Danıştay Dava Dairesi · E. 2021/254 · K. 2024/4272

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2021/254 E.  ,  2024/4272 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2021/254 Karar No:2024/4272 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Su ve Petrol Ürünleri Sanayi Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurumu (E-Tebligat) VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Bayilik lisansı sahibi davacıya ait akaryakıt istasyonunda 11/01/2017 tarihinde gerçekleştirilen denetimde, teknik düzenlemelere aykırı akaryakıt ikmalinde bulunduğunun tespit edildiğinden bahisle, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (3) numaralı alt bendi ve aynı fıkranın (f) bendi uyarınca 87.815,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:...., K:... sayılı kararda; davacı şirkete ait akaryakıt istasyonundan 11/01/2017 tarihli denetimde alınan motorin numunesinin analiz için TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezine gönderildiği, TÜBİTAK MAM'ın ... sayılı analiz raporunda, numunenin parlama noktası parametresi bakımından teknik düzenlemelere aykırı olduğunun tespit edildiği, bu durumda, teknik düzenlemelere aykırı akaryakıt ikmal ettiği laboratuvar analizi sonucu düzenlenen rapor ile saptanan davacı şirkete idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Öte yandan, Petrol Piyasasındaki Yapılacak Denetimler ile Ön Araştırma ve Soruşturmalarda Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 16. maddesinin yedinci ve sekizinci fıkraları uyarınca şahit numunenin, test ve muayene raporunun tanzim tarihini izleyen doksan gün içerisinde konuya ilişkin herhangi bir adli veya idari soruşturma başlatılmaması halinde TÜBİTAK MAM tarafından imha edilebileceği, bu durumun da TÜBİTAK MAM'ın sorumluluğunda olduğu, lisans sahibi hakkında imha edilmesine dönük herhangi bir hüküm bulunmadığı ve 11/01/2017 tarihinde alınan numunenin analizinin 27/01/2017 tarihinde yapıldığı görüldüğünden, davacı şirket tarafından soruşturmanın 90 gün içinde başlatılmadığından bahisle şahit numunenin imha edildiği ve 17 aylık sürede numune özelliklerinin değişime uğramış olması nedeniyle doğru sonuçlar vermeyeceği gerekçesiyle savunma hakkının kısıtlandığı iddiasına itibar edilmediği belirtilmiştir. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, numunenin alınmasından 17 ay sonra soruşturma raporunun gönderildiği, numunenin analizinin 15 gün içerisinde yapılması gerektiği, numunenin bozulabileceği durumların dikkate alınmadığı ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : ESAS YÖNÜNDEN: MADDİ OLAY : Bayilik lisansı sahibi davacıya ait istasyonda AKİS (Akaryakıt Kalite İzleme Sistemi) kapsamında 11/01/2017 tarihinde gerçekleştirilen denetimde, istasyonda bulunan motorinden numune alınmıştır. Alınan numune analiz için TÜBİTAK MAM’a teslim edilmiş, yapılan analiz sonucunda düzenlenen 27/01/2017 tarih ve AKİS (...) sayılı analiz raporunda, “TÜBİTAK UME’de yapılan ulusal marker ölçümünde marker seviyesi geçerli bulunmuştur." ‘Açıklamalar’ kısmında ise "parlama noktası parametresi teknik düzenlemede yer alan özelliklere aykırıdır.” tespitine yer verilmiştir. Söz konusu analiz raporuna istinaden davacı hakkında soruşturma açılmasına karar verilmiş, bu çerçevede 05/06/2018 tarih ve ... sayılı soruşturma raporu düzenlenmiş, anılan rapor davacıya tebliğ edilmek suretiyle yazılı savunması istenilmiştir. Davacı tarafından yapılan yazılı savunmalar geçerli görülmeyerek 13/09/2018 tarih ve ... sayılı Kurul kararıyla 87.815,00-TL idari para cezası verilmiştir. Bunun üzerine anılan Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun "Tanımlar ve Kısaltmalar" başlıklı 2. maddesinin (42) numaralı bendinde, "Teknik Düzenleme: Petrolün ve madenî yağın, ilgili idarî hükümler de dahil olmak üzere, standartları, ölçüleri, özellikleri, işleme ve üretim yöntemleri, bunlarla ilgili terminoloji, sembol, ambalajlama, işaretleme, etiketleme ve uygunluk değerlendirmesi işlemleri hususlarından biri veya birkaçını belirten ve uyulması zorunlu olan her türlü düzenleme" olarak tanımlanmıştır. Yine, 5015 sayılı Kanun'un "Lisans sahiplerinin temel hak ve yükümlülükleri" başlıklı 4. maddesinin dördüncü fıkrasının (ı) bendinde, bu Kanun'a göre faaliyette bulunanların; piyasa faaliyetlerinde, Kurul'un belirleyeceği teknik düzenlemelere uygun akaryakıt sağlamakla yükümlü oldukları vurgulanmış; fiil tarihi itibarıyla yürürlükte olan hâliyle 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (3) numaralı alt bendinde, 4. madde hükümlerinin ihlâli hâlinde, sorumlularına iki yüz elli bin Türk Lirası idarî para cezası verileceği belirtildikten sonra aynı maddenin dördüncü fıkrasında ise bayiler için cezaların beşte birinin uygulanacağı kurala bağlanmıştır. Öte yandan, petrol piyasasına ilişkin faaliyetler kapsamındaki tesislerin ve piyasaya sunulan petrol ve madenî yağın teknik düzenlemelere ve standartlara uygunluğu ile ilgili usul ve esasların belirlenmesi amacıyla çıkarılan ve 10/09/2004 tarih ve 25579 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Petrol Piyasasında Uygulanacak Teknik Kriterler Hakkında Yönetmelik'in 5. maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendinde, akaryakıtın teknik düzenlemelere uygun olmasının zorunlu olduğu; (b) bendinde, ürünlerin öncelik sırasıyla TS veya EN standartlarına veya bu standartlar da yoksa, TSE tarafından kabul gören diğer standartlara uygun olmasının esas olduğu belirtilmiş; 7. maddesinin (d) bendinde ise, lisans sahiplerinin akaryakıtı teknik düzenlemelere uygun olarak arz etmekle yükümlü oldukları ifade edilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Davacıya ait akaryakıt istasyonundan alınan numunenin ulusal marker seviyesi geçerli bulunmuş ve "Parlama Noktası" dışındaki tüm parametreler teknik düzenlemelere uygun çıkmıştır. Bu noktada, motorin numunesinin diğer tüm parametreler sınır değerlere uygun tutulmak kaydıyla sadece parlama noktası parametresinin değiştirilip değiştirilemeyeceği hususunun açığa kavuşturulması önem arz etmektedir. Bu konuda benzer bir uyuşmazlıkta Dairemizin E:2014/1445 sayılı dosyasında 09/09/2020 tarihli ara kararı ile TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi'nden; "1-Parlama noktası parametresinin üretim aşamasında ayarlanıp ayarlanmadığı, 2- Parlama noktası parametresinin ölçümünde dış etkenlerin ve/veya dışarıdan herhangi bir müdahalenin ne kadar etkili olduğu, böyle bir dış etken ve/veya müdahale varsayımı altında numunenin ulusal marker seviyesi ile birlikte diğer teknik düzenleme parametrelerinde de değişiklik olup olmayacağı, 3- Özellikle, ulusal marker düzeyi geçerli bir numunede diğer bütün parametreler sınır değerlere uygun tutulmak suretiyle, ürün rafineriden çıktıktan sonra dağıtıcı ya da bayiinin sorumluluğu altındayken, sadece "parlama noktası" parametresinin sonradan müdahale ile standardının altında veya üzerinde olacak şekilde değiştirilmesinin teknik olarak mümkün olup olmadığı..." sorulmuş; 04/12/2020 tarih ve E.... sayılı cevabî yazıda, parlama noktası parametresinin üretim aşamasında rafineriler tarafından ayarlanmakta olduğu, parlama noktası parametresinin ölçümünde dış etkenlerin ve/veya dışarıdan herhangi bir müdahalenin, özellikle motorine farklı bir ürünün karışması gibi hususların etkili olabileceği ve ürünün teknik düzenleme değerlerinde değişim olabileceğinin değerlendirildiği, ulusal marker seviyesi geçerli bir numunede diğer bütün parametreler sınır değerlere uygun tutulmak suretiyle, ürün rafineriden çıktıktan sonra dağıtıcı ya da bayilerin sorumluluğu altındayken parlama noktası parametresinin sonradan müdahale ile teknik olarak standardın altında veya üzerinde olacak şekilde değiştirilebileceği, ancak bununla birlikte ürünün diğer parametrelerinde de değişim görülebileceği belirtilmiştir. Dosyada yer alan bilgiler ve ara kararı cevabı birlikte değerlendirildiğinde, üretim aşamasında rafineriler tarafından ayarlanan parlama noktası parametresinde, numunenin alındığı şişeden veya uygun saklama şartlarında tutulmamasından kaynaklı dış etkenler veya motorine farklı bir ürün karıştırmak suretiyle dışarıdan yapılacak herhangi bir müdahale sebebiyle değişim olabileceği, akaryakıtın ulusal marker seviyesinin geçerli olduğu hâlde bütün parametreler sınır değerlere uygun tutulmak suretiyle yalnızca parlama noktası parametresinin teknik düzenlemelere aykırı olacak şekilde standardın altında veya üzerinde olacak şekilde değiştirilebileceği, ancak bu durumda diğer parametrelerde de değişim gözlenebileceği anlaşılmaktadır. Bu durumda, ulusal marker seviyesi geçerli olan akaryakıtın sadece parlama noktası parametresinin teknik düzenlemelere aykırı olması, diğer parametrelerin tamamının uygun bulunması, davacı şirketin numune alınan akaryakıta bir müdahalesinin olduğuna ya da piyasaya teknik düzenlemelere aykırı akaryakıt arz ettiğine ilişkin başkaca somut bir tespitin de bulunmaması karşısında, teknik düzenlemelere uygun akaryakıt sağlama yükümlülüğünü ihlâl ettiği ortaya konulamayan davacı şirket hakkında idarî para cezası verilmesine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin kabulüne; 2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 23/10/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.