Danıştay Dava Dairesi · E. 2022/3785 · K. 2024/5585

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2022/3785 E.  ,  2024/5585 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2022/3785 Karar No : 2024/5585 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Madencilik İnşaat Turizm Tekstil Nakliye San. ve Tic. Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ...Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ... 2-...Bakanlığı VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Diyarbakır ili, Kulp ilçesi sınırları dahilinde bulunan ve ...Mad. Müh. İnş. Tur. San ve Tic. A.Ş. adına kayıtlı İR:... ruhsat nolu II-B grubu mermer maden işletme ruhsatının devri için yapılan başvurunun reddine dair işlem ile bunun dayanağı Taşınmaz Komisyonu kararının iptali istenilmektedir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, ... Madencilik Mühendislik İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin Maden Yönetmeliği'nin 82. maddesinin 11. fıkrası uyarınca Bakanlık iznine tabi %10'dan fazla şirket ortaklık yapısında değişikliğe yol açacak hisse devir başvurusunun dava konusu işlemler tarihi itibarıyla sonuçlanmadığı, dolayısıyla hisse devir beyanıyla ilgili eksikliklerin olması sebebiyle ruhsat devrinin yapılmadığı görüldüğünden, dava konusu işlemlerde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, ... Mad. Müh. İnş. Tur. San ve Tic. A.Ş.'nin hisselerinin devredilmesinin ruhsatın devrine engel teşkil etmediği, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idareler tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Davacı şirketin Diyarbakır ili, Kulp ilçesi sınırları dahilinde bulunan İR:... ruhsat nolu II-B grubu mermer maden işletme ruhsatının devri için ... Mad. Müh. İnş. Tur. San. ve Tic. A.Ş. ile birlikte 21.03.2018 tarihinde başvuru yaptığı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Bağlı, İlgili, İlişkili Kuruluşlar Taşınmaz Komisyonu'nun... tarih ve ... sayılı kararıyla devir talebinin uygun bulunmadığı ve Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemiyle devir talebinin reddedildiği, sonrasında Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile bunun dayanağı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Taşınmaz Komisyonu'nun ...tarih ve ... sayılı devrin uygun görülmemesine ilişkin kararının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. İLGİLİ MEVZUAT: 3213 sayılı Maden Kanunu'nun ''Hakların bölünmezliği, devir ve intikali'' başlıklı 5. maddesinde ''(Değişik fıkra:14.02.2019-7164/6 md.) Madenler üzerinde tesis olunan ilk müracaat (takaddüm), arama ruhsatı, buluculuk, görünür rezerv geliştirme ve işletme ruhsatı haklarının hiçbiri hisselere bölünemez. Her biri bir bütün hâlinde muameleye tabi tutulur. (Değişik fıkra: 04.02.2015-6592/3 md.) Maden ruhsatları, görünür rezerv geliştirme hakkı ve buluculuk hakkı devredilebilir. Devir yapılmadan önce arama ve işletme ruhsatlarının devredildiği tarihteki ruhsat bedelinin iki katı tutarında devir bedeli alınır. Devir Bakanlık onayı ile gerçekleşir. Durum maden siciline şerh edilir. Devir muamelesi maden siciline şerh edilmesi ile tamam olur. (...) Devir ve intikal işlemlerine ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.'' hükmüne yer verilmiştir. Aynı Kanun'un 10. maddesinin 4. fıkrasında "Beyanlardaki hata ve noksanlıklar, idarenin tespiti ve sorumluların uyarılmasından itibaren iki ay içerisinde düzeltilir. Bu sürede gerekli düzeltmenin yapılmaması halinde 20.000 TL idari para cezası uygulanır ve beyanlardaki hata ve noksanlıklar düzeltilinceye kadar maden üretim faaliyetleri durdurulur." düzenlemesi yer almaktadır. 21.09.2017 tarih ve 30187 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Maden Yönetmeliği'nin ''Devir'' başlıklı 82. maddesinde ''(1) Maden ruhsatları ve sertifikaları talep halinde, hukuki bir sakınca bulunmadığı takdirde, Kanunun 6 ncı maddesindeki maden haklarını kullanma ile ilgili şartları taşıyan gerçek veya tüzel kişilere devredilebilir. Devir Bakanlık onayı ile gerçekleşir. Devir işlemi maden siciline şerh edilmesi ile tamamlanır. Buluculuk hakkı sahibi, bu hakkını ruhsat ile birlikte devredebilir. (2) Devir işlemleri yapılacak ruhsatların/sertifikaların yıllık ruhsat bedellerinin, ruhsatla ilgili 6183 sayılı Kanuna tabi borçların, Devlet haklarının eksiksiz ödenmiş olması, devredildiği tarihe kadar geçen süre için, işletme faaliyet raporunun ve kullanılmayan sevk fişlerinin devralana verildiğine ilişkin tutanağın Genel Müdürlüğe verilmesi zorunludur. (3) Ruhsatı veya sertifikayı devralacak kişinin; devralacağı ruhsata/sertifikaya ait Kanundan doğan bütün hak ve vecibelerini, ruhsata uygulanmış yaptırımlar ile yükümlülükleri kabul ettiğini; ruhsat sahibinin de ruhsatını bütün hak ve vecibeleri ile devretmek isteğini belirten Ek-21’deki örnek dilekçe ile Genel Müdürlüğe müracaat etmeleri gerekir. (4) Devir işleminde işletme ruhsat taban bedelinin yatırıldığına dair belge ile müracaat edilir. Ruhsatın/sertifikanın devredildiği tarihteki ruhsat bedelinin iki katı tutarında devir bedelinin yatırılması zorunludur. 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcun bulunmadığına ilişkin belgenin ibrazını müteakip devir Bakanlık onayıyla gerçekleşir. Devir talebinin, Bakanlık tarafından uygun bulunmaması halinde işletme ruhsat taban bedeli ile devir bedeli iade edilir...(6) Ruhsat/sertifika devir işlemlerinde devir alacak gerçek ve tüzel kişide mali yeterlilik şartlarının yerine getirilmesi zorunludur. (7) Tüzel kişilerin unvan ve nev’i değişiklikleri ile mahkeme kararı gereğince devir yapılması durumunda, ruhsat taban bedeli ve ruhsat devir bedeli alınmaz. (8) Rödövans sözleşmesi bulunan ruhsatların devir taleplerinde devir alandan, mevcut rödövans sözleşmesinin kabul edildiğine dair taahhütname istenir, verilmemesi halinde devir işlemi gerçekleştirilmez. (9) İşletme izinli ruhsatların son denetim tarihinden itibaren bir yıldan fazla süre geçmiş ise; mahallinde tetkiki gerçekleştirilmeden ruhsat devredilmez. (10) İşletme izni, ruhsattan bağımsız olarak devredilemez. (11) Maden ruhsat sahibi tüzel kişinin ortaklık yapısında değişikliğe yol açabilecek %10’dan fazla hisse devir işlemleri Bakanlığın iznine tabidir. Bu gibi durumlarda hisse devrinin tarafları aynı anda konu ile ilgili olarak Genel Müdürlüğe gerekçelerini beyan etmek suretiyle müracaat eder. Talebin Bakanlık tarafından uygun görülmesi halinde durum ilgili tüzel kişiye tebliğ edilir. Aksi takdirde Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrası gereğince işlem tesis edilir.'' düzenlemesine yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Uyuşmazlıkta, ... Madencilik Mühendislik İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin 16/01/2018 tarih ve 9495 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde yayımlanan yönetim kurulu kararı ile şirket ortaklarından ...'in 27360 payına karşılık gelen hissesinin ...'e; 22800 adet payına karşılık gelen hissesinin ...'e devrettiği, anılan devir işlemi için Bakanlıktan izin alınmadığının ... Mad. Müh. İnş. Tur. San ve Tic. A.Ş. adına kayıtlı İR:... ruhsat nolu II-B grubu mermer maden işletme ruhsatının devri için yaptığı başvuru evraklarının incelenmesinden anlaşıldığı, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlem ile Bakanlık izni sürecinin başlatıldığı, söz konusu izin süreci devam etmekteyken ruhsatın devrine ilişkin eksikliklerin giderilmesi üzerine ruhsat devri talebinin Bakanlık onayına sunulduğu, devir talebinin Taşınmaz Komisyonu kararıyla uygun görülmemesi üzerine reddedildiği görülmektedir. Yukarıda yer verilen mevzuatın incelenmesinden, ruhsat devri taleplerinin Maden Kanunu'nun 6. maddesindeki maden haklarını kullanma ile ilgili şartları taşıyan gerçek veya tüzel kişilere devredilebileceği ve devrin Bakanlık onayı ile gerçekleşeceği düzenlenmiştir. Ruhsat devri için; yıllık ruhsat bedellerinin, ruhsatla ilgili 6183 sayılı Kanuna tabi borçların, Devlet haklarının eksiksiz ödenmiş olması, devredildiği tarihe kadar geçen süre için, işletme faaliyet raporunun ve kullanılmayan sevk fişlerinin devralana verildiğine ilişkin tutanağın Genel Müdürlüğe verilmesi, ruhsatı devralacak kişinin; devralacağı ruhsata ait Kanundan doğan bütün hak ve vecibelerini, ruhsata uygulanmış yaptırımlar ile yükümlülükleri kabul ettiğini; ruhsat sahibinin de ruhsatını bütün hak ve vecibeleri ile devretmek isteğini belirten örnek dilekçe ile Genel Müdürlüğe müracaat etmeleri gerektiği, devir işleminde işletme ruhsat taban bedelinin yatırıldığına dair belge ile yapılacak müracaatta, ruhsatın devredildiği tarihteki ruhsat bedelinin iki katı tutarında devir bedelinin yatırılması sonrasında 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcun bulunmadığına ilişkin belgenin ibrazını müteakip devrin Bakanlık onayıyla gerçekleşeceği belirtilmiştir. Başka bir ifadeyle, ruhsatı devreden ve devralan gerçek veya tüzel kişiler tarafından ruhsatın devri için yerine getirilmesi gereken mali yükümlülükler ile devrin gerçekleşmesi için sunulması gereken evraklar düzenlenmiş olup, söz konusu belgeler içerisinde ruhsat sahibi tüzel kişinin hisse devrine dair bilgi ve belgeler bulunmadığı gibi, bu hususun devre engel teşkil ettiğine ilişkin bir düzenleme de yapılmamıştır. Bilakis, Maden Yönetmeliğinin 82/11. maddesinde, maden ruhsat sahibi tüzel kişinin ortaklık yapısında değişikliğe yol açabilecek %10’dan fazla hisse devri işlemlerinin Bakanlığın iznine tabi olduğu düzenlemiş ise de, hisse devri talebinin uygun bulunmaması halinde Maden Kanunu'nun 10. maddesinin 4. fıkrası gereğince işlem tesis edileceği hükme bağlanmıştır. Kanun'un 10. maddesinde madencilik faaliyetlerindeki beyanlara ilişkin düzenlemelere yer verilmiş; anılan maddenin 4. fıkrasında ise, beyanlardaki hata ve noksanlıkların ilgilinin uyarılmasından itibaren 2 aylık süre içinde düzeltilmesi gerektiği belirtilerek, aksi halde idari para cezası ile faaliyetin durdurulması yaptırımlarının uygulanacağı kurala bağlanmıştır. Sonuç olarak, ruhsatın devrine ilişkin işlemlerin, ruhsat sahibi tüzel kişinin ortaklık yapısındaki değişiklikten kaynaklanan hisse devrine ilişkin işlemlerden farklı olduğu ve her iki sürecin birbirinden bağımsız olarak yürütülmesi gerektiği, ruhsat ve/veya hisse devri işlemlerinden herhangi birinin sonuçlandırılmamasının tek başına diğer işlemin gerçekleştirilmesine engel teşkil etmeyeceği, bu hususun aksine bir düzenlemenin de bulunmadığı anlaşılmaktadır. Kaldı ki, ...'in ... Mad. Müh. İnş. Tur. San ve Tic. A.Ş.'deki hisselerini ... ve ...'e devretmesine ilişkin durumun Maden Yönetmeliğinin 82/11. Maddesi uyarınca Bakanlık onayına sunulduğu anlaşılmakla birlikte, bu talebin reddedildiğine dair dosya kapsamında herhangi bir bilgi ve belge de bulunmamaktadır. Olayda, ruhsat sahibi ... Mad. Müh. İnş. Tur. San ve Tic. A.Ş.'nin yönetim kurulu kararı ile şirket ortaklarından ...'in 27360 payına karşılık gelen hissesinin ...'e; 22800 adet payına karşılık gelen hissesinin ...'e devrettiği, bu hususun 16/01/2018 tarih ve 9495 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde yayımlandığı, dava konusu ruhsatın devrinin ise 19/02/2018 tarihinde, anılan tarihteki ortaklar olan ... ve ... tarafından alınan yönetim kurulu kararıyla gerçekleştirildiği, başka bir ifadeyle, ruhsat devrine ilişkin kararın alındığı ve idareye başvurunun yapıldığı tarihteki yetkili temsilciler tarafından işlemlerin yerine getirildiği görülmektedir. Bu durumda, şirketin hisse devri işlemlerinin ruhsatın devrine engel teşkil etmediği ve hisse devri ile ruhsat devri sürecinin ayrı şekilde yürütülebileceği sonucuna varıldığından, hisse devri işlemlerinin tamamlanmadığı gerekçesiyle tesis edildiği belirtilen dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmamıştır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... gün ve E:... , K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Kullanılmayan ... TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine, 4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 5. Kesin olarak 25/10/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi. KARŞI OY : (X)- Dava, Diyarbakır ili, Kulp ilçesi sınırları dahilinde bulunan ve ... Mad. Müh. İnş. Tur. San ve Tic. A.Ş. adına kayıtlı İR:... ruhsat nolu II-B grubu mermer maden işletme ruhsatının devri için yapılan başvurunun reddine dair işlem ile bunun dayanağı Taşınmaz Komisyonu kararının iptali istemiyle açılmıştır. Maden Yönetmeliği'nin ''Devir'' başlıklı 82. maddesinin 11. fıkrasında "Maden ruhsat sahibi tüzel kişinin ortaklık yapısında değişikliğe yol açabilecek %10’dan fazla hisse devir işlemleri Bakanlığın iznine tabidir. Bu gibi durumlarda hisse devrinin tarafları aynı anda konu ile ilgili olarak Genel Müdürlüğe gerekçelerini beyan etmek suretiyle müracaat eder. Talebin Bakanlık tarafından uygun görülmesi halinde durum ilgili tüzel kişiye tebliğ edilir. Aksi takdirde Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrası gereğince işlem tesis edilir.'' düzenlemesine yer verilmiştir. Uyuşmazlıkta, ... Madencilik Mühendislik İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin 16/01/2018 tarih ve 9495 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde yayımlanan yönetim kurulu kararı ile şirket ortaklarından ...'in 27360 payına karşılık gelen hissesinin ...'e; 22800 adet payına karşılık gelen hissesinin ...'e devrettiği, bu devir için Bakanlıktan izin alınmadığının işletme ruhsatının devri için yapılan başvuru evraklarının incelenmesinden anlaşıldığı, devre ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlem ile Bakanlık izni sürecinin başlatıldığı, sonrasında 05.06.2020 tarihli dilekçe ile ... ve ... hisselerinin %34'ünü ...'e, %33'ünü ...'a %33'ünü de ...'e devretmek istediklerini Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'ne bildirdikleri, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün 08.06.2020 tarih ve sayılı işlemi ile anılan hisse devri işlemi için eksikliklerin bildirildiği görülmektedir. Yukarıda yer verilen mevzuatta, ruhsat sahibi tüzel kişinin ortaklık yapısında değişikliğe yol açabilecek %10’dan fazla hisse devir işlemlerinin Bakanlığın iznine tabi olduğu düzenlenmiş olup, Bakanlık tarafından talebin uygun görülebileceği gibi reddedilebileceği de anlaşılmaktadır. Ayrıca, hisse devrine dair düzenlemenin yalnızca şirket içindeki hisse devrine ilişkin olmayıp, şirket dışında üçüncü şahıslara yapılacak devirleri de kapsadığı açıktır. Dava konusu olayda, ...'in ... ve ...'e yaptığı hisse devri süreci Bakanlık izni alınmaması nedeniyle henüz tamamlanmadığı gibi, anılan süreç devam etmekteyken ... ve ... de hisselerini ..., ... ve ...'e devretmek istediklerini Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne bildirmişlerdir. Bu durumda, dava konusu işlem tarihi itibarıyla hisse devri işlemlerinin tamamlanmadığı anlaşıldığından, bu işlem tamamlanmadan ... ve ... tarafından alınan yönetim kurulu kararına dayanılarak ruhsatın devredilmesinin mümkün olmadığı sonucuna varılmakla dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ve temyize konu kararın bu gerekçeyle onanması gerektiği görüşü ile aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.