Danıştay Kararı · E. 2021/80 · K. 2024/3523

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2021/80 E.  ,  2024/3523 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2021/80 Karar No : 2024/3523 DAVACI : ... VEKİLİ : Av. ... DAVALI : ... Bakanlığı / ... VEKİLİ : Hukuk Müşaviri Av. ... DAVANIN_KONUSU:Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile anılan işlemin dayanağı olan 10/01/2020 tarih ve 31004 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Genetik Hastalıklar Değerlendirme Merkezleri Yönetmeliği'nin 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan "tıbbi genetik uzmanı veya geçici 1 nci maddenin ikinci fıkrasında tanımlanan bir kişi" ibaresi ile geçici 1. maddesinin ikinci fıkrasının iptali istenilmektedir. DAVACININ_İDDİALARI :Dava konusu Yönetmeliğin yayımından önce yürürlükte bulunan mülga Yönetmelik uyarınca 11/08/1999 tarihinde ... Üniversitesi Rektörlüğünce genetik hastalıklar tanı merkezi kurulması için yetkilendirilerek merkez sorumlusu olarak görevlendirildiği, 2000-2001 yılları arası merkez sorumlusu olarak görev yaptığı, aynı zamanda 2011 yılında çocuk genetik hastalıkları alanında yan dal uzmanlık belgesi aldığı, üniversitede görev yapmaya devam ettiği, dava konusu işlem ile merkez sorumlusu olma hakkının bulunmadığının bildirildiği, böylece kazanılmış hak ilkesine aykırı ve hak kaybına yol açan bir işlem tesis edildiği, hukuk devletine olan güvenin korunması için kural olarak kanunların yürürlüğe girdikleri tarihten sonraki olaylara uygulanmaları gerektiği, mülga Yönetmelik yürürlükte iken merkez sorumlusu olma statüsünü kazanmış olduğu, bu hakkının korunması gerekirken yürürlüğe giren dava konusu Yönetmelik ile statüsünün elinden alınmasının ve geçiş hükmüne yer verilmemesinin açıkça hukuka aykırı olduğu, dava konusu işlem ile dayanağı düzenlemenin iptali gerektiği iddia edilmektedir. DAVALININ_SAVUNMASI: Dava konusu Yönetmeliğin 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde 08/01/2021 tarihinde değişiklik yapıldığı, yapılan değişiklik ile davacı gibi çocuk genetik hastalıkları dalında uzman olanların da merkez sorumlusu olmasına imkan sağlandığı, Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünce ... Valiliğine gönderilen... tarih ve ... sayılı yazı ile bu hukuki duruma işaret edilerek davacının çocuk genetik hastalıkları uzmanı olması nedeniyle merkez sorumlusu olma hakkının bulunduğunun bildirildiği, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ... DÜŞÜNCESİ : Konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI: ... DÜŞÜNCESİ : Dava; Sağlık Bakanlığı'nın ... tarih ve E... sayılı işlemi ile anılan işlemin dayanağı 10/01/2020 tarih ve 31004 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Genetik Hastalıklar Değerlendirme Merkezleri Yönetmeliğinin 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde yer alan " tıbbi genetik uzmanı veya geçici 1 nci maddenin ikinci fıkrasında tanımlanan bir kişi " ibaresi ile Geçici 1. maddesinin 2. fıkrasının iptali istemiyle açılmıştır. Dava konusu Yönetmeliğin 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi, 8/1/2021 tarih ve 31358 sayılı Resmî Gazete yayımlanan Genetik Hastalıklar Değerlendirme Merkezleri Yönetmeliğinde değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. Maddesiyle değiştirilmiş isede, önceki düzenlemeye dayalı uygulama işleminin de dava konusu edilmiş olması nedeniyle anılan maddeye yönelik olarakta uyuşmazlığın esası incelendi. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 124. maddesine göre; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler. 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nun; 3. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, sağlık kurum ve kuruluşlarının yurt sathında eşit, kaliteli ve verimli hizmet sunacak şekilde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca, diğer ilgili bakanlıkların da görüşü alınarak plânlanacağı, koordine edileceği, mali yönden destekleneceği ve geliştirileceği; (c) bendinde, bütün sağlık kurum ve kuruluşları ile sağlık personelinin ülke sathında dengeli dağılımı ve yaygınlaştırılmasının esas olduğu, sağlık kurum ve kuruluşlarının kurulması ve işletilmesinin bu esas içerisinde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca düzenleneceği, (e) bendinde, tesis edilecek eğitim, denetim, değerlendirme ve oto kontrol sistemi ile sağlık kuruluşlarının tespit edilen standart ve esaslar içinde hizmet vermesinin sağlanacağı, (i) bendinde, sağlık hizmetlerinin yurt çapında istenilen seviyeye ulaştırılması amacıyla; bakanlıklar seviyesinden en uçtaki hizmet birimine kadar kamu ve özel sağlık kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları arasında koordinasyon ve işbirliği yapılacağı, sağlık kurum ve kuruluşlarının coğrafik ve fonksiyonel hizmet alanlarının, verecekleri hizmetler, yönetim, hizmet ilişki ve bağlantıları gibi konularda tespit edilen esaslara uymak ve verilen görevleri yapmakla yükümlü oldukları belirtilmiş; anılan Kanun'un 9. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde de; bütün kamu ve özel sağlık kuruluşlarının tesis, hizmet, personel, kıstaslarının belirlenmesinin, sağlık kurum ve kuruluşlarının sınıflandırılmasının ve sınıflarının değiştirilmesinin, sağlık kuruluşlarının amaca uygun olarak teşkilatlanmalarının, sağlık hizmet zinciri oluşturulmasının, hizmet içi eğitim usul ve esasları ile sağlık kurum ve kuruluşlarının koordineli çalışma ve hizmet standartlarının tespiti ve denetimi ile bu Kanunla ilgili diğer hususların Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği hükme bağlanmıştır. 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 352. maddesinde , herkesin bedenî, zihnî ve sosyal bakımdan tam bir iyilik hâli içinde hayatını sürdürmesini sağlamak amacıyla Sağlık Bakanlığının görev ve yetkileri düzenlenmiş; bu kapsamda (a) bendinde, halk sağlığının korunması ve geliştirilmesi, hastalık risklerinin azaltılması ve önlenmesi için çalışmalar yapmak, (b) bendinde, teşhis, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerinin yürütmek, (f) bendinde ise, kamu ve özel hukuk tüzel kişileri ile gerçek kişiler tarafından açılacak sağlık kuruluşlarının ülke sathında planlanması ve yaygınlaştırılması için çalışmalar yapmak görevleri arasında sayılmış; 355. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi ile her türlü koruyucu, teşhis, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerini planlamak, teknik düzenleme yapmak, standartları belirlemek ve bu hizmetler ile sunucularını sınıflandırmak, bununla ilgili iş ve işlemleri yaptırmak görevi ve (c) bendi ile kamu ve özel hukuk tüzel kişileri ile gerçek kişilere ait sağlık kurum ve kuruluşlarına izin vermek ve ruhsatlandırmak, bu izin ve ruhsatları gerektiğinde süreli veya süresiz iptal etmek görevi Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğüne verilmiş; aynı Kararname'nin 508. maddesi ile de Bakanlıklara görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapabilme yetkisi verilmiştir. Dava konusu Yönetmeliğin 15. maddesinin 1. fıkrasının b) bendinin incelenmesi; Sağlık Bakanlığı tarafından, 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'ne dayanılarak, genetik hastalıkların tanısının belirlenmesi ve genetik danışmanlık verilmesi amacıyla, genetik hastalıklar değerlendirme merkezlerinin ruhsatlandırılması, açılması, çalışması ve denetlenmesi ile ilgili usul ve esasları düzenlemek amacıyla 10/06/1998 tarihli ve 23368 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan mülga Genetik Hastalıklar Tanı Merkezleri Yönetmeliğin 14. maddesine göre, klinik genetik, tıbbi genetik, tıbbi biyoloji ve genetik dallarında uzman veya bilim doktoru ünvanını almış bir tabibin genetik tanı merkezi sorumlusu olabilmesinin yanı sıra bu konularda uzmanlık veya bilim doktoru ünvanı olmayan, ancak bu Yönetmeliğin yayımlandığı tarihte yurtiçi ve yurtdışında bu konularda çalışmaların yapıldığı bir merkezde beş yıl veya daha fazla bir süre çalışan ve yaptıkları çalışmaları ve yayınlarını belgeleyen ve belgeleri Komisyonca onaylanmış kişilerin de genetik tanı merkezi sorumlusu olarak görevlendirilebileceği hüküm altına alınmışken, 10/01/2020 tarihli ve 31004 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Genetik Hastalıklar Değerlendirme Merkezleri Yönetmeliğinin dava tarihinde yürürlükte olduğu şekliyle 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, “Mesul müdür tarafından, tıbbi genetik uzmanı veya geçici 1 nci maddenin ikinci fıkrasında tanımlanan bir kişi merkez sorumlusu olarak görevlendirilir. Merkez, özel hastane bünyesinde açılacak ise, merkez sorumlusu olma yetkisini haiz her hekim için tıbbi genetik kadrosu bulunması zorunludur. Merkez sorumlusu merkezde tam zamanlı olarak görev yapar. Bir merkezde bu nitelikleri haiz birden fazla personel olması halinde, Müdürlüğe bildirmek ve izin almak kaydıyla izin, hastalık durumu gibi hallerde merkez sorumlusunun yerine vekâlet edebilir. Merkez açma yetkisini haiz kişiler adına sadece bir merkez sorumlusu belgesi düzenlenir. Mesai saatleri dışında başka Merkezde ancak ikinci hekim olarak, Müdürlüğe bildirilmek kaydıyla çalışabilir ayrıca kadro aranmaz.” kuralına yer verilmiştir. Davacının, yürürlükten kaldırılan Yönetmelik hükümlerine göre gerekli koşulları taşıyan ve genetik hastalıklar tanı merkezi sorumlusu olma hakkına sahip olanların haklarının dava konusu Yönetmelik ile korunmadığı, düzenleme ile birlikte 18/07/2009 tarihinden dava konusu Yönetmeliğin yayımlandığı tarihe kadar doktorasını yapmış olanların haklarının ortadan kaldırıldığı bu durumun mağduriyete sebebiyet verdiğini ileri sürerek dava konusu hükümlerin iptalini istediği; davalı idare ise, 30/01/2003 tarihli YÖK kararı ile Tıbbi Genetik Anabilim Dalı kurulduğu, üniversitelerin tıp fakültelerinde tıpta uzmanlık eğitimi verilmeye başlandığı, bu kapsamda tıbbi genetik alanında yetişmiş uzman ve doktora yapmış tabip sayısının yeterli düzeye çıkarıldığı, dava konusu hüküm ile merkez sorumlusu olma yetkisinin tıbbi genetik uzmanına ve 18/07/2009 tarihinden önce doktora yapmış ve bir genetik hastalıklar tanı merkezinde en az 2 yıl aktif olarak çalışarak genetik tetkikler yapmış ve raporlamış olduğunu belgeleyen hekimlere verilmesine ilişkin iptale konu düzenlemelerin hukuka uygun olduğunu savunmaktadır. Mevzuatla verilen görevlerin yerine getirilmesi amacıyla düzenleyici işlemler yapabilme yetkisi, Anayasa'nın 124. maddesi gereği idareye tanınan anayasal bir yetkidir. Düzenleyici işlem yapma yetkisi olan idarenin, toplumsal ihtiyaçlar, teknolojik gelişmeler gibi farklı nedenlerle var olan düzenlemelerde değişikliğe gidilebileceği de kuşkusuzdur. Bununla birlikte idarenin düzenleme yapma ya da bu düzenlemeleri değiştirme yetkisi sınırsız değildir. Bu yetki hukukun genel ilkeleri ile anayasal ve yasal ilkelerle sınırlandırılmış durumdadır. Yukarıda yapılan açıklamalara göre, 2003 yılı itibariyle Tıbbı Genetik Anabilim Dalının uzmanlık eğitimi vermeye başlaması sonucunda Bakanlığın bu alanda yetişmiş insan gücü sayısının yeterli olduğu yolunda yapmış olduğu değerlendirme üzerine Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren sadece Tıbbı Genetik Uzmanlığı olan hekimlere merkez sorumlusu olma hakkının tanındığı anlaşılmış olup, Tıpta uzmanlık eğitimi sonucunda Tıbbi Genetik Uzmanlığı kazanan hekimler dışındaki (geçici madde hükümleri dışında) hekimlere, bu uzmanlık alanını unvan ve yetkisi kapsamındaki görevlerden olan Genetik Hastalıklar Değerlendirme Merkezine ait merkez sorumluluğunun verilmemesi yolundaki dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Dava konusu Yönetmeliğin Geçici 1. maddesinin 2. Fıkrasının iptali isteminin incelenmesine gelince; Anayasanın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti; eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasaya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir. Hukuk devleti ilkesinin vazgeçilmez unsurlarından birisi olan hukuk güvenliği ilkesi; hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. Yürürlükte olan mevzuat kurallarına güvenerek hayatını yönlendiren, hukuki iş ve işlemlere girişen bireyin bu kanunların uygulanmasına devam edileceği yolunda oluşan beklentisinin mümkün olduğunca korunması hukuki güvenlik ilkesinin gereğidir. 10/06/1998 tarihli, 23368 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan (mülga) Genetik Hastalıklar Tanı Merkezleri Yönetmeliğinin 14. maddesi; klinik genetik, tıbbi genetik, tıbbi biyoloji ve genetik dallarında uzman veya bilim doktoru ünvanını almış tabipler ile bu konularda uzmanlık veya bilim doktoru unvanı olmayan ancak bu Yönetmeliğin yayımlandığı tarihte yurtiçi ve yurtdışında bu konularda çalışmaların yapıldığı bir merkezde beş yıl veya daha fazla bir süre çalışan ve yaptıkları çalışmaları ve yayınlarını belgeleyen ve belgeleri Komisyonca onaylanmış kişilere genetik tanı merkezi sorumlusu olarak görevlendirilme hakkını tanınmış iken, 10/01/2020 tarih ve 31004 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Genetik Hastalıklar Değerlendirme Merkezleri Yönetmeliğinin dava tarihinde yürürlükte olduğu şekliyle 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde; tıbbi genetik uzmanı veya geçici 1. maddenin 2. fıkrasında tanımlanan bir kişinin merkez sorumlusu olarak görevlendirileceği düzenlenmiş; Geçici 1. maddesinin 2. fıkrasında ise; “18/07/2009 tarihinden sonra doktora yapmış olan hekimler hiçbir şekilde uzman yetkisi kullanamazlar.18/07/2009 tarihinden önce doktora yapmış ve bir genetik hastalıklar tanı merkezinde en az 2 yıl aktif olarak çalışarak genetik tetkikler yapmış ve raporlamış olduğunu belgeleyen hekimlerin hakları saklıdır.” kuralına yer verilmişti. Davacı tarafından, yürürlükten kaldırılan Yönetmelik hükümlerine göre gerekli koşulları taşıyan ve kendisi gibi genetik hastalıklar tanı merkezi sorumlusu olma hakkına sahip olanların bu haklarının dava konusu Yönetmelik ile korunmadığı, düzenleme ile birlikte 18/07/2009 tarihinden dava konusu Yönetmeliğin yayımlandığı tarihe kadar doktorasını yapmış olanların haklarının Yönetmeliğin 11 yıl geriye işletilmesi suretiyle ortadan kaldırıldığı, mağduriyete sebebiyet verildiği ileri sürülerek dava konusu edilen maddelerin iptali istenilirken davalı idarece 2003 yılı itibariyle Tıbbı Genetik Anabilim Dalının uzmanlık eğitimi vermeye başladığı, Bakanlığın bu alanda yetişmiş insan gücü sayısının yeterli olduğu yolundaki değerlendirmesi üzerine anılan Yönetmeliğin yürürlüğe tarihten itibaren sadece Tıbbı Genetik Uzmanlığı olan hekimlere merkez sorumlusu olma hakkının verildiği, davacının doktora programını bitirmiş olmasının kazanılmış hak olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı savunulurken haklı beklenti konusunda açıklamada bulunulmadığı görülmektedir. Dosyada yer alan bilgiler, davacının iddiaları ile davalının savunması birlikte değerlendirildiğinde, aldığı eğitim ve kariyer tercihlerine göre, davacının önceki Yönetmelik uyarınca genetik tanı merkezlerinde merkez sorumlusu olabilme şartlarını taşıdığı, bu yönüyle davacının söz konusu pozisyonda çalışma yönünde haklı bir beklentisinin oluştuğu, buna rağmen dava konusu düzenlemeler ile bu beklentinin korunmadığı anlaşılmakta olup, genetik tanı merkezlerinde merkez sorumlusu olarak çalışabilmek ümidiyle, önceki Yönetmelik döneminde ve bu Yönetmelikle belirlenen alanlarda doktora programına başlayanlar ile aynı ümitle dava konusu düzenleme öncesi doktorasını tamamlayanların, bu alanda çalışabileceklerine yönelik haklı beklentilerinin korunması yolunda herhangi bir geçiş hükmüne yer verilmediği görülmekle, dava konusu Yönetmeliğin geçici 1. maddesinin 2. fıkrasının eksik düzenlenmesi nedeniyle hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. Dava konusu işleme gelince, Dosyanın incelenmesinden, Çocuk Genetik Hastalıkları Uzmanı olan davacının, önceki yönetmelik hükümleri doğrultusunda ... Üniversitesi Genetik Hastalıklar Tanı Merkezi sorumlusu olarak çalıştığı, dava konusu yönetmeliğin yayımından sonra anılan merkezde sorumlu olarak çalışmaya devam edebilmek için tarafına Genetik Hastalıklar Tanı Merkezi sorumlusu olarak çalışabileceğine dair belge düzenlenmesi amacıyla yapmış olduğu başvurunun,10/01/2020 tarih ve 31004 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Genetik Hastalıklar Değerlendirme Merkezleri Yönetmeliğinin 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi ile Geçici 1. maddesinin 2. Fıkrası gerekçe gösterilerek reddedildiği anlaşılmıştır. Bu davada önceki yönetmelik hükümlerine göre bu görevde çalışma hakkı elde edenlerin kazanılmış haklarının korunmasına yönelik düzenleme içermeyen Yönetmeliğin Geçici 1. Maddesinin 2. Fıkrası hukuka aykırı bulunmuş olduğundan, davacının anılan madde kapsamında genetik hastalıklar tanı merkezinde merkez sorumlusu olarak çalışamayacağına ilişkin dava konusu işlemde de hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, davanın Yönetmeliğinin 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde yer alan " tıbbi genetik uzmanı veya geçici 1 nci maddenin ikinci fıkrasında tanımlanan bir kişi " ibaresi yönünden reddi, dava konusu işlem ile anılan Yönetmeliğin geçici 1. maddenin 2. fıkrasının iptali gerektiği düşülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ : Genetik Hastalıklar Değerlendirme Merkezleri Yönetmeliği 10/01/2020 tarih ve 31004 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş, anılan Yönetmeliğin 30. maddesi ile de 10/06/1998 tarih ve 23368 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Genetik Hastalıklar Tanı Merkezleri Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır. ... Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Genetik Anabilim Dalında çocuk genetik uzmanı olarak çalışmakta olan davacı tarafından, mülga Yönetmelik hükümleri doğrultusunda ... Üniversitesi Genetik Hastalıklar Tanı Merkezi sorumlusu olarak çalıştığı belirtilerek, dava konusu Yönetmeliğin yayımından sonra anılan merkezde sorumlu olarak çalışmaya devam edebilmek için tarafına genetik hastalıklar tanı merkezi sorumlusu olarak çalışabileceğine dair belge düzenlenmesi istemiyle yapılan 04/03/2020 tarihli başvuru, Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemiyle, 10/01/2020 tarih ve 31004 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Genetik Hastalıklar Değerlendirme Merkezleri Yönetmeliği'nin 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan "tıbbi genetik uzmanı veya geçici 1 nci maddenin ikinci fıkrasında tanımlanan bir kişi" ibaresi ile geçici 1. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan hükümler kapsamında yer alınmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir. Bunun üzerine, Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile anılan işlemin dayanağı olan 10/01/2020 tarih ve 31004 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Genetik Hastalıklar Değerlendirme Merkezleri Yönetmeliği'nin 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan "tıbbi genetik uzmanı veya geçici 1 nci maddenin ikinci fıkrasında tanımlanan bir kişi" ibaresi ile geçici 1. maddesinin ikinci fıkrasının iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır. İNCELEME VE GEREKÇE: İlgili Mevzuat: 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nun 1. maddesinde, Kanunun amacının, sağlık hizmetleri ile ilgili temel esasları belirlemek olduğu; 2. maddesinde, Milli Savunma Bakanlığı hariç bütün kamu kurum ve kuruluşları ile özel hukuk tüzelkişileri ve gerçek kişileri kapsadığı; 3. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, sağlık kurum ve kuruluşlarının yurt sathında eşit, kaliteli ve verimli hizmet sunacak şekilde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca, diğer ilgili bakanlıkların da görüşü alınarak plânlanacağı, koordine edileceği, mali yönden destekleneceği ve geliştirileceği; (c) bendinde, bütün sağlık kurum ve kuruluşları ile sağlık personelinin ülke sathında dengeli dağılımı ve yaygınlaştırılmasının esas olduğu, sağlık kurum ve kuruluşlarının kurulması ve işletilmesinin bu esas içerisinde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca düzenleneceği; 9. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, bütün kamu ve özel sağlık kuruluşlarının tesis, hizmet, personel, kıstaslarını belirlemeye, sağlık kurum ve kuruluşlarını sınıflandırmaya ve sınıflarının değiştirilmesine, sağlık kuruluşlarının amaca uygun olarak teşkilatlanmalarına, sağlık hizmet zinciri oluşturulmasına, hizmet içi eğitim usul ve esasları ile sağlık kurum ve kuruluşlarının koordineli çalışma ve hizmet standartlarının tespiti ve denetimi ile bu Kanunla ilgili diğer hususların Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle tespit edileceği; Ek 11. maddesinde de, sağlık hizmeti sunumu ile ilgili tüm iş ve işlemlerin Sağlık Bakanlığınca denetleneceği hükümlerine yer verilmiştir. 10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 352. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, teşhis, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerinin yürütülmesi görevi Sağlık Bakanlığına verilmiş olup, 355. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, her türlü koruyucu, teşhis, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerini planlamak, teknik düzenleme yapmak, standartları belirlemek ve bu hizmetler ile sunucularını sınıflandırmak, bununla ilgili iş ve işlemleri yaptırmak; (b) bendinde, organ ve doku nakli, kan ve kan ürünleri, diyaliz, üremeye yardımcı tedavi, evde sağlık, yanık, yoğun bakım gibi özellikli planlama gerektiren sağlık hizmetlerini planlamak ve bu hizmetleri sunan kurum ve kuruluşlar arasında koordinasyonu sağlamak; (c) bendinde, kamu ve özel hukuk tüzel kişileri ile gerçek kişilere ait sağlık kurum ve kuruluşlarına izin vermek ve ruhsatlandırmak, bu izin ve ruhsatları gerektiğinde süreli veya süresiz iptal etmek; (f) bendinde, planlama ve standartlar oluşturulması için gerekli komisyonları kurmak; (k) bendinde, sağlık insan gücü planlaması yapmak, sayı ve nitelik olarak ihtiyaca uygun insan gücü yetiştirilmesi için ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapmak; (l) bendinde ise, mevcut sağlık insan gücünü, kamu ve özel kurum ve kuruluşlar düzeyinde planlamak ve istihdamın bu plan çerçevesinde yürütülmesini denetlemek Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün görevleri arasında sayılmıştır. Aynı Kararname'nin 508. maddesi ile de Bakanlıklara görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapabilme yetkisi verilmiştir. Anılan mevzuat hükümlerine dayanılarak genetik hastalıkların tanısının belirlenmesi ve genetik danışmanlık verilmesi amacıyla, genetik hastalıklar değerlendirme merkezlerinin ruhsatlandırılması, açılması, çalışması ve denetlenmesi ile ilgili usul ve esasları düzenlemek maksadıyla Genetik Hastalıklar Değerlendirme Merkezleri Yönetmeliği hazırlanmış ve 10/01/2020 tarih ve 31004 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Hukuki Değerlendirme: Dava konusu Yönetmeliğin 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan "tıbbi genetik uzmanı veya geçici 1 nci maddenin ikinci fıkrasında tanımlanan bir kişi" ibaresinin ve geçici 1. maddesinin ikinci fıkrasının incelenmesi: Dava konusu Yönetmelik ile yürürlükten kaldırılan mülga Genetik Hastalıklar Tanı Merkezleri Yönetmeliği'nin 14. maddesine göre, klinik genetik, tıbbi genetik, tıbbi biyoloji ve genetik dallarında uzman veya bilim doktoru ünvanını almış bir tabibin genetik tanı merkezi sorumlusu olabilmesinin yanı sıra bu konularda uzmanlık veya bilim doktoru ünvanı olmayan, ancak bu Yönetmeliğin yayımlandığı tarihte yurtiçi ve yurtdışında bu konularda çalışmaların yapıldığı bir merkezde beş yıl veya daha fazla bir süre çalışan ve yaptıkları çalışmaları ve yayınlarını belgeleyen ve belgeleri Komisyonca onaylanmış kişilerin de genetik tanı merkezi sorumlusu olarak görevlendirilebileceği düzenlenmişken; dava konusu Yönetmeliğin 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, -davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan haliyle- "Mesul müdür tarafından, tıbbi genetik uzmanı veya geçici 1 nci maddenin ikinci fıkrasında tanımlanan bir kişi merkez sorumlusu olarak görevlendirilir. Merkez, özel hastane bünyesinde açılacak ise, merkez sorumlusu olma yetkisini haiz her hekim için tıbbi genetik kadrosu bulunması zorunludur. Merkez sorumlusu merkezde tam zamanlı olarak görev yapar. Bir merkezde bu nitelikleri haiz birden fazla personel olması halinde, Müdürlüğe bildirmek ve izin almak kaydıyla izin, hastalık durumu gibi hallerde merkez sorumlusunun yerine vekâlet edebilir. Merkez açma yetkisini haiz kişiler adına sadece bir merkez sorumlusu belgesi düzenlenir. Mesai saatleri dışında başka Merkezde ancak ikinci hekim olarak, Müdürlüğe bildirilmek kaydıyla çalışabilir ayrıca kadro aranmaz." kuralına yer verilmiştir. Söz konusu hükümde atıf yapılan ve dava konusu edilen "Mevcut merkezlerin uyumu" başlıklı geçici 1. maddenin ikinci fıkrasında ise, "18/7/2009 tarihinden sonra doktora yapmış olan hekimler hiçbir şekilde uzman yetkisi kullanamazlar. 18/7/2009 tarihinden önce doktora yapmış ve bir genetik hastalıklar tanı merkezinde en az 2 yıl aktif olarak çalışarak genetik tetkikler yapmış ve raporlamış olduğunu belgeleyen hekimlerin Genetik Tanı Merkezi Sorumlusu olma hakları saklıdır." kuralı (11/1/2020 tarih ve 31005 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan düzeltme ile 10/1/2020 tarih ve 31004 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan, Genetik Hastalıklar Değerlendirme Merkezleri Yönetmeliğinin geçici 1. maddesinin ikinci fıkrasında sehven eksik yayımlanan “hekimlerin hakları” ibaresi “hekimlerin Genetik Tanı Merkezi Sorumlusu olma hakları” şeklinde değiştirilerek düzeltilmiştir.) yer almıştır. Davacı tarafından, Genetik Hastalıklar Değerlendirme Merkezleri Yönetmeliği kapsamında merkez sorumlusu olarak görevlendirilecekler arasında çocuk genetik hastalıkları uzmanlarına da yer verilmesi gerektiği iddiasıyla dava konusu edilen düzenlemelerin iptali istenilmektedir. Ancak dava devam ederken, 08/01/2021 tarih ve 31358 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Genetik Hastalıklar Değerlendirme Merkezleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesi ile esas Yönetmeliğin 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin değiştirildiği ve merkez sorumlusu olarak görevlendirilecekler arasına çocuk genetik uzmanlarının da dahil edildiği görülmektedir. Bu hâliyle, davacının iddiaları da göz önünde bulundurulduğunda, söz konusu Yönetmeliğin 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin davaya konu kısımları ile anılan düzenlemede atıf yapılan geçici 1. maddenin ikinci fıkrası yönünden konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine hukuki olanak bulunmamaktadır. Dava konusu bireysel işlem yönünden yapılan inceleme: Her ne kadar, karar tarihi itibarıyla değiştirilmiş ise de, dava konusu uygulama işleminin tesis edilmesinde dayanak olarak alınması sebebiyle, 10/01/2020 tarih ve 31004 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Genetik Hastalıklar Değerlendirme Merkezleri Yönetmeliğinin 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan "tıbbi genetik uzmanı veya geçici 1 inci maddenin ikinci fıkrasında tanımlanan bir kişi" ibaresinin hukuka uygunluğunun ayrıca değerlendirilmesi gerekmektedir. Uyuşmazlık, çocuk genetik uzmanı olan davacının, Genetik Hastalıklar Değerlendirme Merkezleri Yönetmeliği kapsamında merkez sorumlusu olma hakkının olup olmadığı hususundan kaynaklanmaktadır. Yukarıda yer verilen ve dava konusu Yönetmeliğin dayanakları arasında sayılan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, Sağlık Bakanlığının, ülke genelindeki sağlık hizmetinin dengeli, planlı, verimli, kaliteli ve koordineli sunulmasında asli yetkili otorite olduğu; Anayasayla Devlete sağlık hizmeti alanında verilen görevlerin anılan Bakanlık aracılığıyla yerine getirildiği; dava konusu Yönetmelik bakımından ise, Sağlık Bakanlığının genetik hastalıkların tanısının belirlemesi ve genetik danışmanlık verilmesi amacıyla, Devlet ve vakıf üniversiteleri, kamu kurum ve kuruluşları ile özel hukuk tüzel kişilerine ve gerçek kişilere ait genetik hastalıklar değerlendirme merkezlerinin ruhsatlandırılması, açılması, çalışması ve denetlenmesi ile ilgili usul ve esasları belirlemeye yönelik düzenleme yapmaya yetkili olduğu tartışmasızdır. Anılan yetkiye dayanılarak çıkarılan Genetik Hastalıklar Değerlendirme Merkezleri Yönetmeliği ile yürürlükten kaldırılan (mülga) Genetik Hastalıklar Tanı Merkezleri Yönetmeliği'nin 14. maddesine göre, klinik genetik, tıbbi genetik, tıbbi biyoloji ve genetik dallarında uzman veya bilim doktoru ünvanını almış bir tabibin genetik tanı merkezi sorumlusu olabilmesinin yanı sıra bu konularda uzmanlık veya bilim doktoru ünvanı olmayan, ancak bu Yönetmeliğin yayımlandığı tarihte yurtiçi ve yurtdışında bu konularda çalışmaların yapıldığı bir merkezde beş yıl veya daha fazla bir süre çalışan ve yaptıkları çalışmaları ve yayınlarını belgeleyen ve belgeleri Komisyonca onaylanmış kişilerin de genetik tanı merkezi sorumlusu olarak görevlendirilebileceği düzenlenmişken; dava konusu Yönetmeliğin 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, "Mesul müdür tarafından, tıbbi genetik uzmanı veya geçici 1 nci maddenin ikinci fıkrasında tanımlanan bir kişi merkez sorumlusu olarak görevlendirilir." kuralına yer verilmiştir. Dosyanın incelenmesinden, ... Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Genetik Anabilim Dalında çocuk genetik uzmanı olarak çalışmakta olan davacı tarafından, mülga Yönetmelik hükümleri doğrultusunda ... Üniversitesi Genetik Hastalıklar Tanı Merkezi sorumlusu olarak çalıştığı, dava konusu Yönetmeliğin yayımından sonra anılan merkezde sorumlu olarak çalışmaya devam edebilmek için tarafına genetik hastalıklar tanı merkezi sorumlusu olarak çalışabileceğine dair belge düzenlenmesi istemiyle yapılan 04/03/2020 tarihli başvurunun Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve... sayılı işlemiyle reddi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Ancak, dava devam ederken 08/01/2021 tarih ve 31358 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Genetik Hastalıklar Değerlendirme Merkezleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesi ile esas Yönetmeliğin 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde değişikliğe gidilerek merkez sorumlusu olarak görevlendirilecekler arasına çocuk genetik uzmanlarının da dahil edildiği görülmektedir. 08/01/2021 tarih ve 31358 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan söz konusu değişiklik uyarınca davacı gibi çocuk genetik hastalıkları dalında uzman olanlara merkez sorumlusu olma imkanının verilmesi üzerine, Tıbbi Genetik Derneği tarafından anılan değişikliğin iptali istemiyle Dairemiz nezdinde açılan davada, davalı idare savunmasında, çocuk genetik uzmanlarının dahil edilmesine ilişkin eklemenin, Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden sonra bazı maddelere ilişkin bildirilen görüşler ile her uzmanlık alanının eğitim içeriği ve yetkinliğinin tanımlandığı Tıpta Uzmanlık Kurulu Müfredat Oluşturma ve Standart Belirleme Sistemi (TUKMAS) Uzmanlık Çekirdek Eğitim Müfredatına göre, çocuk genetik uzmanlarının, genetik hastalıklar ile ilgili olarak hem bir laboratuvarı hem de bir kliniği yönetebilecek şekilde eğitim aldıkları ve yetkilendirildikleri hususlarının dikkate alınarak yapıldığı, çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanlarının genetik yan dal eğitimlerinin, bazı tanımlama farklılıkları dışında tıbbi genetik uzmanlarının eğitim programlarıyla tamamen örtüştüğü, Yönetmelikte sayılan merkez sorumlusu görevlerinin tamamının çocuk genetik hastalıkları müfredatı kapsamında belirlenen görev tanımlarında aynen yer aldığı yönünde savunma yapıldığı görülmektedir. Çocuk Genetik Hastalıkları Uzmanlık Eğitimi Çekirdek Müfredatı incelendiğinde ise, çocuk genetik hastalıkları yan dal uzmanlığının kalıtsal hastalıklar, genetik sendromlar ve doğumsal anomaliler gibi genetik nedenlere bağlı ya da genetik yatkınlık sonucu ortaya çıkan hastalıklara gebelik döneminden başlayarak tanı koyulduğu, bu hastaların ve gereğinde ailelerinin tedavi ve izlem şemalarının planlandığı ve uygulandığı; risk değerlendirmesi yapılarak tüm bu bilgilerin genetik danışmanlık seansları ile ailelere iletildiği; bireyler, aileler ya da toplumları genetik hastalıklardan koruma yöntemleri ve tarama programları geliştirildiği; bu alanın uzmanlarının sayılan görevleri yapabilmek için gerekli teorik bilgiye, klinik uygulama pratiğine, laboratuvar tanı tetkiklerini uygulayabilecek ve sonuçlarını yorumlayabilecek deneyime sahip olması gerektiği ve eğitim müfredatının da bu amaçları gerçekleştirmeye yönelik olarak hazırlandığı görülmekte olup, çocuk genetik hastalıkları yan dal uzmanlarının klinik ve girişimsel yetkinliklerinin davalı idarenin yukarıda yer verilen savunmasını teyit eder nitelikte olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda, Yönetmelik kapsamında merkez sorumlularının görevleri, yaptıkları iş ve işlemler, çocuk genetik uzmanlığı çekirdek eğitim müfredatı ve davalı idarenin Dairemizin E:2021/688 sayılı dosyasında yer alan savunması birlikte değerlendirildiğinde, çocuk genetik uzmanlarının, merkez sorumluları için tanımlanan iş ve görevleri gerçekleştirmeye yönelik yeterli eğitimi aldıkları, bu nedenle genetik değerlendirme merkezlerinde merkez sorumlusu olarak görev yapacaklar arasında yer almaları gerektiği sonucuna ulaşıldığından, dava konusu Yönetmeliğin 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde çocuk genetik uzmanlarına yer verilmemesinde hukuka uygunluk bulunmamıştır. Nitekim, yukarıda bahsi geçen Dairemizin E:2021/688 sayılı dosyasında verilen 28/05/2024 tarih ve K:2024/2202 sayılı kararı ile aynı yönde gerekçelerle, 08/01/2021 tarih ve 31358 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliğinin 2. maddesi ile esas Yönetmeliğin 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine eklenen "çocuk genetik uzmanı" ibaresi hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bu durumda, dava konusu uyuşmazlığa ilişkin söz konusu hukuki süreç ve davalı idarenin beyanları bir bütün olarak değerlendirildiğinde, hukuka aykırılığı bu şekilde ortaya konulan düzenlemeye dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Dava konusu Yönetmeliğin 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan "tıbbi genetik uzmanı veya geçici 1 nci maddenin ikinci fıkrasında tanımlanan bir kişi" ibaresi ile geçici 1. maddesinin ikinci fıkrasının iptali istemi yönünden konusu kalmayan dava hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, 2. Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve... sayılı işleminin İPTALİNE, 3. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, 4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, 5. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine, 6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 30/09/2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.