Danıştay Dava Dairesi · E. 2021/2565 · K. 2024/936

Danıştay 2. Daire Başkanlığı         2021/2565 E.  ,  2024/936 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y İKİNCİ DAİRE Esas No : 2021/2565 Karar No : 2024/936 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … KARŞI TARAF (DAVALI) : … Bakanlığı VEKİLİ : Hukuk Müşaviri … İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava Konusu İstem : Davacı, … İl Emniyet Müdürlüğü İstihbarat Şube Müdürlüğünde komiser olarak görev yaptığı dönemde … ve … isimli şahısların telefon hatların dinlenilmesi ve elektronik posta adreslerine tedbir uygulanmasına ilişkin kararlar ile tedbir kararlarının uzatılması taleplerine dair evrakta imzasının bulunması nedeniyle "Yetkisini veya nüfuzunu kendisine veya başkalarına çıkar sağlamak amacıyla veya kin veya dostluk nedeniyle kötüye kullanmak" suçunu işlediğinden bahisle Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/7 maddesi uyarınca meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılması gerekmekte ise de, suçun işlendiği tarih itibarıyla 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 127. maddesi uyarınca idarenin ceza verme yetkisine ilişkin zamanaşımı süresi dolduğundan "dosyanın bu bölümünün işlemden kaldırılmasına" ilişkin … günlü, … sayılı İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu kararının ve soruşturma raporunun iptali istemiyle dava açmıştır. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : … İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararla; Mahkemelerinin 09/02/2018 günlü ara kararı ile davalı idareden, dava konusu işlemin tesis edilmesinden önce, Anayasa'nın 129. maddesi ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 130. maddesi uyarınca soruşturma konusu olayla ilgili olarak davacının savunmasının alınıp alınmadığının sorulduğu, davalı idarece, soruşturmacı tarafından davacıya gönderilen ve soruşturma kapsamında davacının ifadesini vermesinin istenilmesine ilişkin 10/11/2015 günlü yazının cevaben dava dosyasına sunulduğu, söz konusu ifade talebi dışında ayrıca davacının savunmasının alınmadığının anlaşıldığı; bu durumda, her ne kadar dava konusu karar ile ceza verme yetkisinin zamanaşımına uğradığından bahisle dosyanın ilgili bölümünün işlemden kaldırılmasına karar verilerek davacı hakkında disiplin cezası verilmemiş ise de, fiilinin meslekten çıkarma cezasını gerektirdiğinin belirtilmiş olması ve bunun da davacının özlük haklarını etkileyecek olması karşısında, disiplin hukuku ilkelerinin, soruşturma dosyasının zamanaşımı nedeniyle işlemden kaldırılmasına ilişkin işlemlere de uygulanması ve dolayısıyla davacının savunmasının alınması gerektiği, davacıya isnat olunan suçlama ile ilgili olarak usulüne uygun şekilde savunma hakkı tanınmadan tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu "dosyanın bu bölümünün işlemden kaldırılmasına" ilişkin … günlü, … sayılı İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu işleminin iptaline; soruşturma raporunun kesin ve yürütülebilir bir işlem olmadığı gerekçesiyle iptali istenilen soruşturma raporu yönünden davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : Taraflarca karşılıklı olarak istinaf yoluna başvurulması üzerine ise … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; davacıya isnat edilen fiillerin subuta erip ermediğinin değerlendirilmesi neticesinde disiplin cezası verme yetkisinin zamanaşımına uğradığı yolunda tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, öte yandan, davacıya disiplin cezası verilmediği, bu nedenle mevzuat hükümleri ile düzenlenen savunma hakkının ilgiliye ceza verilmesi durumunda savunma hakkı tanınmadan ceza verilmemesine yönelik olduğu, bu nedenle davacının savunmasının alınmasına gerek olmadığı; disiplin cezası verme yetkisinin zamanaşımına uğradığından bahisle dosyanın ilgili bölümünün işlemden kaldırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun kabulüne, istinafa konu kararın dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının kaldırılmasına, davanın reddine; soruşturma raporunun iptali istemi yönünden davanın kısmen incelenmeksizin reddi yönünde verilen, istinaf başvurusuna konu mahkeme kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinde düzenlenen kararın kaldırılması nedenlerinin bulunmadığı gerekçesiyle davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından; savunma alınmaksızın hakkında işlem tesis edilmesinin hukuka aykırı olduğu, soruşturmanın usulüne uygun yapılmadığı, Bölge İdare Mahkemesi kararının tamamının bozulmasına karar verilmesi gerektiği, 13/04/2022 günlü dilekçesi ile ceza yargılamasında hakkında beraat kararı verildiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN CEVABI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : … DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının,"dosyanın bu bölümünün işlemden kaldırılmasına" ilişkin dava konusu işlemin iptali istemi yönünden davanın reddine ilişkin kısmının bozulması; soruşturma raporunun iptali istemi yönünden davanın incelenmeksizin reddine ilişkin kısma yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmının onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Beşinci Dairesi tarafından Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra; davacının adli yardım talebinin … İdare Mahkemesinin … günlü, E:… sayılı kararı ile kabul edildiği görüldüğünden, 6100 Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 335. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "Adli yardım, hükmün kesinleşmesine kadar devam eder." düzenlemesi uyarınca, temyiz aşamasındaki adli yardım talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilerek ve 2577 sayılı Kanun'un 17. maddesinin 2. fıkrası uyarınca, temyiz aşamasında duruşma yapılması yolundaki davacının istemi yerinde görülmeyerek gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Davacı tarafından, … İl Emniyet Müdürlüğü İstihbarat Şube Müdürlüğünde komiser olarak görev yaptığı dönemde … ve … isimli şahısların telefon hatların dinlenilmesi ve elektronik posta adreslerine tedbir uygulanmasına ilişkin kararlar ile tedbir kararlarının uzatılması taleplerine dair evrakta imzasının bulunması nedeniyle "Yetkisini veya nüfuzunu kendisine veya başkalarına çıkar sağlamak amacıyla veya kin veya dostluk nedeniyle kötüye kullanmak" suçunu işlediğinden bahisle Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/7 maddesi uyarınca meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılması gerekmekte ise de, suçun işlendiği tarih itibarıyla 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 127. maddesi uyarınca idarenin ceza verme yetkisine ilişkin zamanaşımı süresi dolduğundan "dosyanın bu bölümünün işlemden kaldırılmasına" ilişkin … günlü, … sayılı İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu kararının ve soruşturma raporunun iptali istemiyle temyizen incelenmekte olan dava açmıştır. İLGİLİ MEVZUAT : Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 129. maddesinde; "... Memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemez. ..." hükmü yer almaktadır. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 130. maddesinde, "Devlet memuru hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemez. Soruşturmayı yapanın veya yetkili disiplin kurulunun 7 günden az olmamak üzere verdiği süre içinde veya belirtilen bir tarihte savunmasını yapmıyan memur, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır." düzenlemesine yer verilmiştir. Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunduğu şekliyle Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/7 maddesinde "Yetkisini veya nüfuzunu kendisine veya başkalarına çıkar sağlamak amacıyla veya kin veya dostluk nedeniyle kötüye kullanmak" fiili meslekten çıkarma cezası gerektiren fiil ve haller arasında sayılmıştır. 08/03/2018 günlü, 30354 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve emniyet teşkilatı mensuplarına ilişkin disiplin kurallarını yeniden düzenleyen 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un "Savunma hakkı" başlıklı 31. maddesinde, "(1) Disiplin amirleri veya disiplin kurulları tarafından savunma alınmadan disiplin cezası verilemez. (2) Disiplin amirince veya yetkili disiplin kurulu başkanı ya da görevlendireceği kurul üyelerinden biri tarafından ilgiliden savunma istenir. Savunma için verilen süre yedi günden az olamaz. Süresi içinde savunmasını yapmayan personel, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır. (3) Hakkında disiplin soruşturması yapılan personel, ikinci fıkra gereğince kendisinden savunma istenmesinden itibaren soruşturma evrakını inceleme hakkına sahiptir. (4) Hakkında meslekten çıkarma cezası veya Devlet memurluğundan çıkarma cezası istenen personel, soruşturma evrakını incelemeye, tanık dinletmeye, disiplin kurulunda sözlü veya yazılı olarak kendisi veya vekili vasıtasıyla savunma yapma hakkına sahiptir." düzenlemelerine yer verilmiş; Geçici 1. maddesinin 1. fıkrasında ise, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce 657 sayılı Kanun, 6413 sayılı Kanun ve 3201 sayılı Kanun ile 23/3/1979 tarihli ve 7/17339 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü hükümlerine göre resen veya yetkili disiplin kurullarınca verilmiş olan disiplin cezaları bu Kanun hükümleri uyarınca verilmiş addolunur." şeklindeki geçiş hükmü yer almıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Bölge İdare Mahkemesi kararının; soruşturma raporu yönünden davanın incelenmeksizin reddine ilişkin Mahkeme kararına yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının incelenmesinde; Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri, kararın anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının; "dosyanın işlemden kaldırılmasına" ilişkin dava konusu işlemin iptali istemi yönünden davanın reddine ilişkin kısmının incelenmesinde; Anayasa'nın 129. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemeyeceğine ilişkin hükmün gerekçesinde, "yapılacak disiplin kovuşturmalarında ve disiplin cezası uygulamasında ilgiliye isnad olunan hususun bildirilmesi, dinlenilmesi, savunmasını yapma imkanı tanınması bu madde ile güvence altına alınmaktadır" ifadelerine yer verilerek, disiplin cezaları ile ilgili olarak anayasal güvenceye bağlanan savunma hakkının içeriği belirtilmiştir. Anayasa hükmü ve 657 sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen maddesinin birlikte değerlendirilmesinden; kamu görevlilerine disiplin cezası verilebilmesi için, söz konusu disiplin cezasını vermeye yetkili merciiler tarafından, ilgili kamu görevlisinin hakkındaki iddiaları, bu iddiaların dayandığı delilleri, üzerine atılı fillerin hukuki nitelendirmesini ve önerilen disiplin cezasını öğrenmesi sağlanarak, savunma yapmasına imkan tanınmasının hukuken zorunlu olduğu anlaşılmaktadır. Dava dosyasının incelenmesinden; … ve …'ye ait telefon hatlarının ve elektronik posta adreslerinin iletişime müdahale kapsamında dinlenmesi ve takip edilmesi işlemlerinde usulsüzlükler olduğu iddiası üzerine başlatılan disiplin soruşturması sonucu düzenlenen … günlü, … sayılı soruşturma raporu ile davacının ilgili evrakta imzalarının bulunduğu, böylelikle "yetkisini ve nüfuzunu kendisine veya başkalarına çıkar sağlamak amacıyla veya kin veya dostluk nedeniyle kötüye kullanmak" fiilini işlediği, eylemine uyan Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/7. maddesi uyarınca "meslekten çıkarma" cezasıyla cezalandırılması gerektiği, ancak suçun zamanaşımına uğradığı ve bu nedenle hakkında yapılacak herhangi bir işlem bulunmadığı yönünde görüş ve kanaat belirtildiği; İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu'nun … günlü, … sayılı kararı ile de ceza verme zamanaşımı süresinin dolması nedeniyle "dosyanın ilgili bölümünün işlemden kaldırılmasına" karar verildiği; … İdare Mahkemesince 09/02/2018 günlü ara kararı ile, davalı idareden, dava konusu işlemin tesis edilmesinden önce, Anayasa'nın 129. maddesi ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 130. maddesi uyarınca soruşturma konusu olayla ilgili olarak davacının savunmasının alınıp alınmadığının sorulduğu, davalı idarece, soruşturmacı tarafından davacıya gönderilen ve soruşturma kapsamında davacının ifadesini vermesinin istenilmesine ilişkin 10/11/2015 günlü yazının cevaben dava dosyasına sunulduğu, söz konusu ifade talebi dışında davacının ayrıca savunmasının alınmadığı anlaşılmaktadır. Her ne kadar dava konusu karar ile, ceza verme yetkisinin zamanaşımına uğradığından bahisle dosyanın ilgili bölümünün işlemden kaldırılmasına karar verilerek davacı hakkında disiplin cezası verilmemiş ise de, davacı hakkında "... görev gerekleri dışına çıkılarak adli makamların doğru bilgilendirilmemesi yolu ile haberleşmenin ve özel hayatın gizliliğinin ihlal edildiği, ..." yönünde isnatta bulunulduğu ve sübut incelemesi yapılarak "Yetkisini veya nüfuzunu kendisine veya başkalarına çıkar sağlamak amacıyla veya kin veya dostluk nedeniyle kötüye kullanmak" suçunu işlediği kanaatiyle fiiline uyan meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılması gerekmekte ise de, suçun işlendiği tarih itibarıyla idarenin ceza verme yetkisine ilişkin zamanaşımı süresi dolduğundan "dosyanın bu bölümünün işlemden kaldırılmasına" karar verildiği görülmektedir. İsnatların ve sübuta erip ermediğine ilişkin hususların tamamlanması ise; adil yargılanma hakkının bir gereği olarak, Anayasal ve yasal düzenlemelerde disiplin yaptırımları için belirlenen ilke ve usullere uygun olarak tarafsız bir soruşturmacı tarafından yürütülecek, nesnel sonuçlara varılması için lehte ve aleyhte tüm delillerin toplanacağı, bunlar esas alınarak varılacak hukuki sonucun bildirilerek ilgili kamu personeline kendini savunması için olanak sağlanacağı bir soruşturma ile mümkün olabilecektir. Bu durumda; davacının, meslekten çıkarma cezasıyla cezalandırılması gerekmekte ise de ceza verme zamanaşımı süresinin dolması nedeniyle "dosyanın bu bölümünün işlemden kaldırılmasına" ilişkin işlemin tesisinden önce, isnat edilen fiillerin ve varılacak hukuki sonucun açıkça belirtilerek ve süre verilerek davacının savunmasının istenilmesi gerekirken, belirtilen şekilde savunması alınmadan dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde usul/şekil unsurları yönünden hukuka uyarlık, dava konusu işlemin iptaline ilişkin Mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddi yönünde verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KISMEN REDDİNE, … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, istinaf isteminin reddine ilişkin kısmının ONANMASINA, 2. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KISMEN KABULÜNE, anılan kararın davanın reddine ilişkin kısmının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA, 3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile eklenen Geçici 8. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere 19/02/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.