Danıştay Dava Dairesi · E. 2022/2618 · K. 2024/1633

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2022/2618 E.  ,  2024/1633 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2022/2618 Karar No:2024/1633 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Kurumu VEKİLİ: Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirketin, uzaktan erişim sistemine ilişkin yükümlülüklerini yerine getirilmediğinin tespit edildiğinden bahisle, aykırılıkların 30 (otuz) gün içerisinde giderilmesine yönelik ihtarda bulunulmasına dair Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (Kurum) Petrol Piyasası Daire Başkanlığı işlemi ile verilen süre içerisinde anılan aykırılıkların giderilmediğinin tespit edildiğinden bahisle aykırılıklar giderilinceye kadar piyasa faaliyetinin 60 (altmış) gün süre ile geçici olarak durdurulmasına yönelik Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Denetim Dairesi Başkanlığı işleminin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirkete yönelik 26/01/2021 tarihli incelemede, "bir bayisinin uzaktan erişim sisteminde UE kodlu raporlamalarda herhangi bir şekilde yer almadığı, bazı bayilerin sürekli olarak hata ürettiği ve bu durumu gidererek satış ve dolum eşleştirmesi yapmadığı, bazı bayilerinin 10 günü aşkın sürelerden beri veri üretimi gerçekleşmediği, sürekli arıza ve bağlantı hatası oluşturduğu, tankta yapılan satış ile tanktaki azalmalar arasında ciddi uyumsuzluk olan birçok bayinin tespit edildiği ve ilgili satış ve dolum eşleştirmelerinin bu kapsamda gerçekleştirilmediği, birçok bayisinde tankta ciddi azalma olmasına karşın karşılığında o tank üzerinden satış görünmediği, birçok bayisinde tankta hareket yokken o tank üzerinden satış görülmediği, 16/12/2020 tarihi itibarıyla 66 bayisi olmasına karşın UE-4T raporunda 6 adet bayi raporunun geldiği ve bu bayilerin birçoğunun verilerinin hatalı olduğu" tespitlerine yer verildiği; Niteliği itibariyle düzeltme imkânı olan fiiller arasında yer alan uzaktan erişim sistemine ilişkin yükümlülüklerin yerine getirilmemesi fiili nedeniyle bahisle 30 gün içerisinde belirtilen aykırılıkların giderilmesine yönelik ihtarda bulunulmasına ve ardından verilen süre içerisinde uzaktan erişim sistemine ilişkin yükümlülüklerin yerine getirilmediğinden bahisle piyasa faaliyetinin 60 gün süre ile geçici olarak durdurulmasına ilişkin dava konusu işlemlerin tesis edildiği; Uyuşmazlıkta, davalı idarece her ne kadar aykırılıkların bir kısmının hangi bayilerde gerçekleştiğinin belirtildiği görülmüş ise de tankta yapılan satış ile tanktaki azalmalar arasında ciddi uyumsuzluk içeren birçok bayinin tespit edildiği ve sürekli arıza hatası oluştuğu, birçok bayide tankta hareket yokken veya ciddi azalma olmasına karşın satış görünmediği tespitlerine konu bayilerin hangileri olduğunun açıkça belirtilmediği, diğer taraftan, yapılan ihtar üzerine sunulan davacı şirketin beyanlarının bir bütün olarak değerlendirilmesi ve bayisinin uzaktan erişim sisteminde UE kodlu raporlamada herhangi bir şekilde yer almadığı iddiasına konu şirketin kapalı olduğu, otomasyon sistemini kuran firmada değişikliğe gidildiği, veri eksikliğinin davalı Kurum sistemindeki hatadan kaynaklandığı, bazı bayilerin şehir dışında bulunması nedeniyle elektrik kesintilerinin meydana geldiği belirtilmesine karşın arıza bildiriminde bulunulup bulunulmadığına, otomasyon sisteminin çalışmasına yönelik yükümlülükleri yerine getirme konusunda kusur olup olmadığı hususlarının araştırılmadığı, iddiaların tek tek karşılanmadığı anlaşıldığından davacı şirketçe getirilen tüm açıklamalara yönelik detaylı bir inceleme yapılarak anılan hususlarının araştırılması ve bunun sonucuna göre bir işlem tesis edilmesi gerekirken eksik incelemeye dayalı olarak tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, hangi bayilerin hangi tanklarında aykırılık meydana geldiğinin detaylı olarak belirtildiği, bayinin kapalı olması durumunun yükümlülüğün yerine getirilmesine engel olmadığı ve bu hususun ilgili sütunda bildirilebileceği, otomasyon sistemini kuran firmada değişikliğe gidilmesinin yükümlülüğü değiştirmediği, Kurum'un veritabanında bir eksiklik bulunmadığı, davacının beyanlarının değerlendirilmesi sonucu dava konusu işlemin tesis edildiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacı tarafından savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: ESAS YÖNÜNDEN: MADDİ OLAY : Dağıtım lisansı sahibi davacı şirketin uzaktan erişim sisteminde yapılan inceleme neticesinde, "uzaktan erişim sistemi şifresinin 6 ayda bir yenilenmesi gerekirken en son şifre değişikliğinin 07/10/2019 tarihinde yapıldığı, bayilerin arıza, bağlantı kesintisi ve diğer bilgilerine ulaşılabilecek bir yapının oluşturulmadığı, 16/12/2020 tarihi itibarıyla ... bayisi bulunmasına karşın UE-4T raporunda 6 adet bayinin raporunun geldiği, ... tarihi itibarıyla UE-4D raporlarının sonuç vermediği ve boş olarak geldiği" hususları tespit edildiğinden bahisle ... tarih ve E... sayılı Petrol Piyasası Daire Başkanlığı işlemi ile davacı şirket, uzaktan erişim sistemine ilişkin tüm aykırılıkların 30 (otuz) gün içerisinde giderilmesi yönünde ihtar edilmiştir. İhtarda belirtilen sürenin ardından 26/01/2021 tarihinde yapılan kontrollerde, "davacı şirketin anılan tarih itibarıyla bayisi bulunan ... bayisi bulunduğu, bir bayisinin UE kodlu raporlamalarda herhangi bir şekilde yer almadığı, bazı bayilerin 10 günü aşkın sürelerden beri veri üretimi gerçekleştirmediği ve sürekli arıza ve bağlantı hatası oluşturduğu, tankta yapılan satış ile tanktaki azalmalar arasında ciddi uyumsuzluk olan birçok bayinin tespit edildiği, birçok bayisinde tankta ciddi azalma olmasına karşın o tank üzerinde satış gözükmediği" hususlarının tespit edilmesinin ardından, davacı şirketin piyasa faaliyetlerinin aykırılıklar giderilinceye kadar 60 (altmış) gün süre ile durdurulmasına ilişkin Denetim Dairesi Başkanlığı işlemi tesis edilmiştir. Bunun üzerine anılan işlemlerin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 7164 sayılı Maden Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 33. maddesi ile değişik, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 20. maddesinde, "İdarî yaptırımlar; tedbirler, lisans iptalleri ve idarî para cezalarından oluşur. Bu Kanun'a göre idarî para cezaları, tedbirler ve lisans iptallerinin uygulanması bu Kanun'un diğer hükümlerinin uygulanmasına engel oluşturmaz. Bu Kanun'a göre verilen idarî para cezaları, alınan tedbirler ve lisans iptalleri diğer kanunlar gereği yapılacak işlemleri engellemez. Bu Kanun'a göre idarî yaptırımlar aşağıdaki usulde yürütülür: a) Lisans sahibi kişiler hakkında bu Kanun'a, ikincil mevzuata veya lisans hükümlerine, Kurul kararlarına aykırı davranılması hâlinde; Kurul tarafından belirlenen niteliği itibarıyla düzeltme imkânı olan fiiller için ilgilisine Kurum veya Kurumca yetkilendirilen kuruluşlar tarafından, otuz gün içerisinde aykırılığın giderilmesi, aksi hâlde hakkında geçici durdurma yapılabileceği ihtar edilir. Verilen ihtar süresi sonunda mevzuata aykırı durumu devam ettirenlerin ilgili piyasa faaliyeti altmış gün süre ile geçici olarak durdurulur. Niteliği itibarıyla düzeltme imkânı olan fiilin tespit tarihinden itibaren iki yıl içerisinde tekrar edilmesi hâlinde ise ihtar işlemi uygulanmaksızın ilgili piyasa faaliyeti altmış gün süre ile geçici olarak durdurulur. Geçici durdurma süresince, tehlikeli eylemin veya kötüniyetin veya ürünlerde zarar oluşmasının önlenmesi ile faaliyetin durdurulmasına neden olan durumun ortadan kaldırılmasına ilişkin faaliyetler dışında hiçbir piyasa faaliyeti yapılamaz. Geçici durdurma süresi sonunda da tespit edilen aykırılıklar giderilmezse, faaliyetin durdurulmasına devam edilerek soruşturma başlatılır ve gerekli idari yaptırımlar uygulanır. Lisans iptalleri Kurum'ca yapılacak soruşturma neticesine göre karara bağlanır. Yapılan geçici durdurma sonrasında mevzuata aykırı durumun ortadan kalkması hâlinde geçici durdurma hâli sona erdirilir. ..." düzenlemesi yer almaktadır. 5015 sayılı Kanun'un 20. maddesinde yer verilen kural kapsamında 14/03/2019 tarih ve 8487-3 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararı ile, "Uzaktan erişim sistemine ilişkin yükümlülüklerin yerine getirilmemesi" niteliği itibarıyla düzeltme imkânı bulunan fiiller arasında sayılmıştır. 06/07/2007 tarih ve 26574 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren "Petrol Piyasasında Dağıtıcı Lisansı Sahiplerinin Bayi Denetim Sistemine İlişkin Usul ve Esaslar" Hakkındaki ... tarih ve ... sayılı Kurul Kararı ve ekleri ile, dağıtıcı lisansı sahiplerinin uzaktan erişim sistemi yükümlülüğüne ilişkin detaylara yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Aktarılan mevzuatın değerlendirilmesinden, 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin yer verilen fiillerden, Kurul tarafından belirlenen "niteliği itibarıyla düzeltme imkânı olanların" ihlâli hâlinde, ilgilinin, otuz günlük süre içerisinde aykırılığın giderilmesi, aksi hâlde hakkında geçici durdurma yapılabileceği hususunda ihtar edileceği, yapılan ihtara karşın aykırılığın giderilmemesi hâlinde ise, ilgilinin piyasa faaliyetinin aykırılık giderilinceye kadar altmış gün süreyle durdurulacağı anlaşılmaktadır. Davacı şirketin, BAY/939-82/30818 numaralı bayisinin UE kodlu raporlamalarının yer almadığı tespitine ilişkin olarak; davacı şirketçe anılan bayisinin 1 yılı aşkın süredir kapalı olduğu belirtilmiş ise de 1240 sayılı Kurul kararının 4. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "Dağıtıcı lisansı sahiplerinin ve bayilik lisansı sahiplerinin Kurum tarafından bayilik lisansında dağıtıcı değişikliği tadili yapılıncaya ve/veya ilgili bayilik lisansı sona erinceye veya iptal edilinceye kadar bayi denetim sistemi kapsamındaki yükümlülükleri devam eder." düzenlemesi uyarınca davacı şirketinin yükümlülüğünün devam etmekte olduğu, ayrıca, bayiye ilişkin verilerin, Otomasyon Sistemi Kılavuzu'nun Genel Koşullar başlıklı yükümlülüklerinin 5. satırında "Raporlarda, bayide teknik sebeplerden veya arızadan dolayı elde edilemeyen veriler için Kuruma yanlış bilgilendirme oluşturacak “0” veya başka sayısal verilerin yer almaması gerekmekte olup, böyle durumlar için ilgili satır ve sütunlarda verinin eksik olduğunu belirtecek ifadelere (EKSİK', 'HATALI', “BAĞLANTI HATASI”, “TADİLATTA' “MÜHÜRLÜ” vb.) yer verilmesi gerekmektedir. ..." düzenlemesine uygun olarak sisteme girilebileceği anlaşıldığından davacı şirketin bu iddiasına itibar edilmemiştir. Davacı şirketin bazı bayilerin sürekli olarak hata ürettiği ve bu durumun giderilerek satış ve dolum eşleştirmesi yapılamadığı tespitine ilişkin olarak; söz konusu bayilerinin ..., ..., ..., ..., ... numaralı bayiler olduğu ve davacı şirketçe anılan bayiler yönünden savunma yapıldığı görülmüştür. Davacı şirketin bazı bayilerinin 10 günü aşkın sürelerden beri veri üretimi gerçekleştirmediği ve sürekli "arıza ve bağlantı hatası" oluşturduğu, bu durumun 1240 sayılı Kurul kararının 5. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde yer alan, "Bayi denetim sisteminde ve/veya istasyon otomasyon sisteminde oluşan arızaları, ilk arızanın meydana geliş tarihinden itibaren en geç 10 gün içerisinde giderir." düzenlemesine aykırılık teşkil ettiği tespitine ilişkin olarak; davacı şirketçe ihlâlin hangi bayilerde meydana geldiğinin belirtilmediği ve arızanın belirtilen süreler içerisinde giderilmesi hâlinde sadece arıza meydana gelmesinin yükümlülüğün ihlâli anlamına gelmeyeceği belirtilmiş ise de, söz konusu bayilerin ..., ... numaralı bayiler olduğu ve davacı şirketçe anılan bayiler yönünden savunma yapıldığı, Kurum'a herhangi bir arıza bildirimi yapılmadığı ve davacı şirketin otomasyon sisteminin sürekliliğini sağlayacak önlemlerin alınmasıyla yükümlü olduğu görüldüğünden davacının bu iddiasına da itibar edilmemiştir. Bu durumda, davacı şirketçe, uzaktan erişim sistemine ilişkin yükümlülüklerinin yerine getirilmediği anlaşıldığından, söz konusu tespitlerin dava konusu işlemlerin tesisi için ayrı ayrı yeterli olduğu ve piyasa faaliyetlerinin altmış gün süreyle geçici durdurulmasına ilişkin işlemin uygulamasının aykırılıkların giderilmesine kadar devam edeceği hususları da gözeltildiğinde, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık görülmemiştir. Bu itibarla, dava konusu işlemin eksik incelemeye dayalı olarak tesis edildiği gerekçesiyle iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davalının temyiz isteminin kabulüne; 2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesine, 03/04/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.