Danıştay Dava Dairesi · E. 2022/1550 · K. 2024/4632

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2022/1550 E.  ,  2024/4632 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2022/1550 Karar No:2024/4632 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1-... Sigorta Fonu VEKİLİ : Av. ... 2- ... Valiliği İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı adına kayıtlı olan ve Bartın ili, Merkez ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... parsellerde bulunan taşınmazların satış işlemlerinin muvazaalı olarak gerçekleştirildiğinden bahisle söz konusu satış işlemlerinin geçersiz sayılmasına ve anılan taşınmazların önceki maliki olan ... Gıda Petrol Ürünleri Hayvancılık Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi adına tesciline yönelik... tarih ve ...sayılı Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu İştirakler ve Gayrimenkuller Daire Başkanlığı işlemine istinaden söz konusu taşınmazların anılan şirket adına tescil edildiğinin davacıya bildirimine ilişkin ... tarih ve ... yevmiye numaralı Bartın Tapu Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu edilen taşınmazların FETÖ/PDY terör örgütü kapsamında örgüte yardım eden şirket tarafından davacıya satışının yapıldığı, satış yapan kişinin de davacının damadı olduğu ve damadı hakkında da terör örgütüne üyelik kapsamında ceza soruşturmasının bulunduğu, taşınmalarda 667 sayılı KHK ile kapatılan ... Derneğinin faaliyet gösterdiği, davacının bu derneğin faaliyetini sürdürdüğü taşınmazın tahliyesi hususunda talepte bulunmadığı, aralarında kira sözleşmesi dahi bulunmadığı, yine dosya içerisinde mevcut eksper raporları incelendiğinde satım tarihi itibarıyla 155.000,00-TL değeri bulunan ... numaralı parseldeki mevcut taşınmazın 55.000,00-TL; 1.140.000,00-TL değer takdiri yapılan ... parseldeki mevcut taşınmazın ise 380.000,00-TL'ye satıldığı, her iki taşınmazın kıymet takdiri ile satış bedeline bakıldığında üçte birine satışının yapıldığı, satış yapan şirket temsilcisi ile davacının akraba (damat/kayınbaba) olduğu, davacı hakkında silahlı terör örgütüne üye olmamakla birlikte örgüte bilerek ve isteyerek yardım etme suçuna dair yapılan ceza kovuşturması neticesinde ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davacıya 2 yıl 6 ay hapis cezası verildiği, dava konusu taşınmazların açıkça satış iradesi olmaksızın salt FETÖ/PDY terör örgütüne mali destek sağlamak, mal kaçırmak amacına yönelik olarak muvazaalı bir biçimde devredildiği, gerek akrabalık ilişkileri, gerek piyasa değerinin çok altında satış bedeli gösterilmesi, gerekse kullanan sözde kiracının kapatılan dernek olması ve kira bedeli ya da sözleşmesi dahi olmaması birlikte değerlendirildiğinde, yapılan işlemlerde satış iradesinin olmadığı, kamu yararına aykırı olarak örgütün faydası ve menfaatine mal kaçırma ve örgüte destek olma gayesi ile işlemlerin satış gibi gösterildiği, bu bağlamda muvazaalı satış işlemlerinin geçersizliğine ve taşınmazların kayyım atanan söz konusu şirket adına tesciline dair dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, taşınmazların bedelinin ödenerek satın alındığı, herhangi bir muvazaalı işlemin bulunmadığı, dayanak alınan OHAL KHK'ların satın alma işleminden sonra çıkarıldığı, yasal düzenlemelerin geçmişe işletilmesinin hukuki güvenlik ilkesine aykırılık teşkil ettiği, ceza yargılamasında kesinleşmiş bir mahkumiyetinin bulunmadığı, Mahkeme kararı olmadan Fon kararıyla tapu işlemi yapılamayacağı, anılan işlemler nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından, yapılan satışların muvazaalı olduğu, mülkiyet hakkının ihlal edilmediği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. Diğer davalı ... Valiliği tarafından savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : ESAS YÖNÜNDEN: MADDİ OLAY: FETÖ/PDY terör örgütüyle ilgili yürütülen soruşturma kapsamında dava dışı ... Gıda Petrol Ürünleri Hayvancılık Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin FETÖ terör örgütü ile irtibatlı olduğu gerekçesiyle anılan şirkete ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve ... D.İş kararıyla kayyım atanmasına karar verilmiş, ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve ...D.İş sayılı kararıyla kayyımların yetkileri 694 sayılı KHK’nın 19. maddesinin 1. fıkrası uyarınca Fona devredilmiştir. Söz konusu şirket tarafından Bartın ili, Merkez ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... parsellerde bulunan taşınmazlar 01/06/2016 tarihinde davacıya devredilmiş, belirtilen devir işlemlerinin muvazaalı olduğundan bahisle Fon Kurulunun... tarih ve...sayılı kararıyla söz konusu devir işlemlerinin geçersiz sayılmasına ve gerekli işlemlerin İştirakler ve Gayrimenkuller Daire Başkanlığınca yürütülmesine karar verilmiş, anılan Fon Kurulu kararı gereğince taşınmazın satış/devir öncesi haline getirilerek ... Gıda Petrol Ürünleri Hayvancılık Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi adına tesciline ilişkin ... tarih ve ...sayılı Tasarruf Mevduat Sigorta Fonu İştirakler ve Gayrimenkul Daire Başkanlığı işlemi Bartın Tapu Müdürlüğüne bildirilmiş, bu bildirime istinaden Bartın Tapu Müdürlüğü tarafından anılan taşınmaların söz konusu şirket üzerine tescilinin yapıldığı hususu... tarih ve ... yevmiye numaralı işlemle davacıya bildirilmiştir. Bunun üzerine ... tarih ve ... yevmiye numaralı Bartın Tapu Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: Temel hak ve hürriyetler arasında yer alan "mülkiyet hakkı" Anayasa'nın 35. maddesinde düzenlenmiş olup, ilgili maddede herkesin, mülkiyet ve miras haklarına sahip olduğu, bu hakların ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabileceği, mülkiyet hakkının kullanılmasının toplum yararına aykırı olamayacağı belirtilmiştir. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 1 numaralı Ek Protokolünün "Mülkiyetin korunması" başlığını taşıyan 1. maddesinde, "Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Herhangi bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir. Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez." kuralı yer almıştır. Türk Medeni Kanunu'nun 705. maddesinde, "Taşınmaz mülkiyetinin kazanılması, tescille olur. Miras, mahkeme kararı, cebrî icra, işgal, kamulaştırma hâlleri ile kanunda öngörülen diğer hâllerde, mülkiyet tescilden önce kazanılır. Ancak, bu hâllerde malikin tasarruf işlemleri yapabilmesi, mülkiyetin tapu kütüğüne tescil edilmiş olmasına bağlıdır." 1025. maddesinde, "Bir aynî hak yolsuz olarak tescil edilmiş veya bir tescil yolsuz olarak terkin olunmuş ya da değiştirilmiş ise, bu yüzden aynî hakkı zedelenen kimse tapu sicilinin düzeltilmesini dava edebilir. İyiniyetli üçüncü kişilerin bu tescile dayanarak kazandıkları aynî haklar ve her türlü tazminat istemi saklıdır." kuralına yer verilmiştir. 6758 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 19. maddesinin birinci fıkrasında, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce terör örgütlerine aidiyeti, iltisakı veya irtibatı nedeniyle 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 133'üncü maddesi uyarınca kayyım atanmasına karar verilen şirketlerde görev yapan kayyımların yetkilerinin, hakim veya mahkeme tarafından Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna devredileceği ve devirle birlikte kayyımların görevlerinin sona ereceği; 20. maddesinde ise, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ile temettü hariç ortaklık hakları ile yönetim ve denetimi Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından devralınan şirketler ve bunların varlıkları ile ilgili olarak Fona verilen yetkilerin, bu Kanun Hükmünde Kararname ile Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna verilen kayyımlık görevi ile satış veya tasfiye işlemlerinde, bu şirketlerin yahut bunların sahiplerinin Fona borçlu olup olmadığına ve varlıkları üzerinde Fon haczi bulunup bulunmadığına bakılmaksızın kıyasen uygulanacağı kurala bağlanmıştır. 6758 sayılı Kanun'un 20. maddesinin atıfta bulunduğu 5411 sayılı Kanun'un 134. maddesinde, "... Bu Kanunun 71'inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi hükmü uyarınca faaliyet izni kaldırılan veya Fona devredilen bankanın hâkim ortakları, yönetim kurulu üyeleri, denetim kurulu üyeleri, genel müdür, genel müdür yardımcıları ve bunların eş ve çocukları ile evlatlıklarının, bunların diğer kan ve kayın hısımlarının ve imzaya yetkili banka mensuplarının kendi aralarında veya üçüncü kişilerle yaptıkları taşınır ve taşınmaz rehni, ipotek, üst hakkı, intifa hakkı ve oturma hakkı gibi her türlü sınırlı aynî hak tesisine ilişkin sözleşmeler mahsus siciline veya defterine kayıt ya da şerh edilmiş olsun veya olmasın her türlü şahsi haklar ve/veya zilyetliğin devrine dair sözleşmeler dâhil her türlü tasarrufları ile kara, hava ve deniz taşıtları gibi taşınır ve yalı, villa, ada, site, tüm eklentileri ile çiftlik gibi taşınmazlarla ilgili adi ve hasılat kira sözleşmeleri, taşınır veya taşınmaz mal, finansal kiralama sözleşmeleri, uydu ve kablolu yayın kanalı kullanma hakkı, televizyon kanalı ile gazetelerin yayım hakkı, marka ve lisansı devir ve kullanma hakkı veren sözleşmeleri, idare ve hizmet vekâleti ile Avrupa Birliği standartları üzerinde prim ödemek suretiyle yapılan hayat, bireysel emeklilik, ihtiyarlık ve sağlık sigorta sözleşmeleri ve limitli veya limitsiz kredi kartı ile ATM kartı sözleşmeleri ile münferit veya karşılıklı verilen banka teminat mektupları, kabul kredileri ve avaller ile her türlü hisse devir sözleşmeleri Fon Kurulunun kararıyla geçersiz sayılır. Bu sözleşmelerin geçersizliğinden dolayı karşı tarafça açılacak tazminat davalarında sözleşmede muvazaa bulunmadığını ve sözleşmeyle ödenen bedelin muvazaalı olmayan rayiç bedel olduğunu ispat yükü davacıya aittir." kuralı yer almaktadır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Dosyanın incelenmesinden, Fonun kayyım olarak atandığı ... Gıda Petrol Ürünleri Hayvancılık Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'ye ait davaya konu taşınmazların, kayyımlık kararının alındığı dönemden önce davacıya devredildiği, Fon Kurulunun ... tarih ve... sayılı kararıyla, anılan taşınmazların devir işleminin mal kaçırmak amacıyla muvazaalı olarak yapıldığı gerekçesiyle 6758 sayılı Kanun'un 20. maddesinin atıfta bulunduğu 5411 sayılı Kanun'un 134. maddesi uyarınca söz konusu devir işleminin geçersiz sayılmasına karar verildiği, anılan Fon Kurulu kararı gereğince taşınmazın satış/devir öncesi haline getirilerek söz konusu şirket adına tesciline ilişkin ... tarih ve ... sayılı Tasarruf Mevduat Sigorta Fonu İştirakler ve Gayrimenkul Daire Başkanlığı işleminin Bartın Tapu Müdürlüğüne bildirildiği, bu bildirim uyarınca Bartın Tapu Müdürlüğü tarafından anılan taşınmaların söz konusu şirket üzerine tescilinin yapıldığı hususunun ... tarih ve ... yevmiye numaralı işlemle davacıya bildirilmesi üzerine, bahse konu işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Aktarılan mevzuat hükümleri dikkate alındığında, mülkiyet hakkının Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile teminat kapsamına alınarak keyfi müdahalelerden korunmak istendiği açıktır. Üçüncü kişiler yani devlet, idare, kamu kuruluşları, gerçek ve tüzel kişiler mülkiyet hakkına haksız olarak el koymaktan, bu hakkın kullanılmasını engellemekten kaçınmak zorundadır. Anayasa'da mülkiyet hakkının ancak kamu yararı amacıyla ve kanunla sınırlanabileceği öngörülmüş olup, davalı idarelerden Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından alınan Fon Kurulu kararıyla dava konusu taşınmazların satış işleminin geçersiz sayılarak tekrar eski malik olan ... Gıda Petrol Ürünleri Hayvancılık Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. adına tescil edilmesine ilişkin işleminin dayanağı olarak gösterdiği 5411 sayılı Kanun'un 134. maddesinde mülkiyete ilişkin tescilin tapudan terkin edilebileceğine dair açık bir hüküm bulunmamaktadır. Medeni Kanun'a göre taşınmaz mülkiyeti kural olarak tescil ile kazanılır. Bağlayıcı olmayan bir hukuki işleme dayanan veya hukuki sebepten yoksun bulunan yolsuz tescil ise ancak bu yüzden ayni hakkı zedelenen kimsenin tapu sicilinin düzeltilmesi için açacağı dava sonucundaki Mahkeme hükmünün kesinleşmesi ile tapudan terkin edilebilir. Bu durumda, davalı Fon tarafından, muvazaalı olduğu iddia edilen satış işleminden dolayı Medeni Kanun hükümleri doğrultusunda adli yargıda tapu iptali ve tescili davası açılabileceği açık olup, 6758 sayılı Kanun'un 20. maddesinin atfıyla 5411 sayılı Kanun'un 134. maddesi uyarınca dava konusu taşınmazlarla ilgili tapu kaydının terkininin yapılması mümkün olmadığından, Fonun ... tarih ve ...sayılı yazısına istinaden tesis edilen dava konusu...tarih ve ... yevmiye numaralı Bartın Tapu Müdürlüğü işleminde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin kabulüne; 2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 08/11/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.