlara uygun olarak gerçekleştirildiği tespit edilmiş ise idari para cezası uygulanmaz ve ruhsat iptal edilmez." şeklinde düzenlenmiştir. 28/11/2017 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren 7061 sayılı Kanun'un 49. maddesi ile eklenen ve halen yürürlükte bulunan halinde ise, "Beş yıllık dönemde, üretimin en az olduğu herhangi üç yılında yaptığı toplam üretim projede beyan edilen bir yıllık üretim miktarının % 30'undan az olması durumunda, ruhsat sahiplerine 77.632 Türk lirası idari para cezası verilir..." düzenlemesine, 13. maddesinin 2. fıkrasında; "....bu kanun gereğince uygulanan idari para cezaları her yıl 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranı nispetinde artırılır...." kuralına yer verilmiştir. 06/11/2010 tarih ve 27751 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Madencilik Faaliyetleri Uygulama Yönetmeliği'nin "Üretim yapılmayan işletme ruhsat sahaları ve tesisler" başlıklı 37. maddesinde; "Beş yıllık sürede mücbir sebepler ve beklenmeyen haller dışında üç yıldan fazla üretim yapılmayan ruhsatlar, teminatları irat kaydedilerek iptal edilir. Bu üç yıllık süre içerisinde yapılan toplam üretimin projede beyan edilen bir yıllık üretim miktarının %10’undan az olması halinde de bu hüküm uygulanır. (2) Birinci fıkra gereğince değerlendirme yapılırken aşağıdaki hususlar göz önünde bulundurularak işlem tesis edilir: a) İşletme ruhsatlarının yürürlükte olduğu süre içinde, işletme izinli olarak tespit yapıldığı tarihten geriye doğru son beş yılda üç yıldan fazla bir süre mücbir sebep veya beklenmeyen hal olmadığı halde üretim yapılmadığının tespit edilmesi veya bu üç yıllık işletme izinli olarak geçen süre içerisinde yapılan toplam üretimin projede beyan edilen bir yıllık üretim miktarının %10’undan az olduğunun belirlenmesi hallerinde, teminat irat kaydedilerek ruhsat iptal edilir..." düzenlemesi bulunmaktadır. 21/09/2017 tarihli ve 30187 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Maden Yönetmeliğinin "Üretim yapılmayan işletme izinli ruhsat sahaları ve tesisler" başlıklı 37. maddesinin 1. fıkrasında, "İşletme izinli ruhsat sahalarında tespit tarihinden önceki son beş yıllık sürenin mücbir sebepler ve beklenmeyen haller dışında herhangi üç yıldan fazla bir döneminde üretim yapılmaması veya bu beş yıllık sürenin herhangi üç yılındaki toplam üretim miktarının projede beyan edilen bir yıllık üretim miktarının %10’undan daha az olması halinde ruhsat sahiplerine Kanunun 24 üncü maddesinin on ikinci fıkrası gereğince idari para cezası verilir. İdari para cezasının uygulanmasından başlamak üzere bu fıkraya aykırı fiilin tekrar tespit edilmesi hâlinde ise ruhsat iptal edilir." düzenlemesine yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Madenlerin Devletin hüküm ve tasarrufu altında olması nedeniyle 3213 sayılı Kanun ile özel olarak düzenlendiği, aranmaları ve işletilmelerinin bir takım kurallara bağlandığı, maden mevzuatı hükümleri ile maden sahalarında daha etkin ve sürekli üretim yapılmasının amaçlandığı, sahaların atıl kalmayarak yer altı zenginliklerinin ekonomiye en etkin ve en verimli şekliyle kazandırılması amaçlanmaktadır. Bu nedenle anılan düzenleme ile sahada üretimin devamlılığının sağlanması ve atıl kalmasının önüne geçilmesi amacıyla üretimin yapılmadığı durumlar için bir takım yaptırımlar öngörülmüştür. Anılan düzenlemede; beş yıllık sürede mücbir sebepler ve beklenmeyen haller dışında üç yıldan fazla üretim yapılmayan ruhsatlara uygulanacak yaptırımın, 10/06/2010 yılından değişikliğin yapıldığı 18/02/2015 tarihine kadar teminatın irat kaydedilerek ruhsatın iptal edilmesi olarak düzenlendiği, 18/02/2015 tarihinden değişikliğin yapıldığı 28/11/2017 tarihleri arasında 50.000 TL idari para cezası olduğu, 28/11/2017 tarihinde yapılan değişiklikle de 77.632 TL idari para cezası olarak düzenlendiği anlaşılmaktadır. Söz konusu düzenlemede yaptırım uygulanması öngörülen beş yıllık süre içinde üç yıldan fazla üretim yapmama fiili, yıllara sari bir eylemdir. Fiilin gerçekleşmesi için ise; işletme izninin düzenlenmiş olması, tespit tarihinden önceki işletme izninin bulunduğu son beş yıllık sürenin tamamlanmış olması ve bu süre içerisinde herhangi bir üç yılda üretim yapılmamış olması gerekmektedir. İdarece yapılan denetim sonucunda anılan koşulların sağlanması halinde ise tespitin yapıldığı tarihte fiilin gerçekleştiği kabul edilerek, tespit tarihindeki mevzuatın öngördüğü yaptırımın uygulanması gerekeceği kanaatine varılmıştır. İlaveten; anılan düzenlemede yer alan ''üç yıldan fazla'' ibaresi uyarınca yaptırım uygulanması için en az üç yıl üretim yapılmamasının yeterli olduğu ve yine aynı ibare herhangi bir üç yılı ifade ettiğinden, üretimin yapılmadığı ve ardışık olmayan herhangi üç yılın olması durumunun, yaptırımın uygulanması için yeterli olduğu anlaşılmaktadır. Uyuşmazlıkta, davalı idarece ... tarih ve E... sayılı Olura istinaden yapılan incelemeler sonucu düzenlenen...tarihli tetkik ve değerlendirme raporunda; proje beyanının 30.000 ton olduğu, 2017 yılında (tetkik tarihinde) üretimin yapılmadığı, 2016 yılı için sadece 6.000 ton demir, 2015 yılı için sadece 6000 ton demir, 2014 yılı için üretim yapılmadığı, 2013 yılı için sadece 300 ton manganez, 2012 yılı için üretimin yapılmadığının tespit edilmesine karşın 2011 yılı için herhangi bir tespit ve değerlendirmenin yapılmadığı, 2015 yılında ise geçici tatil verildiği görülmüştür. Her ne kadar idarece değerlendirilebilecek yılların 2016 ile 2012 yılları olup, bu yıllarda ise davacı tarafından 2012, 2013 ve 2014 yıllarında demir üretimi yapılmayıp sadece 2013 yılında 300 ton manganez üretimi yapıldığı, 2014, 2015 ve 2016 yıllarında ise manganez üretimi hiç yapılmamış olup sadece 2015 ve 2016 yıllarında ayrı ayrı 6.000 ton demir üretimi yapıldığı, bu haliyle davacının üç yıl üretim yapmadığı, en az üretim yapılan yılların toplamının ise projede beyan ettiği miktarın %10 undan az olduğundan davacı şirkete idari para cezası verilmesi gerekmekte ise de; davacı şirketin idari para cezasına konu eyleminin tespitin yapıldığı tarihte gerçekleştiğinin kabulü gerektiği, dolayısıyla eylemin 2017 yılı itibariyle gerçekleştiği, bu sebeple davalı idarece 3213 sayılı Kanunun 24. maddesinin 12. fıkrasında cezalandırılan eylemin gerçekleştirildiği yıl için öngörülen tutarda idari para cezası verilmesi gerekirken, dava konusu işlem tarihinde geçerli olan yeniden değerleme oranı uygulanarak 2018 yılı için geçerli olan idari para cezası ile tecziyesi yönünde tesis edilen dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka ve mevzuata uygunluk bulunmadığından temyiz isteminin belirtilen gerekçe ile reddi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu durumda, ... İdare Mahkemesi tarafından verilen dava konusu işlemin iptaline ilişkin karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine yönelik Bölge İdare Mahkemesi kararı neticesi itibarıyla hukuka uygun bulunmuştur. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle, 1. Temyiz isteminin reddine, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine, 4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 5. Kesin olarak, 10/10/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.