Danıştay Onuncu Dairesi · E. 2021/962 · K. 2024/2303

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2021/962 E.  ,  2024/2303 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2021/962 Karar No : 2024/2303 KARARIN DÜZELTİLMESİNİ İSTEYEN (DAVACI): ... KARŞI TARAF (DAVALI): ... Bakanlığı / ANKARA VEKİLİ: Av. ... DAVALI YANINDA MÜDAHİL: ... VEKİLLERİ: Av. Dr. ..., Av. ... İSTEMİN_KONUSU: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına dair Danıştay Onuncu Dairesi'nin 09/09/2020 tarih ve E:2019/9583, K:2020/2859 sayılı kararının; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi uyarınca düzeltilmesi istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı tarafından, çoğunluk hissesine sahip olduğu ve şahsi kefaleti bulunan şirket adına yurt dışından ithal edilecek gemi hakkında "Bureau Veritas Societe Anonyme" kuruluşunun yetkisini kötüye kullanarak Türk mevzuatı uyarınca ithal edilemeyecek durumda olan gemiyi ithal ettirip şirketini zarara uğrattığının yargı kararıyla sabit olduğundan bahisle "Bureau Veritas Societe Anonyme" kuruluşunun kabul edilen klas kuruluşları listesinden çıkarılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve E... sayılı işlemin iptali istenilmektedir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; kabul edilmiş klas kuruluşlar listesinden çıkarılmaya yönelik olarak mevzuatta bir düzenleme bulunmadığı, ancak yetkilendirilmiş kuruluşlar ile kabul edilmiş klas kuruluşların Türkiye Cumhuriyeti (Bakanlık) adına, Bakanlığın belirleyeceği konularda, ulusal ve uluslararası kurallar ile yükümlülükler çerçevesinde sörvey yapma ve sertifika düzenleme hususunda yetkili olduğu, bir mevzuat uyarınca idare adına sörvey yapma hususunda güvenilirlik ve etik prensiplerine sahip olma şartları aranırken diğer mevzuatta yine sörvey yapma yetkisi verilen kuruluş için belirtilen iki şartın aranmayacağı şeklindeki yorumun sörvey yapma ve sertifika düzenleme yetkisinin doğasıyla uyuşmayacağı ve Danıştay Onuncu Dairesinin E:2017/1615 sayılı dosyasında verilen yürütmenin durdurulması kararı ile Gemiler İçin Yetkilendirilmiş Kuruluşlar Yönetmeliği kapsamında sörvey yapma ve sertifika düzenleme yetkisi kaldırılan kuruluşun bir diğer mer'i mevzuat olan Deniz Ticaret Filosunun Geliştirilmesi ve Gemi İnşa Tesislerinin Teşviki Hakkındaki Kanunun Uygulanması Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca Bakanlık adına sörvey yapma ve sertifika düzenleme yetkisi olduğundan söz edilemeyeceği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Daire kararının özeti: Davalı idarenin ve davalı yanında müdahilin temyiz başvuruları üzerine Danıştay Onuncu Dairesince,18/01/2017 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ''Gemiler İçin Yetkilendirilmiş Kuruluşlar Yönetmeliği'' kapsamında davalı idare ile Bureau Veritas Marine & Offshore SAS (BV) arasında imzalanan 10/03/2017 tarihli yetki devri protokolünün iptali istemiyle Danıştay Onuncu Dairesi'nin E:2017/1615 sayılı dosyasında görülen davada verilen yürütmenin durdurulması kararı ile Gemiler İçin Yetkilendirilmiş Kuruluşlar Yönetmeliği kapsamında sörvey yapma ve sertifika düzenleme yetkisi kaldırılan şirketin bir diğer mer'i mevzuat olan Deniz Ticaret Filosunun Geliştirilmesi ve Gemi İnşa Tesislerinin Teşviki Hakkındaki Kanunun Uygulanması Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca Bakanlık adına sörvey yapma ve sertifika düzenleme yetkisi olduğundan söz edilemeyeceği gerekçesiyle tesis edilen işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varıldığı görülmekte ise de Dairemizce iş bu dava dosyası ile birlikte görüşülen E:... sayılı dava dosyasında; "Denizcilik Müsteşarlığı İstanbul Bölge Müdürlüğü tarafından ... tarih ve ... sayılı yazı ile bir şirket tarafından satın alınıp Türk bayrağı çekilecek olan ... adlı geminin satın alım süreci için Bureau Veritas (SA)'nın yetkilendirildiği ancak kuruluşun geminin sac kalınlığına ilişkin yanıltıcı sertifika düzenlemesi nedeniyle adli yargıda tazminat davası açıldığı ve yukarıda aktarıldığı üzere davanın halen devam ettiği ve geminin sac kalınlığına ilişkin yanıltıcı sertifika verilmesi hususunun "gizli ayıp" olarak ve "borcun kötü ifası" şeklinde nitelendirildiği görülmektedir. 18/01/2017 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gemiler İçin Yetkilendirilmiş Kuruluşlar Yönetmeliğinde "yetkilendirilmiş kuruluş tarafından kasıt ile tamamen yanlış veya gerçeğe aykırı belge düzenlenmesi veya bilgi saklandığının tespit edilmesi" durumu yetki iptal sebebi olarak sayılmış ancak yetkisi iptal edilen kuruluşların iptalin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içinde yetki talebinde bulunamayacağı şeklinde bir yaptırım öngörülmüştür. Görüldüğü üzere, Yönetmelik ile kasıt ile tamamen yanlış veya gerçeğe aykırı belge düzenlenmesi halinde bile yeniden yetkilendirilme talebinde bulunulamayacak sürenin (2 yıl) olarak belirlendiği, yetkisi iptal edilen kuruluşun yeniden yetkilendirilemeyeceği yönünde bir düzenlemenin bulunmadığı, ayrıca söz konusu yanıltıcı sertifika verilmesi hususu, yetkilendirilmiş kuruluşun kusurlu bir davranışı olmakla birlikte, olay üzerinden makul süreyi aşacak bir sürenin geçtiği ve bu süreç boyunca yetkilendirilen kuruluşun benzer şekilde hatalı, yanıltıcı veya gerçeğe aykırı sertifika vermesi gibi kusurlu bir davranışın tekrar yaşandığına dair bilgi ve belge de bulunmadığı, yetkilendirilme talebinde bulunan kuruluşlara idare koordinesinde denetim yapmak üzere oluşturulan İnceleme, Tespit ve Denetim Komisyonu tarafından şirketin başvurusunun değerlendirildiği ve karar komisyonunca rapor doğrultusunda başvurunun uygun bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda, geminin sac kalınlığına ilişkin yanıltıcı sertifika verilmesi hususunun bir zarara neden olduğu görülmekle birlikte adli yargı mercii tarafından verilecek hüküm üzerine bu zararın tazmin edilmesi gerektiği, yetkisi iptal edilen kuruluşların yeniden yetkilendirilme talebiyle başvurmasını engelleyen bir düzenlemenin olmadığı, yetkilendirilmiş kuruluşun "borcun kötü ifası" olarak değerlendirilen bir eksiklik nedeniyle Gemiler İçin Yetkilendirilmiş Kuruluşlar Yönetmeliğinde aranan "Etik prensiplerine sahip olmalıdır" şartını sağlamadığından bahsedilemeyeceği anlaşılmıştır. Ayrıca Gemiler İçin Yetkilendirilmiş Kuruluşlar Yönetmeliğinde, yetkilendirilmiş kuruluşun veya yetkilendirilmiş kuruluş adına hareket edenlerin, personelinin, acentelerinin veya diğerlerinin fiillerinden kaynaklanan sorumluluk hallerinde, sorumluluğu doğuran fiillerin mahkeme kararı ile kesinleşmiş olması kaydıyla, sorumluluğun idareye yüklendiği hallerde idarenin tüm zararı yetkilendirilmiş kuruluşa rücu edeceğine yönelik mali sorumlulukla ilgili düzenlemelere yer verildiği ve Yönetmelik gereği idare tarafından yetkilendirilmiş kuruluşun faaliyetlerinin Yönetmelik ve Yetkilendirme Protokolüne uygun olarak yürütülüp yürütülmediğine yönelik, yetkilendirilmiş kuruluşun bölge ofisinin iki yılda en az bir defa, merkez ofisinin ise beş yılda en az bir defa denetleneceği, denetimler sonucunda ise yetkisinin askıya alınması ve iptali yaptırımlarının söz konusu olabileceği görülmektedir. Öte yandan, Yönetmeliğin 10. maddesinde Türk bayraklı gemilerin yetkilendirilmiş kuruluşlar arasında geçişlerine yönelik düzenlemeye yer verildiği, yetkilendirilmiş kuruluş olarak faaliyet göstermek üzere birden çok şirketin Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş olduğu, bu durumda dava konusu protokolle yetkilendirilen müdahil şirket dışındaki yetkilendirilmiş kuruluşlardan hizmet alınmasının önünde bir engel olmadığı da görülmektedir. Bu nedenlerle, davalı idare ile Bureau Veritas Marine & Offshore SAS (BV) arasında imzalanan 10/03/2017 tarihli yetki devri protokolünün iptali talebinin de reddi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır." gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği, bu durumda, yetkilendirilmiş kuruluş ile kabul edilen klas kuruluş tanımı ve tabi olduğu mevzuatın birbirinden farklı olduğu ve 10/03/2017 tarihli yetkilendirme protokolüne karşı açılan davanın da reddedildiği anlaşıldığından, davanın reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline yönelik temyize konu Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir. KARAR_DÜZELTME TALEP_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, Bureau Veritas Marine & Offshore Societe Par Action şirketinin güvenilirlik, bağımsızlık ve tarafsızlık gibi etik prensiplere sahip olmadığı, Sea Wanger isimli geminin satışında kasıtlı olarak satıcı lehine gerçeğe aykırı sertifika düzenlediği, daimi temsilci değişikliğini yasal mevzuat içerisinde bildirmediği, personelsiz olarak çalışmaya devam ettiği, yasal olmayan bir şekilde geçersiz sertifika düzenlemeye devam ettiği, gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği ileri sürülmektedir. KARŞI_TARAFIN_SAVUNMALARI : Davalı idare ve müdahil tarafından karar düzeltme isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY_TETKİK_HÂKİMİ: ... DÜŞÜNCESİ : Karar düzeltme isteminin kabulü ile temyize konu Mahkeme kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: Kararın düzeltilmesi dilekçesinde ileri sürülen nedenler, 2577 sayılı Kanun'un Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi hükmüne uygun bulunduğundan, karar düzeltme isteminin kabulü ile Danıştay Onuncu Dairesi'nin 09/09/2020 tarih ve E:2019/9583, K:2020/2859 sayılı kararı kaldırılarak uyuşmazlık yeniden incelendi: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Dava; davacı tarafından, çoğunluk hissesine sahip olduğu ve şahsi kefaleti bulunan şirket adına yurt dışından ithal edilecek gemi hakkında "Bureau Veritas Societe Anonyme" kuruluşunun yetkisini kötüye kullanarak Türk mevzuatı uyarınca ithal edilemeyecek durumda olan gemiyi ithal ettirip şirketini zarara uğrattığının yargı kararıyla sabit olduğundan bahisle "Bureau Veritas Societe Anonyme" kuruluşunun kabul edilen klas kuruluşları listesinden çıkarılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve E... sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 21/01/1982 tarih ve 17581 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2581 sayılı Deniz Ticaret Filosunun Geliştirilmesi ve Gemi İnşa Tesislerinin Teşviki Hakkında Kanun 'un 1. maddesinde, "Yurt dışında inşa suretiyle veya hazır olarak satın alınan gemilerle, yurt içinde inşa, tadil veya onarılan gemilerde (yüzer havuzlar dahil) ve bu gemilerin donatım ve seyirlerinde kullanılan makine, teçhizat ve demirbaş ile gemi üretim tesislerinin inşa, tadil, tevsi veya onarımlarında kullanılan makine, teçhizat ve demirbaşlar, ilgili mercilerin müsaadesi şartıyla gümrük vergisi ile ithalde alınan diğer vergi ve resimlerden (damga resmi dahil) muaftır." hükmüne yer verilmiştir. 01/10/2003 tarih ve 25246 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan ve dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan Türk Bayraklı Gemilerde Bayrak Devleti Adına Hareket Edecek Kuruluşların Seçimi ve Yetkilendirilmesine Dair Yönetmeliğin (Mülga) Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, Yetkilendirilmiş Kuruluş (YK); "Bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde; İdare adına, İdarenin belirleyeceği konularda, ulusal ve uluslararası kurallar ile yükümlülükler çerçevesinde, sörvey yapma ve sertifika düzenleme konusunda yetkilendirilen kuruluş." olarak tanımlanmıştır. 23/08/2015 tarih ve 29454 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Deniz Ticaret Filosunun Geliştirilmesi ve Gemi İnşa Tesislerinin Teşviki Hakkındaki Kanunun Uygulanması Hakkında Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde ise Kabul edilen klas kuruluşu; "01/10/2003 tarih ve 25246 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Bayraklı Gemilerde Bayrak Devleti Adına Hareket Edecek Kuruluşların Seçimi ve Yetkilendirilmesine Dair Yönetmelik hükümleri çerçevesinde; Bakanlık adına, Bakanlığın belirleyeceği konularda, ulusal ve uluslararası kurallar ile yükümlülükler çerçevesinde sörvey yapma ve sertifika düzenleme konusunda yetkilendirilen ve bunlara ilave olarak uluslararası kriterlere göre bölgesel birlikler tarafından oluşturulan komisyonlarca yetkilendirilen ve/veya kabul edilen ve kabul edildiği ilan edilen kuruluş." olarak tanımlanmıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Aktarılan mevzuatın değerlendirilmesinden, 23/08/2015 tarihli Deniz Ticaret Filosunun Geliştirilmesi ve Gemi İnşa Tesislerinin Teşviki Hakkındaki Kanunun Uygulanması Hakkında Yönetmelik kapsamında, İdare adına, ulusal ve uluslararası kurallar ile yükümlülükler çerçevesinde, sörvey yapma ve sertifika düzenleme konusunda bazı kuruluşların yetkilendirilebileceği; ancak, kabul edilen klas kuruluş olunabilmesi için anılan Yönetmelik uyarınca alınmış yetkilendirmeye ilave olarak bölgesel birlikler tarafından oluşturulan komisyonlarca yetkilendirilen ve/veya kabul edilen ve kabul edildiği ilan edilen kuruluş statüsüne sahip olunması gerektiği anlaşılmaktadır. Dosyanın incelenmesinde; Türkay Denizcilik Şirketi tarafından 1994 yılında '...' adlı geminin finansal kiralama yoluyla satın alındığı, bu satın alma sürecinde geminin sörvey yapılmak üzere Denizcilik Müsteşarlığı İstanbul Bölge Müdürlüğü tarafından ... tarih ve ... sayılı yazı ile Fransa'da kurulu bulunan Bureau Veritas (SA) Şirketinin yetkilendirildiği, bunun neticesinde adı geçen şirketin 14-16/06/1994 tarihleri arasında Lizbon'da yaptığı sörveyler sonucunda gemiyi 27/10/1997 tarihine kadar yüksek klas olarak sertifikalandırdığı, ancak daha sonra ortaya çıkan belgelere göre geminin gerçekte çok kötü durumda olduğu, yüksek klas sertifikası alacak durumda bulunmadığı, %75/80 dolaylarında sac incelmelerinin bulunduğunun ortaya çıkması üzerine gemi için yüksek klas sertifikası veren Bureau Veritas S.A. Şirketine karşı adli yargı merciinde tazminat davası açıldığı, ... Denizcilik İhtisas Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla Bureau Veritas şirketi hakkında, satış anında geminin gerçek durumunu gizlemesi nedeniyle tazminata hükmedildiği, anılan karara karşı yapılan temyiz başvurusu neticesinde Yargıtay ... Hukuk Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla Mahkeme kararının bozulduğu, bozma kararı sonrası ... Denizcilik İhtisas Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla direnme kararı verildiği, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15/06/2011 tarih ve E:2011/11-144, K:2011/406 sayılı kararıyla kararın bozulduğu ayrıca kararın direnme mahiyetinde olmayan kısımlarının temyizen incelenmesi için dosyanın Yargıtay ... Hukuk Dairesine gönderildiği, Yargıtay ... Hukuk Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla yerel mahkeme kararının zarar hesabına yönelik olarak tekrar bozulduğu, bozma kararı sonrası (Denizcilik İhtisas Mahkemesinin Ticaret Mahkemesine dönüştürülmesi nedeniyle) ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile bozma kararına uyularak yapılan yargılama sonucu davanın kısmen kabulüne karar verildiği, bu kararın da Yargıtay ... Hukuk Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile tekrar bozulduğu görülmektedir. Ayrıca, Bureau Veritas (SA) ile 13/01/2005 tarihinde yetki devrine ilişkin protokol imzalandığı, daha sonra idare tarafından bu protokolün 08/08/2015 tarihi itibarıyla sonlandırılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile bu işlemin İngilizce tercümesi olarak ... tarih ve ... sayılı işlemin tesis edildiği, bu işlemlerin iptalleri istemiyle ... Hizmetleri Ltd. Şti. ve Bureau Veritas (SA) tarafından dava açıldığı, ... İdare Mahkemesince ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar ile davanın reddine karar verildiği, kararın Danıştay Onuncu Dairesinin 15/06/2016 tarih ve E:2015/4182, K:2016/3370 sayılı kararı ile onandığı, ancak davacılar tarafından davadan feragat edilmesi nedeniyle anılan onama kararı davacıların karar düzeltme istemlerinin kabulü ile kaldırılarak, davacıların feragatinin karara bağlanmasını teminen mahkeme kararının bozulmasına karar verildiği ve mahkeme tarafından ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar ile feragat nedeniyle dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı yolunda karar verildiği görülmektedir. Belirtilen açıklamalar çerçevesinde, Bureau Veritas Societe Anonyme" kuruluşunun yetkilendirilmiş kuruluş sertifikasının ... tarih ve ... sayılı işlem ile (08/08/2015 tarihi itibarıyla) iptal edildiği dikkate alındığında, dava konusu işlemin tesis edildiği 25/02/2016 tarihinde anılan kuruluşunun kabul edilen klas kuruluşlar listesinde yer alma şartını taşımadığı anlaşıldığından, davacı tarafından söz konusu kuruluşun kabul edilen klas kuruluşları listesinden çıkarılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Öte yandan, Dairemizin bozma kararına gerekçe olan, 18/01/2017 tarih ve 29952 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ''Gemiler İçin Yetkilendirilmiş Kuruluşlar Yönetmeliği''nin ve bu Yönetmelik kapsamında davalı idare ile Bureau Veritas Marine & Offshore SAS (BV) arasında imzalanan 10/03/2017 tarihli yetki devri protokolünün iptali istemiyle açılan davanın reddine yönelik Danıştay Onuncu Dairesinin 09/09/2020 tarih ve E:2017/1615, K:2020/2861 sayılı kararının 10/03/2017 tarihli yetki devri protokolüne ilişkin kısmı, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 17/02/2022 tarih ve E:2021/279, K:2022/493 sayılı kararıyla bozulmuştur. Bu itibarla, dava konusu işlemde hukuka uygunluk, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında ise sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davalı idarenin ve davalı yanında müdahilin temyiz istemlerinin REDDİNE, 2. ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA, 3. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 30/05/2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.