Danıştay Kararı · E. 2022/3679 · K. 2024/3755

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2022/3679 E.  ,  2024/3755 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2022/3679 Karar No : 2024/3755 TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ... 2- ... 3- ... 4- ... 5- ... 6- ... 7- ... 8- ... 9- ... VEKİLİ : Av.... TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA VEKİLİ : 1. Huk. Müş. Yrd. V. ... İSTEMLERİN_KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacılar tarafından; 16/09/2010 tarihinde Hakkari ili, Merkez, ... köyü karayolunun ... km'sinde, ... plakalı aracın geçişi sırasında yola döşenen mayının patlaması sonucu yakınlarının ölümü nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zararlara karşılık, ... için; oğlu ...'un vefatı nedeniyle 110.000,00 TL maddi ve 50.000,00 TL (miktar artırımı ile 70.000,00 TL) manevi tazminat, kız kardeşi ...'ın vefatı nedeniyle 15.000,00 TL manevi tazminat, yeğeni ...'un vefatı nedeniyle 10.000,00 TL manevi tazminat, amcasının kızı ... ile amcasının oğlu ...'nin vefatı nedeniyle 5.000,00 TL manevi tazminat, halası ...'ın vefatı nedeniyle 5.000,00 TL manevi tazminatın, ... için; oğlu ...'un vefatı nedeniyle 120.000,00 TL maddi ve 50.000,00 TL (miktar artırımı ile 70.000,00 TL) manevi tazminatın, ... için; ağabeyi ...'un vefatı nedeniyle 10.000,00 TL maddi ve 20.000,00 TL manevi tazminat, kuzenleri, halaları ve diğer yakınlarının vefatı nedeniyle 5.000,00 TL manevi tazminatın, ... için; ağabeyi ...'un vefatı nedeniyle 10.000,00 TL maddi ve 20.000,00 TL manevi tazminat, kuzenleri, halaları ve diğer yakınlarının vefatı nedeniyle 5.000,00 TL manevi tazminatın, ... için; ağabeyi ...'un vefatı nedeniyle 10.000,00 TL maddi ve 20.000,00 TL manevi tazminat, kuzenleri, halaları ve diğer yakınlarının vefatı nedeniyle 5.000,00 TL manevi tazminatın, ... için; ağabeyi ...'un vefatı nedeniyle 10.000,00 TL maddi ve 20.000,00 TL manevi tazminat, kuzenleri, halaları ve diğer yakınlarının vefatı nedeniyle 5.000,00 TL manevi tazminatın, ... için; ağabeyi ...'un vefatı nedeniyle 10.000,00 TL maddi ve 15.000,00 TL manevi tazminat, kuzenleri, halaları ve diğer yakınlarının vefatı nedeniyle 3.000,00 TL manevi tazminatın, ... için; ağabeyi ...'un vefatı nedeniyle 10.000,00 TL maddi ve 15.000,00 TL manevi tazminat, kuzenleri, halaları ve diğer yakınlarının vefatı nedeniyle 3.000,00 TL manevi tazminatın, ... için; ağabeyi ...'un vefatı nedeniyle 10.000,00 TL maddi ve 15.000,00 TL manevi tazminat, kuzenleri, halaları ve diğer yakınlarının vefatı nedeniyle 3.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince, Danıştay Onuncu Dairesinin 17/06/2020 tarih ve E:2018/4958, K: 2020/2049 sayılı bozma kararına uyularak, olay öncesi istihbari bilgi bulunmasına rağmen gerekli güvenlik önlemlerinin alınmayarak güvenlik hizmetinin gereği gibi yürütülmediği, bu nedenle olayda hizmet kusuru bulunduğu gerekçesiyle, maddi tazminat yönünden; yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde alınan hesap raporlarının hükme esas alınabilecek yeterlikte olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle, davacıların maddi tazminat istemlerinin kısmen kabulü ile, ...'a 61.898,94 TL, ...'a 76.805,02 TL maddi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine, ... ile ...'un fazlaya ilişkin istemleri ve diğer davacıların maddi tazminat istemlerinin reddine, manevi tazminat yönünden; ... için; oğlu ...'un vefatı nedeniyle 50.000,00 TL, kız kardeşi ...'ın vefatı nedeniyle 15.000,00 TL olmak üzere toplam 65.000,00 TL manevi tazminatın, ... için; oğlu ...'un vefatı nedeniyle 50.000,00 TL, ... için; ağabeyi ...'un vefatı nedeniyle 10.000,00 TL, ... için; ağabeyi ...'un vefatı nedeniyle 10.000,00 TL, ... için; ağabeyi ...'un vefatı nedeniyle 10.000,00 TL, ... için; ağabeyi ...'un vefatı nedeniyle 10,000,00 TL, ... için; ağabeyi ...'un vefatı nedeniyle 10,000,00 TL, ... için; ağabeyi ...'un vefatı nedeniyle 10,000,00 TL, ... için; ağabeyi ...'un vefatı nedeniyle 10,000,00 TL manevi tazminat olmak üzere toplam 185.000,00 TL manevi tazminatın davalı idarece idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat istemlerinin reddine karar verilmiştir. TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI: Davacılar tarafından, kardeşlerin de destekten yoksun kalma zararının bulunduğu, idarece ödenen cenaze ve defin giderlerinin hesaplanan maddi tazminat tutarından yarar olarak indirilmesinin hatalı olduğu, hükmedilen manevi tazminat tutarlarının yetersiz olduğu, manevi tazminat tutarına ilişkin miktar artırım taleplerinin dikkate alınmadığı iddialarıyla İdare Mahkemesi kararının aleyhlerine olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. Davalı idare tarafından, olayın meydana gelmesinde hizmet kusuru bulunmadığı, istihbari bilginin net olmadığı, hükmedilen manevi tazminatın yüksek olduğu iddialarıyla İdare Mahkemesi kararının aleyhlerine olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. TARAFLARIN_SAVUNMALARI: Davalı idare tarafından, davacıların temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. Davacılar tarafından savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyize konu kararın kısmen gerekçeli olarak onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Davacılar tarafından; 16/09/2010 tarihinde Hakkari ili, Merkez, ... köyü karayolunun ... km'sinde ... plakalı aracın geçişi sırasında yola döşenen mayının patlaması sonucu yakınlarının ölümü nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zararlara karşılık maddi ve manevi tazminat ödenmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmış; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava türleri arasında sayılmıştır. Genel anlamı ile tam yargı davaları, idarenin faaliyetlerinden ötürü, hakları zarara uğrayanlar tarafından idare aleyhine açılan tazminat davalardır. Bu tür davalarda mahkeme, hem olayın maddi yönünü, yani zararı doğuran işlem veya eylemleri, hem de bundan çıkabilecek hukuki sonuçları tespit edecektir. Tam yargı davalarında, öncelikle zarara yol açtığı öne sürülen idari işlem veya eylemin hukuka uygunluğunun denetimi yapılacağından, olayın oluşumu ve zararın niteliği irdelenip, idarenin hizmet kusuru olup olmadığının araştırılması, hizmet kusuru yoksa kusursuz sorumluluk ilkelerinin uygulanıp uygulanmayacağının incelenmesi, tazminata hükmedilirken de her halde sorumluluk sebebinin açıkça belirtilmesi gerekmektedir. İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır. Bu bağlamda hizmet kusuru, özel hukuktaki anlamından uzaklaşarak nesnelleşen, anonim bir niteliğe sahip, bağımsız karakteri olan bir kusurdur. Hizmet kusurundan dolayı sorumluluk, idarenin sorumluluğunun doğrudan ve asli nedenini oluşturmaktadır. Öte yandan; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmaya devam eden "Kararın bozulması" başlıklı 49. maddesinin 2. fıkrasında, temyiz incelemesi sonunda karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise Danıştayın kararı düzelterek onayacağı hükme bağlanmıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Bununla birlikte, İdare Mahkemesince, Dairemizin E.2021/4818 sayılı dosyasında bulunan Emniyet Genel Müdürlüğünün bila tarih ve ... sayılı bilgi notunda, olay öncesinde söz konusu yolda terör örgütü mensuplarınca saldırı yapılacağına ilişkin istihbari bilgi bulunduğunun belirtilmesinin yanında, olayla ilgili olarak düzenlenen ... sayılı Fezlekede, olaydan önce geçici güvenlik korucularının mevzilendikleri mevzinin patlama noktasına 1400 m. mesafede bulunduğu ve noktanın mevziden çıplak gözle görülebildiği de belirtildiğinden, mevziye oldukça yakın bir noktada yolda saldırı yapılacağına ilişkin istihbari bilgi de bulunmasına rağmen idarece gerekli güvenlik önlemlerinin alınmadığı, bu nedenle olayda hizmet kusuru bulunduğu gerekçesiyle, davanın karara bağlanması gerekirken, olay öncesi istihbari bilgi bulunmasına rağmen gerekli güvenlik önlemlerinin alınmayarak güvenlik hizmetinin gereği gibi yürütülmediği, bu nedenle olayda hizmet kusuru bulunduğu gerekçesiyle karar verilmesinde neticesi itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır. Ayrıca, temyize konu kararda davacılar ... ve ...'un miktar artırım dilekçesi sundukları tarihin hatalı yazıldığı görülmektedir. Bu durumun sehven yapılan bir yanlışlık olduğu anlaşıldığından, temyize konu kararda miktar artırım dilekçesinin kayda girdiği tarih olarak gösterilen "251.05.2018" tarihinin, "25/05/2018" olarak düzeltilmesi gerekmektedir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Tarafların temyiz istemlerinin REDDİNE, 2. ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile düzeltilerek ONANMASINA, 3. Temyiz yargılama giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, artan posta ücretinin istem halinde iadesine, davacıların adli yardımdan yararlandırılmış olması nedeniyle yatırılmayan temyiz aşamasına ilişkin yargılama giderlerinin davacılardan tahsili için Mahkemesince vergi dairelerine müzekkere yazılmasına, 4. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin birinci fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 07/10/2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.