Danıştay Dava Dairesi · E. 2021/4240 · K. 2024/3452

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2021/4240 E.  ,  2024/3452 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2021/4240 Karar No:2024/3452 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Petrol ve Petrol Ürünleri Taşımacılık Otomotiv Gıda Turizm İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurumu VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Bayilik lisansı sahibi davacıya ait istasyonda 03/09/2018 tarihinde gerçekleştirilen denetimde, kurulu otomasyon sistemine yansımayan akaryakıt satışı veya dolumu yapıldığının tespit edildiğinden bahisle, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin yedinci fıkrası uyarınca 100.520,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirketin 62 adet fatura ile toplam 383.637 litre motorin aldığı, ancak 1.064.462 litre satışının olduğu, ayrıca otomasyon sistemine göre bayinin herhangi bir dış satışının olmadığı ve dolayısıyla bayinin Z raporunda yer alan satış miktarının dolum faturada yazan miktardan fazla olduğu dikkate alındığında, yapılan akaryakıt satış ve dolumlarının istasyon otomasyon sistemine sağlıklı yansımadığı anlaşıldığından, tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, otomasyon sistemine müdahale edilmediği, şahsi yorumla soruşturma raporu hazırlandığı, sisteme müdahale edildiğine dair somut bir tespit bulunmadığı, mali hafıza raporunda yazan 1.141.232 litre satışın iletişim hatasından kaynaklandığı, tesis edilen ceza ile fiil arasında sebep sonuç ilişkisinin örtüşmediği, ön araştırma ve soruşturma prosedürü uygulanmaksızın ceza verildiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : ESAS YÖNÜNDEN: MADDİ OLAY : Bayilik lisansı sahibi davacıya ait tesiste 03/09/2018 tarihinde gerçekleştirilen denetimde, "kurulu otomasyon sistemine yansımayan akaryakıt satışı veya dolumu" yapıldığı tespit edildiğinden ... tarih ve ... sayılı Kurul kararıyla 100.520,00-TL idari para cezası verilmiştir. Bunun üzerine anılan Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 3. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde; "Akaryakıt dağıtımı, taşıması ve bayilik faaliyetlerinin yapılması için lisans alınması zorunludur."; üçüncü fıkrasında, "Lisansların verilmesi, güncelleştirilmesi, geçici olarak durdurulması veya iptaline ilişkin işlemler Kurumca yapılır..."; onuncu fıkrasının (ı) bendinde, "Lisans kapsamında olsun veya olmasın piyasa ile ilgili faaliyetlerin yönlendirilmesi, gözetimi, denetimi ve benzeri konulara ait usul ve esaslar Kurumca çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir"; 4. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında, "(1) Lisans, sahibine lisansta yer alan faaliyetin yapılması ile bu konularda taahhütlere girişilmesi haklarını verir. (2) Lisans ile tanınan haklar; bu Kanunun, ilgili diğer mevzuatın ve lisansta yer alan kayıtlı hususların yerine getirilmesi koşuluyla kullanılır"; aynı Kanun'un fiil tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan hâliyle "Dağıtım" başlıklı 7. maddesinin 6. fıkrasında, "Dağıtıcı lisansı sahipleri, Kurum tarafından belirlenen esaslara uygun olarak bayilerinde kaçak akaryakıt satışının yapılmasını önleyen teknolojik yöntemleri de içeren bir denetim sistemi kurmak ve uygulamakla yükümlüdür."; fiil tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan hâliyle "İdari para cezaları" başlıklı 19. maddesinin yedinci fıkrasında; "Yukarıda belirtilenlerin dışında kalan ancak bu Kanunun getirdiği yükümlülüklere uymayanlara Kurumca bin beş yüz Türk Lirasından yetmiş bin Türk Lirasına kadar idari para cezası verilir." kurallarına yer verilmiştir. 06/07/2007 tarih ve 26574 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Petrol Piyasasında Dağıtıcı Lisansı Sahiplerinin Bayi Denetim Sistemine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkındaki 27/06/2007 tarih ve 1240 sayılı Kurul Kararı'nın "İstasyon Otomasyon Sistemine İlişkin Usul ve Esaslar" başlıklı 5. maddesinde, "(2) Bayilik lisansı sahibi, a) Akaryakıt istasyonlarında kurulu olan istasyon otomasyon sisteminin güvenliğinden sorumludur. b) İstasyon otomasyon sistemine izinsiz müdahalede bulunamaz. c) İstasyon otomasyon sistemi çevrim içi olmayan yerlerde (tank, geçici tank, pompa vs.) akaryakıt hareketine konu eylem (satış, dolum vs.) gerçekleştiremez." kuralları yer almıştır. 1240 sayılı Kurul kararının eki niteliğindeki tablonun "Koşulların Hesaplanması" başlıklı kısmında "A-1a, A-1b, A-2, A-3a, A-3b oluşturulurken belirsizlik oranı hesaplamalarında aşağıdaki koşullardan en az biri dikkate alınır. (...) Koşul 3: Koşul 3(%)= S2/DİPS*100, S2=KPS-DİPS DİPS (Dönem İçi Pompa Satış): Dönem içerisinde pompadan yapılan satış miktarını, KPS (Kaydi Pompa Satışı): Dönem içerisinde gerçekleşmesi beklenen pompa satış miktarını, S2(Sapma 2): Kaydi pompa satış miktarı ile dönem içerisinde fiilen pompadan yapılan satış miktarı arasındaki farkı ifade eder. Hesaplamalarda belirsizlik oranını; (...) İii) Koşul 3 için en fazla +/- %3,00 ve Dönem İçi Pompa Satış ≠ 0 olarak dikkate alınır." hesaplamalarına yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca, akaryakıt faaliyetinde bulunulabilmesi için lisans alınmasının zorunlu oluğu, lisansa ilişkin iş ve işlemlerin davalı idarece yapılacağı, lisans kapsamında olsun veya olmasın piyasa ile ilgili faaliyetlerin yönlendirilmesi, gözetimi, denetimi ve benzeri konulara ait usul ve esasların davalı idarece çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği, dağıtıcı lisans sahiplerinin davalı idarece belirlenen usul ve esaslara göre bayilerinde kaçak akaryakıt satışının yapılmasını önleyen teknolojik yöntemleri de içeren denetim sistemi kurmak ve uygulamakla yükümlü olduğu, nitekim, davalı idareye verilen yetki çerçevesinde 1240 sayılı Kurul kararının alındığı, anılan Kurul kararı uyarınca bayinin istasyonda kurulu otomasyon güvenliğinden sorumlu olduğu, istasyon otomasyon sistemine izinsiz müdahalede bulunamayacağı, otomasyon sisteminin çevrim içi olmayan yerlerde akaryakıt hareketine konu eylem (satış, dolum vs) gerçekleştirilemeyeceği, otomasyon sistemi verileri oluşturulurken belirsizliğin +-%3 oranına kadar olabileceği, bahse konu Kurul kararına uygun hareket etmeyenlere Kanun'un 19. maddesinin 7. fıkrası uyarınca idari para cezası verileceği anlaşılmaktadır. Dosyadaki bilgi ve belgeler incelendiğinde, davacıya ait istasyonda gerçekleştirilen denetime ait tutanakta, "istasyonun stokları tespit edilmiş otomasyon sisteminin çalışır ve tank kapasiteleriyle uyumlu olduğu, tanklarda iskandil metre marifetiyle yapılan fiziki ölçümlerde 1 nolu tankın numune alımı için numune borusunun olmadığı ürün doldurma borusunun 'Z' borularla kıvrımlı olarak uzatılarak başka bir yere alındığı tespit edilmiş ve bu nedenle numune alınamamış, bu sebeple yükseklik ölçümü yapılamamıştır. 2 nolu tankın yüksekliğinin otomasyon sistemindeki yüksekliğiyle örtüştüğü, tabancalardan yapılan satışın otomasyon sistemine yansıdığı görülmüştür. Otomasyona göre; 01/01/2018-03/09/2018 dönemi incelenmiş olup tank dolum raporları toplamı 468.073 litre, pompa satış raporları toplamı 586.293 litre olduğu tespit edilmiş, karşılaştırma yapılmak üzere aynı dönemi kapsayan mali hafıza raporu incelendiğinde ise, toplam satışın 1.141.232 litre olduğu tespit edilmiş, akaryakıt istasyonu yetkililerinden anılan dönemi kapsayan ürün alış ve satış faturaları talep edilmiş ve denetim esnasında tarafımıza ibraz edilememiştir. İstasyonda iki adet adanın bulunduğu, bu adaların her ikisinin de çalışır durumda olan akaryakıt adasının pompalarından numune alınmış, yazar kasadan ise 01/01/2018 tarihinden günümüze mali hafıza raporu alınmıştır. Pompa ve tanklardan usulüne uygun alınan numunelerin ... ulusal marker cihazı ile yapılan ulusal marker testi geçerli sonuç vermiştir." ifadelerine, ... Vergi Denetim Koordinasyon Müdürlüğü ekiplerince 02/12/2019 tarihinde yapılan denetim tutanağında ise, otomasyon sistemi üzerindeki yakıt ile fiziki ölçüm sonucunun aynı olduğu, yapılan satışların otomasyona yansıdığı, 01/01/2018-03/09/2018 tarihleri arasında ödeme kaydedici cihazlar üzerinde yapılan incelemede 1.064.462,14 litre motorin, 79.573,51 litre kurşunsuz benzin satışının yapıldığı hususlarına yer verilmiştir. Anılan tespitler üzerine hazırlanan ve dava konusu işleme dayanak olan soruşturma raporunda özetle, 01/01/2018 -03/09/2018 tarihleri arasında tank dolum raporlarına göre toplam dolumun 468.073 litre, pompa satış miktarının 586.293 litre, aynı dönemi kapsayan mali hafıza raporunda ise, 1.141.232 litre satış oluğunun tespit edildiği, bayiye ait Z raporları ve faturalar incelendiğinde, 62 adet fatura ile toplam 383.637 litre motorin aldığı, ancak 1.064.462 litre satışın olduğu, ayrıca otomasyon sistemine göre bayinin herhangi bir dış satışının olmadığının anlaşıldığı, dolayısıyla bayinin Z raporlarında yer alan satış miktarlarının dolum faturalarda yazan miktardan fazla olması nedeniyle hem dağıtıcı dışında akaryakıt ikmali yaptığı hem de otomasyona yansımayan akaryakıt satışı gerçekleştirdiği değerlendirilerek bu çerçevede yazılı savunma da alınmak suretiyle idari para cezası verilmiştir. Dosyada bulunan... tarih ve ... fiş numaralı Z raporunun manuel satış verilerinde, 2 adet toplam 680.406,19 litre motorin satışının gerçekleştirildiği, bu satış nedeniyle toplam tutarın 251,37-TL olarak gözüktüğü, bu tutar üzerinden hesaplanan KDV'nin ise 38,35-TL olduğu, aynı raporda "İletişim Hata Dükümü" başlığının altında 2 adet iletişim hatasının tespit edildiği görülmektedir. Dairemizin 25/06/2024 tarihli ara kararıyla davalı idareden, 01/01/2018 - 03/09/2018 tarihleri aralığını kapsayan, davacı şirkete ait istasyonda kurulu otomasyon sistemine ilişkin bilgilerin (dökümün), uyumsuzluk olan günler işaretlenmiş şekilde, onaylı ve okunaklı bir örneğinin gönderilmesinin istenildiği, davalı idarece ara kararına cevaben gönderilen yazılar ile düzeltilmiş otomasyon sistemi tablosu (A-1b) incelendiğinde, bahse konu dönem aralığında kurşunsuz benzin 95 oktan için veri tablosunda toplam olarak tanka dolum: 80.291,45 litre, pompa satış: 79.608,87 litre olduğu, motorin için anılan veri tablosunda toplam olarak 387.829,62 litre tanka dolum, 384.437,69 litre motorin pompa satışı, 03/09/2018 tarihi itibarıyla 3.356 litre dönem sonu stok bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda, (A-1b) otomasyon sistemi tablosunda belirtilen benzin ve motorin toplam dolum miktarlarının, benzin satış miktarlarının ve 62 adet faturanın incelenmesi neticesinde motorin satışı toplamından hata olduğu 07/08/2018 tarihli Z raporundan anlaşılan 680.406,19 litre motorin satışı çıkarıldıktan sonra hesaplanan miktarların tutanaklarda belirtilen miktarlarla uyumlu olması, otomasyon sisteminin çalışması ve yapılan satışların sisteme yansıması, otomasyon sistemine ait (A-1b) tablosunda 01/01/2018-03/09/2018 tarihleri arasında toplam Tanka Dolum: 387.829,62 litre, toplam Pompa Satış: 384.437,69 litre, 03/09/2018 tarihi itibarıyla Dönem Sonu Stok: 3.356 litre olmasına rağmen aradaki farkın nereden kaynaklandığının tespit edilmemesi, davalı idarece motorin bakımından arada fark olduğu belirtilerek yapılan "387.829,62 litre dolum, 384.437,69 litre satış verisi bulunduğu, veriler arasında 1240 sayılı Kurul kararı ile belirlenen %3 tutarında belirsizlik oranının çok üzerinde uyumsuzluk olduğu" tespitin koşul 3 formülüne göre nasıl hesaplandığının somut olarak ortaya konulamaması, bahse konu fiilin işlendiğine yönelik başkaca bir tespitin de bulunmaması karşısında, %3 oranından fazla belirsizliğe ilişkin hesaplamanın nasıl yapıldığının ve (A-1b) otomasyon veri tablosunda motorin bakımından meydana gelen farkın nereden kaynaklandığının tespit edilerek karar verilmesi gerekirken, anılan tespitler yapılmaksızın eksik incelemeye dayalı olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, davanın reddine yönelik İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin kabulüne; 2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesine, 19/09/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.