Danıştay Dava Dairesi · E. 2021/4250 · K. 2024/4297

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2021/4250 E.  ,  2024/4297 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2021/4250 Karar No:2024/4297 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Kurumu VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Bayilik lisansı sahibi davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunda 15/02/2019 tarihinde gerçekleştirilen denetimde, dağıtıcısı haricinde akaryakıt ikmali yapıldığının tespit edildiğinden bahisle, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinin (3) numaralı alt bendi uyarınca 125.000,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 15/02/2019 tarihinde yapılan denetimde pompadan test girişi yapılarak 100 litre akaryakıt çekilmesine karşın 46 litrelik bir düşümün gerçekleştiği ve ... tarihinde açılmış olan ... seri numaralı arıza servis raporuna göre 14.683 litre dolumun kalibrasyon hatası nedeniyle 4.469,91 litre, yine ... tarih ... seri numaralı arıza servis raporuna göre yapılan 32.036 litre dolumun kalibrasyon hatası nedeniyle 24.787 litre olarak gözüktüğü dolayısıyla bu hususta bir sistem arızası bulunduğunun dava dosyasına sunulan muavin kayıtları ve diğer belgelerden açık olarak görüldüğü; Bu durumda soruşturma raporunda yer verilen akaryakıt dolum ve satışı arasındaki farkın sistemsel hatadan kaynaklanabileceği, sadece oluşan söz konusu bu fark esas alınarak herhangi bir somut tespit yapılmaksızın dağıtıcı haricinde akaryakıt ikmali yapıldığından bahsedilemeyeceğinden, sistem arıza bulunup bulunmadığı ya da kalibrasyon hatasının neden kaynaklandığı net olarak ortaya konulmaksızın davacı şirketin dağıtıcı haricinde akaryakıt ikmali yaptığının kabulünün mümkün olmadığı değerlendirildiğinden davacı hakkında dağıtıcı haricinde akaryakıt ikmali yapıldığından bahisle idari para cezası verilmesine ilişkin Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, harçtan muaf olan Kurum aleyhine harca hükmedilemeyeceği, davacı tarafından yapılan dolumların otomasyon sisteminde eksik olarak yansımasının kalibrasyon hatasından kaynaklandığı, otomasyon sisteminin sorunsuz çalıştığı iddia edilmiş ise de, davacıya ait akaryakıt istasyonunda 23/01/2019-01/06/2019 tarihleri arasında 1.121.639,22 litre dolum ve 1.164.000,00 litre satış olduğu, dolum ile satışlar arasında 42.360,78 litre fark olduğu, satış miktarının dolumdan fazla olduğu, bayinin 01/01/2019-01/06/2019 tarihleri arasında herhangi bir dış satışının bulunmadığı ve aynı tespitin istasyon otomasyon sistemi verilerinde de görüldüğü göz önüne alındığında davacının ileri sürdüğü hususların kendisini haklı çıkaracak gerekçeler olmadığı, davacının "dağıtıcısı dışında akaryakıt ikmali" fiilini işlediğinin tereddüte yer vermeyecek şekilde açık olduğu, dava konusu idari para cezasının hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: ESAS YÖNÜNDEN: MADDİ OLAY: Bayilik lisansı sahibi davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunda 15/02/2019 tarihinde gerçekleştirilen denetimde, 01/01/2019-15/02/2019 tarihleri arasında dolum ile satış miktarı arasında fark olduğunun tespit edilmesi üzerine başlatılan soruşturma sonucunda hazırlanan ... tarih ve ... sayılı soruşturma raporunda, aradaki farkın şirketin dağıtıcısı haricinde akaryakıt ikmali yapmasından kaynaklandığı gerekçesiyle 5015 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci ve ikinci fıkraları ile 8. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendine aykırılık nedeniyle aynı Kanun'un 19. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinin (3) numaralı alt bendi uyarınca 125.000,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı alınmıştır. Bunun üzerine söz konusu Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun "Lisans sahiplerinin temel hak ve yükümlülükleri" başlıklı 4. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında, "Lisans, sahibine lisansta yer alan faaliyetin yapılması ile bu konularda taahhütlere girişilmesi haklarını verir. Lisans ile tanınan haklar; bu Kanunun, ilgili diğer mevzuatın ve lisansta yer alan kayıtlı hususların yerine getirilmesi koşuluyla kullanılır."; "Bayiler" başlıklı 8. maddesinin ikinci fıkrasında, "Bayiler lisanslarının devamı süresince; a) Bayisi olduğu dağıtıcı haricinde diğer dağıtıcı ve onların bayilerinden akaryakıt ikmali yapılmaması, ... ile yükümlüdür."; "İdari para cezaları" başlıklı 19. maddesinin birinci fıkrasında, "Bu Kanuna veya ilgili mevzuata aykırı faaliyet gösterilmesi hâlinde sorumluları hakkında Kurulca aşağıdaki idari para cezaları uygulanır: ... f) Aşağıdaki hallerde sorumlulara yüz yirmi beş bin Türk Lirasından az olmamak ve altı yüz yirmi beş bin Türk Lirasını geçmemek üzere fiilin işlendiği tarihten bir önceki yılda ilgili lisansa konu petrol piyasası faaliyetine ilişkin net satış hasılatının binde onu oranında idari para cezası uygulanır: ... 3) 8 inci maddenin ihlali (8 inci maddenin ikinci fıkrasının (b) bendi hariç) ..." kuralı yer almaktadır. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunca 06/07/2007 tarih ve 26574 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 27/06/2007 tarih ve 1240 sayılı Kurul Kararı'nın "İstasyon Otomasyon Sistemine İlişkin Usul ve Esaslar" başlıklı 5. maddesinde "(1) Dağıtıcı lisansı sahipleri, a) Akaryakıt istasyonlarında tadilat dışında kalan her yerde (tank, geçici tank, pompa vs.) istasyon otomasyon sisteminin çevrim içi olmasını ve bayi denetim sistemi kapsamında veri kaybı oluşmamasını sağlar. b) Bayilerindeki istasyon otomasyon sistemi usul ve esaslara uygun olacak şekilde çevrim içi olana kadar ilgili bayiye akaryakıt ikmali yapamaz. c) Bayi denetim sisteminde ve/veya istasyon otomasyon sisteminde oluşan arızaları, ilk arızanın meydana geliş tarihinden itibaren en geç 10 gün içerisinde giderir. ... (2) Bayilik lisansı sahibi, a) Akaryakıt istasyonlarında kurulu olan istasyon otomasyon sisteminin güvenliğinden sorumludur. b) İstasyon otomasyon sistemine izinsiz müdahalede bulunamaz. c) İstasyon otomasyon sistemi çevrim içi olmayan yerlerde (tank, geçici tank, pompa vs.) akaryakıt hareketine konu eylem (satış, dolum vs.) gerçekleştiremez. ç) Satışlarıyla ilgili dağıtıcısının talep ettiği her türlü belgeyi 5 gün içinde ibraz eder. ..." kuralına yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Bayilik lisansı sahibi davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunda yapılan denetimde, inceleme döneminde dolum ile satış miktarı arasında fark olduğunun tespit edilmesi üzerine başlatılan soruşturma sonucunda hazırlanan soruşturma raporunda aradaki farkın şirketin dağıtıcısı haricinde akaryakıt ikmali yapmasından kaynaklandığı gerekçesiyle dava konusu idari para cezası verilmiş ancak Mahkemece soruşturma raporunda yer verilen akaryakıt dolum ve satışı arasındaki farkın sistemsel hatadan kaynaklanabileceği, sadece oluşan söz konusu bu fark esas alınarak herhangi bir somut tespit yapılmaksızın dağıtıcı haricinde akaryakıt ikmali yapıldığından bahsedilemeyeceğinden, sistem arıza bulunup bulunmadığı ya da kalibrasyon hatasının neden kaynaklandığı net olarak ortaya konulmaksızın davacı şirketin dağıtıcı haricinde akaryakıt ikmali yaptığının kabulünün mümkün olmadığı değerlendirilerek dava konusu Kurul kararının iptaline karar verilmiştir. Dosyanın incelenmesinden, dava konusu işleme esas 01/01/2019-15/02/2019 tarihleri arasında tank dolum raporlarına göre 104.345 litre dolum yapılmasına karşın aynı dönemlerde satış raporlarına göre 202.556 litre satış yapıldığı, dolayısıyla dolum ile satış miktarı arasında 98.211 litre fark olduğu yönündeki tespitin 15/02/2019 tarihinde gerçekleştirilen denetimde yapıldığı, bu tespite istinaden başlatılan soruşturma sonucu, 01/01/2019-01/06/2019 tarihleri arasında 1.090.235,94 litre dolum ve 1.154.830,93 litre satış olduğu, dönem başı stok miktarının 14.060 litre olduğu, dönem başı stok miktarı ve dolum miktarı toplamının 1.104.295,94 litre, satışların ise 1.154.830,93 litre olduğu aradaki farkın ise 50.532,99 litre olduğu, satışların dolumdan daha fazla olduğu ayrıca dağıtıcıdan temin edilen dolum raporları, faturalar ile plaka bazlı satışlara göre ise 23/01/2019-01/06/2019 tarihleri arasında 1.121.639,22 litre dolum ve 1.164.000,00 litre satış olduğu, dolum ile satışlar arasında 42.360,78 litre fark olduğu tespitinden hareketle aradaki farkın şirketin dağıtıcısı haricinde akaryakıt ikmali yapmasından kaynaklandığı gerekçesiyle işlem tesis edildiği bu noktada inceleme döneminde dolum ile satış miktarı arasında fark olduğu -satış miktarının dolum miktarından fazla olduğu- ve bu farkın davacı tarafından belgelendirilemediği konusunda herhangi bir tereddüt bulunmadığı açıktır. Ne var ki Mahkemece iptal kararında ... tarihinde açılmış olan ... seri numaralı arıza servis raporuna göre 14.683 litre dolumun kalibrasyon hatası nedeniyle 4.469,91 litre, yine ... tarih ... seri numaralı arıza servis raporuna göre yapılan 32.036 litre dolumun kalibrasyon hatası nedeniyle 24.787 litre olarak gözüktüğü, dolayısıyla bu hususta bir sistem arızası bulunduğu kabul edilmişse de bu iki arıza formu dışında arızanın süresi içerisinde dağıtıcıya ve/veya Kuruma bildirilip bildirilmediğine, arıza süresince akaryakıt satışının durdurulup durdurulmadığına, arızanın süresi içerisinde giderilip giderilmediğine ilişkin herhangi bir bilgi veya belge sunulmamış olduğu, 14/02/2019 tarihinde servis formu düzenlenmiş olmasına ve bu formda "Arıza Başlangıç Tarihi"nin "14/02/2019 23:50:00", "Arıza Giderilme Tarihi"nin "15/02/2019 18:00:00" olarak belirtilmesine rağmen "Arıza Bildirim Tarihi"nin belirtilmemiş olduğu, buna göre 15/02/2019 tarihinde saat 13.15'te -denetim yapıldığı sırada- sistemde arıza olmasına rağmen akaryakıt istasyonunun faaliyetine devam ediyor olduğu, bilahare denetim sonrası 19/02/2019 tarihinde düzenlenen servis formunda da "Arıza Başlangıç Tarihi"nin "19/02/2019 16:00:00", "Arıza Giderilme Tarihi"nin "21/02/2019 18:00:00" olarak belirtilmesine rağmen "Arıza Bildirim Tarihi"nin ise yine belirtilmemiş olduğu, dolayısıyla davacı bayinin 1240 sayılı Kurul Kararı'nda zikredilen sistemde arıza olması durumuna ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmediğinin de açık olduğu, inceleme döneminde dolum ile satış miktarı arasında fark olduğu ve bu farkın davacı bayi tarafından belgelendirilemediği hususları bir arada değerlendirildiğinde farkın sistemsel hatadan kaynaklandığı kabul edilemeyeceğinden dolum ile satış miktarı arasındaki farkın şirketin dağıtıcısı haricinde akaryakıt ikmali yapmasından kaynaklandığı gerekçesiyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davalının temyiz isteminin kabulüne; 2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 31/10/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.