Danıştay Dava Dairesi · E. 2021/2597 · K. 2025/843

Danıştay 2. Daire Başkanlığı         2021/2597 E.  ,  2025/843 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y İKİNCİ DAİRE Esas No : 2021/2597 Karar No : 2025/843 KARŞILIKLI TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNANLAR : DAVALI : ... Müdürlüğü VEKİLİ : Av.... DAVACI : ... VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir. YARGILAMA SÜRECİ: Dava Konusu İstem : Dava; davacı tarafınan, ...Polis Merkezinde amir olarak görev yapmakta iken "Korunması veya götürülmesiyle görevli olduğu sanık veya suçlunun kaçmasına bilerek ve isteyerek olanak vermek" suçunu işlediğinden bahisle Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/9 maddesi uyarınca ve "Sahtecilik" suçunu işlediğinden bahisle aynı Tüzüğün 8/6 maddesi uyarınca ayrı ayrı meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulu'nun ... günlü, .../... sayılı kararının iptali ile yoksun kaldığı parasal hakların yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : ... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:... K:... sayılı kararıyla; dava konusu işlemin davacının "Sahtecilik" suçunu işlediğinden bahisle Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6 maddesi uyarınca meslekten çıkarma cezası ile tecziye edilmesine ilişkin kısmı yönünden; dava dosyasındaki bilgi, belge, alınan ifadeler ve kamera kayıtlarının çözümlemeleri ile hakkında ... Ağır Ceza Mahkemesinde resmi belgede sahtecilik suçundan açılan ... esasına kayıtlı dava dosyası ve eki iddianamenin incelenmesinden, kasıtlı olarak gerçeğe aykırı şekilde tutanak tutturduğu anlaşılan davacının, eyleminin karşılığı olan meslekten çıkarma cezası ile tecziye edilmesine ilişkin dava konusu işlemin bu kısmı yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine, dava konusu işlemin davacının "Korunması veya götürülmesiyle görevli olduğu sanık veya suçlunun kaçmasına bilerek ve isteyerek olanak vermek" suçunu işlediğinden bahisle aynı Tüzüğün 8/9 maddesi uyarınca meslekten çıkarma cezası ile tecziye edilmesine ilişkin kısmı yönünden ise; dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile alınan ifadelerin incelenmesinden, her ne kadar firari şahsın yakınlarının polis merkezinde yarattıkları kargaşa, ambulansa binme çabaları, ambulans şoförünün uyarıları, ambulansın peşinden hemen ekip otosunun gönderilmemesi ve davacının 22 yıllık mesleki tecrübesi bir arada düşünüldüğünde dava konusu olaydaki sorumluluğunun salt ihmal, uyanık davranmamak veya görevin savsaklanması olarak değerlendirilemeyeceği belirtilmiş ise de; yapılan soruşturma ve alınan ifadelerden kimsenin davacının firari şahsın kaçacağını bildiği ya da kaçmasını istediği yönünde beyanının ve tespitinin bulunmadığı, davacı ile kaçan şahsın arasında herhangi bir bağın da tespit edilmediği, davacının olayda ihmali bulunduğu açık ise de sahsın kaçmasına olanak sağladığının, bilerek ve isteyerek yaptığının ortaya konulamadığı, bu sebeple dava konusu fiilin sübuta ermediği gerekçesiyle dava konusu işlemin bu kısmının iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen temyize konu kararla; dava konusu işlemin "Korunması veya götürülmesiyle görevli olduğu sanık veya suçlunun kaçmasına bilerek ve isteyerek olanak vermek" suçunu işlediğinden bahisle Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğünün 8/9. maddesi uyarınca meslekten çıkarma cezası ile tecziye edilmesine ilişkin kısmın iptaline karar verilmiş ise de, bilgi ve belgelerin incelenmesinden, davacının isnat edilen yakalaması bulunan kişinin kaçmasına neden olmak fiili yönünden bilerek ve isteyerek hareket etmediği, başka bir deyişle kastı bulunmadığı anlaşılmakla birlikte, sözü edilen fiilde ihmali bulunduğudan, idarece, ihmaline karşılık gelen başka bir ceza ile cezalandırılmasının mümkün olduğu" yönünde açıklama eklenerek tarafların istinaf istemlerinin reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından; davacının fiilin sübuta erdiği, eylemine uyan cezanın verildiği, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülerek, Mahkeme kararının iptale ilişkin kısmının bozulması istenilmektedir. Davacı tarafından; tarafına isnat edilen suçun kesin delillerle ispatlanmadığı, Mahkeme kararının davanın reddine ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. TARAFLARIN CEVAPLARI: Cevap verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ:... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen bozulması, kısmen onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra davacının duruşma istemi 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin 2. fıkrası uyarınca yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY: Davacı tarafından, ... Polis Merkezinde amir olarak görev yapmakta iken "Korunması veya götürülmesiyle görevli olduğu sanık veya suçlunun kaçmasına bilerek ve isteyerek olanak vermek" suçunu işlediğinden bahisle Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/9 maddesi uyarınca ve "Sahtecilik" suçunu işlediğinden bahisle aynı Tüzüğün 8/6 maddesi uyarınca ayrı ayrı meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulu'nun... günlü, ... sayılı kararının iptali ile yoksun kaldığı parasal hakların yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenmekte olan dava açılmıştır. Adli yönden ise davacı hakkında "dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranma sonucu kaçmaya neden olma" ve "resmi belgede sahtecilik suçuna azmettirme" suçlarından yapılan yargılama sonucunda ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... günlü E:... K.... sayılı kararı ile resmi belgede sahtecilik suçuna azmettirme suçundan dolayı 2 yıl 6 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına, muhafızın görevini kötüye kullanması suretiyle kaçmaya imkan sağlama suçundan dolayı adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, karara karşı istinaf yoluna başvurulması üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi .... Ceza Dairesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararı ile resmi belgede sahtecilik suçuna azmettirme suçundan dolayı beraatine, kaçmaya imkan sağlama suçundan dolayı Türk Ceza Kanununun 294 ve 295 inci maddelerinde yer alan unsur bulunmadığı ayrıca kaçırma kastı ile hareket ettiğine dair yeterli delil bulunmadığı, eylemin görevi kötüye kullanma suçu kapsamında kaldığı gerekçesiyle neticeten adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği ve kararın kesinleştiği anlaşılmaktadır. İLGİLİ MEVZUAT: 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 83. maddesinin birinci cümlesi uyarınca yürürlüğe konulan ve dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla yürürlükte bulunduğu şekliyle Emniyet Örgütü (Teşkilatı) Disiplin Tüzüğü'nün 8/6. maddesinde; hırsızlık, gasp, dolandırıcılık, irtikap, rüşvet, zimmet, ihtilas, ırza geçme, ırza tasaddi, sahtecilik, (...) kalpazanlık, kasden adam öldürme veya bu suçları işlemeye teşebbüs etmek, emniyeti suiistimal, yalan yere tanıklık, yalan yere yemin, suç tasnii, iftira fiilleri meslekten çıkarma cezasını gerektiren eylemler olarak hükme bağlanmıştır. 08/03/2018 günlü, 30354 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'da, Tüzük'ün 8/6. maddesindeki fiillere ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemiş, anılan Kanun'un 9. maddesinde; Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiiller ile ilgili olarak 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerinin, 34. maddesinde ise; bu Kanun'da hüküm bulunmayan hallerde 657 sayılı Kanun'un disipline ilişkin hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir. Anayasa Mahkemesinin 13/01/2016 günlü, E:2015/85, K:2016/3 sayılı kararı ile 3201 sayılı Kanun'un 83. maddesinin birinci cümlesinin iptaline karar verilmesi sonrasında yürürlüğe giren 7068 sayılı Kanun'un Geçici 1. maddesiyle, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce 657 sayılı Kanun, 6413 sayılı Kanun ve 3201 sayılı Kanun ile 23/3/1979 tarihli ve 7/17339 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü hükümlerine göre re'sen veya yetkili disiplin kurullarınca verilmiş olan disiplin cezaları bu Kanun hükümleri uyarınca verilmiş addolunur." kuralı getirilmiştir. 7068 sayılı Kanun'un atıfta bulunduğu 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin 1. fıkrasının E bendinin (g) alt bendinde, "memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiili, Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren tutum ve davranışlar arasında sayılmıştır. 09/05/2014 günlü, 28995 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 16/01/2014 günlü, E:2013/110, K:2014/8 sayılı kararıyla, "... İdarenin faaliyetleri çok çeşitli, karmaşık ve değişken olduğundan disiplin cezasını gerektirecek fiillerin tümünün kanunda tek tek belirlenmesi güçtür. Kuralın incelenmesinden de görüleceği üzere memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketler denilmek suretiyle disiplin cezası gerektiren fiil ve hareketlerin çerçevesinin çizildiği anlaşılmaktadır. ..." gerekçesine de yer verilmek suretiyle, 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin 1. fıkrasının E bendinin (g) alt bendinin Anayasa'ya aykırı olmadığına karar verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Mahkeme kararının davacının temyiz istemine yönelik kısmı yönünden yapılan incelemede; Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6. maddesi kapsamında tesis edilen işlemlerden doğan uyuşmazlıklarda; "7068 sayılı Kanun'un Geçici 1. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'ne göre verilen disiplin cezalarının, bu Kanun hükümlerine göre verilmiş addolunacağı, dava konusu işlemin dayanağı olan anılan Tüzük'ün 8/6. maddesinde düzenlenen fiile veya benzer bir fiile, 7068 sayılı Kanun'da yer verilmediği, dolayısıyla Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6. maddesi kapsamında verilen disiplin cezalarının yasal dayanağı bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali''' doğrultusunda içtihat oluşmuş, bu içtihat, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca (İDDK) da benimsenmiştir. (Danıştay İDDK'nin 02/05/2019 günlü, E:2018/944, K:2019/2096 sayılı; 16/03/2020 günlü, E:2019/2706, K:2020/765 sayılı ve 28/01/2021 günlü, E:2020/3248, K:2021/145 sayılı kararları). Ancak Dairemizce içtihat değişikliğine gidilerek; Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6. maddesi hükmü gereği meslekten çıkarma disiplin cezasını gerektiren suçların, 7068 sayılı Kanun'da disiplin cezasını gerektirecek eylemler olarak düzenlenmediği, ancak bu suçların bir kısmının, Devlet memurluğu sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketler kapsamında olduğu ve 7068 sayılı Kanun'un 9. ve 34. maddeleri ile 657 sayılı Kanun'a yapılan atıf nedeniyle, 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin 1. fıkrasının E bendinin (g) alt bendi uyarınca, daha ağır yaptırım olan Devlet memurluğundan çıkarma disiplin cezasını gerektirdiği; böylelikle, Tüzük'ün 8/6. maddesinde yer alan bir kısım eylemler bakımından, ilgililerin aleyhine olacak şekilde değişiklik yapıldığı, dolayısıyla Tüzük'ün 8/6. maddesi uyarınca verilen disiplin cezasının hukuka uygunluk değerlendirmesinin, 7068 sayılı Kanun'a göre lehe düzenleme olan Tüzük çerçevesinde yapılması gerektiği gerekçesine dayalı kararlar verilmiştir. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca da aynı doğrultuda içtihat değişikliğine gidildiği, 07/03/2024 günlü, E:2023/2041, K:2024/506 sayılı kararından anlaşılmaktadır. Bu bağlamda; somut uyuşmazlıkta, davacıya isnat edilen sahtecilik fiilinin, 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin 1. fıkrasının E bendinin (g) alt bendindeki memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketler kapsamında kalması karşısında, bu eylemin 7068 sayılı Kanun'da disiplin cezası verilecek eylem olarak doğrudan düzenlenmemiş olması, davacı bakımından aleyhe sonuç doğurduğundan; suç teşkil eden bu fiile istinaden verilen disiplin cezasında hukuka uygunluk değerlendirmesinin, 7068 sayılı Kanun'a göre lehe düzenleme olan Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü çerçevesinde yapılması gerekmektedir. Kamu görevlilerinin disiplin cezasıyla cezalandırılabilmeleri için; disipline aykırı eylem veya işlemlerinin sübut bulup bulmadığının usulüne uygun olarak yapılacak soruşturma ile ortaya konulması, soruşturma aşamasında kamu görevlisinin lehinde ve aleyhinde olan her türlü bilgi ve belgenin toplanması, bilahare disipline aykırı davranış olarak tespit edilen eylemin hiçbir şüpheye yer bırakmayacak şekilde ispatlanarak bu eyleme uygun olan disiplin cezası maddesinin tayini ve uygulanması gereklidir. Yapılan soruşturma sonucunda disiplin cezası verilebilmesi için suça esas fiilin sübuta erdiğine ilişkin tespitin, hukuken geçerli, her türlü şüpheden uzak, kesin ve somut delillere dayanması gerektiği; aksi durumda; Anayasa, uluslararası sözleşmeler ve yargı kararları ile güvence altına alınmış bulunan masumiyet karinesinin ihlali sonucunun doğabileceği açıktır. Nitekim, Anayasa Mahkemesi Genel Kurulunun, Karar Tarihi:02/07/2020, Başvuru Numarası:2016/14253 olan kararında da bu husus belirtilmiştir. Somut uyuşmazlıkta; dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile Ulusal Yargı Ağı Projesi (UYAP) üzerinden gerçekleştirilen incelemelerde; davacının, disiplin cezasıyla cezalandırılmasına neden olan sahtecilik fiili nedeniyle, resmi belgede sahtecilik suçuna azmettirme suçu isnadıyla yapılan yargılamada, ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Ceza Dairesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararı ile beraat kararı verildiği ve bu kararın kesinleştiği görülmektedir. Bu durumda; sahtecilik suçunun 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nda açıkça tanımlanmış olması ve davacıya isnat edilen resmi belgede sahtecilik suçuna azmettirme suçundan dolayı yapılan ceza yargılaması sonucunda beraat kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi karşısında, davacının üzerine atılı eylemin sübuta ermediği anlaşılmakla; davacının, sahtecilik suçunu işlediğinden bahisle tesis edilen meslekten çıkarma cezasında ve davanın reddi yolunda verilen mahkeme kararına yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu kararda hukuka uyarlık görülmemiştir. Mahkeme kararının davalı idarenin temyiz istemine yönelik kısmı yönünden yapılan incelemede; Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın dava konusu işlemin iptaline yönelik kısmı, usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Temyize konu Mahkeme kararında, davacının yakalaması bulunan kişinin kaçmasına neden olmak fiili yönünden bilerek ve isteyerek hareket etmediği, başka bir deyişle kastının bulunmadığı, sözü edilen fiilde ihmali bulunduğudan, idarece, ihmaline karşılık gelen başka bir ceza ile cezalandırılmasının mümkün olduğu" belirtilmiş, ayrıca davacının, disiplin cezasına konu kaçmaya imkan sağlama suçu isnadıyla yapılan ceza yargılaması sonucu ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Ceza Dairesince verilen kararda da, istinaf kararında belirtilen gerekçe doğrultusunda davacının kaçırma kastı ile hareket ettiğine dair yeterli delil bulunmadığı gerekçesine yer verilmiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE, ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının yukarıda yer verilen açıklama eklenmek suretiyle ONANMASINA, 2. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE, ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince verilen... günlü, E:..., K:... sayılı kararın davanın reddine yönelik kısmının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA, 3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile eklenen Geçici 8. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 04/03/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.