Danıştay Kararı · E. 2022/3732 · K. 2024/1169

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2022/3732 E.  ,  2024/1169 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2022/3732 Karar No : 2024/1169 DAVACI : ... VEKİLİ : Av. ... DAVALI : ... Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ... DAVANIN KONUSU : Muğla ili Milas ilçesinde Sicil: ... numarasıyla diaspor kristali işletme ruhsatına sahip olan davacı tarafından, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nce 25/03/2022 tarihinde " V. Grup madenler 2021 yılı Ocak Başı Satış Fiyatları" başlığı ile ilan edilen düzenlemenin diaspor kristallerine ilişkin ocak başı satış fiyatının 21.000,00 TL/Kg olarak belirlenmesine ilişkin kısmının iptali istenilmektedir. DAVACININ İDDİALARI : Diaspor kristalinin Devlet hakkına esas emsal ocak başı satış fiyatının tüvenan olarak tespit ve ilan edilmesi gerektiği, davalı idare tarafından ise diaspor kristalininden faset ve kabaşon kesim tekniği ile takı sektöründe kullanılabilecek formda elde edilen ürünlerin fiyatları esas alınarak Devlet hakkına esas emsal ocak başı satış fiyatının belirlendiği, dava konusu madenin sabit bir fiyatının olmadığı, ancak her halde idarece belirlenen 21.000,00 TL'nin altında fiyata satıldığı, idareye diaspor kristaline ilişkin fiyat araştırması yapılıp yapılmadığının sorulması gerektiği, dava konusu ocak başı satış fiyatının belirlemenin bilimsel ve teknik bir değerlendirmeye dayanmadığı ileri sürülmüştür. DAVALININ SAVUNMASI : Dünyada diaspor kristali üretimi ve satışının sadece davacı uhdesinde bulunan ruhsat sahasından yapıldığı, emsal alınabilecek başka bir ruhsatta bulunmadığı, Genel Müdürlük tarafından diaspor kristalinin Devlet hakkına esas emsal ocak başı satış fiyatının tespitinde davacı tarafından düzenlenen satış faturaları esas alınarak tespit ve ilan edildiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI : ... DÜŞÜNCESİ : Dava; Muğla ili Milas ilçesi sınırlarında diaspor kristali üretmeye yönelik ruhsat sahibi olan davacı tarafından, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce 25/03/2022 tarihinde "V. Grup madenler 2021 yılı Ocak Başı Satış Fiyatları" başlığı ile ilan edilen düzenlemenin diaspor kristallerine ilişkin ocak başı satış fiyatının 21.000,00 TL/Kg olarak belirlenmesine ilişkin kısmının iptali istemiyle açılmıştır. 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 3. maddesinde; devlet hakkı; maden istihracı ile sağlanacak gelirden Devlet payına düşen ve ödeme yükümlülüğü ruhsat sahibine ait olan kısım olarak tanımlanmıştır. Aynı Kanun'un "Devlet hakkı" başlıklı 14. Maddesinde; "(Değişik birinci fıkra: 10/6/2010-5995/8 md.) Devlet hakkı, ocaktan çıkarılan madenin ocak başındaki fiyatından alınır. (Ek fıkra: 10/6/2010-5995/8 md.) (Değişik fıkra:14/2/2019-7164/14 md.) Üretilen madenin hammadde olarak kullanılması veya satılması hâlinde, aynı pazar ortamında madenin işletmelerdeki tüvenan olarak ocak başı satışında uygulanan fiyat, ocak başı satış fiyatıdır. Madenlerden alınan Devlet hakkına esas olan emsal ocak başı satış fiyatı, bölgeler de dikkate alınarak her madene ait ayrı ayrı ve uygulandığı yıl için belirlenerek Genel Müdürlükçe ilan edilir. Ruhsat sahipleri tarafından Devlet haklarının beyanında kullanılan ocak başı satış fiyatı, Genel Müdürlükçe ilan edilen ocak başı satış fiyatından daha düşük olamaz. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir. (Ek fıkra: 10/6/2010-5995/8 md.) Tüvenan madenin, herhangi bir zenginleştirme işlemine tabi tutulduktan veya bir prosesten geçirildikten sonra satış fiyatının oluştuğu durumlarda, ocak başı satış fiyatı, madenin ocakta üretiminden ilk satışının yapıldığı aşamaya kadar oluşan nakliye, zenginleştirme ve varsa farklı prosese ait kullanılan tesis ve ekipmanın amortismanı dahil giderler çıkarılarak oluşan fiyattır." kuralı yer almıştır. Yukarıda yer verilen hükümlere göre; üretilen madenin hammadde olarak kullanılması veya satılması hâlinde madenin devlet hakkına emsal olan ocak başı satış fiyatının tüvenan olarak belirlenmesi gerekmektedir. Dosyanın incelenmesinden; diaspor kristali üretimi ve satışının dünyada sadece ülkemizde davacı tarafından yapıldığı ve dolayısıyla emsal alınabilecek başka bir ruhsatın bulunmadığı; geçmişe bakıldığında, diaspor kristallerine ilişkin ocak başı satış fiyatının 2018 Yılı için 28.980,00 TL/Kg olarak belirlenmesi işleminin Danıştay 8. Dairesinin 06.10.2022 tarih ve E:2019/5303, K:2022/5436 sayılı kararı ile; "uyuşmazlıkta, davalı idarece diaspor kristalinin devlet hakkına esas emsal ocak başı satış fiyatının tüvenan olarak tespit ve ilan edilmesi gerekirken, diaspor kristalinden faset ve kabaşon kesim tekniği ile takı sektöründe kullanılabilecek formda elde edilecek olan ürünlerin fiyatları esas alınmak suretiyle devlet hakkına esas emsal ocak başı satış fiyatının tespit edildiği anlaşıldığından dava konusu işlemde şekil yönünden hukuka uyarlık bulunmamaktadır." gerekçesi ile "iptal"inden (dosya halen Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulundadır) sonraki dönemde davalı idarece, davacının işletmekte olduğu S:33872 sayılı V. Grup maden (diaspor kristali) sahasında yapılan denetimlerde idareye ibraz edilen satış faturaları dikkate alınarak diaspor kristalinin Devlet hakkına esas emsal ocak başı satış fiyatının belirlendiğinin belirtildiği, bu şekilde belirlendiği belirtilen 2019 yılı ve 2020 yılı ocak başı satış fiyatlarının iptali için açılan davaların 8. Daire tarafından "reddedildiği" ( E:2020/3369 ve E:2021/3630) ve dosyaların halen İdari Dava Daireleri Kurulunda olduğu; işbu davadan sonra 2022 Yılı Ocak başı satış fiyatının iptali için açılan davanın (E:2023/3084) 8. Dairede "YD" aşamasında olduğu anlaşılmıştır. Olayda; davalı idarece, davacı tarafından "dolar" üzerinden yapılan satışlara ait faturaların dikkate alınarak 13,45 kg satış için 294.655,00 TL hasılat elde edildiğinin tespit edildiğinden bahisle; hasılat bedelinin satılan miktara bölünmesi sonucu bulunan 21.000,00 TL/KG'nin 2021 Yılı diaspor kristali ocak başı satış fiyatı olarak belirlendiği; davalı idarece savunmaya eklenen bu ödeme belgesine göre, 13,45 kg diaspor kristal satışından 26.528 USD elde edildiği, idarece ise uygulanacak kur'un 11,10 TL kabul edildiği, oysa dava konusu edilen Genelgenin "Genel Hükümler" bölümün 3. Maddesinde 2021 yılı ABD doları ortalama satış kurunun, 8,91 TL olduğunun davalı idare tarafından ilan edildiği görülmüştür. Bu halde; Devlet hakkı kayıplarının önlenmesi amacıyla yapılan düzenlemelere uygun olarak, devlet hakkına esas emsal ocak başı satış fiyatının da gerçek durumlara uygun, gerçek değerler esas alınmak suretiyle tespit edilmesi gerektiği açık olup; davalı idarenin kendi ilan ettiği değere dahi itibar etmeden yaptığı fiyat belirlemesinde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Açıklanan nedenlerle, "V. Grup madenler 2021 yılı Ocak Başı Satış Fiyatları" başlığı ile ilan edilen düzenlemenin diaspor kristallerine ilişkin ocak başı satış fiyatının 21.000,00 TL/Kg olarak belirlenmesine ilişkin kısmının iptali gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: HUKUKİ SÜREÇ : Dava, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün kurumun internet sitesinde 25/03/2022 tarihinde yayımlanan duyurusu ile " III. Grup, IV. Grup(c) bendi ve V. Grup Madenlerin 2021 Yılı Ocak Başı Satış Fiyatı'' başlığı altında ilan edilen diaspor kristallerine ilişkin ocak başı satış fiyatının 16.000,00 TL/Kg olarak belirlenmesine ilişkin kısmın iptali istemiyle açılmıştır. İNCELEME VE GEREKÇE : İLGİLİ MEVZUAT: 3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde; devlet hakkı; maden istihracı ile sağlanacak gelirden Devlet payına düşen ve ödeme yükümlülüğü ruhsat sahibine ait olan kısım olarak tanımlanmıştır. Aynı Kanun'un "Devlet hakkı" başlıklı 14. maddesinde ise, "(Değişik birinci fıkra: 10/6/2010-5995/8 md.) Devlet hakkı, ocaktan çıkarılan madenin ocak başındaki fiyatından alınır. (Ek fıkra: 10/6/2010-5995/8 md.) (Değişik fıkra:14/2/2019-7164/14 md.) Üretilen madenin hammadde olarak kullanılması veya satılması hâlinde, aynı pazar ortamında madenin işletmelerdeki tüvenan olarak ocak başı satışında uygulanan fiyat, ocak başı satış fiyatıdır. Madenlerden alınan Devlet hakkına esas olan emsal ocak başı satış fiyatı, bölgeler de dikkate alınarak her madene ait ayrı ayrı ve uygulandığı yıl için belirlenerek Genel Müdürlükçe ilan edilir. Ruhsat sahipleri tarafından Devlet haklarının beyanında kullanılan ocak başı satış fiyatı, Genel Müdürlükçe ilan edilen ocak başı satış fiyatından daha düşük olamaz. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir. (Ek fıkra: 10/6/2010-5995/8 md.) Tüvenan madenin, herhangi bir zenginleştirme işlemine tabi tutulduktan veya bir prosesten geçirildikten sonra satış fiyatının oluştuğu durumlarda, ocak başı satış fiyatı, madenin ocakta üretiminden ilk satışının yapıldığı aşamaya kadar oluşan nakliye, zenginleştirme ve varsa farklı prosese ait kullanılan tesis ve ekipmanın amortismanı dahil giderler çıkarılarak oluşan fiyattır." kuralı yer almıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda yer alan mevzuatın değerlendirilmesinden; üretilen madenin hammadde olarak kullanılması veya satılması hâlinde madenin devlet hakkına emsal olan ocak başı satış fiyatının tüvenan olarak belirlenmesi gerekmektedir. Davacı tarafından; diaspor kristallerine ilişkin 2018 yılı ocak başı satış fiyatının 28.980,00 TL/Kg olarak belirlenmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle Dairemizin E:2019/5303 sayılı dosyasında açılan davada verilen 06/10/2022 tarihli ve K:2022/5436 sayılı kararla; diaspor kristalinin devlet hakkına esas emsal ocak başı satış fiyatının tüvenan olarak tespit ve ilan edilmesi gerekirken, diaspor kristalinden faset ve kabaşon kesim tekniği ile takı sektöründe kullanılabilecek formda elde edilecek olan ürünlerin fiyatları esas alınmak suretiyle devlet hakkına esas emsal ocak başı satış fiyatı tespit edildiğinden işlemde şekil yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle işlemin iptaline karar verildiği; diaspor kristallerine ilişkin 2019 yılı ocak başı satış fiyatının 16.330,00 TL/Kg olarak belirlenmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle Dairemizin E:2020/3369 sayılı dosyasında açılan davada ise, Dairemizce verilen 13/10/2022 tarihli ve K:2022/5609 sayılı kararla; davalı idarece, diaspor kristallerinin 2019 yılı ocak başı satış fiyatının davacı tarafından düzenlenen satış faturaları esas alınmak suretiyle "tüvenan" olarak tespit ve ilan edildiği anlaşıldığından işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine, yine diaspor kristallerine ilişkin 2020 yılı ocak başı satış fiyatının 16.000,00 TL/Kg olarak belirlenmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle Dairemizin E:2022/3630 sayılı dosyasında açılan davada ise, Dairemizce verilen 09/11/2022 tarihli ve K:2022/6385 sayılı kararla; davalı idarece, diaspor kristallerinin 2020 yılı ocak başı satış fiyatının davacı tarafından düzenlenen satış faturaları esas alınmak suretiyle "tüvenan" olarak tespit ve ilan edildiği anlaşıldığından işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği görülmektedir. Davacı her ne kadar idarece ilan edilen 21.000,00 TL/Kg fiyatın fahiş olduğunu, tüvenan madenin fiyatı olamayacağını, ancak nihai ürün fiyatı olabileceğini iddia etmekte ise de, davacı tarafından düzenlenen ve "ham taş" olarak satışı yapılan diaspor kristallerine ait dosyada mevcut daha önceki yıllarda düzenlenmiş satış faturaları incelendiğinde, idarece belirlenen ocak başı satış fiyatının, davacının fiilen satış yaptığı tüvenan madenin fiyat ortalamasından daha düşük olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda; davacı tarafından iddialarını ispatlayacak bilgi ve belgelerin de dosyaya sunulmadığı dikkate alındığında; davalı idarece, diaspor kristallerinin 2021 yılı ocak başı satış fiyatının 21.000,00 TL/Kg olarak belirlenmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. DAVANIN REDDİNE, 2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... - TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, 5. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine, 6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 06/03/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.