Danıştay Dava Dairesi · E. 2021/4807 · K. 2024/3582

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2021/4807 E.  ,  2024/3582 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2021/4807 Karar No : 2024/3582 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Kurumu Başkanlığı VEKİLİ : Av. … KARŞI TARAF (DAVACI) : … Sitesi Apartman Yönetimi VEKİLİ : Av. … İSTEMİN_KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı tarafından, 20/07/2011 ile 15/11/2017 tarihleri arasında kapıcı olarak çalıştığı iddia olunan ...'ın işe giriş bildirgesinin, aylık prim ve hizmet belgelerinin ve işten ayrılış bildirgesinin süresinde Kuruma verilmediğinden bahisle 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesi uyarınca 196.068,00 TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmektedir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesinin ...tarih ve E: ..., K: ...sayılı kararıyla; ... isimli şahsın şikayeti üzerine başlatılan inceleme neticesinde düzenlenen ...tarih ve ...sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Denetmen Raporunda yer alan açıklamalar, davacı site yetkilisinin ifadesi ile şikayetçi ...'ın verdiği ifade ve müştekinin eşi ... ile davacı işyeri arasında akdedilen kira sözleşmesi ile işyeri durum tespit tutanaklarının birlikte değerlendirilmesi sonucunda ... isimli şahsın belirtilen dönemde fiilen davacıya ait işyerinde kapıcı olarak sigortasız çalıştırıldığı hususu sabit olup, bu şahsa ait işe giriş ve işten ayrılış bildirgesi ile aylık prim ve hizmet belgelerinin süresi içinde kuruma verilmemesi nedeniyle 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 102. maddesine istinaden davacının 196.068,00 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ...Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince, davacı site yönetimi ile şikayetçi arasındaki ilişkinin işçi-işveren ilişkisi olduğu hususunun yeterli inceleme ve araştırmaya dayalı somut tespitlerle ortaya konulamadığı anlaşıldığından, eksik incelemeye dayalı olarak davacı site yönetimi adına, sigortalı işe giriş bildirgesi ile sigortalılığı sona erenlere ilişkin bildirimim, yine aylık prim ve hizmet belgelerinin süresinde verilmediğinden bahisle tesis edilen dava konusu idari para cezasında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline kesin olarak karar verilmiştir. TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin miktarının temyiz parasal sınırının üzerinde olduğu, Kurum denetmeni tarafından yapılan denetim sonucunda ...'ın davacı sitede çalıştığının tespit edildiği, denetim raporunda tespiti yapılan hususların geçersizliğinin ispat edilmediği, kurum işleminin hukuka uygun olduğu ve Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, her ne kadar ...Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince davacının istinaf başvurusunun kabulüne ve dava konusu işlemin iptaline ilişkin karar kesin olarak verilmiş ise de anılan kararın, verildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi kapsamında temyize tabi olduğuna karar verilerek gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Davacının iş yerinde sigortasız işçi çalıştırdığı yönünde Kurum nezdinde yapılan şikayet üzerine başlatılan inceleme neticesinde düzenlenen ...tarih ve ...sayılı Durum Tespit Raporuna istinaden, davacıya ait işyerinde çalıştığı tespit edilen ... isimli çalışanın, işe giriş ve işten ayrılış bildirgeleri ile 20/07/2011-15/11/2017 tarihleri arasına ait aylık prim ve hizmet belgelerinin süresi içinde Kuruma verilmediğinden bahisle Malatya Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Beydağı Sosyal Güvenlik Merkezinin ...tarih ve ...sayılı işlemiyle 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 102. maddesi uyarınca 196.068,00 TL idari para cezası uygulandığı, davacının söz konusu idari para cezasına yaptığı itirazın ...tarih ve ...sayılı itiraz komisyonu kararıyla reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. İLGİLİ MEVZUAT: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Sigortalı bildirimi ve tescili" başlıklı 8. maddesinde, "İşverenler, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılan kişileri, 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen sigortalılık başlangıç tarihinden önce, sigortalı işe giriş bildirgesi ile Kuruma bildirmekle yükümlüdür." hükmüne; "Sigortalılığın sona ermesi" başlıklı 9.maddesinde, "Kısa ve uzun vadeli sigorta kolları bakımından sigortalılık a) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıların, hizmet akdinin sona erdiği tarihten,... itibaren sona erer... Birinci fıkranın (a), (c) ve (d) bentlerine göre sigortalılığı sona erenlerin durumları işverenleri tarafından, ... en geç on gün içinde Kuruma bildirilir." hükmüne; "Prim belgeleri ve iş yeri kayıtları" başlıklı 86. maddesinde, "Bu Kanunun 4 üncü ve 5 inci maddesine tabi sigortalılar ile sosyal güvenlik destek primine tabi sigortalılar için işverenlerce Kuruma verilmesi gereken aylık prim ve hizmet belgelerinin şekli, içeriği, ekleri, ilgili olduğu dönemi, verilme süresi ve diğer hususlar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir... Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca, fiilen yapılan denetimler sonucunda veya işyeri kayıtlarından yapılan tespitlerden ya da kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatı gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde veya kamu kurum ve kuruluşları ile bankalar tarafından düzenlenen belge veya alınan bilgilerden çalıştığı anlaşılan sigortalılara ait olup, bu Kanun uyarınca Kuruma verilmesi gereken belgelerin yapılan tebligata rağmen bir ay içinde verilmemesi veya noksan verilmesi halinde, bu belgeler Kurumca re’sen düzenlenir ve muhteviyatı sigorta primleri Kurumca tespit edilerek işverene tebliğ edilir. İşveren, bu maddeye göre tebliğ edilen prim borcuna karşı tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde, ilgili Kurum ünitesine itiraz edebilir. İtiraz, takibi durdurur. İtirazın reddi halinde, işveren kararın tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde yetkili iş mahkemesine başvurabilir. Yetkili mahkemeye başvurulması, prim borcunun takip ve tahsilini durdurmaz... Bu maddede belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde, 102 nci maddeye göre işlem yapılır." hükmüne; "Kurumca verilecek idari para cezaları" başlıklı 102. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin 2 numaralı alt bendinde, "8 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen bildirgenin verilmediğinin, mahkeme kararından veya Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan tespitlerden ya da diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarının kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelerden veya bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden anlaşılması halinde bildirgeyi vermekle yükümlü olanlar hakkında her bir sigortalı için asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır." hükmüne; 3 numaralı alt bendinde, "İşyeri esas alınmak suretiyle bildirgenin verilmediğine ilişkin; mahkemenin karar tarihinden, Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarının tespit tarihinden, diğer kamu kurum ve kuruluşlarının denetim elemanlarının rapor tarihinden, bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerin Kuruma intikal tarihinden itibaren bir yıl içinde bu bendin (2) numaralı alt bendinde sayılan durumlardan biriyle tekrar bildirge verilmediğinin anlaşılması halinde, bildirgeyi vermekle yükümlü olanlar hakkında bu defa her bir sigortalı için asgari ücretin beş katı tutarında idari para cezası uygulanır." hükmüne; (c) bendinde, “86 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca verilmesi gereken belgeleri, Kurumca belirlenen şekilde ve usûlde vermeyenler ya da Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu halde anılan ortamda göndermeyenler veya belirlenen süre içinde vermeyenlere her bir fiil için;.... 4) Belgenin mahkeme kararı, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan tespitler veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde ya da bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden, hizmetleri veya kazançları Kuruma bildirilmediği veya eksik bildirildiği anlaşılan sigortalılarla ilgili olması halinde, belgenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı, işverence düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınmaksızın, aylık asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır.” hükmüne; j) bendinde "9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre sigortalılığı sona erenlere ilişkin bildirim ile 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesinde yer alan sandıklara, sandık iştirakçiliğinin başlama veya sona ermesine ilişkin bildirimi, süresi içinde ya da Kurumca belirlenen şekle ve usule uygun olarak yapmayanlar veya Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu halde anılan ortamda göndermeyenler hakkında, bir takvim ayında işlenen bu fiillerden dolayı tutmakla yükümlü bulunulan defter ve belgelerin ibraz edilmemesi nedeniyle verilmesi gereken ceza tutarını aşmamak kaydıyla her bir sigortalı veya sandık iştirakçisi için asgari ücretin onda biri tutarında idari para cezası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Dosyanın incelemesinden, davacı site yönetimine ait iş yerinde dava dışı ...'ın kayıt dışı çalıştırıldığına dair yaptığı başvuru üzerine, Sosyal Güvenlik Kurumu Denetmeni tarafından 24/11/2017 tarihinde ifadesi alınarak yapılan incelemede, 20/07/2011 tarihi itibarıyla çalışmaya başladığının, sitenin G Bloğuna ait yönetim kurulu karar defterinde "kapıcı dairesi ...'a kiraya verilmiştir." ibaresindeki "kapıcı dairesi" ve "kiraya verilmiştir" kelimelerinde daksil ile düzeltme yapıldığının, "kiraya verilmiştir" ifadesinin aslında "görevlendirilmesi" şeklinde olduğunun, yine karar defterinde aylık sabit giderler başlıklı kısmın 3 numaralı bendinde "kanalizasyon temizlik" kaydının bulunduğunun, bu ibarenin de daksil ile düzeltildiğinin ve yapılan incelemede düzeltme yapılmadan önce 3 numaralı bu bentte "kapıcı gideri" ifadesinin bulunduğunun, asansör bakım firması faturalarında da ...'ın imzalarının bulunduğunun tespit edilmesi üzerine sigortasız çalışana ait işe giriş ve işten ayrılış bildirgeleri ile aylık prim ve hizmet belgelerinin verilmemesi nedeniyle 5510 sayılı Kanun'un 102 madde gereğince idari para cezası uygulandığı görülmektedir. Bakılan uyuşmazlıkta, ...'ın eşi ... ile davacı site yöneticisi arasında imzalanan "Hizmet Bedelsiz- Ev Kirasız Sözleşmesi" başlıklı sözleşmenin "(c) şartları" başlıklı bölümünün 3. maddesinde yer alan "kiracı mecurun bulunduğu sitede G ve H bloklardaki temizlik, bahçe bakımı, haftanın belli günlerinde servis ve her gün çöp alım işlerini bedelsiz olarak yapacaktır." şeklindeki sözleşme kuralının davacı site yöneticisi Kemal Baki'nin beyanı ile teyit edildiği, ...'ın da sitede kapıcılık işlerinin kendisi tarafından yapıldığı ve sözleşmenin, bu konulardan anlamaması nedeniyle eşi tarafından imzalandığı yönündeki beyanı ve yönetim kurulu karar defterinde düzeltme yapılmamış haliyle yer alan ifadeler birlikte değerlendirildiğinde idari para cezasına konu sigortasız çalıştırma olgusunun ve dolayısıyla 5510 sayılı Kanun uyarınca verilmesi gereken bildirgelerin verilmediğinin sabit olduğu sonucuna varılmaktadır. Bu durumda davaya konu idari para cezasının uygulanmasına yönelik işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir. Bu itibarla, davanın reddi yönündeki Malatya İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulü ile dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu ...Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davalı idarenin temyiz isteminin KABULÜNE, 2. Davanın reddine ilişkin ...İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile idare mahkemesi kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu ...Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ...Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 01/10/2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.