Danıştay Kararı · E. 2021/225 · K. 2024/5508

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2021/225 E.  ,  2024/5508 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2021/225 Karar No : 2024/5508 Temyiz İsteminde Bulunan (Davalı) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı Vekili : Av. ... Karşı Taraf (Davacılar) : 1- S.S. ... Nolu ... Kooperatifi adına ... 2- S.S. ... Hat ...,... Nolu Şehiriçi Minibüsçüler Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi adına ... Vekili : Av. ... İstemin Özeti : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının hukuka aykırı olduğu öne sürülerek, 2577 sayılı Kanunun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. Savunmaların Özeti : Savunma verilmemiştir. Danıştay Tetkik Hakimi :... Düşüncesi : İstemin reddi gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince işin gereği görüşüldü: Dava; Diyarbakır Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile yürürlüğe giren Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Daire Başkanlığı Özel Toplu Taşıma Araçları Yönetmeliği'nin, "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde yer alan "Çalışma Ruhsatı" tanımının ve devamı maddelerde yer alan "bulundurma zorunluluğu" kısmının, aynı maddede yer alan "Rotasyon" tanımının , yine aynı maddede bulunan "Araç Uygunluk Komisyonu" ve "Araç Uygunluk Belgesi" tanımlarının, "Sorumluluk" başlıklı 6. maddesinin "Minibüs Sahipleri İşletmecileri ve Sürücüleri toplu taşıma içerisindeki her türlü faaliyetleri nedeniyle doğacak mali, hukuki ve cezai sonuçlardan müteselsilen sorumludurlar." kısmının, "Çalışacak Hatların ve Güzergahların Tespiti" başlıklı 7. maddesinin (a) ve (b) fıkralarında yer alan "Hatların Tespiti" kısmının, "Hat ve Hüzergah Değişiklikleri" başlıklı 8. maddesinde geçen "Hat" ibaresinin ve aynı maddenin (a) fıkrasında yer alan "Hatlarda" ibaresinin, (c) fıkrasında yer alan "Belediye ihtiyaç olması durumunda Özel Toplu Taşıma araçlarının çalıştığı hat ve güzergahlarda UKOME kararı ile iptal veya değişiklik yapabilir." kısmının, "Hareket Programı" başlıklı 10. maddesinin, "Kılık Kıyafet" başlıklı 12. maddesinin (ç) bendinde yer alan "Taşımacı istihdam edeceği sürücü personeli gerek işe alırken, gerekse işine son verirken ilgili daire başkanlığına yazılı olarak bildirmek zorundadır." kısmının, "Taşıma Zorunluluğu" başlıklı 13. maddesinin (ç) bendinin, "Günlük Hareket Programı" başlıklı 14. maddesinin, "İndirimli Taşıma" başlıklı 16. maddesinin ve anılan maddede geçen "öğretmenler" ibaresinin, "Taşımacılığa Katılma" başlıklı 18. maddesinin, "Taşımacılıktan Çekilme ve Çıkarılma" başlıklı 19. maddesinin "Çıkarılma" kısmının, 19/1 ve 19/2. maddelerinde yer alan "Çıkarılma" kısmının, 19/1-b fıkrasının, 19/1-c fıkrasında yer alan "...cezai işlemlerin uygulanması" kısmının, 19/1-d fıkrasının, 19/3. maddesinde yer alan "...Belediye Encümeni tarafından çalışmadığı her gün için 1608 sayılı kanuna göre idari para cezası hükmü uygulanır. Buna rağmen araç 15 gün içerisinde çalıştırmamaya devam etmesi halinde hat ruhsat hakkı iptal edilir." kısmının, "Taşımacılığa Katılma" başlıklı 20. maddesinin (a) ve (b) fıkralarının, "Ruhsat Başvuru Belgeleri" başlıklı 21. maddesinin, "Ruhsat İptali" başlıklı 23. maddesinin (a), (b) ve (c) fıkralarının, "Araç Devretme" başlıklı 24. maddesinin (a) fıkrasında yer alan "bu devir işlerinde çalışma ruhsatının yenilenmesi zorunludur." kısmının, "Sigorta Zorunluluğu" başlıklı 26. maddesinin, "Özel Toplu Taşıma Araçlarının Sayısı" başlıklı 27. maddesinin, "Çalışma İle İlgili Kurallar" başlıklı 28. maddesinin (a) fıkrasının ve (b) fıkrasında yer alan "...ilgili Daire Başkanlığına telefonla veya bizzat haber verilerek izin alınarak çıkılabilir." kısmının, "Toplu Taşıma Araçları İçerisinde Uyulacak Kurallar" başlıklı 29. maddesinin (b) fıkrasında yer alan "Araç içerisindeki dikiz aynası üzerine, kolaylıkla okunacak biçimde, aracın plakası yazılır. Ayrıca bağlı bulunduğu kooperatifin telefonu yazılır." kısmının, "Araçların Görsel ve Teknik Nitelikleri ile İlgili Kurallar" başlıklı 30. maddesinin (b) fıkrasında yer alan "Araçta yangın söndürme cihazı, ilk yardım çantası, reflektör, çekme halatı ve kış aylarında zincir bulundurulur. Ayrıca aracına göre cam kırma (imdat) çekici bulundurulur." kısmı ile (c), (ç), (d), (e), (h) bentlerinin, "Yaptırım Gerektiren Hal ve Davranışlar" başlıklı 32. maddesinin (d), (f), (g), (ğ), (k), (l), (m), (n), (o), (ö), (p), (r), (ü), (v), (y), (z), (çç), (ğğ), (hh), (ii), (ıı), (ll), (nn), (rr), (ss), (şş), (tt), (yy) bentlerinin, "İdari Yaptırım Hükümleri" başlıklı 33. maddesinin, "Yükümlülüklerinin Yerine Getirilmesi" başlıklı 34. maddesinin (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinin iptali istemiyle açılmıştır. İdare Mahkemesince; Mahkemelerince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın, Dairemizin 30/09/2019 tarih ve E:2015/5936, K:2019/8023 sayılı kararı ile bozulması üzerine bozma kararına uyularak, dava konusu Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Daire Başkanlığı Özel Toplu Taşıma Araçları Yönetmeliği'nin, "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde yer alan "Çalışma Ruhsatı" tanımı ve devamı maddelerde yer alan ''bulundurma zorunluluğu'' kısmının, aynı maddede yer alan "Rotasyon" tanımının, yine aynı maddede bulunan "Araç Uygunluk Komisyonu" ve "Araç Uygunluk Belgesi" tanımlarının, "Çalışacak Hatların ve Güzergahların Tespiti" başlıklı 7. maddesinin (a) ve (b) fıkralarında yer alan "Hatların Tespiti" kısmının, "Hat ve Hüzergah Değişiklikleri" başlıklı 8. maddesinde geçen "Hat" ibaresinin ve aynı maddenin (a) fıkrasında yer alan "Hatlarda" ibaresinin, (c) fıkrasında yer alan "Belediye ihtiyaç olması durumunda Özel Toplu Taşıma araçlarının çalıştığı hat ve güzergahlarda UKOME kararı ile iptal veya değişiklik yapabilir." kısmının, "Hareket Programı" başlıklı 10. maddesinin, "Günlük Hareket Programı" başlıklı 14. maddesinin, "Taşımacılığa Katılma" başlıklı 18. maddesinin, "Taşımacılığa Katılma" başlıklı 20. maddesinin (a) ve (b) fıkralarının, "Ruhsat Başvuru Belgeleri" başlıklı 21. maddesinin, "Araç Devretme" başlıklı 24. maddesinin (a) fıkrasında yer alan "bu devir işlerinde çalışma ruhsatının yenilenmesi zorunludur." kısmının ve "Özel Toplu Taşıma Araçlarının Sayısı" başlıklı 27. maddesi yönünden, anılan Yönetmeliğin bazı maddelerinin iptali istemiyle Mahkemelerinin E:2014/147 sayılı esasına kayden açılan davada, 07/02/2014 tarihli ara kararı ile dava konusu Yönetmeliğe ilişkin UKOME kararı alınıp alınmadığının sorulduğu, davalı idarece ara kararına konu edilen nitelikte UKOME tarafından alınmış herhangi bir karar sunulmadığı, diğer yandan dava konusu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihi de kapsayan (01/01/2013 - 01/01/2014) tarihleri arasında Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezince (UKOME) alınan kararların "http://diyarbakir.bel.tr/ukomequery.aspx" kayıtlı bulunduğu davalı idareye ait resmi internet sitesinden yapılan sorgulama sonucu dava konusu Yönetmeliğe ilişkin herhangi bir karar alınmadığının görüldüğü; bu durumda, Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği'nin 18. maddesinde, (karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere) trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmekte, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmekte ve sayılarını belirlemekte, bunlara izin ve çalışma ruhsatı vermekte (bu doğrultuda çalışma ruhsatına ilişkin başvuru belgelerini ve çalışma ruhsatının hangi koşullarda yenilenmesi gerektiğini belirlemekte), dolayısıyla iptali istenilen dava konusu Yönetmeliğin işbu başlık altında incelenen maddelerinde düzenlenen hususlarda karar alma yetkisinin Ulaşım Koordinasyon Merkezi'nde olduğu anlaşıldığından, yetkili bulunan Ulaşım Koordinasyon Merkezince herhangi bir karar alınmaksızın Diyarbakır Büyükşehir Belediye Meclisi'nin... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanarak yürürlüğe giren dava konusu Özel Toplu Taşıma Araçları Yönetmeliği'nin işbu başlık altında belirtilen ve incelenen kısımlarında yetki ve şekil yönünden hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı; dava konusu Yönetmeliğin "Taşımacılıktan Çekilme ve Çıkarılma" başlıklı 19. maddesinin "Çıkarılma" tanımı kısmının, 19/1 ve 19/2. maddelerinde yer alan "Çıkarılma" tanımı kısmı, 19/1-b fıkrası ve 19/1-c fıkrasında yer alan "...cezai işlemlerin uygulanması" kısmı, 19/1-d fıkrası ve 19/2. maddede yer alan "Çıkarılma" tanımı kısmı, 19/3. maddesinde yer alan "...Belediye Encümeni tarafından çalışmadığı her gün için 1608 sayılı kanuna göre idari para cezası hükmü uygulanır. Buna rağmen araç 15 gün içerisinde çalıştırmamaya devam etmesi halinde hat ruhsat hakkı iptal edilir." kısmı, "Ruhsat İptali" başlıklı 23. maddesinin (a), (b) ve (c) fıkraları, "Yükümlülüklerin Yerine Getirilmesi" başlıklı 34. maddesinin (b) fıkrası yönünden, dava konusu Yönetmeliğin işbu başlık altında belirtilen kısımlarında taşımacılıktan çıkarılma, ruhsat hakkı iptali ve çalışma ruhsatın iptal edilmesi şeklinde Kanun hükümlerinde bulunmayan ve Kanunlarda öngörülen idari yaptırımlardan daha ağır bir yaptırım öngörülmesi, ayrıca fiil ile yaptırım arasındaki dengenin de bozulması karşısında, dava konusu Yönetmeliğin yasal dayanağı bulunmayan işbu yaptırım içeren kısımlarında hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı; dava konusu Yönetmeliğin "Sorumluluk" başlıklı 6. maddesi yönünden, uyuşmazlık konusu Yönetmelik hükmündeki, özel halk otobüsleri, minibüs sahipleri, işletmecileri ve sürücülerinin toplu taşıma içerisindeki her türlü faaliyetleri nedeniyle doğacak mali, hukuki ve cezai sorumluluktan dolayı müteselsil sorumlu olacağı yönündeki düzenlemenin, üst hukuk normlarında karşılığı bulunmaksızın düzenlendiği, hangi tür mali, hukuki ve cezai sonuçlardan dolayı müteselsil sorumlu olacağının belirtilmemesi nedeniyle bahsi geçen kişiler bakımından belirsiz bir durum oluşturduğu, bu durumun kamu hizmetinin yürütülmesinde duraksamalara ve uygulamada aksaklıklara neden olabileceği dikkate alındığında, dava konusu işbu kuralın hukuk devletinin gereği olan hukuki güvenlik ve hukuki belirlilik/öngörülebilirlik ilkelerine aykırılık teşkil ettiği anlaşılmakla, işbu kısımda hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı; dava konusu Yönetmeliğin "Taşıma Zorunluluğu" başlıklı 13. maddesinin (ç) bendi yönünden, uyuşmazlık konusu Yönetmelik hükmündeki işbu düzenlemenin, üst hukuk normlarında karşılığı bulunmaksızın düzenlendiği, Anayasa ile güvence altına alınan temel haklardan çalışma hakkı ve mülkiyet hakkı kısıtlayıcı bir nitelik ihtiva ettiği, mücbir sebep durumlarında getirilen faaliyet sınırlaması ile ölçülülük ilkesinin ihlal edildiği, bu düzenlemenin hizmeti yürütenler nezdinde güvensiz bir durum yaratabileceği, bu durumun kamu hizmetinin yürütülmesinde duraksamalara ve uygulamada aksaklıklara neden olabileceği göz önüne alındığında, Anayasa ile güvence altına alınan temel haklardan çalışma ve mülkiyet haklarını kısıtlayıcı nitelikteki dava konusu kuralın hukuk devletinin gereği olan hukuki güvenlik, hukuki belirlilik/öngörülebilirlik ve ölçülülük ilkelerine aykırılık teşkil ettiği anlaşılmakla, işbu kısımda hukuka uyarlık bulunmadığı; dava konusu Yönetmeliğin "İndirimli Taşıma" başlıklı 16. maddesi yönünden, 4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ile, belediyelere ücretsiz ve indirimli seyahat hakkının kullanılması ile ilgili olarak gerekli tedbirleri alma yetkisinin ve bununla birlikte belediyelere sadece toplu taşım hizmetlerinde, sayma yoluyla belirtilmiş kişiler hakkında indirim uygulama yetkisinin verildiği görülmekle, dava konusu Yönetmeliğin indirimli taşımadan yararlanacak kişileri düzenlediği 16. maddesinde iptali istenilen "öğretmenler" ibaresinin, diğer bir deyişle öğretmenlerin toplu taşıma hizmetlerinden indirimli yararlanacağı düzenlemesinin anılan Kanun'da yer verilen düzenlemelere aykırılık teşkil etmesi nedeniyle, işbu kısımda hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı; Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Dairesi Başkanlığı Özel Toplu Taşıma Araçları Yönetmeliği'nin dava konusu diğer maddelerinde ise hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, Diyarbakır Büyükşehir Belediye Meclisi'nin... tarih ve ... sayılı kararı ile yürürlüğe giren Özel Toplu Taşıma Araçları Yönetmeliği'nin, "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin, "Çalışma Ruhsatı" tanımı ve devamında yer alan bulundurma zorunluluğu kısmının, aynı maddede yer alan "Rotasyon" tanımının ve devamı maddelerde yer alan "Rotasyon" tanımının, yine aynı maddede bulunan "Araç Uygunluk Komisyonu" ve "Araç Uygunluk Belgesi" tanımlarının, "Sorumluluk" başlıklı 6. maddesinin; "Minibüs Sahipleri İşletmecileri ve Sürücüleri toplu taşıma içerisindeki her türlü faaliyetleri nedeniyle doğacak mali, hukuki ve cezai sonuçlardan müteselsilen sorumludurlar." kısmının, "Çalışılacak Hatların ve Güzergahların Tespiti" başlıklı 7. maddesinin; (a) ve (b) fıkralarında yer alan "Hatların Tespiti" kısmının, "Hat ve Hüzergah Değişiklikleri" başlıklı 8. maddesinde geçen "Hat" ibaresinin ve aynı maddenin (a) fıkrasında yer alan "Hatlarda" ibaresinin, (c) fıkrasında yer alan "Belediye ihtiyaç olması durumunda Özel Toplu Taşıma araçlarının çalıştığı hat ve güzergahlarda UKOME kararı ile iptal veya değişiklik yapabilir." kısmının, "Hareket Programı" başlıklı 10. maddesinin, "Taşıma Zorunluluğu" başlıklı 13. maddesinin (ç) bendinin, "Günlük Hareket Programı" başlıklı 14. maddesinin, "İndirimli Taşıma" başlıklı 16. maddesinin ve anılan maddede geçen "öğretmenler" ibaresinin, "Taşımacılığa Katılma" başlıklı 18. maddesinin, "Taşımacılıktan Çekilme ve Çıkarılma" başlıklı 19. maddesinin, "Çıkarılma" tanımını kısmının, 19/1 ve 19/2. maddelerinde yer alan "Çıkarılma" tanımı kısmının, 19/1-b fıkrası ve 19/1-c fıkrasında yer alan "...cezai işlemlerin uygulanması" kısmının, 19/1-d fıkrası ve 19/2. maddede yer alan "Çıkarılma" tanımı kısmının, 19/3. maddesinde yer alan "...Belediye Encümeni tarafından çalışmadığı her gün için 1608 sayılı kanuna göre idari para cezası hükmü uygulanır. Buna rağmen araç 15 gün içerisinde çalıştırmamaya devam etmesi halinde hat ruhsat hakkı iptal edilir." kısmının, "Taşımacılığa Katılma" başlıklı 20. maddesinin (a) ve (b) fıkralarının, "Ruhsat Başvuru Belgeleri" başlıklı 21. maddesinin, "Ruhsat İptali" başlıklı 23. maddesinin (a), (b) ve (c) fıkralarının, "Araç Devretme" başlıklı 24. maddesinin (a) fıkrasında yer alan "bu devir işlerinde çalışma ruhsatının yenilenmesi zorunludur." kısmının, "Yükümlülüklerinin Yerine Getirilmesi" başlıklı 34. maddesinin (b) bendinin iptaline; Yönetmeliğin, "Kılık Kıyafet" başlıklı 12. maddesinin (ç) bendinde yer alan "Taşımacı istihdam edeceği sürücü personeli gerek işe alırken, gerekse işine son verirken ilgili daire başkanlığına yazılı olarak bildirmek zorundadır." kısmı, "Sigorta Zorunluluğu" başlıklı 26. maddesinin (a), (b) ve (c) fıkraları, "Özel Toplu Taşıma Araçlarının Sayısı" başlıklı 27. maddesi, "Çalışma İle İlgili Kurallar" başlıklı 28. maddesinin (a) fıkrası ve (b) fıkrasında yer alan "...ilgili Daire Başkanlığına telefonla veya bizzat haber verilerek izin alınarak çıkılabilir." kısmı, "Toplu Taşıma Araçları İçerisinde Uyulacak Kurallar" başlıklı 29. maddesinin (b) fıkrasında yer alan "Araç içerisindeki dikiz aynası üzerine, kolaylıkla okunacak biçimde, aracın plakası yazılır. Ayrıca bağlı bulunduğu kooperatifin telefonu yazılır." kısmı, "Araçların Görsel ve Teknik Nitelikleri ile İlgili Kurallar" başlıklı 30. maddesinin (b) fıkrasında yer alan "Araçta yangın söndürme cihazı, ilk yardım çantası, reflektör, çekme halatı ve kış aylarında zincir bulundurulur. Ayrıca aracına göre cam kırma (imdat) çekici bulundurulur." kısmı ile (c), (ç), (d), (e), (h) bentleri, "Yaptırım Gerektiren Hal ve Davranışlar" başlıklı 32. maddesinin (d), (f), (g), (ğ), (k), (l), (m), (n), (o), (ö), (p), (r), (ü), (v), (y), (z), (çç), (ğğ), (hh), (ii), (ıı), (ll), (nn), (rr), (ss), (şş), (tt), (yy) bentleri, "İdari Yaptırım Hükümleri" başlıklı 33. maddesinin (a) ve (b) bentleri ve "Yükümlülüklerinin Yerine Getirilmesi" başlıklı 34. maddesinin (c), (ç) ve (d) bentleri yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir. Davalı idare tarafından, hukuka aykırı olduğu ileri sürülen İdare Mahkemesi kararının iptale yönelik kısımlarının temyizen incelenerek bozulmasına karar verilmesi istenilmektedir. 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu'nun 7. maddesinin (f) fıkrasında, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." ve (p) fıkrasında, "Büyükşehir içindeki toplu taşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek, büyükşehir sınırları içindeki kara ve denizde taksi ve servis araçları dahil toplu taşıma araçlarına ruhsat vermek." Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır. Aynı Kanun'un "Ulaşım Hizmetleri" başlıklı 9. maddesinde, "Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerindeki her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulur. İlçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır. Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır. Ulaşım koordinasyon merkezi kararları, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer. Ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararlar, belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır. Koordinasyon merkezinin çalışma esas ve usulleri ile bu kurullara katılacak kamu kurum ve kuruluş temsilcileri, İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Büyükşehir belediyelerine bu Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında, 13.10.1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz." hükümlerine yer verilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesinin (b) bendinde, Kanunların belediyeye verdiği yetkiler çerçevesinde yönetmelik çıkarmak, belediye yasakları koymak ve uygulamak; (p) bendinde ise, kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taşıt sayılarının bilet ve ücret tarifelerini, zaman ve güzergahlarını belirlemek, durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek, kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yapmak belediyelerin yetki ve imtiyazları arasında sayılmış ve Belediye Meclisinin görev ve yetkileri başlıklı 18. maddesinde, belediye tarafından çıkarılacak yönetmelikleri kabul etmek Belediye Meclisinin görevleri arasında olduğu ifade edilmiştir. 15.06.2006 tarih ve 26199 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği'nin 18. maddesinde ise; UKOME'nin, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerine haiz olduğu, bu amaçla kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek, Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, ulaşım, toplu taşıma ve trafik mevzuatının büyükşehir belediyesine verdiği yetki doğrultusunda uygulamaya yönelik yönlendirici karar almak ve görüş oluşturmakla görevli ve yetkili olduğu hüküm altına alınmış, 28. maddesinin ikinci fıkrasında; taksi, dolmuş, minibüs ve umum servis araçları ile toplu taşım araçlarının tahsis süreleri, ticari plaka sayıları ile bu plakaların verilmesine ilişkin usul, esas ve devir ücretlerinin UKOME tarafından tespit edileceği hükmü yer almaktadır. Dava konusu Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Daire Başkanlığı Özel Toplu Taşıma Araçları Yönetmeliği'nin "Taşımacılıktan Çekilme ve Çıkarılma" başlıklı 19. maddesinin "Çıkarılma" tanımı kısmının, 19/1 ve 19/2. maddelerinde yer alan "Çıkarılma" tanımı kısmı, 19/1-b fıkrası ve 19/1-c fıkrasında yer alan "...cezai işlemlerin uygulanması" kısmı, 19/1-d fıkrası ve 19/2. maddede yer alan "Çıkarılma" tanımı kısmı, 19/3. maddesinde yer alan "...Belediye Encümeni tarafından çalışmadığı her gün için 1608 sayılı kanuna göre idari para cezası hükmü uygulanır. Buna rağmen araç 15 gün içerisinde çalıştırmamaya devam etmesi halinde hat ruhsat hakkı iptal edilir." kısmı, "Ruhsat İptali" başlıklı 23. maddesinin (a), (b) ve (c) fıkraları, "Yükümlülüklerin Yerine Getirilmesi" başlıklı 34. maddesinin (b) fıkrası yönünden; Bakılan uyuşmazlıkta; yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde toplu taşıma araçları ile servis ve taksi sayılarının, bu araçların güzergahları ile bunların çalışma şekil ve şartlarının belirlenmesi konusunda karar verme yetkisinin Ulaşım Koordinasyon Merkezi'ne ait olduğu açıktır. Bu durumda; Ulaşım Koordinasyon Merkezince herhangi bir karar alınmaksızın, Diyarbakır Büyükşehir Belediye Meclisi'nin...tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanarak yürürlüğe giren Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Daire Başkanlığı Özel Toplu Taşıma Araçları Yönetmeliği'nin bu kısımlarında yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Bu itibarla; İdare Mahkemesince verilen ve hüküm fıkrası itibarıyla hukuka uygun bulunan kararın, yukarıda yer verilen gerekçeyle onanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Dava konusu Yönetmeliğin "Özel Toplu Taşıma Araçlarının Sayısı" başlıklı 27. maddesi yönünden; 2577 sayılı Yasanın 49. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik ve yanlışlıklar varsa kararın düzeltilerek onanacağı hükmü yer almaktadır. İdare Mahkemesi kararında, dava konusu düzenlemede hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı gerekçesine yer verilmesine karşın, hüküm fıkrasında dava konusu Yönetmeliğin 27. maddesi yönünden (sehven) davanın reddi yolunda hüküm kurulduğu görülmekte olup; hüküm fıkrasının, ''..dava konusu Yönetmeliğin 27. maddesi yönünden dava konusu işlemin iptaline..'' şeklinde düzeltilerek onanmasına karar verilmesi gerekmektedir. Dava konusu Yönetmeliğin temyiz istemine konu diğer maddeleri yönünden; İdare ve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenip bozulabilmeleri, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 1. fıkrasında yazılı nedenlerin bulunmasına bağlıdır. İdare Mahkemesince verilen karar ve dayandığı gerekçe usul ve kanuna uygun olup, bozulmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, bu kısımlar yönünden temyiz isteminin reddine karar verilmesi gerekmektedir. Açıklanan nedenlerle, davalı idarenin temyiz isteminin reddiyle, ... İdare Mahkemesince verilen kararın, Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Daire Başkanlığı Özel Toplu Taşıma Araçları Yönetmeliği'nin "Taşımacılıktan Çekilme ve Çıkarılma" başlıklı 19. maddesinin "Çıkarılma" tanımı kısmının, 19/1 ve 19/2. maddelerinde yer alan "Çıkarılma" tanımı kısmı, 19/1-b fıkrası ve 19/1-c fıkrasında yer alan "...cezai işlemlerin uygulanması" kısmı, 19/1-d fıkrası ve 19/2. maddede yer alan "Çıkarılma" tanımı kısmı, 19/3. maddesinde yer alan "...Belediye Encümeni tarafından çalışmadığı her gün için 1608 sayılı kanuna göre idari para cezası hükmü uygulanır. Buna rağmen araç 15 gün içerisinde çalıştırmamaya devam etmesi halinde hat ruhsat hakkı iptal edilir." kısmı, "Ruhsat İptali" başlıklı 23. maddesinin (a), (b) ve (c) fıkraları, "Yükümlülüklerin Yerine Getirilmesi" başlıklı 34. maddesinin (b) fıkrası yönünden yukarıda belirtilen gerekçeyle onanmasına, Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Daire Başkanlığı Özel Toplu Taşıma Araçları Yönetmeliği'nin "Özel Toplu Taşıma Araçlarının Sayısı" başlıklı 27. maddesi yönünden düzeltilerek onanmasına, temyiz istemine konu diğer maddeler yönünden onanmasına, temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (onbeş) gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 23/10/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.