Danıştay Kararı · E. 2022/3542 · K. 2024/2210

Danıştay 12. Daire Başkanlığı         2022/3542 E.  ,  2024/2210 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONİKİNCİ DAİRE Esas No : 2022/3542 Karar No : 2024/2210 DAVACI : ... Derneği VEKİLİ : Av. ... DAVALI :... Bakanlığı VEKİLLERİ : ... DAVANIN KONUSU : Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı "Sağlık İzninin Uygulanması" konulu Genel Yazı'sının ikinci sayfasında yer alan, "İyonlaştırıcı radyasyon kaynakları ve radyonüklitler ile çalıştığı süreye ilişkin sağlık izninin; mezkur Yönetmelik'in 'Sağlık İzni' başlıklı 8 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkrası uyarınca bu Yönetmelik'in Eki Ek 2'de yer alan 'Sağlık İzni Tablosu'nda belirtilen çalışma süresine göre hesaplanarak" ibaresi ile "2022 yılı içerisinde sağlık izni verilmemesi" ibarelerinin iptaline karar verilmesi istenilmektedir. DAVACININ İDDİALARI : İyonlaştırıcı Radyasyon ve Radyonüklit Kullanılarak Sunulan Sağlık Hizmetleri Hakkında Yönetmelik'in 8. maddesinin dördüncü fıkrası ve Geçici 1. maddesi uyarınca, sağlık izninin bölünemeyeceği ve radyasyon alanlarının beş yıl içinde Yönetmelik'e uyumlu hale getirileceğine ilişkin düzenlemeyle, denetimli alanlarda iyonlaştırıcı radyasyon kaynağı cihazı kullanan personele sağlık izni hakkı tanınırken, bu alanlarda iyonlaştırıcı radyasyon kaynağı cihazı kullanmayan personelin bu haktan mahrum bırakıldığı, ayrıca sağlık izni kullanılması konusunda, personelin denetimli alanda çalışıp çalışmamasının dikkate alındığı, ancak idarenin, radyoloji birimlerinin mevcut yapılanmasında, denetimli alanlar ile bu nitelikte olmayan alanların ayrılmasını sağlayacak koşulların oluşmadığını kabul ederek, bu işin 5 yılda yapılabileceğini öngördüğü, bu durumda ancak bu tarihten sonra sağlık izni kullandırılırken, personelin denetimli alanlarda çalışıp çalışmadığı göz önüne alınacak iken, bu işlemin 5 yıl önceye çekilmesiyle, Yönetmelik hükmünün ihlal edildiği, ayrıca iyonlaştırıcı radyasyonla çalışan personel açısından zarar doğuran unsurun, sadece maruz kalınan radyasyonun dozunun yüksek olması değil, radyasyona maruz kalınan çalışma yeri ve süresinin uzunluğuyla da ilgili olduğu, ancak Yönetmelik metninde sadece radyasyonun doz oranının esas alınmasının, 3153 sayılı Radiyoloji, Radiyom ve Elektrikle Tedavi ve Diğer Fizyoterapi Müesseseleri Hakkında Kanun'a da aykırı olduğu, ilgili personele daha kısa çalışma süresi öngörülmesinin, radyasyona maruz kaldıkları sürenin kısaltılarak sağlıklarının zarar görmesinin önlenmesi olduğu, iyonlaştırıcı radyasyonun sağlığı olumsuz etkilemeyen bir limit değerinin bulunmadığı, dava konusu işlem uyarınca radyoloji uzmanlarına sağlık izni kullandırılmamaya başlandığı, mevzuatta öngörülmemiş bir kritere göre kamu görevlilerinin özlük haklarının sınırlandığı ileri sürülmektedir. DAVALI İDARENİN SAVUNMASI : Radyoloji hizmetleri, iyonlaştırıcı radyasyon kaynağı içeren ve içermeyen cihazlarla yapılabildiği gibi, teşhis için görüntüleme yapma, ışınlarla ya da radyoaktif maddelerle tedavi uygulama, girişimsel işlem yapma ya da teknisyenler tarafından çekilen görüntülerin yorumlanması ve raporlanması gibi birçok iş ve işlemden oluştuğu, bu hizmetlerin sunumunda kullanılan tüm cihazlar iyonlaştırıcı radyasyon kaynağı olmadığı halde, önceki mevzuat uyarınca, ilgili personelin, iyonlaştırıcı radyasyon kaynağı cihaz kullanarak çalışıp çalışmadıklarına ve yıl içerisinde çalıştıkları süreye bakılmaksızın, 30 gün sağlık iznini kullanılabildiği, bu durumun ise iyonlaştırıcı radyasyon kaynakları ile sürekli ve fiilen çalışan personel ile iyonlaştırıcı olmayan radyasyon kaynakları ile çalışan personel arasında radyasyona maruziyet bakımından eşitsizliğe sebebiyet verdiği, 657 Devlet Memurları Kanun'u gereğince de, radyoaktif ışın kaynağı sayılmayan cihazlarla ve denetimli alanlardan sayılmayan yerlerde yapılan çalışmalar karşılığında sağlık izni kullanılmasının mümkün olmadığı, böylece önceki mevzuattaki radyasyon görevlisi tanımı yerine, Kanun’a uygun olarak iyonlaştırıcı radyasyon kaynağı çalışanı ifadesinin getirildiği, düzenlemenin amacının, iyonlaştırıcı radyasyon kaynakları ve radyonüklitlerle yapılan çalışmaları gereğince iyonlaştırıcı radyasyon kaynağı çalışanı olarak kabul edilen personelin, bu çalışmalarının karşılığı gelen gün kadar sağlık izni kullandırılması olduğu, çalışma çizelgelerine göre yılın bazı aylarında iyonlaştırıcı radyasyon kaynağı olarak kabul edilemeyen cihazlarla ya da raporlama hizmeti sundukları zamanlarda, bu personelin radyasyona maruz kalma ihtimali olmadığından bu süreler düşülerek, yılın tamamında denetimli alanlarda iyonlaştırıcı radyasyon kaynağı ile çalışan personel ile arasındaki farkın, kullanılacak sağlık izni sürelerinin belirlenmesi ile giderilmeye çalışıldığı, sağlık izni tablosuna göre iyonlaştırıcı radyasyon kaynağı ile çalışanlara verilecek sağlık izni süresinin, bu çalışanların iyonlaştırıcı radyasyon kaynaklarının bulunduğu ve doğrudan radyasyona maruz kalınan denetimli alanlarda fiilen çalıştığı süreler dikkate alınarak belirlenmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı, 3153 sayılı Radiyoloji, Radiyom ve Elektrikle Tedavi ve Diğer Fizyoterapi Müesseseleri Hakkında Kanun'un Ek-1. maddesinde belirtilen haftalık 35 saatlik çalışma süresi ve takvim yılı 52 hafta olarak dikkate alındığında, 35 saatx52 hafta=1840 saat üzerinden hesaplama yapılması gerekirken, 30 günlük yıllık izin ve maksimum 30 günlük sağlık izin hakkı düşülerek, 1500 saat üzerinden hesaplama yapıldığı, 1500 saat iyonlaştırıcı radyasyon kaynağı ile çalışan personelin, 42 haftalık fiili çalışma süresi ile 30 günlük sağlık iznini kullanabildiği, iyonlaştırıcı radyasyon kaynağı çalışanlarının haftalık çalışma süresinin, 35 saat ile sınırlı olup, sağlık hizmetinin kesintisiz sunulduğu dikkate alındığında, bu sürenin gün bazlı hesaplanamayacağı, İyonlaştırıcı Radyasyon ve Radyonüklit Kullanılarak Sunulan Sağlık Hizmetleri Hakkında Yönetmelik'in yayımlandığı tarih itibarıyla uygulanmaya başlanması ve sağlık izninin fiili çalışma süresinin hesaplandığı yıl sona erdikten sonra ardışık yıl içinde kullanılacak olması nedeniyle, 01/01/2022-26/04/022 tarihleri arasında sağlık izni kullanmayan personelin mağduriyet yaşadığının bildirilmesi üzerine, dava konusu Genel Yazı ile 2022 yılı sağlık izinlerinin kullanımına ilişkin açıklamalara yer verildiği, Yönetmelik'in 8. maddesinin dördüncü fıkrasındaki diğer yıla aktarılamaz, ibaresinin; sağlık izni tablosunda belirtilen çalışma süresine esas sağlık izninin, hak edildiği yıl içerisinde kullanılarak, herhangi bir sebeple ilgili yılda kullanılmaması durumunda, sonraki yıla aktarılamayacağına yönelik olduğu, yıllık izin gibi isteğe bağlı olarak kullanılabilen bir izin türü olmadığından, iyonlaştırıcı radyasyon kaynağı ile çalışan personelin sağlığını korumak amacıyla getirildiği, sağlık izni bölünemez, ifadesinden kastın ise; sağlık izni tablosunda belirtilen çalışma süresine esas hak edilen sağlık izninin kullanılacağı yıl içerisinde, parçalanamayacağı ve farklı tarihlerde kullanılmak üzere bölünemeyeceğine ilişkin olduğu, Radyoloji Hizmetleri Yönetmeliği ile tetkik, teşhis ve tedavi amaçlı uygulanan radyoloji hizmetlerinin sunulduğu sağlık kurum ve kuruluşlarına ilişkin olarak, ruhsat/faaliyet izin belgesi düzenlenmelerine yer verildiği, ilgili merkezler açısından yüksek teknoloji ürünlerin temini, taşınması, montajı, kalibrasyonu gibi işlemlerin yüksek maliyet gerektireceği göz önünde bulundurulduğunda, mevcut merkezlerin mali açıdan zarara uğramaması ve hizmetin sürdürülebilirliği dikkate alınarak, uyum sürecinin 5 yıl olarak düzenlendiği, sağlık izninin, söz konusu uyum süreciyle ilişkili bir husus olmayıp, başta 657 sayılı Kanun olmak üzere hizmetleri sırasında iyonlaştırıcı radyasyon ve radyonüklit kullanılarak görev yapan personele güvenliğini sağlamak ve sağlığını korumak adına tanımlanmış bir izin türü olduğu, 2022 yılı içerisinde sağlık izni verilmemesi ibaresinin ise; Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce, personelin 2021 yılı izinlerini yılı içinde kullanıp, 2022 yılı izinlerini de yine mevcut mevzuatta belirtilen yılı içinde kullandırılması uygulaması kapsamında 30 gün olarak kullanması nedeniyle, mükerrer izin verilemeyeceği göz önünde bulundurularak düzenlendiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Dava konusu Genel Yazı'nın dayanağı olan 25/04/2022 tarih ve 5530 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile 26/04/2022 ve 31821 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ''İyonlaştırıcı Radyasyon ve Radyonüklit Kullanılarak Sunulan Sağlık Hizmetleri Hakkında Yönetmeliğin, 12/04/2023 tarih ve 7077 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'yla 13/04/2023 tarih ve 32162 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İyonlaştırıcı Radyasyon ve Radyonüklit Kullanılarak Sunulan Sağlık Hizmetleri Hakkında Yönetmeliğin 11. maddesiyle yürürlükten kaldırıldığı; dolayısıyla, davanın konusuz kaldığı görüldüğünden, dava konusu Genel Yazı'nın iptali istenilen kısımları hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI : ... DÜŞÜNCESİ : Dava, davacı Dernek tarafından, Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı "Sağlık İzninin Uygulanması" konulu Genel Yazısının ikinci sayfasında yer alan "İyonlaştırıcı radyasyon kaynakları ve radyonüklitler ile çalıştığı süreye ilişkin sağlık izninin; mezkur Yönetmelik"in "Sağlık İzni" başlıklı 8 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkrası uyarınca bu Yönetmelik'in Eki Ek 2'de yer alan "Sağlık İzni Tablosu"nda belirtilen çalışma süresine göre hesaplanarak" ibaresi ile "2022 yılı içerisinde sağlık izni verilmemesi" ibarelerinin iptali istemiyle açılmıştır. Dava konusu Genel Yazı incelendiğinde; 3153 sayılı Radiyoloji, Radiyom ve Elektrikle Tedavi ve Diğer Fizyoterapi Müesseseleri Hakkında Kanun'un 3. maddesi ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 2. ve 103. maddelerine dayanılarak hazırlanan ve 25/04/2022 tarih ve 5530 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile 26/04/2022 ve 31821 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 'İyonlaştırıcı Radyasyon ve Radyonüklit Kullanılarak Sunulan Sağlık Hizmetleri Hakkında Yönetmeliğin ''Sağlık İzni'' başlıklı 8. maddesiyle, sağlık izninin yeniden düzenlenmesi neticesinde, sağlık iznine ne şekilde hak kazanılacağı ile hak edilen söz konusu iznin nasıl ve ne zaman kullandırılacağına ilişkin hususlara yer verilerek, tüm sağlık kurum ve kuruluşlarının bilgilendirilmesinin amaçlandığı anlaşılmaktadır. Ancak, Genel Yazı içeriğine esas teşkil eden anılan Yönetmelik hükümleri, 12/04/2023 tarih ve 7077 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile 13/04/2023 tarih ve 32162 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ''İyonlaştırıcı Radyasyon ve Radyonüklit Kullanılarak Sunulan Sağlık Hizmetleri Hakkında Yönetmelik''in 11. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır. Bu durumda, sağlık iznine ilişkin hükümlerin nasıl uygulanacağını açıklamak üzere çıkarılan Genel Yazı'nın dayanağı olan Yönetmeliğin yürürlükten kaldırıldığı dikkate alındığında; davanın konusuz kaldığı sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenle, konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince 2577 sayılı Kanun'un 17. maddesinin birinci fıkrası uyarınca duruşma için taraflara önceden bildirilen 07/05/2024 tarihinde, davacı vekili Av. ... ve davalı idare vekili Av. ...'ın geldiği, Danıştay Savcısı ...'in hazır olduğu görülmekle açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ : 3153 sayılı Radyoloji, Radiyom ve Elektrikle Tedavi ve Diğer Fizyoterapi Müesseseleri Hakkında Kanun’un 3. maddesinde, radyoloji hizmeti veren kurumların bina vasıfları, kullanılacak cihazlar, hastalar ve personelin röntgen ışınları ve radyolojik hasarlardan korunabilmesi için gerekli tedbir ve şartların bir nizamname ile tespit edilmesi öngörülmüştür. 02/07/2018 tarih ve 698 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 11. maddesiyle, 3153. sayılı Kanun’un 3. maddesinde yer alan, “bir nizamname yapılır” ibaresi, “Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikle düzenlenir” şeklinde değiştirilmiş, 25/06/2021 tarih ve 31522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 24/06/2021 tarih ve 4144 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'yla, 27/4/1937 tarihli ve 2/10857 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Radyoloji, Radyom ve Elektrikle Tedavi Müesseseleri Hakkında Nizamname yürürlükten kaldırılmıştır. 25/04/2022 tarih ve 5530 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'yla İyonlaştırıcı Radyasyon ve Radyonüklit Kullanılarak Sunulan Sağlık Hizmetleri Hakkında Yönetmelik'in 26/04/2022 tarih ve 31821 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanması üzerine dava konusu Genel Yazı'yla, anılan Yönetmelik'te düzenlenen sağlık izinlerinin ne şekilde uygulanacağına yönelik açıklamalar yapılmıştır. Bunun üzerine bakılmakta olan dava açılmış ise de, , dava konusu Genel Yazı'nın dayanağı olan ve 26/04/2022 tarih ve 31821 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İyonlaştırıcı Radyasyon ve Radyonüklit Kullanılarak Sunulan Sağlık Hizmetleri Hakkında Yönetmelik, 12/04/2023 tarih ve 7077 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla 13/04/2023 tarih ve 32162 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İyonlaştırıcı Radyasyon ve Radyonüklit Kullanılarak Sunulan Sağlık Hizmetleri Hakkında Yönetmeliğin 11. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Dava, Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı "Sağlık İzninin Uygulanması" konulu Genel Yazı'da yer alan ibarelerin iptali istemi yönünden incelendiğinde; Dava konusu Genel Yazı'da, yürürlükten kaldırılan 26/04/2022 tarih ve 31821 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İyonlaştırıcı Radyasyon ve Radyonüklit Kullanılarak Sunulan Sağlık Hizmetleri Hakkında Yönetmeliğin 8. maddesinde düzenlenen sağlık izninin uygulanmasına ilişkin açıklamalara yer verildiği, anılan Yazı'nın, il bünyesinde faaliyet gösteren tüm sağlık kurum ve kuruluşlarına gerekli bilgilendirmenin yapılması hususunda gereğinin yapılması amacıyla 81 İl Valiliğine (İl Sağlık Müdürlükleri) gönderildiği anlaşılmaktadır. Bu duruma göre; anılan Genel Yazı'nın dayanağı olan Yönetmeliğin yürürlükten kaldırılmış olması nedeniyle, uygulanma kabiliyeti kalmayan Genel Yazı'nın iptali istenilen kısımları hakkında karar verilmesine olanak bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı "Sağlık İzninin Uygulanması" konulu Genel Yazı'sının ikinci sayfasında yer alan, "İyonlaştırıcı radyasyon kaynakları ve radyonüklitler ile çalıştığı süreye ilişkin sağlık izninin; mezkur Yönetmelik'in 'Sağlık İzni' başlıklı 8 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkrası uyarınca bu Yönetmelik'in Eki Ek 2'de yer alan 'Sağlık İzni Tablosu'nda belirtilen çalışma süresine göre hesaplanarak" ibaresi ile "2022 yılı içerisinde sağlık izni verilmemesi" ibarelerinin iptali istemi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, 2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... -TL yargılama gideri ile karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı davalar için belirlenen ...-TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, 3. Posta gideri avansından artan tutarın, kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine, 4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 07/05/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.