Danıştay Kararı · E. 2021/4985 · K. 2024/3641

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2021/4985 E.  ,  2024/3641 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2021/4985 Karar No : 2024/3641 DAVACI : ... VEKİLİ : Av. ... DAVALI : ...Genel Müdürlüğü / ANKARA VEKİLLERİ : Av. ..., Av. ... Av. ... DAVANIN_KONUSU : Davacı tarafından, ticari pilot lisansının iptal edilmesine ilişkin 05/05/2021 tarih ve 7825 sayılı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü işlemi ile dayanağı 02/06/2017 tarihli ve 30084 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Pilot Lisans Yönetmeliği (SHY-1)'nin 16. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinin iptali istenilmektedir. DAVACININ İDDİALARI : Davacı tarafından, kamu görevinden ihraç edildiği, bu işlemle ilgili idari davasının ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında devam ettiği, kamu görevinden ihraç işlemine dayanılarak pilotluk lisansının da iptal edildiği, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünden aldığı pilotluk lisansını kendi imkanlarıyla aldığı ve her yıl tazeleme uçuşlarının masraflarını kendi bütçesinden karşılayarak idamesini sağladığı, şahsına ait bir belge olduğu, Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli olmasının bu belgenin alınması ve devamının sağlanmasıyla hiçbir ilgisi olmadığı, pilotluk lisansının iptali ile Türk Silahlı Kuvvetlerinden ihraç edilmesi arasında bir illiyet bağı olmadığı, pilotluk lisansının iptali işlemi ve bu işleme dayanak Pilot Lisans Yönetmeliğinin 16. maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin geçici 35. maddesinin 10. fıkrasının 3. bendinin Anayasanın ve idare hukukunun temel ilkelerine aykırı olduğu, pilotluk lisansının elde edilmesinin nedeninin kamu görevinde bulunması olmadığı, pilotluğun salt Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yapması nedeniyle aldığı ve alınabilecek bir unvan olmadığı, “kamu görevi” nedeniyle elde ettiği bir unvan da olmadığı, hakkında kesinleşmiş bir mahkumiyet kararı bulunmadığı, kamu görevinden çıkartılmanın ve yeniden kamuda istihdam edilmemenin başka, pilotluk lisansının iptal edilmesinin başka iki ayrı olgu olduğu, pilotluk mesleğinin niteliği gereği özel hizmet yanı açıkça ağır basan bir meslek olduğu ve bu mesleğin icrasına engel olmak amacıyla davacının lisansının iptal edilmesinin Anayasanın çalışma hürriyeti ilkesine aykırı olduğu ileri sürülmektedir. DAVALININ SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, usule ilişkin olarak davanın süresinde açılmadığı, Genel Müdürlük işleminin dayanağı dava konusu Yönetmelik kuralı değil 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen geçici 35. madde olduğundan dilekçenin usulüne uygun düzenlenmediği; esasa ilişkin olarak ise, davacının pilot lisansının iptaline dayanak teşkil eden 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarılma işlemi hukuki geçerliliğini koruduğu sürece lisans iptali işleminin de hukuki geçerliliğini koruyacağı, uçuş emniyetini sağlamanın en önemli görevleri olduğu, 4 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin, "Görevler ve Yetkiler" başlıklı 437. maddesinin birinci fıkrasının (m) bendinde “Bu Bölümde öngörülen görev ve yetkileri yerine getirmek üzere yönetmelik ve genelgeleri hazırlamak." hükmü yer aldığı, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen geçici 35. maddede kamu görevinden çıkarılan ve rütbesi geri alınan kişilerin pilot lisanslarının iptal edileceğinin açıkça hükme bağlandığı, davacının isminin de yer aldığı kamu görevinden çıkarılan pilotların bilgilerinin yer aldığı listenin Milli Savunma Bakanlığı Kara Kuvvetleri Komutanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı yazısı ile Genel Müdürlüklerine bildirildiği, davacının Bakan onayıyla kamu görevinden çıkarılması nedeniyle, maddenin devamında yer alan bu kapsamdaki kişilerin pilot lisanslarının iptal edileceği yönündeki bağlayıcı hüküm gereğince pilot lisanslarını düzenlemeye yetkili olan Genel Müdürlüklerince davacı adına düzenlenmiş Ticari Pilot Lisansının iptal edildiği, sivil ve asker ayrımı yapılmaksızın pilot lisanslarının iptal edildiği, işlemde ve düzenlemede usule ve hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI : ... DÜŞÜNCESİ : Dava; Davacıya ait ticari pilot lisansının iptal edilmesine ilişkin 05/05/2021 tarih ve 7825 sayılı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü işlemi ile dayanağı Pilot Lisans Yönetmeliğinin 16. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinin iptali istemiyle açılmıştır. 15/7/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 441 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendiyle davalı idareye bu alanı düzenleme yetkisi verilmiştir. 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununun Amaç başlıklı 1. maddesinde; Bu Kanunun amacının; devamlı ve hızlı bir gelişme gösteren,ileri teknolojinin uygulandığı, sürat ve emniyet faktörlerinin büyük önem taşıdığı sivil havacılık sahasındaki faaliyetlerin ulusal çıkarlarımız ve uluslararası ilişkilerimize uygun bir şekilde düzenlenmesini sağlamak olduğu, Kapsam başlıklı 2. maddesinde, Bu Kanunun, kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve özel hukuk tüzelkişilerinin havacılık sahasındaki faaliyetlerini kapsadığı hükmü yer almıştır. 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununa, 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 441 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine ve 5/6/1945 tarihli ve 4749 sayılı Şikago’da 7 Aralık 1944 Tarihinde Akit ve İmza Edilmiş Olan Uluslararası Sivil Havacılık Antlaşması ve Sivil Havacılık Geçici Sözleşmesi ve Bunların Eklerinin Onanması Hakkında Kanuna dayanılarak hazırlanan Dava konusu Pilot Lisans Yönetmeliğinin Amaç başlıklı 1. maddesinde, bu Yönetmeliğin amacının; uçak, helikopter, planör, balon, hava gemisi ve çok hafif hava aracı kategorilerindeki hava araçlarında pilot olarak faaliyette bulunacak kişilerin lisans, yetki, yetkilendirme ve sertifika almalarına ilişkin usul ve esasları düzenlemek olduğu, Kapsam başlıklı 2. maddesinde, bu Yönetmeliğin; Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünden sivil havacılık alanında uçak, helikopter, planör, balon, hava gemisi ve çok hafif hava aracı kategorilerindeki hava aracı pilotluğu için gerekli lisans, yetki, yetkilendirme ve sertifika almış, alacak, temdit edecek veya yenileyecek kişileri ve bunlara eğitim veren veya bünyelerinde bulunduran kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişileri kapsadığı düzenlemesine yer verilmiş; iptali istenilen Tüm pilot lisansları için genel şartlar başlıklı 16. maddesinin, (1). fıkrasının (c) bendinde, "Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunulduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilerek kamu görevinden çıkarılmamış olmak, " hükmü yer almış , anılan maddenin (2). fıkrasında da ," Durumları lisans tanziminden sonra değişerek birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerindeki şartları sağlamadığı veya lisans tanzimi sırasında gerçeğe aykırı belge sunduğu tespit edilenlerin, pilot lisansları iptal edilir." hükmüne yer verilmiştir. 31/07/2018 tarih ve 30495 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7145 sayılı ''Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 26.maddesiyle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen Geçici 35. maddesinde: Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç yıl süreyle; terör örgütlerine veya Millî Güvenlik Kurulunca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen.... Bu fıkraya göre görevlerine son verilenlerin silah ruhsatları, gemi adamlığına ilişkin belgeleri ve pilot lisansları iptal edilir. .... (D) .... 1) Türk Silahlı Kuvvetlerinden emekliye sevk edilen, kendi isteğiyle emekli olan, 31/1/2013 tarihli ve 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu hükümlerine göre Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezası alan, Devlet memurluğundan çıkarılan, sözleşmeleri feshedilen, müstafi sayılan veya istifa eden subay, sözleşmeli subay, astsubay, sözleşmeli astsubay, Devlet memuru, işçi, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve erler ile 926 sayılı Kanunun geçici 32 nci maddesi kapsamında haklarında işlem tesis edilenlerden .... terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilenlerin rütbeleri ilgili bakanın onayıyla alınır. Bu kişiler görev yaptıkları teşkilata ve kamu görevine yeniden kabul edilmez, doğrudan veya dolaylı görevlendirilemez ve bu kişiler on beş gün içinde Devlet Personel Başkanlığına bildirilir. Ayrıca bunlar uhdelerinde taşımış oldukları mesleki unvanları ve sıfatlarını kullanamaz ve bu unvan ve sıfatlarına bağlı olarak sağlanan haklardan yararlanamaz. Bu kişilerin uhdelerinde bulunan her türlü mütevelli heyet, kurul, komisyon, yönetim kurulu, denetim kurulu, tasfiye kurulu üyeliği ve sair görevleri de sona ermiş sayılır. Bunların silah ruhsatları, emekli kimlikleri, gemi adamlığına ilişkin belgeleri, pilot lisansları ve ilgili pasaport birimlerince pasaportları iptal edilir. Bu kişiler özel güvenlik şirketlerinin kurucusu, ortağı ve çalışanı olamaz. Hükmü yer almıştır. Dosyanın incelenmesinden, Kara Kuvvetleri Komutanlığında Kara Pilotu olarak görev yapmakta iken 7145 sayılı Kanunun 26. maddesiyle 375 sayılı KHK'ya eklenen Geçici 35. madde kapsamında FETÖ/PDY Silahlı Terör Örgütü ile iltisaklı ve irtibatlı kabul edilerek kamu görevinden çıkarılan davacının Pilot Lisans Yönetmeliğinin 16.maddesi gereğince, ticari pilot lisansının iptal edildiği anlaşılmıştır. Sivil havacılık faaliyetlerinin kamu yararına ve milli güvenlik amaçlarına uygun olarak düzenlenmesi seyahat güvenliğinin sağlanması, hava yoluyla seyahatte can güvenliğinin korunması, uçuş emniyeti ve güvenliğinin sağlanması amacıyla düzenlemeler yapma görev ve yetkisi bulunan davalı idarenin bu bağlamda pilotlar yönünden bir takım asgari şartlar getirilmesinde ve kriterler belirlenmesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Bu durumda, ulusal ve uluslararası hukuk çerçevesinde can ve mal güvenliğini, uçuş emniyetini en üst seviyede sağlamak amacıyla lisans alacak ve almış olan pilotlara yönelik dava konusu düzenlemede yer alan "Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunulduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilerek kamu görevinden çıkarılmamış olmak," kriterini getiren hükümde hizmet gereklerine ve hukuka aykırılık bulunmadığı gibi, bu nedenle, Pilot Lisans Yönetmeliğinin 16.maddesi gereğince davacının ticari pilot lisansının iptal edilmesinde de hukuki isabetsizlik görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ : Davacı, Kr. Plt. Bnb. olarak Kara Kuvvetleri Komutanlığı'nda görev yapmakta iken 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen geçici 35. madde kapsamında kamu görevinden çıkarılmıştır. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'nün... tarih ve ... sayılı işlemi ile Kara Kuvvetleri Komutanlığı'nın... tarih ve ... sayılı yazısında 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen geçici 35. madde kapsamında davacının kamu görevinden çıkarıldığının bildirildiği belirtilerek anılan madde ve Pilot Lisans Yönetmeliğinin 16. maddesinin 2. fıkrası gereğince davacının sahip olduğu ... numaralı Ticari Pilot Lisansı iptal edilmiştir. Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır. İNCELEME VE GEREKÇE: USUL YÖNÜNDEN: Davalı idare tarafından davanın süresinde açılmadığı ve dava konusu edilen Yönetmelik maddesinin dava konusu işlemin dayanağı olmadığı ileri sürülmüştür. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasında, dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde Danıştay'da ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gün olduğu; 4. fıkrasında, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabileceği; 8. maddesinin 1. fıkrasında, sürelerin tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayacağı kurala bağlanmıştır. Anılan hükümlerin incelenmesinden; bir düzenleyici işleme karşı ilan tarihinden itibaren altmış gün içinde dava açılabileceği gibi söz konusu düzenleyici işleme dayanılarak tesis edilen bir uygulama işleminin varlığı hâlinde, işlemin tebliğinden itibaren altmış gün içinde birel veya düzenleyici işleme yahut her ikisine birden dava açılabileceği görülmektedir. Uyuşmazlıkta, davacının bakılan davayı, 05/05/2021 tarihli uygulama işleminin 20/05/2021 tarihinde tebliği üzerine 16/07/2021 tarihinde, dolayısıyla 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca 60 günlük yasal süre içinde açtığı anlaşılmıştır. Bu itibarla, davalı idarenin süre itirazı yerinde görülmemiştir. Ayrıca, dava konusu işlemde belirtilen Pilot Lisans Yönetmeliğinin 16. maddesinin 2. fıkrasında, "Durumları lisans tanziminden sonra değişerek birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerindeki şartları sağlamadığı veya lisans tanzimi sırasında gerçeğe aykırı belge sunduğu tespit edilenlerin, pilot lisansları iptal edilir." düzenlemesinin yer aldığı görüldüğünden, dava dilekçesinin usulüne uygun olarak düzenlendiği anlaşılmış ve davalı idarenin dava konusu edilen Yönetmelik maddesinin dava konusu işlemin dayanağı olmadığı yönündeki itirazı da yerinde görülmemiştir. ESAS YÖNÜNDEN: İlgili Mevzuat: 15/07/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin "Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü" başlıklı Otuzbirinci Bölümünde yer alan "Görev ve Yetkiler" başlıklı 437. maddesinin 1. fıkrasında, "Genel Müdürlüğün görev ve yetkileri şunlardır: ... g) Yurt içinde ve yurt dışında hava ulaştırma faaliyetlerinde bulunmak isteyen Türk ve yabancı gerçek veya tüzel kişilere verilecek izinlerin esaslarını ve şartlarını hazırlamak, gerekli görülmesi halinde ilgili Bakanlık ve kamu kurum ve kuruluşları ile koordinasyonu sağlamak. ... m) Bu Bölümde öngörülen görev ve yetkileri yerine getirmek üzere yönetmelik ve genelgeleri hazırlamak. ..."; "Hizmet birimlerinin görevleri" başlıklı 441. maddesinin 1. fıkrasında, "... b) Uçuş Operasyon Daire Başkanlığı: ... (2) Sivil havacılık alanında yeterlik belgesi gerektiren bakım, onarım, tasarım ve üretim ile hava trafik hizmetleri dışındaki personelin lisans ve sertifika işlemlerine esas olan düzenlemeleri yapmak, belgeleri vermek, onaylamak, yenilemek, askıya almak veya gerektiğinde iptal etmek ve kayıtlarını tutmak. 3) Yeterlik belgesi gerektiren personelin ihtiyaç duyduğu eğitimlere ve sağlık şartlarına ait standartları belirlemek, bu personeli yetiştirecek eğitim kuruluşları ile muayenelerini yapacak sağlık kuruluşlarını ve tabiplerini yetkilendirmek, gerektiğinde bu yetkiyi askıya almak veya iptal etmek, yapılan uygulamaların uluslararası standartlara uygunluğunu denetlemek ve kayıtlarını tutmak. ..." hükümleri yer almaktadır. 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanunun amacı; devamlı ve hızlı bir gelişme gösteren, ileri teknolojinin uygulandığı, sürat ve emniyet faktörlerinin büyük önem taşıdığı sivil havacılık sahasındaki faaliyetlerin ulusal çıkarlarımız ve uluslararası ilişkilerimize uygun bir şekilde düzenlenmesini sağlamaktır."; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Kanun, kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve özel hukuk tüzelkişilerinin havacılık sahasındaki faaliyetlerini kapsar. Devlet hava araçları, açık hüküm bulunmayan hallerde bu Kanunun kapsamı dışındadır."; "Yeterlik belgesi" başlıklı 95. maddesinde, "Pilotlar ile hava aracının sevk ve idaresi bakımından gerekli personelin, faaliyette bulunabilmeleri için, Ulaştırma Bakanlığından yeterlik belgesi almaları ve bu belgeleri belirli süreler içinde yenilemeleri zorunludur. Ulaştırma Bakanlığı yeterlik belgesi almaları gereken birinci fıkrada belirtilen personel ve diğer havacılık personelinin kategorilerinin saptanması, belge verilmesi, geçerliliği, yenilenmesi, geri alınması ve sicillerin tutulması kurallarını yönetmelikle düzenler."; "Yeterlik belgesinin iptali ve geri alınması" başlıklı 97. maddesinde, "Yeterlik belgesinin verilmesi için zorunlu bulunan asgari koşulların ortadan kalkması durumunda, belge iptal edilir. Yeterlik belgesinin verilmesi için aranan niteliklerde geçici olarak değişiklik meydana gelenlerin belgeleri, durumlarının düzeldiği saptanıncaya kadar geri alınır."; "Yönetmelikler" başlıklı 148. maddesinde, "Bu Kanunda belirtilen yönetmelikler Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulur." hükümleri yer almaktadır. 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununa, 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 441. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendine ve 05/06/1945 tarihli ve 4749 sayılı Şikago’da 7 Aralık 1944 Tarihinde Akit ve İmza Edilmiş Olan Uluslararası Sivil Havacılık Antlaşması ve Sivil Havacılık Geçici Sözleşmesi ve Bunların Eklerinin Onanması Hakkında Kanuna dayanılarak hazırlanan ve 02/06/2017 tarihli, 30084 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Pilot Lisans Yönetmeliği (SHY-1)'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı; uçak, helikopter, planör, balon, hava gemisi ve çok hafif hava aracı kategorilerindeki hava araçlarında pilot olarak faaliyette bulunacak kişilerin lisans, yetki, yetkilendirme ve sertifika almalarına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir."; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Yönetmelik; Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünden sivil havacılık alanında uçak, helikopter, planör, balon, hava gemisi ve çok hafif hava aracı kategorilerindeki hava aracı pilotluğu için gerekli lisans, yetki, yetkilendirme ve sertifika almış, alacak, temdit edecek veya yenileyecek kişileri ve bunlara eğitim veren veya bünyelerinde bulunduran kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişileri kapsar."; "Tüm pilot lisansları için genel şartlar" başlıklı 16. maddesinde, "(1) Pilot lisansı için müracaatlarda aşağıdaki şartlar aranır: a) Lisansın türüne uygun olarak geçerli 1 inci, 2 nci sınıf veya LAPL sağlık sertifikası sahibi olmak, b) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık, ulaşım araçlarının kaçırılması veya alıkonulması suçlarından, 10/7/1953 tarihli ve 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkındaki Kanuna muhalefetten veya terör örgütleriyle eylem birliği içerisinde olmak, bu örgütlere yardım etmek, kamu imkan ve kaynaklarını bu örgütleri desteklemeye yönelik kullanmak, bu örgütlerin propagandasını yapmak suçlarından hüküm giymemiş olmak, c) Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunulduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilerek kamu görevinden çıkarılmamış olmak, ç) Ticari hava taşımacılığında bulunmak isteyen, aletli uçuş yetkisi veya uçuş öğretmenliği yetkisi sahibi olmak isteyen pilotlar için en az lise veya dengi okul mezunu olmak. (2) Durumları lisans tanziminden sonra değişerek birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerindeki şartları sağlamadığı veya lisans tanzimi sırasında gerçeğe aykırı belge sunduğu tespit edilenlerin, pilot lisansları iptal edilir." düzenlemelerine yer verilmiştir. 31/07/2018 tarih ve 30495 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7145 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 26. maddesiyle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen ve dava tarihi itibarıyla yürürlükte olan haliyle geçici 35. maddesinde, "... (B) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç yıl süreyle; terör örgütlerine veya Millî Güvenlik Kurulunca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen; 1) 27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanununa tabi personel Milli Savunma Bakanının onayı ile kamu görevinden çıkarılır. ....Bu fıkraya göre görevlerine son verilenlerin silah ruhsatları, gemi adamlığına ilişkin belgeleri ve pilot lisansları iptal edilir ve bu kişiler oturdukları kamu konutlarından veya vakıf lojmanlarından on beş gün içinde tahliye edilir. Bu kişiler özel güvenlik şirketlerinin kurucusu, ortağı ve çalışanı olamaz. ... " hükmü yer almıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Anayasa'nın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabileceği hükmüne yer verilmiştir. Buna göre, idari teşkilat yapısı içinde yer alan Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşları, görev alanlarına ilişkin olarak yönetmelik, yönerge, tebliğ, genelge ve talimat gibi çeşitli adlar altında düzenleme yapabilmektedirler. Bu düzenlemeler arasında uyulması gereken "normlar hiyerarşisi" kuramına göre, hukuk düzeni, farklı kademede yer alan Anayasa, kanun, yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemlerden oluşan birçok normu içermekte ve her norm geçerliliğini bir üst basamakta yer alan normdan almaktadır. Kanundan sonra gelen yönetmelik, genelge, tebliğ, talimat gibi düzenlemelerin ancak kanunda verilmiş olan hakkın kullanılmasının açıklanması ile ilgili olacağı, bu metinlerde kanun ile verilmiş olan hakkı genişletici veya daraltıcı mahiyette hükümlere yer verilemeyeceği hukukun genel ilkelerindendir. Pilot Lisans Yönetmeliği'nin tüm pilot lisansları için genel şartları düzenleyen 16. maddesinin 1. fıkrasının dava konusu (c) bendinde, terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunulduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilerek kamu görevinden çıkarılmamış olmak, pilot lisansı için müracaatlarda aranan şartlardan birisi olarak belirlenmiş; aynı zamanda bu koşulun pilot lisansının düzenlenmesinden sonra kaybedilmesi hali, aynı maddenin 2. fıkrasında iptal sebebi olarak düzenlenmiştir. 25/07/2018 tarihli ve 7145 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 26. maddesiyle 27/06/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye (KHK) eklenen geçici 35. maddenin de yer aldığı bazı maddelerinin iptali istemiyle açılan davada, Anayasa Mahkemesinin 12/01/2023 tarihli ve 32071 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 30/06/2022 tarih ve E:2018/137, K:2022/86 sayılı kararıyla; 375 sayılı KHK'nın geçici 35. maddesinin (B) fıkrasının 3. paragrafının birinci cümlesinde yer alan “…ve pilot lisansları…” ibaresi yönünden yapılan değerlendirmede; "698. Kural, 375 sayılı KHK’nın geçici 35. maddesinin (B) fıkrasına göre görevlerine son verilenlerin pilot lisanslarının iptal edileceğini hükme bağlamaktadır. 699. Pilot lisansları ile ilgili düzenlemeler 14/10/1983 tarihli ve 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu ve 2/6/2017 tarihli ve 30084 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Pilot Lisans Yönetmeliği (SHY-1) ve bunlara bağlı olarak Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünce yayımlanan talimatlarda yer almaktadır. 700. 2920 sayılı Kanun’un 95. maddesinde, pilotlar ile hava aracının sevk ve idaresi bakımından gerekli personelin bu alanda faaliyette bulunabilmeleri için Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığından yeterlik belgesi almalarının ve bu belgeleri belirli süreler içinde yenilemelerinin zorunlu olduğu, yeterlik belgesi alması gerekenlerin kategorilerinin saptanması, belge verilmesi, geçerliliği, yenilenmesi, geri alınması ve sicillerin tutulması ile ilgili hususların Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikte düzenleneceği belirtilmiştir. 701. Anılan Yönetmelik’in 16. maddesinde; sağlık sertifikasına sahip olmak, belirli suçlardan hüküm giymemek, terör örgütlerine veya devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunulduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilerek kamu görevinden çıkarılmamış olmak gibi hususlar pilot lisansına sahip olmanın şartları arasında sayılmıştır. 702. Bunun yanında Yönetmelik’in 8. maddesinde; lisans ve yetkiler için başvuruda bulunan devlet hava araçlarında görev alan pilotların devlet hava araçlarında görev yaparken kazandıkları bilgi, tecrübe ve yeteneklerinin mevzuattaki gereklilikler doğrultusunda kredilendirileceği, kredilendirme ve lisanslandırmayla ilgili izlenecek usullerin Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından Avrupa Havacılık Emniyet Ajansına (EASA) bildirileceği belirtilmiştir. 703. Yönetmelik’in 16. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (c) bendinde, kamu görevinden çıkarılan askerî ve polis pilotların kredilendirme yapmak suretiyle sivil pilot lisansına sahip olmalarının mümkün olmadığı, 37. maddesinin (5) numaralı fıkrasında; Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünce düzenlenen pilot lisanslarının iptal edildiği kişilerin pilotluk yaptığı döneme ilişkin aldığı eğitimler, uçuş süreleri ve benzeri hususlar hakkında kredilendirme ve/veya dönüştürmenin yapılmayacağı, yeni pilot lisansının düzenlenmeyeceği, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünden aldıkları pilot lisansları ile birlikte lisanslarına bağlı tüm sertifika ve yetkilerin iptal edileceği belirtilmiştir. 704. Pilot lisansına sahip kişilerin havacılık alanında özel sektörde faaliyette bulunma imkânını ortadan kaldıran kural, çalışma hak ve özgürlüğüne sınırlama getirmektedir. 705. Kuralda pilot lisansının iptalinin kapsam ve sınırlarının açık ve net olarak düzenlendiği gözetildiğinde çalışma hak ve özgürlüğüne getirilen sınırlamanın kanuni bir temele dayandığı açıktır. 706. Darbe girişiminde kullanılan araçlarla (özellikle uçak, helikopter) gerçekleştirilen şiddetin boyutu, örgüt mensuplarının sadakat ve bağlılık potansiyeli, uçak ya da benzeri hava araçlarının emniyet ve asayişe karşı oluşturabileceği tehlike dikkate alındığında pilot lisansı ile icra edilen havacılık faaliyetleri çerçevesinde kamu güvenliği aleyhine çok ciddi sonuçlar meydana getirebilecek eylemlerde bulunulması mümkündür. Bu nedenle terör örgütlerine veya devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı oluşum veya gruplara iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu gerekçesiyle kamu görevinden çıkarılan kişilerin pilot lisanslarının iptal edilmesini öngören kuralın meşru bir amaca dayandığı anlaşılmaktadır. 707. Esasen uçak ve benzeri hava araçlarının emniyet ve asayişe karşı faaliyetlerin gerçekleştirilmesinde diğer vasıtalara nispetle daha elverişli bir niteliğinin olması, bunlarla ilgili güvenlik meselesini ön plana çıkarmaktadır. 15 Temmuz darbe girişiminde aktif rol alan örgüt bağlantılı pilotların gerçekleştirdiği eylemler ve darbe girişiminden sonra örgüte sadakat bağıyla hareket eden kişilerce ya da farklı terör örgütü üyesi mensuplarınca işlenen fiillerin güvenlik açısından meydana getirdiği ciddi tehlikeler dikkate alındığında kanun koyucunun güvenlik boyutunun ön planda olduğu havacılık faaliyetlerinin kaynağını oluşturan pilot lisanslarına yönelik düzenlemeler yapması doğal karşılanabilir. 708. Kural kapsamında terör örgütlerine veya devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı oluşum veya gruplara iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu gerekçesiyle kamu görevinden çıkarılan kişilerin pilot lisansları iptal edilmek suretiyle bu belgelerin sağladığı bir takım avantajların kamu güvenliği aleyhine kullanılmasının önüne geçilmesinin millî güvenlik ve kamu düzeninin sağlanması ve korunmasına yönelik amaçlara ulaşma bakımından elverişli ve gerekli olmadığı söylenemez. Ancak kuralla söz konusu hakka getirilen sınırlama ile yukarıda açıklanan kamu yararı amacı arasında makul bir dengenin gözetilmesi gerekir. 709. 7145 sayılı Kanun’un 26. maddesiyle 375 sayılı KHK’ya eklenen geçici 35. maddenin (A) fıkrasının birinci paragrafının birinci cümlesinin kalan kısmı ve dördüncü cümlesi ile 7333 sayılı Kanun’un 23. maddesiyle anılan fıkrada yer alan “…üç yıl…” ibaresinin “…dört yıl…” şeklinde değiştirilmesi başlığı altında asıl tedbir olan kamu görevinden (meslekten) çıkarma tedbiri ile ilgili olarak açıklanan gerekçeler uygun olduğu ölçüde dava konusu kural yönünden de geçerlidir. 710. Bu itibarla devletin demokratik düzenine açık ve yakın bir tehlike oluşturan terör örgütleri veya devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplarla mücadele etmek amacıyla bunlarla bağlantısı olduğu gerekçesiyle kamu görevinden çıkarılan kişilerin pilot lisanslarının iptalini düzenleyen kuralın kamu güvenliğinin korunması amacı bakımından çalışma hak ve özgürlüğüne ölçüsüz bir sınırlama getirdiği söylenemez. 711. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 13., 48. ve 49. maddelerine aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir." gerekçesiyle 375 sayılı KHK’nın geçici 35. maddesinin (B) fıkrasına göre görevlerine son verilenlerin pilot lisanslarının iptal edilmesine yönelik düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olmadığına karar verilmiştir. Bu durumda, yukarıda yer verilen gerekçeler de dikkate alındığında Pilot Lisans Yönetmeliği'nin tüm pilot lisansları için genel şartları düzenleyen 16. maddesinin 1. fıkrasının dava konusu (c) bendinde, terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunulduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilerek kamu görevinden çıkarılmamış olmak şartının, Anayasa Mahkemesince Anayasa'ya uygun bulunan açık bir kanun hükmüne dayandığı, millî güvenlik ve kamu düzeninin sağlanması, uçuş emniyetinin, can ve mal güvenliğinin korunması amacıyla getirildiği, dava konusu düzenlemenin anılan amacı sağlama bakımından elverişli, gerekli ve orantılı olduğu anlaşılmakta olup, düzenlemede hukuka, kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Dava konusu bireysel işlemin incelenmesi: Dosyanın incelenmesinden, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile Kara Kuvvetleri Komutanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı yazısında 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen geçici 35. madde kapsamında davacının kamu görevinden çıkarıldığının bildirildiği belirtilerek anılan madde ve Pilot Lisans Yönetmeliğinin 16. maddesinin 2. fıkrası gereğince davacının sahip olduğu ...numaralı Ticari Pilot Lisansının iptal edildiği anlaşılmıştır. Bu durumda, yukarıda yer verilen gerekçelerle dava konusu Yönetmelik düzenlemesinde hukuka aykırılık görülmediğinden, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin geçici 35. maddesi uyarınca yetkilendirilen idarece FETÖ/PDY Silahlı Terör Örgütü ile iltisaklı ve irtibatlı kabul edilerek kamu görevinden çıkarılan davacının ticari pilot lisansının iptal edilmesine yönelik olarak bağlı yetki çerçevesinde tesis edilen dava konusu işlemde de hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Öte yandan, davacının kamu görevinden çıkarılmasına yönelik işleme karşı açtığı davanın sonucuna göre davalı idareye pilot lisansı hakkında yeniden işlem tesis edilmesi için başvurabileceği de açıktır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. DAVANIN REDDİNE, 2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ve davacının adli yardım istemi kabul edildiğinden dava açılırken yatırılmamış olan toplam ...TL yargılama giderinin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339. maddesinin 1. fıkrası uyarınca davacıdan tahsili için ilgili vergi dairesine müzekkere yazılmasına, 3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, 4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 02/10/2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.