Danıştay Dava Dairesi · E. 2021/7181 · K. 2024/6215

Danıştay 2. Daire Başkanlığı         2021/7181 E.  ,  2024/6215 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y İKİNCİ DAİRE Esas No : 2021/7181 Karar No : 2024/6215 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü DAVALI İDARELER VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava Konusu İstem : Dava; Afyonkarahisar ili, ... İlçe Emniyet Müdürlüğünde emniyet amiri olarak görev yapan davacının, ... isimli sosyal paylaşım sitesindeki 20/01/2014 tarihli paylaşımı nedeniyle "Mesleğin onur ve saygınlığını zedeleyici veya amir ya da üstlerinin eylem ve işlemlerini eleştirici nitelikte tek başına veya topluca bildiri dağıtmak veya basına, haber ajanslarına, radyo ve televizyon kurumlarına bilgi, yazı, demeç vermek" fiilini işlediğinden bahisle Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/35. maddesi uyarınca 1 kez, 01/09/2015 ve 02/09/2015 tarihlerindeki paylaşımları nedeniyle de "Türk Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini, Türkiye Büyük Millet Meclisini, Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini, Devletin Yargı Organlarını, Devletin Askeri veya Emniyet Teşkilatını alenen aşağılamak" fiillerini işlediğinden bahisle aynı Tüzüğün 8/47. maddesi uyarınca 2 kez olmak üzere toplamda "3 kez meslekten çıkarma" cezası ile cezalandırılmasına ilişkin ... günlü, ... sayılı Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulu kararının iptali istemiyle açılmıştır. İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının üzerine atılı suçla ilgili olarak, dosyada var olan bilgi ve belgeler ile soruşturma dosyası ve eklerinin incelenmesinden; davacının ilk savunmasında paylaşımların düşünce özgürlüğü kapsamında yapılan paylaşımlar olduğunu belirttiği, söz konusu hesabın kendine ait olmadığı yönünde bir itirazının bulunmadığı, İzmir İl Emniyet Müdürlüğü Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğünce 06/11/2015 tarihinde "https://www.....com/ajdan.uysal" url adresinde ... isimli ... sosyal paylaşım sitesi kullanıcısının bulunduğuna dair Web Sitesi Tespit Raporunun düzenlendiği, 02/09/2015 tarihinden sonra da kişisel paylaşımlara devam edildiğinin tespit edildiği, bu kapsamda söz konusu paylaşımların davacı tarafından yapıldığı sübuta ermiş olup, netice itibariyle söz konusu paylaşımların anılan mevzuat hükümleri kapsamında meslekten çıkarma cezası gerektiren haller arasında bulunduğu kanaatine varıldığından, davacının eylemlerine uyan ve işlem tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/35 ve 8/47 maddeleri uyarınca üç kez "meslekten çıkarma" cezası ile cezalandırılmasına dair davalı idarece tesis olunan dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle dava reddedilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün dayanağı olan 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu'nun 83. maddesinin 1. cümlesi, Anayasa Mahkemesi'nin 29/01/2016 günlü, 29608 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 13/01/2016 günlü, E:2015/85, K:2016/3 sayılı kararı ile iptali edilmiş ise de, 23/01/2017 günlü, 29957 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 682 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin Geçiş Hükümleri başlığı altındaki Geçici 1. maddesinin 1. fıkrasında, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü hükümlerine göre re'sen veya yetkili disiplin kurullarınca verilmiş olan disiplin cezalarının bu kanun Hükmünde Kararname Hükümlerine göre verilmiş addolunacağının hükme bağlandığı ve dava konusu disiplin cezasının, 682 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede de yer aldığı açıklandıktan sonra, istinaf başvurusuna konu kararın usul ve hukuka uygun olduğu ve kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı belirtilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından; sosyal paylaşım sitesinde yaptığı paylaşımların dava konusu maddelerin kapsamına girmediği, durum tespiti niteliğinde olduğu ve bu durumun ifade özgürlüğü kapsamında kaldığı, tesis edilen işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN CEVABI : Temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Beşinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Afyonkarahisar ili, Çobanlar İlçe Emniyet Müdürlüğünde emniyet amiri olan davacının, ... adlı paylaşım sitesi üzerinden ... isimli kullanıcı adıyla, üstlerini eleştirici ve emniyet teşkilatını aşağılayıcı nitelikteki paylaşımlar yaptığının tespit edildiği iddiasıyla başlatılan disiplin soruşturmasında, 20/01/2014 tarihinde; "Adanadaki 7 tırı durdurup arayan arkadaşlara şimdiden yeni görev yerlerinde başarılar diliyorum. Hayırlı yolculuklar" içerikli karikatürü paylaşması nedeniyle Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/35. maddesi uyarınca, 01/09/2015 tarihinde; "Bu atama döneminde beni il dışına sürerler dedim sürmediler. Tayin istedim çıkarmadılar. Koyunlarla beraber 5.000 nüfuslu bir ilçeye belki sürerler dedim onu da etmediler. Bu teşkilat resmen bana YOK muamelesi yapıyor." ve 02/09/2015 tarihinde; "Haber kanallarında koca koca adamlara sorulan sorulara bir de ben cevap vereyim diyorum. Güvenlik zafiyeti var mı? Ben mi hep aynı arenalarda dolaşıyorum da görüyorum. Yoksa teşkilatın %90'ı teşkilata küsmüş, işi rölantiye mi almış? Güvenlik zafiyeti var mı? E %90 rölantideyken her zaman var. Bu vatan hainliği midir? Var bir şeyler de, rölantiye alan mı rölantiye sokan mı henüz ona karar vermedim." şeklindeki metinleri paylaştığından bahisle aynı Tüzüğü'nün 8/47. maddesi uyarınca 2 kez olmak üzere toplamda "3 kez meslekten çıkarma" cezası ile cezalandırılmasına ilişkin 07/01/2016 günlü, 2016/9 sayılı Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulu kararın iptali istemiyle temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. İLGİLİ MEVZUAT : Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün "Meslekten çıkarma" başlıklı 8/35. maddesinde; "Mesleğin onur ve saygınlığını zedeleyici veya amir ya da üstlerinin eylem ve işlemlerini eleştirici nitelikte tek başına veya topluca bildiri dağıtmak veya basına, haber ajanslarına, radyo ve televizyon kurumlarına bilgi, yazı, demeç vermek" meslekten çıkarma cezasını gerektiren eylem, işlem, tutum ve davranışlar arasında sayılmıştır. 08/03/2018 günlü, 30354 sayılı (Mükerrer) Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve emniyet teşkilatı mensuplarına ilişkin disiplin kurallarını yeniden düzenleyen 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 8/6-ü maddesinde; “Mesleğin onur ve saygınlığını zedeleyici veya amir ya da üstlerinin eylem ve işlemlerini olumsuz yönde eleştirici nitelikte tek başına veya topluca bildiri dağıtmak ya da basın, haber ajansları, radyo ve televizyon kurumları ve diğer iletişim kanalları vasıtasıyla kamuoyuna yönelik bilgi, yazı ve demeç vermek." fiili, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nde olduğu gibi meslekten çıkarma cezasını gerektiren fiiller arasında sayılmıştır. Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/47. maddesinde yer alan; "Türk Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini, Türkiye Büyük Millet Meclisini, Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini, Devletin Yargı Organlarını, Devletin Askeri veya Emniyet Teşkilatını alenen aşağılamak" fiili, meslekten çıkarma cezasını gerektiren eylem, işlem, tutum ve davranışlar arasında sayılmış, 7068 sayılı Kanun'da bu fiile yönelik bir hükme yer verilmemiştir. Anayasa Mahkemesinin 13/01/2016 günlü, E:2015/85, K:2016/3 sayılı kararı ile; Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü uyarınca verilen dava konusu disiplin cezasının yasal dayanağı olan, 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 83. maddesinin birinci cümlesinin, "yaptırım konusu eylemleri yasal düzeyde belirlememesi ve bireylerin hangi somut olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını belirli bir açıklık ve kesinlikte öngörebilmelerine yasal çerçevede imkan tanımaması nedeniyle, Anayasa'nın 38. ve 128. maddelerine aykırı olduğu" gerekçesiyle iptaline karar verilmiş ve anılan madde, 08/03/2018 günlü, 30354 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7068 sayılı "Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin Kabul Edilmesine Dair Kanun"un 37. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır. Öte yandan, 7068 sayılı Kanun'un Geçici 1. maddesinin 1. fıkrasında, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce 657 sayılı Kanun, 6413 sayılı Kanun ve 3201 sayılı Kanun ile 23/3/1979 tarihli ve 7/17339 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü hükümlerine göre resen veya yetkili disiplin kurullarınca verilmiş olan disiplin cezaları, bu Kanun hükümleri uyarınca verilmiş addolunur." hükmüne yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Uyuşmazlığın Tüzüğün 8/35 maddesine dayalı olarak tesis edilen işlem yönünden değerlendirilmesi: "Kanunsuz suç ve ceza olmaz" ilkesi uyarınca, ceza yaptırımına bağlanan her bir fiilin tanımının yapılması ve kanunun ne tür fiilleri suç sayarak yasakladığının hiçbir kuşkuya yer vermeyecek şekilde belirtilmesi gerekmektedir. Sözü edilen suç tanımlaması yapıldıktan sonra, suçun karşılığı olan cezanın ve suç sayılan fiili gerçekleştiren kamu görevlisinin hangi disiplin kuralını ihlal ettiğinin açık bir şekilde ortaya konulması da zorunludur. Söz konusu fiil, mevzuatta öngörülen tanıma uymuyorsa verilen disiplin cezası hukuka aykırı olacaktır. Uyuşmazlıkta; emniyet amiri olan davacının, ... adlı paylaşım sitesi üzerinden, ... isimli kullanıcı adıyla, 20/01/2014 tarihinde "Adanadaki 7 tırı durdurup arayan arkadaşlara şimdiden yeni görev yerlerinde başarılar diliyorum. Hayırlı yolculuklar" içerikli karikatürü paylaştığı sabit ise de; davacının eyleminin, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/35. maddesinde yer alan, "Mesleğin onur ve saygınlığını zedeleyici veya amir ya da üstlerinin eylem ve işlemlerini eleştirici nitelikte tek başına veya topluca bildiri dağıtmak veya basına, haber ajanslarına, radyo ve televizyon kurumlarına bilgi, yazı, demeç vermek" şeklindeki suç tanımına uymadığı, bu fiil yönünden disiplin hukukunda yer alan "tipiklik" şartının gerçekleşmediği anlaşıldığından, anılan madde kapsamına girmeyen fiilinden dolayı dava konusu işlemin tesis edilmesinde hukuka uyarlık, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir. Uyuşmazlığın Tüzüğün 8/47 maddesine dayalı olarak tesis edilen işlemler yönünden değerlendirilmesi: Ceza Hukuku kökenli olan, lehe olan hükmün uygulanması ilkesi; işlendiği zamanın hukuki normları uyarınca suç sayılan bir fiil sonradan yürürlüğe giren bir düzenleme ile suç olmaktan çıkarılmış bulunuyorsa veya sonradan yürürlüğe giren düzenleme suçun işlendiği zaman mevcut olan düzenlemeye göre suçlunun lehinde ise, sonraki normun daha önce işlenmiş olan fillere uygulanmasını öngörmektedir. İdari işlemlerin yargısal denetimi, tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yapılmaktadır. Bu anlamda, idari işlem niteliğindeki disiplin yaptırımının da tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yargısal denetiminin yapılması gerekmekte ise de, yukarıda anılan lehe olan hükmün uygulanması ilkesinin disiplin cezaları yönünden de geçerli olduğunun kabulü gerekmektedir. Davacının disiplin cezası ile cezalandırılmasına temel alınan ve Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/47. maddesinde yer alan "Türk Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini, Türkiye Büyük Millet Meclisini, Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini, Devletin Yargı Organlarını, Devletin Askeri veya Emniyet Teşkilatını alenen aşağılamak" fiiline, 7068 sayılı Kanun'un meslekten çıkarma cezasını gerektiren; fiil, işlem, tutum ve davranışlarını saymak suretiyle belirlendiği 8/6. maddesinde yer verilmemiştir. Bu durumda, davalı idarece "Türk Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini, Türkiye Büyük Millet Meclisini, Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini, Devletin Yargı Organlarını, Devletin Askeri veya Emniyet Teşkilatını alenen aşağılamak" fiil tipi esas alınarak disiplin cezası verilemeyeceğinden, davacı hakkında Tüzüğün 8/47. maddesi kapsamında tesis edilen meslekten çıkarma cezalarında bu yönüyle hukuka uyarlık, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir. Öte yandan; davalı idarece, davacının fiillerine uyan başka disiplin cezaları verilebileceği de açıktır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA, 3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile eklenen geçici 8. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 16/12/2024 tarihinde gerekçede oyçokluğuyla karar verildi. (X) KARŞI OY : Dosyanın incelenmesinden, emniyet amiri olan davacının ... adlı paylaşım sitesi üzerinden, ... isimli kullanıcı adıyla, 20/01/2014 tarihinde "Adanadaki 7 tırı durdurup arayan arkadaşlara şimdiden yeni görev yerlerinde başarılar diliyorum. Hayırlı yolculuklar" içerikli karikatürü paylaştığı sabit olup, sözü edilen eylemin, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/35. maddesinde yer alan, "Mesleğin onur ve saygınlığını zedeleyici veya amir ya da üstlerinin eylem ve işlemlerini eleştirici nitelikte tek başına veya topluca bildiri dağıtmak veya basına, haber ajanslarına, radyo ve televizyon kurumlarına bilgi, yazı, demeç vermek" kapsamında değerlendirilerek disiplin cezası verildiği anlaşılmaktadır. Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün dayanağı olan kanun maddesinin iptal edilmesi üzerine 08/03/2018 günlü, 30354 sayılı (Mükerrer) Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve emniyet teşkilatı mensuplarına ilişkin disiplin kurallarını yeniden düzenleyen 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un meslekten çıkarma cezası gerektiren fiiller arasında sayılan 8/6-ü maddesinde; “Mesleğin onur ve saygınlığını zedeleyici veya amir ya da üstlerinin eylem ve işlemlerini olumsuz yönde eleştirici nitelikte tek başına veya topluca bildiri dağıtmak ya da basın, haber ajansları, radyo ve televizyon kurumları ve diğer iletişim kanalları vasıtasıyla kamuoyuna yönelik bilgi, yazı ve demeç vermek." şeklinde düzenlendiği, Tüzüğün 8/35. maddesinden farklı olarak "ve diğer iletişim kanalları vasıtasıyla" ibaresi eklenerek disiplin cezasına konu fiilin kapsamının genişletildiğinin görüldüğü, davacının sosyal paylaşım sitesinde yaptığı yorum tarihinde yürürlükte olan mevzuata göre disiplin cezası verilmesi gerektiği, davacıya sonradan yürürlüğe giren mevzuatla aleyhe ceza verilemeyeceği de açık olduğundan dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Bu doğrultuda temyize konu kararın, Tüzüğün 8/35. maddesine yönelik kısmı yönünden yukarıda belirtilen gerekçe de eklenerek bozulması gerektiği oyu ile çoğunluk kararına gerekçe yönünden katılmıyoruz.