Danıştay Dava Dairesi · E. 2022/1219 · K. 2024/4125

Danıştay 9. Daire Başkanlığı         2022/1219 E.  ,  2024/4125 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DOKUZUNCU DAİRE Esas No : 2022/1219 Karar No : 2024/4125 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... İnşaat Otomotiv San. İç ve Dış Tic. A. Ş. KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Başkanlığı-... VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi .... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, "... İli,... İlçesi,..., 405 Adet Konut, 66 Adet Dükkan ve 1 Adet 24 Derslikli İlköğretim Okulu İnşaatları ile 11 Etap, 439 Konut ve 30 Adet Dükkan İnşaatları Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi"ne ilişkin olarak düzenlenen alt yüklenici sözleşmesi nedeniyle ödenen damga vergisi ve pişmanlık zammının iadesi talebiyle yapılan düzeltme şikayet başvurusunun reddine dair ...tarih ve ... sayılı işlemin iptali ve ödenen tutarın yasal faiziyle iadesi istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dava konusu düzeltme şikayet başvurusuna konu edilen damga vergisinin kanuna uygun olup olmadığının hukuken saptanması, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanunun ilgili hükümlerinin değerlendirilmesi ve yorumlanmasına bağlı olduğundan, ortada 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nda düzenlenen bir vergilendirme hatasının bulunmadığı, bu itibarla, açık olmayan ve hukuki yorum gerektiren durumların düzeltme/şikayete konu edilmesi hukuken mümkün bulunmadığından, davacının şikayet başvurusunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Vergi Mahkemesince, davacı tarafından vergilendirme hatası kapsamında iadesi talep olunan damga vergisi ve pişmanlık zammının ilgili olduğu sözleşmenin, ... İli, ... İlçesi, 8 Etap, 405 Adet Konut, 66 Adet Dükkan ve 1 Adet 24 Derslikli İlköğretim Okulu İnşaatları ile 11 Etap, 439 Adet Konut ve 30 Adet Dükkan İnşaatları Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşine ilişkin Toplu Konut İdaresi Başkanlığı ile ... İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi arasında aktedilen sözleşme olduğu değerlendirilerek hüküm kurulmuş ise de, düzeltme şikayet başvurularının konusu olan sözleşmenin, davacı ile ... İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi arasında, asıl yüklenici şirket tarafından üstlenilen işe ait tüm blokların ince işlerinin davacı tarafından anahtar teslim götürü bedel ile yapılması işi için 03/07/2017 tarihinde düzenlenen alt yüklenici sözleşmesi olduğu ve davacı tarafından iş bu sözleşme nedeniyle 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 371. maddesi gereğince ödenen damga vergisi ve pişmanlık zammının vergilendirme hatası kapsamında iadesi isteminin reddine ilişkin işlemin dava konusu yapıldığının anlaşıldığı, düzeltme şikayet başvurusuna konu alt yüklenici sözleşmesi nedeniyle ödenen damga vergisinin yasaya uygun olup olmadığı ile vergi istisnalarının alt sözleşmelere sirayet edip etmeyeceğinin hukuken saptanması, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkındaki Kanunun ilgili hükümlerinin değerlendirilmesi ve yorumlanmasına bağlı olduğundan, ortada 213 sayılı Vergi Usul Kanununda düzenlenen bir vergilendirme hatası bulunmadığı sonucuna varıldığı, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ve davanın reddi yolundaki Mahkeme kararında sonucu itibarıyla yasal isabetsizlik görülmediği belirtilerek istinaf başvurusunun belirtilen gerekçeyle reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI:Dava konusu yapım işinin 6306 sayılı Kanun kapsamında gerçekleştirildiği ve alt yüklenici sözleşmesinin de anılan Kanun'un 7/9.maddesi uyarınca damga vergisinden istisna olması gerektiği iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY: Davacı şirket tarafından, "... İli,... İlçesi,8 Etap, 405 Adet Konut, 66 Adet Dükkan ve 1 Adet 24 Derslikli İlköğretim Okulu İnşaatları ile 11 Etap, 439 Konut ve 30 Adet Dükkan İnşaatları Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi"ne ilişkin olarak düzenlenen alt yüklenici sözleşmesi nedeniyle ödenen damga vergisi ve pişmanlık zammının iadesi talebiyle yapılan düzeltme şikayet başvurusunun reddine dair ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ve ödenen tutarın yasal faiziyle iadesi istenilmektedir. İLGİLİ MEVZUAT: 488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 1. maddesinde; bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtların damga vergisine tabi olacağı, "bu Kanundaki kağıtlar terimi"nin, yazılıp imzalanmak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgeleri ifade edeceği, 3.maddesinde; damga vergisinin mükellefinin kağıtları imza edenler olduğu, 10. maddesinde; damga vergisinin nispi veya maktu olarak alınacağı, nispi vergide, kağıtların nev'i ve mahiyetlerine göre, bu kağıtlarda yazılı belli paranın, maktu vergide kağıtların mahiyetlerinin esas alınacağı, "belli para terimi"nin, kağıtların ihtiva ettiği veya bunlarda yazılı rakamların hasıl edeceği parayı ifade ettiği, aynı Kanuna ekli (1) sayılı tabloda "Damga Vergisine Tabi Kağıtlar" başlığı altında akitlerle ilgili alt başlıklı bölümün A/1 bendinde; mukavelenamelerin damga vergisine tabi olduğu kurala bağlanmıştır. 16/05/2012 tarihinde yürürlüğe giren 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, bu Kanun'un amacının, afet riski altındaki alanlar ile bu alanlar dışındaki riskli yapıların bulunduğu arsa ve arazilerde, fen ve sanat norm ve standartlarına uygun, sağlıklı ve güvenli yaşama çevrelerini teşkil etmek üzere iyileştirme, tasfiye ve yenilemelere dair usul ve esasları belirlemek olduğu belirtilmiştir. Kanun'un, "dönüşüm gelirleri" başlıklı 7.maddesinin 9.fıkrasında ise, bu Kanun uyarınca yapılacak olan işlem, sözleşme, devir ve tesciller ile uygulamaların, noter harcı, tapu harcı, belediyelerce alınan harçlar, damga vergisi, veraset ve intikal vergisi, döner sermaye ücreti ve diğer ücretlerden; kullandırılan krediler sebebiyle lehe alınacak paraların ise banka ve sigorta muameleleri vergisinden müstesna olacağı belirtilmiştir. 6306 sayılı Kanun'un Uygulama Yönetmeliğinin 16.maddesine 2 Temmuz 2013 tarihinde eklenen 9.fıkra ile, Kanun kapsamında ilgili kurum (uygulama alanında dönüşüm projesi gerçekleştirecek olan Bakanlık,idare,TOKİ) veya gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerince yapılacak olan işlem, sözleşme, devir ve tesciller ile uygulamaların, noter harcı, tapu harcı, belediyelerce alınan harçlar, damga vergisi, veraset ve intikal vergisi, döner sermaye ücreti ve diğer ücretlerden muaf olacağı belirtilmiştir.Yine, ilgili maddede alınmaması gereken harç ve vergiler arasında damga vergisi,tapu ve kadastro harçları ve noter harçları da sayılmıştır. Yönetmeliğin 16.maddesinin 9.fıkrasına 25 Temmuz 2014 tarihinde eklenen (ç) bendi ile ilgili kurum (uygulama alanında dönüşüm projesi gerçekleştirecek olan Bakanlık,idare ve TOKİ) ile uygulama alanındaki yapıları malik olarak kullanan gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerince yapılan uygulama alanındaki yapıların dönüşüme tabi tutulmadan önce ilk satışı, devri ve tescili işlemleri ile Kanun kapsamında yapılacak uygulamalar neticesinde meydana gelen yeni yapıların ilk satışı, devri ve tescili işlemlerine vergi, harç ve ücret muafiyetinin uygulanacağı kuralı getirilmiş, bu işlem ve uygulamalar ile uygulama alanındaki yapılarla ilgili olarak; noterler, tapu ve kadastro müdürlükleri, belediyeler ve diğer kurum ve kuruluşlar nezdinde Kanun uyarınca yapılan diğer işlemler hakkında belirtilen vergi, harç ve ücret muafiyetlerinin uygulanacağı ifade edilmiştir. 6306 sayılı Kanun'un vergi ve harç istisnası ile ilgili 7.maddenin 9.fıkrasında 7153 sayılı Kanunla yapılan ve 10/12/2018 tarihinden itibaren geçerli olan değişiklikle; “Bu Kanun uyarınca yapılacak olan ve Bakanlık, TOKİ, İller Bankası Anonim Şirketi, İdare ve dönüşüme konu yapıların inşası işini yüklenen müteahhit ile malik ve en az bir yıldır kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak riskli yapıyı kullanan gerçek kişiler veya özel hukuk tüzel kişilerinden birinin taraf olduğu; a) Bu Kanun kapsamındaki taşınmazların dönüşüme (“yapıların dönüşüme” ibaresi 04/07/2019 tarihli ve 7181 sayılı Kanunla “taşınmazların dönüşüme” şeklinde değiştirilmiş) tabi tutulmadan önce ilk satışı, devri, tescili ve ipotek tesis edilmesi işlemleri ile bu Kanun kapsamında yapılacak uygulamalar neticesinde meydana gelen yeni yapıların malik, işi yüklenen müteahhit ve en az bir yıldır kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak riskli yapıyı kullanan gerçek kişiler veya özel hukuk tüzel kişilerine ilk satışı, devri, tescili ve ipotek tesis edilmesi işlemleri, b) Bu Kanun kapsamındaki bir yapıdan dolayı, bu Kanun kapsamındaki parsellerde veya alanlarda veya söz konusu parsel ve alanların dışındaki parsellerde yeni bir yapı yapılması ya da mevcut bir yapının satın alınması veya ipotek tesis edilmesi işlemleri, c) Kanun kapsamında yapılacak uygulamalar neticesinde meydana gelen yeni yapıların işi yüklenen müteahhit, Bakanlık, TOKİ, İller Bankası Anonim Şirketi, İdare ve bunların iştirakleri tarafından gerçekleştirilecek ilk satışı, devri, tescili ve ipotek tesis edilmesi işlemleri ile bu bentlerde belirtilen yapıların dönüşümüne ilişkin olarak Kanun uyarınca yapılacak diğer işlemler noter harcı, tapu harcı, belediyelerce alınan ücret ve harçlardan, veraset ve intikal vergisi, döner sermaye ücreti ve diğer ücretlerden, bu işlemler nedeniyle düzenlenecek kâğıtlar, resmî dairelerin mal ve hizmet alımlarına ilişkin ödemeler sebebiyle düzenlenen kâğıtlar da dahil olmak üzere damga vergisinden, bu Kanun kapsamındaki yapıların maliklerine ve malik olmasalar bile bu yapılarda kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak en az bir yıldır ikamet ettiği veya bunlarda işyeri bulunduğu tespit edilenlere bu amaçlarla kullandırılan krediler dolayısıyla lehe alınacak paralar, banka ve sigorta muameleleri vergisinden istisnadır. Bu Kanun kapsamındaki iş, işlem ve uygulamalar, Bakanlık, TOKİ, İller Bankası Anonim Şirketi ve İdarenin, sermayesinin yarısından fazlasına sahip oldukları şirketleri tarafından yürütülüyor ise, bu şirketlerce yapılan iş, işlem ve uygulamalarda da bu fıkrada belirtilen vergi, harç ve ücret muafiyetleri uygulanır.” hükmü getirilmiştir. Diğer yandan, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 116. maddesinde; vergiye ilişkin hesaplarda veya vergilendirmede yapılan hatalar yüzünden haksız yere fazla veya eksik vergi istenmesi veya alınmasının vergi hatası olduğu belirtilmiş, vergilendirme hatalarını düzenleyen 118/3. maddesinde ise; açık olarak vergi mevzuuna girmeyen veya vergiden müstesna bulunan gelir, servet, madde, kıymet, evrak ve işlemler üzerinden vergi istenmesi veya alınmasının mevzuda hata olduğu belirtilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, 6306 sayılı Kanunun amacının afet riski altındaki alanlar ile bu alanlar dışındaki riskli yapıların bulunduğu arsa ve arazilerde sağlıklı ve güvenli yaşama çevreleri oluşturmak olduğu, Kanun kapsamında yapılacak olan işlem, sözleşme, devir ve tescillerle ilgili de vergi ve harç istisnası getirildiği görülmektedir.Bu kapsamda, vergi ve harç istisnasına ilişkin düzenlemenin amacının riskli yapıların yıkılarak yerine standartlara uygun yeni binaların yapılmasını teşvik etmek, mükelleflere bir takım vergisel kolaylıklar sağlayarak motivasyon oluşturmak ve dönüşüm sürecini hızlandırmak olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. Dosyanın incelenmesinden; Toplu Konut İdaresi Başkanlığı ile ... İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi arasında "... İli,... İlçesi,8 Etap, 405 Adet Konut, 66 Adet Dükkan ve 1 Adet 24 Derslikli İlköğretim Okulu İnşaatları ile 11 Etap, 439 Konut ve 30 Adet Dükkan İnşaatları Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi"ne ilişkin sözleşme imzalandığı, daha sonra söz konusu yapım işiyle ilgili davacı şirketle ... İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi arasında alt yüklenici sözleşmesi düzenlendiği, akabinde davacı tarafından, bu sözleşme nedeniyle ödenen damga vergisi ve pişmanlık zammının iadesi talebiyle düzeltme şikayet başvurusunda bulunulduğu ve reddi üzerine de bu ret işleminin iptali ve ödenen tutarın yasal faiziyle iadesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı, dava konusu yapım işine ilişkin idari şartnamenin 47.maddesinde inşaatın yapılacağı alanın ...1 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında "riskli alan" ilan edildiğinin belirtildiği görülmüştür. Olayda, dava konusu yapım işinin 6306 sayılı Kanun kapsamında kentsel dönüşümün en önemli uygulama alanlarından olan afet riski altındaki alanlarla, riskli yapıların dönüşüm sürecine hizmet ettiği tartışmasızdır. 6306 sayılı Kanun'un 1.maddesinde tanımlanan amacı ile Kanun kapsamında yer alan uygulamalara ilişkin vergi ve harç istisnasına ilişkin yasal düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde; riskli alandaki inşaat işini yürütmekte olan müteahhidin sözleşme ile yüklendiği işi bir başka müteahhide devretmesine ilişkin dava konusu sözleşmeye damga vergisi istisnası uygulanması gerektiği, vergiden istisna olan işlemlerden vergi alınmasının ise mevzuda hata olduğu ve dava konusu sözleşmenin istisna kapsamında değerlendirilmesiyle de olayda vergi hatası bulunduğunun kabulü gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır. Bu durumda, 6306 sayılı Kanun kapsamında "riskli alan" ilan edilmiş alandaki yüklenilen inşaat işinin devrine ilişkin olarak düzenlenen alt yüklenici sözleşmesinin damga vergisinden istisna olduğu ve vergiden istisna olan işlemlerden vergi alınması mevzuda hata olarak değerlendirildiğinden olayda, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu kapsamında kabul edilebilecek vergi hatası bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine ilişkin Vergi Mahkemesi kararına yönelik davacının istinaf başvurusunu gerekçeli reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uygunluk bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; Davacının temyiz isteminin kabulüne, ... Bölge İdare Mahkemesi .... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 18/09/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.