Danıştay Kararı · E. 2021/5969 · K. 2024/1328

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2021/5969 E.  ,  2024/1328 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : 2021/5969 Karar No : 2024/1328 TEMYİZ EDENLER : I- (DAVACILAR) 1- …'na Vesayeten … 2- … 3- … 4- … 5- … 6- … 7- …. 8- … 9- … VEKİLİ : Av. … II- (DAVALI) … Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. … KARŞI TARAF : I- (DAVALI) … Büyükşehir Belediye Başkanlığı II- (DAVACILAR) 1- …'na Vesayeten … 2- … 3- … 4- … 5- … 6- … 7- … 8- … 9- … İSTEMİN KONUSU : …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Trabzon ili, Ortahisar ilçesi, … Mahallesi, … ve … parsel ve … ada, … parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan Ortahisar İlçesi 1. Etap 1/5000 ölçekli revizyon+ilave nazım imar planı ile bu plana karşı yapılan itirazın reddine ilişkin Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu imar planı ile getirilen kullanım kararlarının üst ölçekli plan olan 1/100.000 ve 1/50.000 ölçekli çevre düzeni planı ile 1/25.000 ölçekli nazım imar planı hükümlerine aykırılık veya çelişki oluşturmadığı, öngörülen gelişme yapısının Ortahisar ilçesinin mevcut gelişme yapısı ile uyumlu olduğu, nüfus ataması yapılırken ve buna göre konut ve donatı alanları düzenlenirken nüfusun gelişme dinamiklerinin dikkate alındığı, önceki plana göre donatı miktarı artırılsa da dava konusu planda açık ve yeşil alanlar dışında diğer donatı alanlarına Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinde belirtilen asgari standartların altında alan ayrıldığı, bu nedenle planlama alanında donatı dengesinin sağlanamayacağı ve bölgede yaşayanlara sunulan hizmet kalitesinin yetersiz olacağı, uyuşmazlık konusu parsellerin bir kısmına “park alanı” kullanımı getirildiği, planlama alanının bu bölümünün kendine özgü jeolojik yapısı ve yapılaşma açısından elverişsiz olmaları nedeniyle yapılaşma dışı tutulması ve bu tür alanların yeşil alan sisteminin bir parçası olarak kurgulanmasının şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına uygun olduğu, dere yatağı ve taşkın alanı nedeniyle dava konusu parsellerin bir kısmının yeşil alan sisteminin bir parçası olarak süreklilik ve devamlılık oluşturularak kurgulanmasının doğru bir planlama yaklaşımı olduğu, bu kapsamda, dava konusu … parsel ile … ada, … parsel sayılı taşınmazların bir kısmının park alanı olarak planlanmasının uygun olduğu, yine dava konusu parsellerin bir kısmını içine alan 25 metrelik imar yolunun planlama alanının güneyindeki kullanımlar ile D-010 yolu arasındaki bağlantının sağlanabilmesi ve aynı zamanda D-010 yolundaki transit trafiğin sürekliliğinin ve güvenliğinin sağlanması açısından bir gereklilik olduğu, davacılara ait … parsel ile … ada, … parsel sayılı taşınmazların bir kısmının 25 metrelik imar yolunda kalmasında planda kurgulanan ulaşım sistemi açısından bir sakınca bulunmadığı, ayrıca … ada, … parsel sayılı taşınmazın bir kısmını içine alan 12 metrelik imar yolunun dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve dayanağı 1/25.000 ölçekli nazım imar planında kurgulanan ulaşım sistemi açısından gereklilik olduğundan, taşınmazın 12 metrelik imar yolunda kalmasında planda kurgulanan ulaşım sistemi açısından bir sakınca bulunmadığı sonucuna ulaşılarak dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; imar planlarının genel düzenleyici işlemler olduğu, bireysel işlemlerden farklı olarak daha ayrıntılı ve uzun hazırlık süreci bulunduğu, planların hazırlanması aşamasına ait olan bu süreçte uyulması gereken ve Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği ile ayrıntılı düzenlemeye konu edilen araştırma, sentez, katılım, projeksiyon nüfus, plan müellifi yeterliliği, plan dili, yürüme mesafesi etki alanı, sosyal teknik altyapı alanı standartları, plan açıklama raporu vb hususlarda planın genelini etkileyen eksiklikler tespit edilmesi halinde parsel bazında üretilen plan kararları hukuka uygun olsa bile, söz konusu eksiklikler nedeniyle imar planının genelinin hukuka aykırı hale geleceği, davacıların hissedar oldukları taşınmazlara getirilen kullanım kararları imar mevzuatına, şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına uygun olmakla birlikte 1/5000 ölçekli nazım imar planında açık ve yeşil alanlar dışında diğer donatı alanlarına Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinde belirtilen asgari standartların altında alan ayrılması nedeniyle anılan planda imar mevzuatına, şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına uygunluk bulunmadığı, söz konusu hukuka aykırılıkların planın genelini etkileyen hususlar olması nedeniyle, davacılara ait taşınmaza getirilen kullanım kararları açısından da dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, davacıların istinaf başvurusunun kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı … Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, davacıların taşınmazlarına getirilen kullanım kararlarının uygun olduğu, planın geneline ilişkin hataların dava konusu işlemin iptalini gerektirmeyeceği belirtilerek temyiz isteminin kabulüne karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir. Davacılar tarafından, Bölge İdare Mahkemesince dava konusu işlem hakkında iptal kararı verilmiş ise de gerekçe yönünden eksiklikler bulunduğu belirtilerek temyiz isteminin kabulüne karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ…'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Trabzon ili, Ortahisar ilçesi, …Mahallesi, … ve … parsel ve … ada, … parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan Ortahisar İlçesi 1. Etap 1/5000 ölçekli revizyon+ilave nazım imar planı, 05.03.2018- 03.04.2018 tarihleri arasında askıya çıkarılmış, davacı tarafından askı süresi içinde 29.03.2018 tarihinde yapılan itirazın Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edildiği belirtilerek yol güzergahı ve park alanı yeniden düzenlenerek onaylanan plan 30.07.2018- 28.08.2018 tarihleri arasında askıya çıkarılmıştır. Davacılar tarafından, Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararının 24.09.2018 tarihinde tebliği üzerine 22.11.2018 tarihinde bakılmakta olan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun “Dava Açma Süresi” başlıklı 7. maddesinde, dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay’da ve İdare Mahkemelerinde altmış (60) gün olduğu; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabileceği kurala bağlanmış, yine aynı Kanunun “Üst Makamlara Başvurma” başlıklı 11. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış (60) gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı kurala bağlanmıştır. 3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde nazım imar planı, "varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plan" olarak tanımlanmıştır. Aynı Kanununun 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, imar planlarının, nazım imar planı ve uygulama imar planından meydana geldiği, mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planlarının ilgili belediyelerce yapılacağı veya yaptırılacağı, planların, belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe gireceği, bu planların onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edileceği, bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebileceği, belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazların ve planların belediye meclisince on beş gün içinde incelenerek kesin karara bağlanacağı, onaylanmış planlarda yapılacak değişikliklerin de yukarıdaki usullere tabi olduğu, kesinleşen imar planlarının bir kopyasının, Bakanlıkça oluşturulan elektronik ortamdaki Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi Altyapısı üzerinden, ilgili idaresi tarafından, arşivlenmek üzere Bakanlığa gönderileceği hükümlerine yer verilmiştir. 14/06/2014 tarih ve 29030 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin, "Planların ilanı, itirazlar ve kesinleşmesi" başlıklı 33. maddesinin 4. fıkrasında; "Planlara itiraz, otuz günlük ilan süresi içinde idareye yapılır ve itirazlar idarece değerlendirilir. İdarenin karar merciince itirazların reddedilmesi halinde, planlar başkaca bir onay işlemine gerek kalmaksızın red kararı tarihinde kesinleşir. İtiraz olmaması halinde planlar askı süresinin sonunda kesinleşir." hükmü, 6. fıkrasında; "İlan ve askı süresinde yapılan itirazlar üzerine idarelerce, planlarda değişiklik yapılması halinde planın değişen kısımlarına ilişkin olarak yeniden ilan süreci başlatılır." hükmü, 7. fıkrasında; "Onaylanmış planlarda yapılacak revizyon, ilave ve değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir." hükmü düzenlenmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: İmar Kanunun 8. maddenin (b) bendi gereğince, düzenleyici işlem niteliğindeki imar planlarının askı suretiyle bir ay süreyle ilan edileceği, ilan süresi içinde itiraz olmaması halinde kesinleşeceği, askıda itiraz olması halinde itirazın kabul edildiği durumda imar planının en son halinin tekrar askıya çıkarılarak itiraz olmaması halinde kesinleşeceği açıktır. Dava dosyasının incelenmesinden, davacı tarafından dava konusu edilen plana askı süresi içerisinde yapılan ve dava dışı başka şahıslar tarafından yapılan itirazlar neticesinde Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisinin 17/07/2018 tarihli kararı ile birtakım itirazların kabul edildiği bunun sonucunda, kabul edilen itirazlara ilişkin planda yapılan değişikliklerin 30.07.2018- 28.08.2018 tarihleri arasında askıda ilan edildiği, davacı tarafından ikinci askı süresinde plana itiraz edilmediği, bu hale göre dava açma süresinin son ilan süresinin son gününden itibaren başlatılması gerektiği açık olduğundan, son ilan tarihi olan 28/08/2018 tarihini izleyen 60 günlük yasal idari dava açma süresi içinde, son günün resmi tatile denk geldiği de dikkate alınarak en son 30/10/2018 tarihine kadar dava açılması gerekirken bu süreler geçirildikten sonra 22/11/2018 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine olanak bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu itibarla, dava konusu işlemlerin iptali yolundaki Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. Öte yandan, bakılan davada süre aşımı bulunduğu sonucuna ulaşıldığından davacıların iptal kararının gerekçesine yönelik temyiz isteminin bu aşamada incelenmesine hukuken olanak bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulüne, kararın kaldırılmasına, dava konusu işlemlerin iptaline dair temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın BOZULMASINA, 2. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 27/02/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.