Danıştay Kararı · E. 2021/6131 · K. 2024/1309

Danıştay 2. Daire Başkanlığı         2021/6131 E.  ,  2024/1309 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y İKİNCİ DAİRE Esas No : 2021/6131 Karar No : 2024/1309 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Hukuk Müşaviri … KARŞI TARAF (DAVACI) : … İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava Konusu İstem : Rize İl Emniyet Müdürlüğü kadrosunda polis memuru olarak görev yapan davacı, Şanlıurfa İl Emniyet müdürlüğünde görev yapmakta iken hakkında başlatılan soruşturma sonucu hizmet içinde resmi sıfatının gerektirdiği saygınlığı ve güven duygusunu sarsacak eylem ve davranışlarda bulunduğundan bahisle Emniyet Örgütü Disiplin Tüzüğü'nün 7/B-1 maddesi uyarınca 16 ay uzun süreli durdurma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Emniyet Genel Müdürlüğü Merkez Disiplin Kurulunun … günlü, … sayılı işleminin iptali istemiyle dava açmıştır. İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : … İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; 1. olay kapsamında; davacının savunma hakkını kullanılabilmesi için, üzerine atfedilen fiilin ne olduğunun açıkça bildirilmesi ve bu fiil isnadına göre disiplin cezası işlemi tesis edilmesi gerekirken, dava konusu disiplin cezası ile savunma istem yazısında davacıya isnat edilen fiile uygun verilebilecek olan disiplin cezası verilmediği, diğer bir deyişle davacıya isnat edilen fiilden farklı bir fiil için disiplin cezası uygulandığı görüldüğünden, savunma hakkını kısıtlayıcı nitelikte tesis edilen işlemde bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı; öte yandan, davacının gerçekleşen eyleminin 13/07/2013 tarihinde vuku bulduğu, bu olayın … tarafından 14/07/2013 tarihli rapor ile Asayiş Şube Müdürlüğüne bildirildiği ve bu raporun anılan müdürlüğün kaydına 30/07/2013 tarihinde girdiği, 03/09/2013 tarihinde ise soruşturma emri verildiği görüldüğünden, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 127. maddesinde belirtilen disiplin cezasına konu fiil ve hallerin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında bir ay içinde disiplin soruşturmasına başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrayacağı kuralından hareketle davacının birinci olay kapsamında gerçekleştirdiği fiil ve davranışları hakkında da ceza verme yetkisinin zamanaşımına uğradığı; 2. olay kapsamında; davacıya atfedilen eylemin ceza hukuku bakımından suç teşkil etmediğinin hakkında verilen kovuşturmaya yer olmadığı kararı ile sabit olduğu, Yargıtay kararlarının da bu hususu destekler nitelikte olduğu, dolayısıyla 2. olay kapsamında davacı eylemlerinin hukuka uygun olduğunun kabulü gerektiğinden, hukuka uygun olan ve disiplin suçu teşkil etmeyen eylemi nedeniyle davacı hakkında tesis edilen dava konusu işlemde bu yönüyle de hukuka uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlem iptal edilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin hukuka ve mevzuata uygun olarak tesis edildiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN CEVABI : Cevap verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : … DÜŞÜNCESİ : Dava konusu işleme konu disiplin cezasının dayanağı olan izinsiz ses kaydına dair 12/11/2013 tarihli Ek soruşturma oluru kapsamında davacının savunmasının alınmadığı, savunma istem yazısında yer alan fiil dışında başka bir konuda disiplin cezası ile tecziye edildiği anlaşılmakta olup, savunma hakkının usulüne uygun kullandırılmadan dava konusu işlemin tesis edilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle Mahkeme kararının onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay (Kapatılan) Onaltıncı Dairesi tarafından Danıştay Başkanlık Kurulunun 01/08/2016 günlü, K:2016/32 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 1. fıkrası uyarınca Danıştay Beşinci Dairesine; Danıştay Beşinci Dairesi tarafından ise, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Rize İl Emniyet Müdürlüğü kadrosunda polis memuru olarak görev yapan davacı tarafından, Şanlıurfa İl Emniyet müdürlüğünde görev yapmakta iken hakkında yürütülen disiplin soruşturması kapsamında düzenlenen 26/12/2013 tarihli soruşturma raporunda; davacı hakkında, hem aynı yerde görevli … ile nöbet yerinde gerçekleşen fiil ve davranışı (nöbet yerinde kayıtsızlık göstermek) nedeniyle görevin takdir ve yerine getirilmesinde hoşgörü veya savsaklama fiili sübuta erdiğinden bahisle Emniyet Örgütü Disiplin Tüzüğü'nün 13. maddesi gereği kınama cezası ile cezalandırılması, hem de davacının üst ve amirleri ile aralarında geçen konuşmaları herhangi bir yasal karara dayanmaksızın, amirlerinin izni olmadan, bilgisi ve rızası dışında kayıt altına alma fiilini gerçekleştirdiği ve bu davranışı nedeniyle de "hizmet içinde resmi sıfatının gerektirdiği saygınlığı ve güven duygusunu sarsacak eylem ve davranışlarda bulunmak" fiilinin sübuta erdiğinden bahisle Tüzük'ün 7/B-1 maddesi gereği 16 ay süreli durdurma cezası ile cezalandırılması teklifi getirilmesine rağmen, davacı hakkında, sonuç itibarıyla; amir ve üstlerinin rıza dışı ses kaydının alınması gerekçesiyle Emniyet Örgütü Disiplin Tüzüğü'nün 7/B-1 maddesi uyarınca 16 ay uzun süreli durdurma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Emniyet Genel Müdürlüğü Merkez Disiplin Kurulunun … günlü, … sayılı işleminin iptali istemiyle temyizen bakılmakta olan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT : Emniyet Örgütü Disiplin Tüzüğü'nün 7/B-1 maddesinde; "hizmet içinde resmi sıfatının gerektirdiği saygınlığı ve güven duygusunu sarsacak eylem ve davranışlarda bulunmak" fiilinin 16 ay süreli durdurma cezasını gerektirdiği hüküm altına alınmıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Disiplin cezaları, kamu hizmetinin gereği gibi yürütülebilmesi bakımından kamu görevlilerinin mevzuat uyarınca yerine getirmek zorunda oldukları ödev ve sorumlulukları ifa etmemeleri veya mevzuatta yasaklanan fiillerde bulunmaları durumunda uygulanan yaptırımlar olup, memurların özlük hakları üzerinde doğrudan ve önemli sonuçlar doğurmaları sebebiyle subjektif ve bireysel etkileri bulunduğu gibi kamu görevinin gereği gibi sürdürülmesi ve kamu düzeninin sağlanması bakımından objektif ve kamusal öneme sahiptirler. Bu bakımdan disiplin soruşturmalarının yapılmasında izlenecek yöntem, ceza verilecek fiiller ve ceza vermeye yetkili makam ve kurullar pozitif olarak mevzuatla belirlenmekte, doktrin ve yargısal içtihatlarla da konu ile ilgili disiplin hukuku ilkeleri oluşturulmaktadır. Buna göre, disiplin cezası verilebilmesi için kusurlu halin tespitinden sonra belli süreler içinde ilgili memur hakkında tarafsız bir soruşturmacı görevlendirilerek disiplin soruşturması açılması, söz konusu soruşturmada memurun lehine ve aleyhine olan tüm delillerin toplanarak ekleriyle birlikte bir soruşturma raporunun oluşturulması ve bu şekilde memurun hangi fiili, nerede, ne zaman, nasıl, ne şekilde işlediğinin somut, hukuken kabul edilebilir delillerle şüpheye yer vermeyecek açıklıkta ortaya konularak yetkili disiplin amiri veya disiplin kurulu tarafından bir disiplin cezası verilmesi gerekmektedir. Yukarıda belirtilen hükümler doğrultusunda, disiplin suçu teşkil eden fiillerle ilgili olarak soruşturma yapılması zorunlu olduğu gibi soruşturmanın belirli usuller çerçevesinde yapılması da isnada maruz kalanların hukuki güvencesidir. Soruşturma emri verilmesi; bağımsız ve üst veya denk görevde olan bir soruşturmacı atanması, olayla ilgili tanık ve soruşturulanın ifadelerinin alınması, ifade alınmadan kişiye haklarının ve soruşturma konusunun bildirilmesi, isnat olunan fiille ilgili lehe ve aleyhe başkaca delillerin araştırılması, soruşturma sonucunda bir rapor hazırlanması ve bu raporda; olayın değerlendirilmesi, soruşturmacının kanaat ve teklifini belirtmesi ve raporun ilgili makama sunulması, soruşturmayı yapan kişi ile soruşturmada elde edilen delilleri değerlendirecek kişi veya kurulların ayrı olması, yasal süre içerisinde isnat olunan fiiller bildirilerek sanığın savunmasının alınması gerekliliği disiplin hukukunun temel ilkelerinden olduğu gibi hukuki güvenlik ilkesinin de gereğidir. Dosyanın incelenmesinden; Şanlıurfa İl Emniyet Müdürlüğü emrinde polis memuru olan davacının, 13/07/2013 tarihinde nöbet görevinde iken Asayiş Şube Müdür Yardımcısı … 'nin yaptığı denetimde aynı yerde görevli … ile birlikte nöbet yerinde kayıtsızlık gösterdiklerinin … tarafından tanzim edilen 14/07/2013 tarihli rapor ile ilgili makama bildirilmesi üzerine haklarında 03/09/2013 tarihli Olurla soruşturma açıldığı, davacının savunma istem yazısında anılan fiile yer verildiği, bu olay kapsamında 21/10/2013 tarihinde ifadesinin alındığı; davacının anılan ifadesinde, ayrıca amirleri hakkında ses kaydı aldığını belirtmesi üzerine, … ve … 'nin muhakkikten üst rütbede bulunması sebebiyle muhakkikin soruşturmadan çekildiği ve 12/11/2013 tarihli Olurla yeni muhakkik atandığı; 26/12/2013 tarihli soruşturma raporunda davacı hakkında, hem aynı yerde görevli … ile nöbet yerinde gerçekleşen fiil ve davranışı (nöbet yerinde kayıtsızlık göstermek) nedeniyle görevin takdir ve yerine getirilmesinde hoşgörü veya savsaklama fiili sübuta erdiğinden bahisle Emniyet Örgütü Disiplin Tüzüğü'nün 13. maddesi gereği kınama cezası ile cezalandırılması, hem de davacının üst ve amirleri ile aralarında geçen konuşmaları herhangi bir yargı kararına dayanmaksızın, amirlerinin izni olmadan, bilgisi ve rızası dışında kayıt altına alma fiilini gerçekleştirdiği ve bu davranışı nedeniyle de "hizmet içinde resmi sıfatının gerektirdiği saygınlığı ve güven duygusunu sarsacak eylem ve davranışlarda bulunmak" fiilinin sübuta erdiğinden bahisle Tüzük'ün 7/B-1 maddesi gereği 16 ay süreli durdurma cezasını ile cezalandırılması teklifi getirildiği; daha sonra davacıdan, … tarafından tanzim edilen 14/07/2013 tarihli rapora dayalı olarak, nöbet yerinde kayıtsızlık gösterme fiilinden savunma istendiği; ancak rıza dışı ses kaydına herhangi bir soruşturma oluru ve bu suçlamaya ilişkin savunmanın alınmadığı, dava konusu işlemin ise, amir ve üstlerinin rıza dışı ses kaydının alınması gerekçesiyle Emniyet Örgütü Disiplin Tüzüğü'nün 7/B-1 maddesi uyarınca 16 ay uzun süreli durdurma cezası olarak tesis edildiği anlaşılmaktadır. Bu bağlamda, memurun disiplin suçunu gerektiren bir fiilinin tespit edilmesi halinde soruşturmaya başlanabilmesi için soruşturma onayı alınması, yürütülen soruşturma kapsamında memurun disiplin cezasını gerektiren bir başka fiilinin tespit edilmesi halinde de yine tespit edilen bu fiili için ayrıca soruşturma onayı alınması gerekmektedir. Davaya konu uyuşmazlıkta, usulüne uygun rıza dışı ses kaydına herhangi bir soruşturma veya ek soruşturma oluru ile anılan fiile ilişkin savunmanın alınmadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda, soruşturmacı tarafından soruşturma görev emrinde bulunmayan ve soruşturma esnasında disipline aykırı olduğu tespit edilen fiille ilgili olarak soruşturma onayı verecek makamın bilgilendirilmesi, sözü edilen makamca verilecek ek soruşturma oluru üzerine soruşturmanın davacının bu fiilini kapsar şekilde yürütülmesi ve bu şekilde yapılacak soruşturma sonucunda elde edilen bilgi, belge ve delil durumuna göre öneride bulunulması gerekirken, soruşturma sırasında tespit edilen hususlarla ilgili olarak ek disiplin soruşturma oluru alınmaksızın görev sınırları dışına çıkılarak konunun incelenmesinde ve disiplin yönünden getirilen teklif doğrultusunda tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmemiştir. Bununla birlikte, Mahkemece; 1. Olay ve 2. Olay şeklinde ayrıma gidilerek davacı hakkında disiplin cezası tesis edilmeyen 1. Olay kapsamında yer alan kınama cezası konusunda zamanaşımı değerlendirmesi yapılması; bir başka ifadeyle dava konusu işlemlerin dışında kalan hususların yargılamaya tabi tutulup değerlendirme yapılması isabetli bulunmamakta ise de, bu husus bozma nedeni olarak görülmemiştir. Öte yandan, yukarıda belirtildiği üzere, disiplin usulüne uyulmadığı konusunda usul yönünden verilen bir iptal kararının söz konusu olması durumunda, disiplin cezasına konu fiilin subuta erip ermediği konusunda esasa girilerek değerlendirme yapılması yargılama usulüne aykırı olup, bu durumda izinsiz ses kaydına ilişkin ceza yargılamasına dair gerekçelere de yer verilmesinde hukuki isabet bulunmamıştır. Sonuç itibarıyla; yukarıda yer verilen tespit ve gerekçeler dikkate alındığında dava konusu işlemde hukuka uyarlık, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında ise sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE, 2. … İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:… , K:… sayılı kararın yukarıda yer verilen gerekçeyle ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan davalı idare üzerinde bırakılmasına, 4. Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine, 5. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde Danıştayda karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 29/02/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.