Danıştay Onuncu Dairesi · E. 2022/2469 · K. 2024/2583

DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU         2022/2469 E.  ,  2024/2583 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas No : 2022/2469 Karar No : 2024/2583 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1-... VEKİLİ: Huk. Müş. ... 2-... Bakanlığı VEKİLİ: Av. ... İSTEMİN KONUSU : Danıştay Onuncu Dairesinin 09/12/2021 tarih ve E:2016/530, K:2021/6115 sayılı kararının davanın esastan reddi ile karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: 10/07/2015 tarih ve 29412 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Şehir İçi Raylı Ulaşım Sistemleri, Metrolar ve Bunlarla İlgili Tesislerin Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca Üstlenilmesi, Devralınması ve Tamamlanmasını Müteakip Devri ile İlgili Şartların Belirlenmesine İlişkin Kararda Değişiklik Yapılması Hakkında 15/06/2015 tarih ve 2015/7759 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının iptali istenilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Onuncu Dairesinin 09/12/2021 tarih ve E:2016/530, K:2021/6115 sayılı kararıyla; Davalı idarelerin usule ilişkin itirazlarının yerinde görülmediği, (Mülga) 3348 sayılı Ulaştırma Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 9. ve geçici 7. maddeleri ile 655 sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 15. ve geçici 5. maddelerine atıfta bulunularak, Kararın 1. maddesi yönünden; Dava konusu kural ile, 2010/1115 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 2. maddesinin 1. fıkrasına "proje maliyet bedeli" tanımı eklenerek, bahse konu kavramın projenin mülkiyet devrine kadar proje için merkezi yönetim bütçesinden yapılan harcamaların toplam tutarı olarak tanımlandığı, projeye yönelik bütün harcamalar dikkate alınmak suretiyle yapılan "proje maliyet bedeli" tanımında, dayanağı mevzuatın lafzına, amacına ve hukuka aykırılık bulunmadığı, Kararın 2. maddesi yönünden; Dava konusu kural ile, 2010/1115 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 8. maddesinin 2. fıkrasında yer alan “proje maliyetlerinin” ibaresinin “proje maliyet bedelinin” şeklinde değiştirildiği ve aynı maddeye 4. ve 5. fıkraların eklendiği, Söz konusu düzenlemeler ile, brüt gelir kavramına açıklık getirilerek brüt gelirlerin, devredilen her bir metro ve şehir içi raylı ulaşım sistemine ait istasyonlarda bulunan validatörlerce sayılan yolcu sayısından (ilgili mevzuatı uyarınca ücretsiz geçiş hakkı tanınanlar hariç) elde edilen gelirleri ve devredilen her bir metro ve şehir içi raylı ulaşım sistemi kapsamında oluşacak reklam, ilan, ticari kiralama ve benzeri faaliyetleri yoluyla sağlanan diğer gelirler dahil tüm brüt gelirleri ifade edeceğinin belirtildiği, mülkiyet devri yapılmadan projenin işletmeye engel teşkil etmeyecek durumda devrinin yapılarak işletmeye alınması ve projeden gelir elde edilmeye başlanması durumunda da 8. maddenin 2. fıkrasının uygulanacağı, dolayısıyla mülkiyet devredilmeksizin salt işletmenin devredilmesi halinde de elde edilecek brüt gelirlerden Hazineye % 15 pay aktarılacağı kuralının getirildiği, Ancak, 01/05/2019 tarih ve 30761 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Şehir İçi Raylı Ulaşım Sistemleri, Metrolar ve Bunlarla İlgili Tesislerin Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca Üstlenilmesi, Devralınması ve Tamamlanmasını Müteakip Devri ile İlgili Şartların Belirlenmesine İlişkin Kararda Değişiklik Yapılması Hakkında Karar ile, 10/07/2015 tarih ve 2015/7759 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 8. maddesinin yeniden düzenlendiği, bu durumda yürürlükten kaldırılan dava konusu düzenlemelerin esasının incelenmesine hukuki olanak bulunmadığı, Kararın 3. maddesi yönünden; Dava konusu kural ile, 2010/1115 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'na eklenen geçici 1. maddenin, İstanbul Büyükşehir Belediyesine ait projelere yönelik bir kural olduğu, davacının bu madde yönünden dava açma ehliyetinin bulunmadığından, düzenlemenin esasının incelenmesine hukuken olanak bulunmadığı, 2010/1115 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına eklenen geçici 2. madde ile, Karar'ın 9. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi kapsamındaki Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığına ait projelerden Bakanlıkça mülkiyet devri olmaksızın işletmesi devredilenlerin, devir tarihinden dava konusu geçici maddenin yürürlüğe girdiği 10/07/2015 tarihine kadar elde edilen brüt proje gelirlerinin %15’inin geçici maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 30 iş günü içinde Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından Hazine Müsteşarlığının ilgili hesabına defaten aktarılacağının düzenlendiği, 18/01/2019 tarih ve 30659 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7161 sayılı Kanun'un 67. maddesi ile 655 sayılı KHK'nın 15. maddesinin ikinci fıkrasında yapılan değişikliklerle, proje maliyet bedelinin brüt proje gelirlerinin %15’inin, Hazine Müsteşarlığı hesaplarına ödenmesi uygulamasından vazgeçilerek, anılan bedellerin ilgili belediyenin genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamı üzerinden ayrılacak paylardan kesinti yapılmak suretiyle tahsilinin öngörüldüğü, 7161 sayılı Kanun'un 68. maddesi ile 655 sayılı KHK'ya eklenen geçici 10. madde ile de, yeni tahsilat usulünün anılan maddenin yayımı tarihi itibarıyla hâlihazırda işletmesi devredilmiş olan projelerin bu maddenin yayımı tarihinden önce hesaplanan yönteme göre ödenmeyen bakiye tutarlarını da kapsayacağının hüküm altına alındığı, Bahse konu yasal değişiklikler ile, geçici 2. maddenin zımnen ilga edildiği ve uygulanma imkanı kalmadığından, bu madde yönünden uyuşmazlığın esasının incelenmesine hukuken olanak bulunmadığı gerekçesiyle, 15/06/2015 tarih ve 2015/7759 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 1. maddesi yönünden davanın reddine, Karar'ın 3. maddesiyle 2010/1115 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'na eklenen geçici 1. madde yönünden davanın ehliyet yönünden reddine, Karar'ın 2. maddesi ve 3. maddesiyle 2010/1115 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'na eklenen geçici 2. madde yönünden ise dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, AŞTİ-Ümitköy, Batıkent-Sincan ve Tandoğan-Keçiören arası metro hatlarının bir kısmının yapımının idarelerince sağlandığı, ancak finansman sıkıntısı yaşanması üzerine 2010/1115 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca anılan projelerin Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından devralındığı, bu süreçte idareleri ile Bakanlık arasında sözleşmeler yapıldığı, projelerden ikisinin işletmesinin idarelerine devredildiği, dava konusu Bakanlar Kurulu Kararı ile aleyhe değişiklikler yapılarak mevcut sözleşmelere müdahale edildiği, dava konusu düzenlemelerin geçiş hükmü içermemesi nedeniyle, idarelerinin kazanılmış haklarını ihlal ettiği, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davalı idareler tarafından, Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü, kısmen reddi gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığınca yapımına başlanan ve bir kısmı tamamlanan Ankara metroları, 25/10/2010 tarih ve 2010/1115 sayılı ''Şehir İçi Raylı Ulaşım Sistemleri Metrolar ve Bunlarla İlgili Tesislerin Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca Devralınması ve Tamamlanmasını Müteakip Devri ile İlgili Şartların Belirlenmesine İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı''nın (BKK) 9. maddesiyle verilen yetkiye istinaden Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı ile davacı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı EGO Genel Müdürlüğü arasında imzalanan 25/04/2011 tarihli protokoller ile adı geçen Bakanlığa devredilmiştir. Anılan Bakanlar Kurulu Kararında, 10/07/2015 tarih ve 29412 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Şehir İçi Raylı Ulaşım Sistemleri, Metrolar ve Bunlarla İlgili Tesislerin Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca Üstlenilmesi, Devralınması ve Tamamlanmasını Müteakip Devri ile İlgili Şartların Belirlenmesine İlişkin Kararda Değişiklik Yapılması Hakkında 15/06/2015 tarih ve 2015/7759 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile değişiklik yapılmıştır. Bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT : Mülga 09/04/1987 tarih ve 3348 sayılı Ulaştırma Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 9. maddesinin (a) bendinde, "Devletçe yaptırılacak demiryolları, limanlar, barınaklar ve bunlarla ilgili teçhizat ve tesislerin, kıyı koruma yapıları, kıyı yapı ve tesislerinin ve hava meydanlarının ve bunlarla ilgili tesislerin alakalı kuruluşlarla işbirliği yaparak plan ve programlarını hazırlamak, gerçekleştirilmesi için gerekli tedbirleri almak ve imkanları sağlamak, araştırma, etüt- istikşaf, proje, keşif, şartname ve inşaatları ile bakım ve onarımlarını yapmak veya yaptırmak, yapımı tamamlananları ilgili kuruluşlara devretmek, yapılmış olanların bakımı ve onarımlarının organizasyonu için esaslar hazırlamak"; (b) bendinde, "Kamu kurum ve kuruluşları, belediyeler, özel idareler, hakikî ve hükmî şahıslarca yaptırılacak (a) bendinde yazılı işler ile teleferik, finiküler, şehiriçi raylı ulaşım sistemleri, metro ve demiryollar, limanlar, hava meydanlarıyla ilgili tünel gibi tesislerin proje ve şartnamelerini incelemek ve onamak, şehiriçi raylı ulaşım sistemlerinin ülke ihtiyaçlarına uygun standartlaştırılması ve bakım üniteleri ile ilgili düzenleyici tedbirlerin alınmasını sağlamak"; (c) bendinde, "Yukarıda (a) ve (b) bentlerinde belirlenen işlerden her türlü kamu kurum ve kuruluşları, belediyeler, özel idareler, tüzel ve gerçek kişilerce yaptırılacak olanların proje ve şartnamelerini inceleyip tasdik etmek" Demiryollar, Limanlar ve Hava Meydanları İnşaatı Genel Müdürlüğünün görevleri arasında sayılmış; geçici 7. maddesinde de, "Büyükşehir belediyelerinin bu Kanunun yürürlük tarihi itibarıyla yapımı devam etmekte olan şehir içi raylı ulaşım sistemleri ve metro projeleri, Bakanlıkça devralınabilir. Devir alım ve yapımı tamamlanmış olanlarının devir işlemleri, bu Kanunun 9 uncu maddesinin (a) bendinde belirtilen koşullar dikkate alınmak suretiyle ve (e) bendinde belirtilen hükümler çerçevesinde düzenlenecek protokoller ile gerçekleştirilir." hükümleri yer almaktadır. Yukarıda aktarılan Kanun hükümlerine istinaden kabul edilen 25/10/2010 tarih ve 2010/1115 sayılı Şehir İçi Raylı Ulaşım Sistemleri Metrolar ve Bunlarla İlgili Tesislerin Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca Devralınması ve Tamamlanmasını Müteakip Devri ile İlgili Şartların Belirlenmesine İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı'nın 4. maddesinde, devir alma işleminin belediyeler ile Bakanlık arasında düzenlenecek protokollerle gerçekleştirileceği kurala bağlanmış; 8. maddesinde, ''(1) Projenin Bakanlıkça yapımının tamamlanmasından sonra, Bakanlığın bağlı, ilgili veya ilişkili kuruluşları dışında bir kuruluşa mülkiyetin devri maliyet bedeli üzerinden gerçekleştirilir. Devir işlemi Hazine Müsteşarlığının uygun görüşü alınarak düzenlenecek protokol ile yapılır. (2) Devralan kuruluş, merkezi yönetim bütçesinden karşılanan proje maliyetlerinin ifa edildiği tarihe kadar, tüm brüt gelirlerini Hazine Müsteşarlığınca belirlenen banka hesabına aktarır. Hazine Müsteşarlığı ve belediyelerle birlikte belirlenecek periyotlarda bu hasılatın % 15’i Hazine Müsteşarlığının hesaplarına aktarılır. Kalan miktar devralan kuruluş hesaplarına intikal ettirilir. (3) Devralan kuruluşun belediye bağlı idaresi, belediye bağlı idaresinin ve/veya belediyenin sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip olduğu şirket olması halinde ve herhangi bir sebeple faaliyetlerinin sonlandırılması halinde, bu Karar kapsamında ilgili kuruluş tarafından yerine getirilmesi gereken tüm yükümlülükler ilgili belediye tarafından üstlenilmiş sayılır. Bu husus Bakanlık ile belediyeler arasında yapılan protokollerde de ayrıca belirtilir.'' hükmü yer almış; 9. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde de, davalı Bakanlıkça projeleri devralınmasına izin verilen belediye ve projeler arasında, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığına ait 3 metro projesi sayılmıştır. Söz konusu Karar'a istinaden Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı ile davacı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı EGO Genel Müdürlüğü arasında imzalanan 25/04/2011 tarihli protokollerle Bakanlar Kurulu Kararında sayılan 3 adet metro projesi Bakanlığa devredilmiştir. Bu arada Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının kuruluş ve görevlerine ilişkin mevzuatta değişiklik yapılmış ve 3348 sayılı Kanun, 29/06/2011 tarih ve 655 sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile yürürlükten kaldırılmıştır. Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle, 655 sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (KHK) 15. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, ''Bakanlar Kurulunca yapımının üstlenilmesine karar verilen metro ve şehir içi raylı ulaşım sistemleri ve bunlarla ilgili tesislerin ilgili kuruluşlarla işbirliği yaparak plan, proje ve programlarını hazırlamak, hazırlatmak, incelemek, incelettirmek ve bunları yapmak veya yaptırmak.'' Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğünün görevleri arasında sayılmış; aynı maddenin 2. fıkrasında, ''Birinci fıkranın (f) bendi kapsamındaki metro ve şehir içi raylı ulaşım sistemlerinin Bakanlıkça yapımının tamamlanmasından sonra, Bakanlık bağlı, ilgili veya ilişkili kuruluşları dışında bir kuruluşa mülkiyetinin maliyet bedeli üzerinden devri Hazine Müsteşarlığının uygun görüşü alınarak düzenlenecek protokoller ile gerçekleştirilir. Devralan kuruluş, merkezi yönetim bütçesinden karşılanan proje maliyetlerinin ifa edildiği tarihe kadar, devredilen projeden sağlanan tüm brüt gelirleri Hazine Müsteşarlığınca belirlenen hesaba aktarır. Bu hasılatın protokolle tespit edilen oran esas alınarak belirlenen tutarı, hesabın bulunduğu banka tarafından Hazine Müsteşarlığı hesaplarına aktarılır. Söz konusu oranı belirlemeye Bakanlar Kurulu yetkilidir. Devralan kuruluşun belediye bağlı idaresi, belediye bağlı idaresinin ve/veya belediyenin sermayesinin %50’sinden fazlasına sahip olduğu şirket olması halinde ve herhangi bir sebeple faaliyetlerinin sonlandırılması halinde, bu fıkra kapsamında ilgili kuruluş tarafından yerine getirilmesi gereken tüm yükümlülükler ilgili belediye tarafından üstlenilmiş sayılır.'' hükmü; "Devralınacak metro ve raylı sistemler" başlıklı geçici 5. maddesinde de, "(1) Büyükşehir belediyelerinin 13/7/2010 tarihi itibarıyla yapımı devam etmekte olan şehir içi raylı ulaşım sistemleri ve metro projeleri, Bakanlıkça devralınabilir. (2) Bakanlar Kurulunca devralınabileceğine karar verilen her bir proje bakımından ayrı ayrı geçerli olmak üzere, yüklenicilerin belediyelerle akdedilmiş bulunan sözleşmeleri ile aynı şartlarda işi yürütmeye yazılı olarak muvafakat etmeleri kaydı ile Bakanlık; söz konusu projelerin mevcut sözleşmeleri ile devralınmasına da karar verebilir. (3) Devir alım ve yapımı tamamlanmış olanlarının devir işlemleri, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 15 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi ve ikinci fıkrasında belirtilen hükümler çerçevesinde düzenlenecek protokoller ile gerçekleştirilir. (4) Devir konusunda belediyelerle yapılacak protokoller ile belediyelerin yüklenicilerle yapmış bulundukları sözleşmelerin, Bakanlıkça devralınması amacı ile Bakanlık ile yükleniciler arasında yapılacak sözleşmeler ve bu devirlerle ilgili yapılacak diğer işlemler damga vergisi ve harçlardan müstesnadır." kuralı yer almıştır. 655 sayılı KHK'nin anılan hükümlerine istinaden 10/07/2015 tarih ve 29412 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Şehir İçi Raylı Ulaşım Sistemleri, Metrolar ve Bunlarla İlgili Tesislerin Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca Üstlenilmesi, Devralınması ve Tamamlanmasını Müteakip Devri ile İlgili Şartların Belirlenmesine İlişkin Kararda Değişiklik Yapılması Hakkında 15/06/2015 tarih ve 2015/7759 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 1. maddesi ile, 25/10/2010 tarih ve 2010/1115 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Şehir İçi Raylı Ulaşım Sistemleri, Metrolar ve Bunlarla İlgili Tesislerin Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca Üstlenilmesi, Devralınması ve Tamamlanmasını Müteakip Devri ile İlgili Şartların Belirlenmesine İlişkin Kararın ''Tanımlar'' başlıklı 2. maddesinin birinci fıkrasına, “ç) Proje maliyet bedeli: Projenin mülkiyet devrine kadar proje için merkezi yönetim bütçesinden yapılan harcamaların toplam tutarını,” bendi eklenmiş; 2. maddesi ile de, aynı Kararın 8. maddesinin 2. fıkrasında yer alan “proje maliyetlerinin” ibaresi, “proje maliyet bedelinin” şeklinde değiştirilmiş ve aynı maddeye “(4) İkinci fıkrada bahsi geçen brüt gelirler, devredilen her bir metro ve şehir içi raylı ulaşım sistemine ait istasyonlarda bulunan validatörlerce sayılan yolcu sayısından (ilgili mevzuatı uyarınca ücretsiz geçiş hakkı tanınanlar hariç) elde edilen gelirleri ve devredilen her bir metro ve şehir içi raylı ulaşım sistemi kapsamında oluşacak reklam, ilan, ticari kiralama ve benzeri faaliyetleri yoluyla sağlanan diğer gelirler dahil tüm brüt gelirleri ifade eder. (5) Mülkiyet devri yapılmadan projenin işletmeye engel teşkil etmeyecek durumda devrinin yapılarak işletmeye alınması ve projeden gelir elde edilmeye başlanması durumunda bu maddenin ikinci fıkrasındaki hükümler geçerlidir.” fıkraları eklenmiştir. Kararın 3. maddesi ile, aynı Karara eklenen Geçici 2. maddede ise, ''(1) 9 uncu maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki projelerden 8 inci maddenin beşinci fıkrası kapsamında devri yapılanların bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar elde edilen brüt proje gelirlerinin %15’i, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 30 iş günü içinde Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından Hazine Müsteşarlığının T.C. Merkez Bankasındaki ilgili hesabına defaten aktarılır. Vadesinde ödenmeyen alacaklara ilişkin 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.” düzenlemesi yer almıştır. Dava konusu karardan sonra, 18/01/2019 tarih ve 30659 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7161 sayılı Vergi Kanunları ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 67. maddesi ile 655 sayılı Ulaştırma ve Altyapı Alanına İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin "Altyapı Yatırımları" başlıklı 15. maddesinin ikinci fıkrası; "Cumhurbaşkanınca yapımının üstlenilmesine karar verilen teleferik, füniküler, monoray, metro ve şehir içi raylı ulaşım sistemlerinin Bakanlıkça yapımının tamamlanmasından sonra, Bakanlık bağlı, ilgili veya ilişkili kuruluşları dışında bir kuruluşa mülkiyetinin maliyet bedeli üzerinden devri düzenlenecek protokoller ile gerçekleştirilir. Ancak proje, projenin tümü tamamlanmadan önce işletmeye açılabilecek durumda ise düzenlenecek protokoller ile mülkiyet devrine kadar işletmenin devri ile hizmete açılabilir. Devralan kuruluş, merkezi yönetim bütçesinden karşılanan ve/veya karşılanacak olan toplam proje maliyet bedelini, mülkiyet ve/veya işletme devir tarihinden itibaren bu bedelin ifa tarihine kadar her ay ilgili belediyenin genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamı üzerinden ayrılacak paylardan Cumhurbaşkanınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde hesaplanan kesinti tutarının Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından ilgili hesaba aktarılmasıyla öder. Devralan kuruluşun belediye bağlı idaresi, belediye bağlı idaresinin ve/veya belediyenin sermaye payına sahip olduğu şirket olması halinde ilgili belediye, yükümlülüklerin yerine getirilmesinden devralan kuruluş ile birlikte müteselsilen sorumludur. Vadesinde kısmen veya tamamen ödenmeyen taksit tutarlarının tahakkuk eden gecikme zammıyla birlikte vade tarihinden itibaren yirmi beş iş günü içerisinde ödenmemesi halinde bu tutarlar için 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır. Bu maddenin uygulamasına ilişkin diğer usul ve esaslar Cumhurbaşkanınca belirlenir." şeklinde değiştirilmiş; aynı Kanunun 68. maddesi ile de “Bakiye tutarların tahsili" başlıklı Geçici 10. madde; "(1) Bu maddeyi ihdas eden Kanunla değiştirilen 15 inci maddenin ikinci fıkrası, bu maddenin yayımı tarihi itibarıyla hâlihazırda işletmesi devredilmiş olan projelerin bu maddenin yayımı tarihinden önce hesaplanan yönteme göre ödenmeyen bakiye tutarlarını da kapsar. Bu maddenin yayımı tarihinden önce bu projeler kapsamında kısmen veya tamamen ödenmeyen tutarlar bu maddenin yayımı tarihinden itibaren 180 gün içinde Hazine ve Maliye Bakanlığının Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasındaki ilgili hesabına defaten aktarılır.” 655 sayılı KHK'ye eklenmiştir. Aktarılan yasal değişiklikler üzerine 01/05/2019 tarih ve 30761 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Şehir İçi Raylı Ulaşım Sistemleri, Metrolar ve Bunlarla İlgili Tesislerin Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca Üstlenilmesi, Devralınması ve Tamamlanmasını Müteakip Devri ile İlgili Şartların Belirlenmesine İlişkin Kararda Değişiklik Yapılması Hakkında Karar ile 10/07/2015 tarihli ve 2015/7759 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 8. maddesi yeniden düzenlenmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Dayandığı hukuksal nedenler ve gerekçesi yukarıda açıklanan Danıştay Onuncu Dairesi kararının, dava konusu Karar ile 2010/1115 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 8. maddesine eklenen 5. fıkra ve geçici 2. madde dışında kalan kısımları, aynı gerekçe ile Kurulumuzca da uygun bulunmuş olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, kararın anılan kısımlarının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Dava konusu Karar ile 2010/1115 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 8. maddesine eklenen 5. fıkra ve geçici 2. maddeye ilişkin kısmına gelince; Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından yapımına başlanan ve bir kısmı tamamlanan Ankara metro projeleri, 25/10/2010 tarih ve 2010/1115 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı ile davacı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı EGO Genel Müdürlüğü arasında imzalanan 25/04/2011 tarihli protokoller ile adı geçen Bakanlığa devredilmiştir. Bakanlıkça devralınan metro projelerinden iki tanesinin işletmesinin, 14/02/2014 ve 13/03/2014 tarihlerinde davacıya devredildiği dosya kapsamından anlaşılmaktadır. 25/10/2010 tarih ve 2010/1115 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 8. maddesinde, Bakanlıkça devralınan ve yapımı tamamlanan projelerin, Bakanlığın bağlı, ilgili veya ilişkili kuruluşları dışındaki bir kuruluşa yapılacak mülkiyet devrinin, proje maliyet bedeli üzerinden gerçekleştirileceği, merkezi yönetim bütçesinden karşılanan proje maliyet bedelleri ifa edilene kadar da, devralan kuruluşun tüm brüt gelirlerinin %15'inin Hazine Müsteşarlığı hesaplarına aktarılacağı düzenlenmiş iken; Dava konusu Karar'ın 2. maddesiyle 2010/1115 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 8. maddesine eklenen 5. fıkra ile, projenin işletmeye elverişli hale gelmesi durumunda mülkiyet devri yapılmadan işletmesinin devredilebilmesine imkan tanınmış ve bu durumda proje maliyet bedelleri ifa edilene kadar, projeden elde edilen brüt gelirlerin %15'inin, Hazine Müsteşarlığı hesaplarına aktarılacağı, Dava konusu Karar'ın 3. maddesiyle 2010/1115 sayılı Bakanlar Kurulu Karar'a eklenen geçici 2. madde ile de, işletme devri yapılan projelerden 10/05/2015 tarihine kadar elde edilen brüt gelirlerin %15'inin anılan tarihten itibaren 30 iş günü içerisinde Hazine Müsteşarlığı hesaplarına defaten aktarılacağı düzenlenmiştir. Böylece; gerek 14/02/2014 ve 13/03/2014 tarihlerinde işletmesi davacıya devredilen iki metro projesinden elde edilen brüt gelirlerin, devir tarihleri ile 10/05/2015 tarihleri arasındaki kısmının %15'i , gerekse 10/07/2015 tarihinden sonra davacıya işletmesi devredilecek projelerden elde edilecek brüt gelirlerin %15'inin Hazine Müsteşarlığı hesaplarına aktarılması zorunlu hale getirilmiştir. Öte yandan; 18/01/2019 tarih ve 30659 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7161 sayılı Kanun'un 67. maddesi ile 655 sayılı KHK'nın 15. maddesi değiştirilmiş ve davalı Bakanlıkça devralınan projelerin maliyet bedellerinin, ilgili belediyenin genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamı üzerinden ayrılacak paylardan kesinti yapılarak ödenmesi usulü benimsenmiş; anılan Kanun'un 68. maddesi ile 655 sayılı KHK'ya eklenen geçici 10. madde ile de, proje maliyet bedellerinin tahsilatına ilişkin olarak benimsenen yeni usulün 18/01/2019 tarihinden önce işletmesi devredilmiş projelerin yine 18/01/2019 tarihinden önce hesaplanan yönteme (yani tüm brüt gelirlerin %15'inin Hazine Müsteşarlığı hesaplarına aktarılması) göre ödenmeyen bakiye tutarlarını kapsadığı hükmü getirilmiştir. Buna göre; 7161 sayılı Kanun ile benimsenen yeni tahsilat usulünün, 18/01/2019 tarihinden önce işletmesi devredilmiş projelerin yine bu tarihinten önce hesaplanan yönteme göre hesaplanmış ve ödenmiş borçları kapsamadığı açık olduğundan, bu kapsamdaki (projelerin işletme devir tarihleri ile 18/01/2019 tarihi arasındaki gelirleri üzerinden hesaplanan) borçların ödemesinin dava konusu kurallara göre yapıldığı veya yapılması gerektiği açıktır. Bu durumda; her ne kadar Daire tarafından, 7161 sayılı Kanun ile yapılan düzenlemeler ve bu düzenlemelere istinaden 01/05/2019 tarihinde dava konusu Bakanlar Kurulu Kararı'nda yapılan değişiklikler gerekçe gösterilerek, dava konusu Karar ile, 2010/1115 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 8. maddesine eklenen 5. fıkra ile geçici 2. madde yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş ise de; Dava konusu düzenlemelerin, 18/01/2019 tarihinden önce işletme devri yapılmış olan projelerin, devir tarihleri ile 18/01/2019 tarihi arasındaki brüt gelirleri üzerinden hesaplanan borçları yönünden etki doğurduğu ve bu borçların 7161 sayılı Kanun kapsamının da dışında tutulduğu hususları göz önüne alındığında, dava konusu düzenlemeler yönünden işin esası incelenerek hukuka uygunluk denetiminin yapılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu itibarla; temyize konu Daire Kararının, dava konusu Karar ile 2010/1115 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 8. maddesine eklenen 5. fıkra ve geçici 2. madde yönünden verilen karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine, 2. Danıştay Onuncu Dairesinin temyize konu 09/12/2021 tarih ve E:2016/530, K:2021/6115 sayılı kararının, dava konusu Karar ile 2010/1115 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 8. maddesine eklenen 5. fıkra ve geçici 2. madde yönünden verilen karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmının BOZULMASINA oyçokluğuyla, kararın diğer kısımlarının ise ONANMASINA oybirliğiyle, 3. Kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine, 4. Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine, 5. Kesin olarak, 30/10/2024 tarihinde karar verildi. KARŞI OY X- Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden; Danıştay Onuncu Dairesinin 09/12/2021 tarih ve E:2016/530, K:2021/6115 sayılı kararının usul ve hukuka uygun bulunduğu, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, davacının temyiz isteminin reddi ile Daire kararının, dava konusu Karar ile 2010/1115 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 8. maddesine eklenen 5. fıkra ve geçici 2. madde yönünden verilen karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmının onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.