Danıştay Dava Dairesi · E. 2021/4305 · K. 2024/7223

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2021/4305 E.  ,  2024/7223 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2021/4305 Karar No : 2024/7223 TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Valiliği VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Turizm Hava Taş. Bil. Elek. San. ve Dış Tic. A. Ş. VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı şirket adına kayıtlı ... plakalı araç ile ilgili belediyeden izin ve ruhsat almaksızın belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle söz konusu aracın 2918 sayılı Kanunun Ek-2/3-a maddesi hükmü uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin 19.01.2020 tarihli işlemin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; işleme esas alınan tutanakta, araç içerisinde bulunan yolcunun İstanbul Havalimanından alınarak Kumkapıda bulunan otele götürüldüğü, yolculuk ücretinin taşıma şirketince alındığı bilgisine yer verildiği, dava dilekçesi ekinde sunulan bilgi belgelerden, yapılan transfer taşımacılığının turizm taşımacılığı kapsamında gerçekleştirildiğinin görüldüğü, uyuşmazlığa konu araç ile ticari taşımacılık faaliyeti yapılabileceğine dair İstanbul Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Daire Başkanlığı Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünce verilmiş ... tarihli ... sayılı 21/01/2021 tarihine kadar geçerliliği bulunan "Turizm Servis Aracı Güzergah Kullanımı İzin Belgesi"nin mevcut olduğu, söz konusu izin belgesinin denetim tarihinden iki gün sonra düzenlendiği görülmekle beraber, tescil belgesinde aracın ticari yolcu taşımacılığı kullanımına özgülenmesi, taşıma faaliyetinin niteliği ve güzergah izni onayının işlemden çok kısa süre sonra alınması hususları birlikte değerlendirildiğinde, tesis edilen işlemin uygulanmasının hak ve nesafet ilkesini zedelediği sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, D2 belgesi bulunan, tescil belgesinde kullanım amacı ticari olarak kaydedilen araç için düzenlenen güzergah kullanım izin belgesi olduğundan uyuşmazlık konusu taşımacılığın 2918 sayılı Kanunun Ek-2/3-a maddesi kapsamına girmediği, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş olmasının usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Transfer taşımacılığı yapıldığını ortaya koyan herhangi bir delilin sunulmadığı görüldüğünden temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : 19.01.2020 tarihinde yapılan denetimde ilgili belediyeden izin ve ruhsat almaksızın belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle dava konusu işlem tesis edilmiştir. İLGİLİ MEVZUAT: 26/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun Ek 2. maddesi değiştirilerek, "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten men edilir. 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden; a) Çalışma izni/ruhsatı almadan, b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında, c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası,  (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır. İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının; a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün, b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün, c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten men edilir.  İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten men edilir. Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde; "büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek"; (p) bendinde; "büyükşehir içindeki toplu taşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek, büyükşehir sınırları içindeki kara ve denizde taksi ve servis araçları dahil toplu taşıma araçlarına ruhsat vermek. (Ek cümle: 16/5/2018-7144/14 md.) Büyükşehir içindeki toplu taşıma hatlarıyla ilgili olarak; şehir merkezine olan uzaklık, nüfus ve hattı kullanan sayısı kriterleri esas alınarak tespit edilecek hatlarla ilgili toplu taşıma hizmetlerinin işlettirilmesine karar vermek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Servis Araçları Yönergesi'nin 1. maddesinde, bu yönergenin İstanbul Büyükşehir Belediyesi sınırları içinde yolcu taşıma izni verilen servis araçlarının hangi koşullar altında ve ne şekilde çalışacaklarını, bunların işleticileri ile verilen hizmetten yararlanan kuruluşlar/şahıslar arasındaki ilişkileri, uygulamayı yürütecek ve denetleyecek olan kuruluş ve organların yetki ve sorumluluk alanlarını belirlemek amacıyla hazırlandığı; 2. maddesinde, turizm servis taşımacılığının şehir içi turizm taşımacılığı yapan araçları kapsadığı; 3. maddesinde, bu yönergeyle herhangi bir kişi ya da kuruluşa getirilen yükümlülüğün, mevzuatın öngördüğü diğer yükümlülüklerden o kişi ya da kuruluşa masuniyet veya muafiyet sağlamayacağı belirtilmiş; 31.05.2018 tarih ve 2018/4-1 sayılı UKOME kararı ile Turizm Servis Aracı Güzergah Kullanım İzin Belgesi'nin "Turizm Yolcu Belgesi" olarak adlandırılmasına, faaliyet esnasında denetim birimlerinin Turizm Yolcu Belgesini, seyahat acentaları ile yapılan sözleşmeleri, seyahat acentaları tarafından onaylı yolcu isim listesini kontrol etmek istediklerinde ilgili belgelerin birlikte ibraz edileceğine karar verilmiştir. Öte yandan, İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nde taksi taşımacılığı ticari tahditli plakalarla yapılmakta olup, taksi taşımacılığına ilişkin diğer kurallar da işlem tarihi itibarıyla İstanbul Büyükşehir Belediyesi Ticari Taksi ve Taksi Dolmuş Yönergesi'nde düzenlenmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Dosyanın incelenmesinden; 19.01.2020 tarihinde, 23:40 sıralarında İstanbul Havalimanı gelen yolcu katında gerçekleştirilen denetimde düzenlenen ve araç sürücüsü ile yolcunun imzadan imtina ettiği şerhi düşülen tutanakta; araçta bulunan yabancı uyruklu yolcunun ülkeye turizm amaçlı geldiğini ve Fındıkzade'ye gittiğini söylediği, araç sürücüsünün verdiği belgeler arasında ilgili belediyeden alınması gereken Turizm Güzergah Kullanım İzin Belgesinin olmaması nedeniyle 2918 sayılı Kanunun Ek-2/3-a maddesi uyarınca dava konusu işlemin tesis edildiğinin belirtildiği görülmektedir. İdare Mahkemesi'nce; işleme esas alınan tutanakta, araç içerisinde bulunan yolcunun İstanbul Havalimanından alınarak Kumkapıda bulunan otele götürüldüğü, yolculuk ücretinin taşıma şirketince alındığı bilgisine yer verildiği, dava dilekçesi ekinde sunulan bilgi belgelerden, yapılan transfer taşımacılığının turizm taşımacılığı kapsamında gerçekleştirildiğinin görüldüğü belirtilmişse de yukarıda özetlenen tutanağa göre İstanbul Havalimanı ila Fındıkzade arası yolcu taşımacılığı yapıldığı, herhangi bir taşıma şirketinden söz edilmediği, transfer taşımacılığı yapıldığını ortaya koyan bir bilgi veya belgenin de dosyaya sunulmadığı anlaşılmaktadır. Yapılan denetimde ilgili belediyeden izin alınmaksızın yolcu taşımacılığı yapıldığı görüldüğünden tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. Kesin olarak 19/12/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi. KARŞI OY : (X)- ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararın usul ve hukuka uygun olması nedeniyle, onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.