Danıştay Kararı · E. 2021/6084 · K. 2024/1154

Danıştay 2. Daire Başkanlığı         2021/6084 E.  ,  2024/1154 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y İKİNCİ DAİRE Esas No : 2021/6084 Karar No : 2024/1154 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Valiliği KARŞI TARAF (DAVACI) : … İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir. YARGILAMA SÜRECİ: Dava Konusu İstem : Dava; ... ili, ... İlçe Emniyet Müdürlüğünde polis memuru olarak görev yapan davacının, ''görevde kayıtsızlık göstermek, görevi savsaklamak'' fiilini işlediğinden bahisle Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 5/A-6. maddesi uyarınca "3 günlüğe kadar aylık kesimi" cezası ile tecziyesi gerekmekte ise de, aynı suçtan cezası bulunduğundan Tüzüğün 14. maddesinin uygulanmasıyla bir derece üst ceza olan "4 ay kısa süreli durdurma" cezasıyla tecziyesine, öğrenim durumu itibariyle yükseltilebileceği kadronun son kademesinde olduğundan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/5. maddesi gereğince cezanın "brüt aylığın 1/4 oranında kesilmesi" şeklinde uygulanmasına ilişkin ... Valiliği İl Polis Disiplin Kurulunun … tarih ve … sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır. İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ... İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; davacının, görevde kayıtsızlık göstermek ve görevi savsaklamak suretiyle kavga olayına geç müdahale edilmesine sebep olduğundan, fiiline uyan 3 günlük aylık kesim cezasıyla cezalandırılmasına, 2006 yılında aldığı disiplin cezası da gözetilerek hakkında tekerrüre ilişkin hükümlerinin uygulanmasında hukuka aykırılık bulunmamakta ise de, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 14. maddesinde tekerrürün oluşması halinde bir üst cezanın değil, bir "derece" ağır cezanın uygulanacağının kurala bağlandığı ve davacının fiilinin karşılığı cezanın Tüzüğün 5/A-6 maddesi uyarınca 3 günlüğe kadar aylık kesimi cezası olduğu hususları birlikte gözetildiğinde, Tüzüğün 5. maddesinde söz konusu cezanın bir derece ağır cezasının 5/B maddesindeki 4-10 günlüğe kadar aylık kesim cezası olduğu, davacının bu cezayla cezalandırılması gerekirken, hakkında tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle bir üst ceza olan 4 ay kısa süreli durdurma cezası ile cezalandırılarak tesis edilen işlemde bu bakımdan mevzuata ve hukuka uyarlık görülmediği, öte yandan, işbu karar uyarınca tekerrür uygulanmak suretiyle davacıya yeniden ceza verilmesi sırasında, cezanın alt sınırından uzaklaşılması halinde sebeplerinin gösterilmesinin gerekeceği ve iptal edilen dava konusu işlemden daha ağır sonuç doğuracak bir ceza verilmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle; işlemin iptaline karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından; Emniyet Genel Müdürlüğünün Genelgesi ekindeki çizelgede "3 günlük aylık kesimi" cezasının bir derece ağır cezası olarak "4 ay kısa süreli durdurma" cezasının belirlendiği, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 14. maddesi uyarınca davacı hakkında tekerrür hükümlerinin doğru uygulandığı, dava konusu işlemin usule ve hukuka uygun olarak tesis edildiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN CEVABI: Cevap verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: … DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının gerekçesi değiştirilmek suretiyle onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay (Kapatılan) Onaltıncı Dairesi tarafından Danıştay Beşinci Dairesine, Danıştay Beşinci Dairesi tarafından ise, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Dosyanın incelenmesinden, davacının, ... ili, ... İlçe Emniyet Müdürlüğünde polis memuru olarak görev yaptığı, 16/12/2012 tarihinde 15:00/23:00 saatleri arasında gelen kavga olayına ilişkin ihbarla ilgili olarak geç müdahale edilmesinde ihmalinin bulunduğundan diğer polis memurları ile birlikte hakkında soruşturma açıldığı, soruşturma sırasında alınan ifadesinde; olay günü 8/24 esasına göre … kod nolu ekipte amir vekili olarak görevli olduğu, saat 15:00'da görevi devraldığı ve saat 22:25 sıralarında görevi devredecekleri polis memurlarının kendilerini beklediklerini bildirmelerine istinaden görevi devretmek üzere … Kavşağına gittiği, bu arada … kod nolu ekip amirinin kavga olayına müdahale etmek için kendilerine anons geçtiği, kendilerinin ise değişim yapacaklarından "anlaşıldı" dediği, ancak … Kavşağına geldiklerinde görevi devredecekleri personeli göremedikleri, telefonla aradıklarında başka bir ekip aracına bindiklerini, … kodlu ekibin gayri faal olacağının söylendiği, grup amirini telefonla aradığında olaya başka bir ekip sevk edeceğini belirttiği, bilahare 155'i arayarak haber verdiği ve araç ile telsizi bırakarak istirahate çekildiğini beyan ettiği, soruşturmacı tarafından; davacının içinde bulunduğu ekibe olaya müdahale anonsu geçilmesi ve davacı tarafından "olay yerine geçiyoruz" şeklinde yanıt verilmesine karşın aslında … kavşağına değişim için gittiği, olay yerine intikal etmediği, değişim sırasında ekibi tamamlayamadıklarından gece görevli olan grup amirine bilgi vererek olay yerine geçemeyeceklerini söyledikleri, grup amirinin ise görevin aksamaması için başka bir ekibi olaya sevk ettiği yolunda tespitlere yer verildiği, tüm bu yaşanan süreçte olay yerinin uzak olmamasına rağmen kavga olayına ihbar saatinden itibaren 31 dakika sonra müdahale edilebildiğinden davacı hakkında, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 5/A-6. maddesi uyarınca "3 günlüğe kadar aylık kesimi" cezası ile cezalandırılması yönünde getirilen teklif doğrultusunda, tesis edilen dava konusu işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. İLGİLİ MEVZUAT : Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan (mülga) Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 5/A-6. maddesinde yer alan "Görevde kayıtsızlık göstermek, görevi savsaklamak veya geçerli bir özrü olmaksızın belirtilen sürede bitirmemek," fiili "3 günlüğe kadar aylık kesimi" cezasını gerektiren eylem, işlem, tutum ve davranışlar arasında sayılmıştır. Mülga Tüzüğün dava konusu işlem tarihinde "Yenilenme" başlığını taşıyan 14. maddesinde ise, "Disiplin cezası verilmesine neden olmuş bir eylem, işlem, tutum veya davranışın cezaların sicilden silinmesine ilişkin süre içinde yenilenmesinde bir derece ağır ceza uygulanır. Aynı derecede cezayı gerektiren değişik eylem, işlem, tutum veya davranışlar nedeniyle verilen disiplin cezalarının üçüncü uygulanmasında da bir derece ağır ceza verilir." kuralı yer almıştır. 08/03/2018 günlü, 30354 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve emniyet teşkilatı mensuplarına ilişkin disiplin kurallarını yeniden düzenleyen 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'da, mülga Tüzüğün 14. maddesindeki düzenlemeye yer verilmemiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Uyuşmazlık konusu olayda; yapılan soruşturma sonucu tanzim edilen disiplin soruşturma raporu ile dosyada yer alan diğer bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde, davacının üzerine atılı olan eylemi işlediği sabit olmakla birlikte, dava devam ederken, davacının fiiline uygulanacak disiplin cezasına ilişkin mevzuatta değişiklik olması nedeniyle uyuşmazlığın çözülebilmesi için davacının işlediği fiile hangi mevzuat hükmünün uygulanması gerektiğinin de belirlenmesi gerekmektedir. Ceza hukuku kökenli bir ilke olan ancak zaman içinde hukukun tüm dallarında geçerli bir ilke olarak benimsenen "lehe olan hükmün uygulanması ilkesi"; işlendiği zamanın hukuki normları uyarınca suç sayılan bir fiilin sonradan yürürlüğe giren bir düzenleme ile suç olmaktan çıkarılmış bulunması veya sonradan yürürlüğe giren düzenlemenin, suçun işlendiği zaman mevcut olan düzenlemeye göre suçlunun lehine sonuçlar doğurması durumunda, failin lehine olan sonraki normun daha önce işlenmiş olan fiillere uygulanmasını öngörmektedir. İdare hukuku alanında, kural olarak idari işlemlerin yargısal denetimi tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yapılmaktadır. İdari işlem niteliğindeki disiplin cezasının da tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yargısal denetiminin yapılması gerekmekte ise de, lehe olan normun uygulanması ilkesinin disiplin cezaları yönünden de geçerli olduğunun kabulü gerekmektedir. Dolayısıyla fiilin işlendiği tarih itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuat ile daha sonra yürürlüğe giren mevzuat hükümleri farklı ise, disiplin cezasıyla cezalandırılacak olan kişilerin lehine olan mevzuat hükmü dikkate alınmalıdır. Bu durumda, mülga Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 14. maddesinde yer alan ve madde metninde belirtilen şartların oluşması halinde bir derece ağır ceza verilmesini gerektirir nitelikteki düzenlemeye, 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'da yer verilmemesinin davacının lehine olduğu görüldüğünden, artık uygulama alanı bulunmayan tekerrür hükmü uyarınca tesis edilen işlemde hukuka uyarlık, dava konusu işlemin iptali yönünde verilen İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE, 2. ... İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın yukarıda yer verilen gerekçeyle ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan davalı idare üzerinde bırakılmasına, 4. Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine, 5. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde Danıştay'da karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 26/02/2024 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi. (X) KARŞI OY : Dava; ... ili, ... İlçe Emniyet Müdürlüğünde polis memuru olarak görev yapan davacının, ''görevde kayıtsızlık göstermek, görevi savsaklamak'' fiilini işlediğinden bahisle Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 5/A-6. maddesi uyarınca "3 günlüğe kadar aylık kesimi" cezası ile tecziyesi gerekmekte ise de, aynı suçtan cezası bulunduğundan Tüzüğün 14. maddesinin uygulanmasıyla bir derece üst ceza olan "4 ay kısa süreli durdurma" cezasıyla tecziyesine, öğrenim durumu itibariyle yükseltilebileceği kadronun son kademesinde olduğundan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/5. maddesi gereğince cezanın "brüt aylığın 1/4 oranında kesilmesi" şeklinde uygulanmasına ilişkin ... Valiliği İl Polis Disiplin Kurulunun … tarih ve … sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır. Mülga Tüzüğün dava konusu işlem tarihinde "Yenilenme" başlığını taşıyan 14. maddesinde, "Disiplin cezası verilmesine neden olmuş bir eylem, işlem, tutum veya davranışın cezaların sicilden silinmesine ilişkin süre içinde yenilenmesinde bir derece ağır ceza uygulanır. Aynı derecede cezayı gerektiren değişik eylem, işlem, tutum veya davranışlar nedeniyle verilen disiplin cezalarının üçüncü uygulanmasında da bir derece ağır ceza verilir." kuralı yer almakta iken, 08/03/2018 günlü, 30354 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve emniyet teşkilatı mensuplarına ilişkin disiplin kurallarını yeniden düzenleyen 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'da, Mülga Tüzüğün 14. maddesinde yer alan düzenlemeye yer verilmemiştir. İdare Mahkemesince, davacıya isnat edilen eyleme karşılık öngörülen "3 günlüğe kadar aylık kesimi" cezasının bir derece ağırının "4-10 günlüğe kadar aylık kesim" cezası olduğu dikkate alındığında, davacının "4 ay kısa süreli durdurma" cezası ile tecziyesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verildiği görülmektedir. İdare Mahkemesince uyuşmazlığın esası incelenirken, tekerrür nedeniyle bir derece ağır ceza uygulanabilmesi için, Mülga Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nde belirtilen süreler içinde, disiplin cezası verilmesine neden olmuş bir eylem, işlem, tutum veya davranışın yenilenmesinde ya da aynı derecede cezayı gerektiren değişik eylem, işlem, tutum veya davranışlar nedeniyle verilen disiplin cezalarının üçüncü uygulanmasında bir derece ağır ceza verileceği de göz önünde bulundurularak, öncelikle isnat edilen eylemin gerçekleşip gerçekleşmediğinin tespit edilmesi, sonrasında tekerrüre esas alınan disiplin cezasına konu fiilin ne olduğu, cezanın üzerinden beş yıllık sürenin geçip geçmediği, yargı kararıyla iptal edilip edilmediği gibi hususların incelenerek tekerrüre ilişkin şartların gerçekleştiği kanaatine varıldığı takdirde ise, uyuşmazlığın, 7068 sayılı Kanun'da tekerrür düzenlemesine yer verilmemesinin lehe düzenleme niteliğinde olup olmadığı yönünden bir değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekirken, bu yapılmadan eksik inceleme ile verilen dava konusu işlemin iptali yolundaki Mahkeme kararında hukuki isabet görülmemiş olup, davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile anılan kararın yukarıda belirtilen gerekçeyle bozulması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.