Danıştay Dava Dairesi · E. 2022/5480 · K. 2024/8622

Danıştay 5. Daire Başkanlığı         2022/5480 E.  ,  2024/8622 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y BEŞİNCİ DAİRE Esas No : 2022/5480 Karar No : 2024/8622 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN ÖZETİ : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davalı idare bünyesinde uzman erbaş olarak görev yapmakta iken 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 4/1-ğ maddesi uyarınca kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; davacının 15 Temmuz 2016 günü gerçekleşen darbe girişiminde yer alarak darbecilerle birlikte hareket ettiğinden bahisle cebir ve şiddet kullanarak Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın öngördüğü düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs ettiği iddiasıyla açılan kamu davasında yapılan yargılama neticesinde ... Ağır Ceza Mahkemesi'nin ... tarihli, E:... ve K:... sayılı kararı ile hakkında Anayasal Düzeni Bozmaya Kalkışma suçunun irade unsurunu taşımadığı, suç kastı bulunmadığı, yükletilen suçun işlendiğinin sabit olmaması sebebi ile beraat kararı verildiği bu karara yapılan istinaf başvusunun ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Ceza Dairesinin ... tarih E:..., K:... sayılı kararıyla esastan reddine karar verildiği, diğer yandan davacının terör örgütüne üyeliği, mensubiyeti, irtibatı veya iltisakına dair dosyada somut bilgi ve belge olmadığı anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline, davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararlarının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve kararın kaldırılmasını gerektirecek bir neden bulunmadığı belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu Komisyon kararının hukuka uygun olduğu, davacının FETÖ/PDY ile irtibat ve iltisakı gösterir nitelik ve yeterlilikte delillerin mevcut olduğu, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddi gerektiği belirtilerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ : Davacının FETÖ/PDY ile irtibat ve iltisakının varlığına kanaat getirilmesine yeterli düzeyde tespitin dosyada mevcut olduğu anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamakta olup, dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY: Davacı, davalı idare bünyesinde uzman erbaş olarak görev yapmakta iken 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 4/1-ğ maddesi uyarınca ... tarih ve ... sayılı işlem ile kamu görevinden çıkarılmıştır. Bunun üzerine, anılan işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: Türkiye'de 15 Temmuz 2016 gecesi, kendilerini “Yurtta Sulh Konseyi” olarak isimlendiren bir grup Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) mensubu tarafından, demokratik biçimde halk tarafından göreve getirilen Türkiye Büyük Millet Meclisini (TBMM), Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetini ve Cumhurbaşkanı'nı devirmek ve anayasal düzeni ortadan kaldırmak amacıyla darbe teşebbüsünde bulunulmuş, bu teşebbüs Türk Milleti tarafından akamete uğratılmıştır. Anayasa'nın olay tarihinde yürürlükte bulunan 118. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Milli Güvenlik Kurulu (MGK) tarafından 20/07/2016 tarihli toplantıda yapılan değerlendirmede, darbe teşebbüsünün TSK içindeki Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) mensupları tarafından başlatıldığı, bu örgütün kuruluş aşamasından itibaren etkisi altına aldığı eğitim kuruluşları, sivil toplum kuruluşları, medya kuruluşları, ticari kuruluşlar ve kamu görevlileri aracılığıyla Milleti ve Devleti kontrol altında tutmayı amaçladığı belirtilmiştir. MGK'nın anılan toplantısında "demokrasinin, hukuk devleti ilkesinin, vatandaşların hak ve özgürlüklerinin korunmasına yönelik tedbirlerin etkin bir şekilde uygulanabilmesi amacıyla" Hükûmete olağanüstü hâl ilan edilmesi tavsiyesinde bulunulması hususu kararlaştırılmıştır. Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu 20/07/2016 tarihinde, ülke genelinde 21/07/2016 Perşembe günü saat 01.00'den itibaren geçerli olmak üzere doksan gün süreyle olağanüstü hâl ilan edilmesine karar vermiştir. Anılan karar 21/07/2016 tarih ve 29777 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve aynı gün TBMM tarafından onaylanmıştır. Olağanüstü hâl, daha sonrasında üçer aylık dönemler hâlinde Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu tarafından uzatılmış ve 18/07/2018 tarihinde sona ermiştir. 23/07/2016 tarih ve 29779 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin ''Kamu görevlilerine ilişkin tedbirler'' başlıklı 4. maddesinde, ''(1) Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen; ... ğ) 18/3/1986 tarihli ve 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununa tabi personel, ilgili Kuvvet Komutanının teklifi, Millî Savunma Bakanının onayı ile kamu görevinden çıkarılır.'' kuralına yer verilmiştir. Anılan KHK, 29/10/2016 tarih ve 29872 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6749 sayılı Kanun'la kabul edilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca terör örgütlerine veya MGK'ca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen kamu görevlilerinin, “meslekten veya kamu görevinden çıkarılmasına" ilişkin kararlar, adli suç veya disiplin suçu işlenmesi karşılığında uygulanan yaptırımlardan farklı olarak terör örgütleri ile millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapıların kamu kurum ve kuruluşlarındaki varlığını ortadan kaldırmayı amaçlayan “olağanüstü tedbir" niteliğindedir. AİHM "demokratik bir devletin, memurlarından anayasal prensiplere sadakat göstermesini isteme hakkı bulunduğunu" belirtmektedir (Sidabras ve Džiautas/Litvanya, B. No: 55480/00 ve 59330/00, 27/07/2004, § 52; Volkmer/Almanya (k.k.), B. No: 39799/98, 22/11/2001; Petersen/Almanya, B. No: 39793/98, 22/11/2001). AİHM'e göre "kamu çalışanlarının devlete sadık kalmaları genel yararı korumakla ve güvence altına almakla yükümlü devlet otoriteleri ile çalışmalarının doğasında bulunan bir şarttır." (Sidabras ve Džiautas/Litvanya, B. No: 55480/00 ve 59330/00, 27/07/2004, § 57; Žičkus/Litvanya, B. No: 26652/02, 07/04/2009, § 28). Terör örgütleri ile millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapılara üyelik, mensubiyet, iltisak veya bunlarla irtibat, kamu görevlilerinin devlete sadakat yükümlülüğünü yitirildiğini ortaya koyan ve bahse konu olağanüstü tedbirin uygulanmasını gerektiren hâllerdir. Yukarıda yer verilen yapılara üyelik ve mensubiyet olmasa da bu yapılara iltisaklı veya bunlarla irtibatlı bulunulması hâli de anılan tedbirin uygulanabilmesi için yeterlidir. Anayasa Mahkemesi 14/11/2019 tarih ve E:2018/89, K:2019/84 sayılı kararında iltisaklı kavramını ''kavuşan, bitişen, birleşen'', irtibatlı kavramını ise ''bağlantılı'' olarak tanımlamıştır. Bu kavramlar ile kişilerin cezai sorumluluğunu gerektiren örgüte üyelik ve mensubiyet kavramlarına nazaran terör örgütleri ile daha az yoğun ve atipik bir bağlantının vurgulandığı açıktır. Bu kapsamda kişilerin terör örgütleri ile irtibat ve iltisaklarının ortaya konulabilmesi için, örgütün amaçlarının gerçekleştirilmesi ya da örgütten yarar sağlamak maksadıyla gerek örgütten gelen talimatlar doğrultusunda gerekse inisiyatif alarak bulundukları hal ve hareketler neticesinde örgüte veya kendilerine yarar sağladıkları ya da örgüt ile amaç birliği veya sosyal birliktelik görünümü içinde oldukları yönünde kanaat oluşması yeterli olacaktır. Dava dosyasında yer alan belgelerin ve UYAP kayıtlarının incelenmesinden; 15/07/2016 tarihinde FETÖ/PDY silahlı terör örgütü mensubu askeri personel tarafından gerçekleştirilmek istenilen silahlı darbeye teşebbüsüne katılan Sakarya ilinde görevli askeri personele yönelik olarak yapılan ceza yargılaması neticesinde verilen ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının istinaf edilmesi üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Ceza Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın Yargıtay ... Ceza Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla bozulması sonrasında yapılan yeniden yargılama neticesinde ... Ağır Ceza Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararla, davacının "anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçuna yardım etme" suçundan mahkumiyetine karar verildiği görülmüş ise de, Dairemizin karar verdiği tarih itibarıyla UYAP ortamında yapılan inceleme sonucunda bu kararın kesinleşmediği görüldüğünden, yargılama süreci devam eden ceza davasının davacı aleyhine bir durum olarak değerlendirilmesi masumiyet karinesi gereğince mümkün olmamakla birlikte, anılan ceza yargılaması sırasında elde edilen delil ve tespitlerin davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibat ve iltisakının değerlendirilmesi bakımından dikkate alınabileceği açıktır. Bu bağlamda, davacı hakkında yürütülen ceza yargılaması neticesinde verilen ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; "... Sakarya ilinde meydana gelen olaylara ilişkin Yargıtay'ın kabulü; FETÖ/PDY silahlı terör örgütü mensubu askeri personel tarafından gerçekleştirilmek istenilen silahlı darbeye teşebbüs girişimine katılan askeri personele yönelik Valilik istikametine doğru gelen vatandaşların tepki göstererek, olay yerinde bulunan askeri personeli etkisiz hale getirerek görevli emniyet personeline teslim ettikleri, aynı gün saat 01:25:29 ile 01:31:31 arasında yakalanarak gözaltına alındıkları; genel olarak sanıklar 'Tugay Komutanlığınca alarm verildiği, tatbikat var düşüncesiyle silah ve teçhizat alıp Tugaya gittikleri' yönünde savunmada bulunmuşlar ise de; dosyada mevcut Kara Kuvvetleri 1. Motorlu Piyade Tugay Komutanlığı tarafından gönderilen yazılı açıklamada; alarmın, bir tehlikenin en kısa zamanda önlenmesi bakımından önceden saptanan tertip ve tedbirlerin alınması anlamına geldiği, alarm ile ilgili hazırlıklarda görev yerinde kullanılması zaruri olan silah, araç ve gerecin süratle alınması, gerekli olanların yüklenmesi ve birliklerin en kısa zamanda görev yerlerine intikallerinin temel prensip olduğu, habersiz bir alarm tatbikatının icrasının söz konusu olduğu durumlarda üst komutanlıktan alarm tatbikatına yönelik bir mesaj alınmasına müteakip mesajın kimden geldiği, alarmın türü ve kime yayınlandığının inceleneceği, mesajın geldiği makama alındığı teyidinin geçileceği, alarmın mesai saatleri içerisinde verilmesi durumu söz konusu ise birlik komutanının emrine uygun olarak hareket edileceği; mesai saatleri dışında ise Tugay nöbetçi amiri vasıtasıyla çağrı planına bağlı olarak tüm personelin mesaiye çağrılacağı; birlik komutanlığı tarafından alarm verilmesi durumunda ise mesaj gönderilmek suretiyle üst komutanlığın mutlak suretle bilgilendirileceği ancak faaliyetlerin tamamı kışla içerisinde icra edileceği ve gerçek mühimmat dağıtılmayacağı, birlik, karargâh ve kurumların emniyetini baskın ve sabotajlara karşı korunmasını sağlamak maksadıyla bir emniyet planı hazırlanacağı, garnizon ve kışlalardan uzaktan konuşlu, birlik, tesis, mühimmat, akaryakıt deposu, cephanelik gibi yerlerin birlik emniyet planları mülki makamlarla koordine edilerek takviye planları hazırlanacağı, bu durumun -Kara Kuvvetleri Devamlı Emirler Muhtırası Birinci Cilt Genel Hususlar- kısmı ile -Silahlı Kuvvetler İstihbarata Karşı Koyma Koruyucu Güvenlik ve İşbirliği Yönergesi- ile açıkça düzenlendiğinin belirtildiği; bağımsız bölük seviyesinden başlayarak daha üst seviyedeki birliklerin yıllık eğitim planlaması ve faaliyet takvimi hazırlayacakları, yıllık eğitim planlaması, üst komutanlıkların alınan eğitim, vazife ve önceliklerinin incelenmesi ile başlayacağı, yıl boyunca yapacakları eğitim faaliyetlerinin tamamının söz konusu eğitim planlaması ile birlikte faaliyet takviminde belirtileceği, yine bu kapsamda birliklerin hazırladıkları eğitim planlarının yönerge gereği Eylül ayında başlayıp, bir sonraki yılın Eylül ayında sona ereceği, Kara Kuvvetleri birliklerinde Eylül ayında başlayan ve bir sonraki yılı Eylül ayında sona eren bir faaliyet yılı içerisinde Mayıs ayına kadar eğitimlerin icra edileceği, Mayıs ayında ise eğitimlerden beklenen hasılayı alabilmek için Tabur Görev Kuvveti ve Tugay Kıtalı Komuta Yeri Tatbikatı icra edileceği, Haziran-Ağustos aylarında ise yeni atama gören personelin oryantasyon eğitimleri ile erbaş/erlerin yıl boyunca yapamadıkları, eksik kalan ve başarısız olduğu eğitimlerin icra edileceği, söz konusu yaz dönemi içerisinde planlı herhangi bir tatbikat icra edilemeyeceği; 1. Motorlu Piyade Tugay Komutanlığının 2015/2016 faaliyet yılının 31 Ağustos 2015 tarihinde başladığı, 02 Eylül 2016 tarihinde sona erdiği; alarm tatbikatlarının ilgi yönerge kapsamında erlerin eğitim merkezlerinden kıtalara katılışlarına müteakip geri eğitim ve diğeri tatbikat olmak üzere icra edildiğinden 1. Motorlu Piyade Tugay Komutanlığı alarm, eğitim ve tatbikatının 08 Eylül 2015 tarihinde Tugay seviyesinde icra edildiği, 2016 yılı Temmuz ayı içerisinde planlı alarm eğitim yada tatbikatı olmadığı, yine bu kapsamda 1. Motorlu Tugay Komutanlığının 2016/2017 faaliyet yılının (yeni eğitim/öğretim dönemi) 05 Eylül 2016 tarihinde başlayıp 03 Eylül 2017 tarihinde sona ereceği, bu süre zarfında planlı alarm eğitim ve tatbikatının 20 Eylül 2016 tarihinde Tugay seviyesinde ve kışlalarda icra edildiği, belirtilen tarih dışında Tugay seviyesinde mevcut planlı alarm tatbikatı bulunmadığı, kışla bazında ve kışla içerisinde birlik komutanları tarafından faaliyet takvimine uygun olarak alarm eğitimleri icra edilebileceği, dolayısıyla icra edilecek bir eğitim için ayrıca bir emir verilmediği; faaliyet yılı içerisinde icra edilen tatbikatların tamamının alarmla başladığı, bu tatbikatlara hazırlık maksadıyla Tabur ve daha az birlik seviyesinde planlı alarm eğitimleri yapıldığı ancak söz konusu eğitimler ve tatbikatların kışla içerisinde bulunan alarm-tehlikeyi atlatma bölgesi diye tabir edilen arazide icra edileceği, dolayısıyla il bazında alarm tatbikatının icra edilemeyeceği, bununla birlikte yönerge esaslarına göre birliklerin eğitimlerini sağlamak maksadıyla kışla bazında birlik emniyet planları hazırlanması gerektiği, bu amaçla Çark Kışla Birlik Emniyet Planı ile diğer kışlaların da takviye planlarını kapsayacak şekilde 04 Mayıs 2012 tarihinde yayınlandığı, söz konusu takviye planında Çark Kışlayı sadece Taşkısığı Kışlasında konuşlu Topçu Tabur Komutanlığından bir takım (takribi 30-35 kişilik kuvvet) seviyesinde birliğin takviyesinin planlandığı, Sakarya, Kandıra ve Seymen Kışlası birliklerinin Çark Kışla birliklerini takviye planı bulunmadığı; 1. Motorlu Piyade Tugay Komutanlığının teşkilat yapısının büyük bir kısmının 2015 yılı Temmuz ayı içerisinde K-2 kategorisinden K-4 kategorisine dönüştüğü, bundan dolayı personel kadrolarından eksiltmeye gidildiği, kadronun çekirdek kadro haline getirildiği, mevcut durumdaki personel eksikliğinden dolayı takviye planlarının uygulanabilirliğinin kalmadığı ve güncellemeye muhtaç olduğu, takviye planı uygulanabilse dahi söz konusu takviyelerin, personelin askeri araçla bir kışladan diğer bir kışlayı kapsayacağı ve icra edilecek diğer faaliyetlerin tamamının intikal edilmiş olan kışla sınırları içerisinde gerçekleştirileceği; icra edilen hiçbir tatbikatta rütbeli ve erbaş/erlere gerçek mühimmat verilmediği, personele boş şarjörler verilerek teçhizatların kontrol edildiği, kıta yükü ve atış payının mühimmatlarının sonraki safha olan sefer görev yerinde dağıtılacağı, hali hazırda mevcut tatbikatların kışla içerisinde icra edilmekte olup, askerin kışla dışında Belediye sınırları kapsamında kalan yerleşime açık, yoğun vatandaş bulunan alanlarda manevra yapılmasının söz konusu olamayacağı; Ege Ordusu Komutanlığı tarafından 24 Mart 2015 tarihinde yayınlanan ilgi sayılı emre istinaden Valilerin askeri birliklerden kuvvet talebinde bulunmalarına ilişkin esaslar kapsamında Sakarya Valiliğinin kuvvet talebinde bulunacağı birlik komutanlığının 1. Motorlu Piyade Tugay Komutanlığından alınarak Bolu 2. Komando Tugay Komutanlığına verildiği, gönderilen yazıdan da anlaşılacağı üzerine askeri birliklerin kışla dışına çıkmasının kanunen uygun olmayacağı şeklinde değerlendirme yapıldığı, ele geçirilen whatsapp yazışmalarında "-Albay U.C.: 'Halk polisten beni istiyor. Ateş açalım mı? Sayıları çok fazla.' -Albay U.C.: 'Bizim Valilikteki adamların hepsini halk ezip polise teslim etmiş. Polisler halka engel olmaya çalışıyor ama zor.' -Binbaşı M.K.: 'Ezin, yakın taviz yok.' -Albay U.C.: 'Ateş açarsak 3-5 vururuz. Ama içeri girişi engelleyemeyiz.' -Albay U.C.: 'Sakarya'da acil destek ihtiyacı var. Halk tanklara da müdahale etmeye çalışıyor.'" şeklinde, askeri darbeye teşebbüs girişimini engellemeye çalışan kalabalıkların ateşle dağıtılması konusunda açık talimat verildiğinin anlaşıldığı, darbeye teşebbüs eylemi gerçekleştiren Yurtta Sulh Konseyi adı altında örgütlenen ve yurdun çeşitli bölgelerinde 15/07/2016 tarihinde darbeye teşebbüs eylemine katılan sanıklara talimat veren Yurtta Sulh Konseyi tarafından ..., ..., ... ve ... mesajların Sakarya ilinde darbeye teşebbüs eylemine katılan sanıkların başında bulunan U.C.'a gönderildiği, U.C.'un gönderilen mesaj metinlerini 15 Temmuz 2016 günü 20:00-21:00 saatleri arasında aldıktan sonra mesaj formunu askeri kışla içerisinde rütbeli olan ve darbeye teşebbüs eylemine katılan askeri personele okuduğu, ayrıca birliğine gelen yazılı mesaj formunu Sakarya ve Kocaeli ilinde konuşlu 1. Motorlu Piyade Tugay Komutanlığına bağlı diğer birliklere de ulaştırdığı, mesaj formunda belirtilen hususlarla ilgili olay tarihinde Sakarya İl Jandarma Komutanlığında komutan vekili olan Yarbay İ.A. ile de görüşerek 'Yol kontrolü yapmaları, tanklara yol açması' konusunda emir verdiği, sanıkların ortak savunmalarında kendilerine tatbikata katılmaları gerektiğine yönelik bildirimde bulunulması üzerine askeri birliğe gelerek tatbikata katıldıkları düşüncesi ile Sakarya Valiliğinin bulunduğu kampüs alanına geldiklerini, silahlı askeri darbeye teşebbüs eylemi ile ilgili herhangi bir bilgilerinin olmadığını beyan etmelerine rağmen Sakarya 1. Motorlu Piyade Tugay Komutanlığı tarafından gönderilen yazılı açıklamada tatbikatların kışla içerisinde icra edildiğinin, askerin kışla dışında Belediye sınırları kapsamında kalan veya yerleşime açık, yoğun vatandaş bulunan alanlarda tatbikat yapılmasının mümkün olmadığının, icra edilen hiçbir tatbikatta rütbeli veya erbaş/erlere gerçek mühimmat verilemeyeceğinin belirtildiği; ayrıca U.C.'un Yurtta Sulh Konseyi tarafından metne alınan sıkıyönetim mesaj direktif formu komutanı olarak görev yaptığı, askeri birlik içerisinde görev yapmakta olan tüm rütbeli personele okunarak bilgi verdiğini ifade ettiği, bu ifadenin diğer sanıkların ifadeleriyle de doğrulandığı, sanıkların Sakarya ilinde gerçekleştirilmek istenen silahlı askeri darbeye teşebbüs eyleminden haberlerinin olmadığını iddia etmelerinin mümkün olmadığı, dosya kapsamına göre sanıkların 15 Temmuz 2016 tarihinde Sakarya ilinde FETÖ/PDY silahlı terör örgütü mensupları tarafından gerçekleştirilmek istenen silahlı askeri darbeye teşebbüs girişimine katıldıklarının anlaşıldığı, darbeye teşebbüs eylemini gerçekleştiren kişiler tarafından gönderilen mesaj formlarında; ... ile numaralandırılan ilk mesajda 'Bütün askeri personelin mehil izinlerini keserek göreve başlamaları, 24 saat içerisinde başlamayanlar hakkında firar işleminin yapılacağı'; ... ile numaralandırılan 2.mesajda 'Tüm birlik kurum ve karargâhlar tarafından kendilerine verilen görevlerin yapılması, hazırlıkların yapılması, hazır halde bulunulması; ... ile numaralandırılan 3.mesajda 'Karargahlara Genel Karargah Sorumlusu atanan rütbelilerin belirlenerek yetkilendirildiği', bu gönderilen 3 mesaj ile darbe eylemi öncesi tüm birlik, kurum ve karargahların içeriği belirtilmeden tatbikat oluyormuş gibi hazır duruma getirildiği; ... ile numaralandırılan 4.mesajda 'Hazır hale getirilen kurum ve karargahlara mevcut yönetime el konulduğu bildirilerek, mesaj içeriğindeki sıkıyönetim kanununun yerine getirilmesi' şeklinde talimatların verildiği, verilen bu talimatlar üzerine 1. Motorlu Piyade Tugay Komutan Vekili olan U.C.'un emir komutası altında bulunan diğer sanıklara emir ve talimatlar vererek 1. Motorlu Piyade Tugay Komutanlığında suça katılan sanıkların suç tarih ve saati itibariyle birliklerine toplanmalarını istediği; suça katılan sanıkların, olay tarihi olan 15/07/2016 günü saat 22:15 sıralarında Tugayda toplanmaya başladıkları, 1. Motorlu Piyade Tugay Komutanlığı Elmasağa Kışlası iç/dış güvenlik kamera kayıtlarının incelenmesinde, saat 21:39 sıralarında (1) adet Zırhlı Personel Taşıyıcı (ZPT) aracın, saat 22:23 sıralarında (1) adet ... marka personel taşıyıcı aracın personelle birlikte, saat 22:55 sıralarında itfaiye aracının Elmasağa Kışlasından çıkış yaptığı; 1. Motorlu Piyade Tugay Komutanlığı Taşkısığı Kışlasının iç/dış güvenlik kamera kayıtlarının incelenmesinde, 15/07/2016 günü saat 21:05 sıralarında rütbeli personelin Kışlaya giriş yapmaya başladığı, 15/07/2016 günü saat 21:33 itibariyle Taşkısığı Kışlası Ani Müdahale Kuvveti (AMK) odasına gelen askeri personele mühimmat (2'şer adet dolu şarjör) dağıtımı yapıldığı, 15/07/2016 günü saat 21:53'te 2 adet ... ve 1 adet ... personel taşıyıcının kışladan çıkış yaptığı; 1.Motorlu Piyade Tugay Komutanlığı Sakarya Kışlasının iç/dış güvenlik kamera kayıtlarının yapılan incelemesinde; 15/07/2016 günü saat 22:05 sıralarında askeri personelin kışla önünde toplanmaya başladığı ve ... marka 40 kişilik aracın karargah binası önüne geldiği, saat 22:24 sıralarında askeri personelin kışla Karargah binasının önünde araçlara binerek hareket ettiği; 1.Motorlu Piyade Tugay Komutanlığı Kandıra Kışlasından Çark Kışlasına hareket eden askeri personelin tespitine ilişkin olarak kamera görüntülerinin incelenmesinde, 15/07/2016 günü güncel saate göre 22:48:56'da Kandıra istikametinden Kaynarca hastane kavşağına hareket eden askeri araçların, bir tanesinin tepe lambası açık, bir tanesi kapalı kasa olmak üzere toplam 4 (dört) adet ... marka personel taşıyıcı araç olduğu, gece ışık yansımalarından dolayı plakasının görülemediği, araçların Kaynarca ilçe merkezinden Sakarya il merkezine doğru hareket ettikleri; 1. Motorlu Piyade Tugay Komutanlığı Seymen Kışlasından hareket edip Sakarya iline gelmeye çalışan Zırhlı Askeri Personelin tespitine ilişkin olarak, Kocaeli ilinden Sakarya iline D-100 Karayolu üzerinde bulunan mobese görüntülerinin yapılan incelemesinde; 15/07/2016 günü saat 23:07 sıralarında, (4) adet tankın askeri darbeye destek vermek amacı ile Sakarya iline doğru hareket halinde olduğu tespit edildiği; Sakarya İl Jandarma Komutanlığında görevli olup da darbeye teşebbüs eylemine destek veren askeri personelin tespitine ilişkin olarak, saat 00:00 sıralarında Kocaeli istikametinden gelerek Sakarya istikametine doğru ilerleyen tankların önünü açmak için güzergâhta Jandarma ekiplerinin bulunduğu, tankların gelişi esnasında Sakarya'dan Kocaeli yönüne giden yolu Aşağıdereköy kavşağından kapattıkları, araç geçişine izin vermediklerinden dolayı bir süre trafik yoğunluğu yaşandığı (kamera tespitinde de görülmektedir), tanklar geçtikten sonra trafiği açtıkları ancak Esentepe–Üniversite Kavşağını Belediyeye ait araçların ve vatandaşların kapatmasından dolayı trafiğin durduğu, Sakarya istikametine gelen tankların gidemeyeceğini anlamaları üzerine ... Restoran ile Esentepe Kavşağı arasında bariyerleri ezerek karşı şeride geçtikleri, akabinde Kocaeli istikametine yöneldiklerinin tespit edildiği; 1. Motorlu Piyade Tugay Komutanlığı Çark Kışla kamera kayıtlarının incelenmesinde, saat 22:00'de 1. Motorlu Piyade Tugay Komutanlığına bağlı, Sakarya Kışlası, Elmasağa Kışlası, Kandıra Kışlası, Taşkısığı Kışlasından askeri personellerin araçlarla Çark Kışlada toplanmaya başladıkları, sıkıyönetim direktifinin 1.Motorlu Piyade Tugay Komutanı Kurmay Albay U.C. tarafından saat 22:50'de toplantı alanında rütbeli personele okunduğu, bildirinin okunmasına müteakip asker şahısların araçlara binerek saat 23:12'de darbe eyleminin icrasını gerçekleştirmek üzere Valilik istikametine doğru harekete geçtikleri, saat 22:50'de Albay U.C.'un toplantı alanında bulunan personele sözde harekat emrini okuduğunun tespit edildiği, saat 23:12'de Çark Kışladan ilk olarak 1(bir) adet kapalı ..., 1 (bir) adet Ford Transit minibüs, 2 (iki) adet açık personel taşıyıcı ... aracın personelleri ile beraber dolu olarak Kışla Nizamiyesinden çıktıkları, saat 23:12'de paletli Zırhlı Personel Taşıyıcı (ZPT) aracın Kışla Nizamiyeden Valilik istikametine çıkışlarının tespit edildiği, Valilik Kampüsü içerisinde yer alan güvenlik kamera kayıtlarının yapılan incelemesinde (Güvenlik kamera Görüntüsü "..." isimli görüntü dosyasının bulunduğu ve görüntünün 23:19:49 ile 00:07:38 saatleri arası olduğu; görüntünün 15/07/2016 tarih ve saat 23:33:40'da paletli zırhlı araç arkasında 10 asker ve ... marka askeri aracın Valilik binasına doğru ilerledikleri ve görüntünün saat 23:34:42 sırasında askeri araç ve personelin güvenlik kamerasının görüş açısından çıktığı, görüntünün 15/07/2016 tarih ve saat 23:52:49 sırasında paletli zırhlı aracın Valilik binası istikametinden Valilik Nizamiyesine doğru gittiği ve Nizamiye girişini kapatmak suretiyle bekleme yaptığı) sanıkların birlikte, önceden yaptıkları anlaşma doğrultusunda ve iş bölümü gereği Valilik binasının da bulunduğu Hükûmet Kampüsünün etrafını kuşattıkları, kampüs etrafında bulunan kavşakları trafiğe kapattıkları, vatandaşların araçla ve yaya olarak Hükûmet Kampüsüne giriş ve çıkışlarını cebir, şiddet ve tehdit kullanmak suretiyle engelledikleri, sanıklara karşı koymak üzere olay yerine gelen halkın üzerine rastgele yanlarında getirmiş oldukları askeri silahlarla ateş ederek 19 müşteki-mağduru yaraladıkları, yaralanan mağdurlardan 3 kişinin hayati tehlike geçirecek şekilde yaralandığının tespit edildiği, sanıkların eylemlerinin öldürmeye teşebbüs kapsamında değerlendirildiği, Türk halkının bir bütün olarak demokrasiye sahip çıkarak canı pahasına yasal meşru savunma hakkını kullanarak sokaklara çıkıp bir halk direnişini başlatmaları, halkın iradesi ile meşru yollardan iktidara gelmiş olan başta Cumhurbaşkanı, Türkiye Cumhuriyeti hükümetinin Başbakanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı ve Üyeleri, bir kısım siyasi partilerin yetkililerinin darbeye karşı almış oldukları kesin tavır ve demokrasiye bağlılıklarının kesin biçimde ifade edip ilgilileri göreve davet etmeleri, FETÖ/PDY silahlı terör mensubu olmayan TSK'nin vatansever subay, astsubay, er ve erbaş personelinin etkin direnişleri, polis teşkilatının amir ve memurlarının canları pahasına darbenin bastırılması hususunda göstermiş oldukları çabalar, basın ve medyanın demokrasiye sahip çıkması ve kamuoyunu da bu yönde yönlendirmesi, darbe teşebbüsünü öğrenir öğrenmez adli görevlerini etkin ve süratli bir şekilde yerine getirerek suç işleyenler hakkında soruşturma sürecini başlatan Yargı mensupları, bir kısım kamu kurum ve kuruluşlarının görevlilerinin direnişleri ve etkin bir şekilde görevlerini yerine getirmeleri sonucu darbenin başarılı olamadığı, Sakarya'da gerçekleştirilmek istenen darbeye teşebbüs eyleminde amaçlanan neticenin gerçekleşmemesinin bu eyleme katılanların iradi ve gönüllü vazgeçmelerine değil, yukarıda sayılan etkenlere bağlı olduğundan TCK'nin 36. maddesinde düzenlenen gönüllü vazgeçmenin koşullarının gerçekleşmediği anlaşılmıştır. 15 Temmuz darbe girişimine ilişkin olarak Sakarya ilinde gerçekleşen olaylarla ilgili yukarıda izahı yapılan ve Yargıtay ilamında belirtilen kabul Mahkememizce de benimsenmiş olmakla birlikte; 15 Temmuz gecesi yaşanan olayların tespiti bakımından Çark Kışlası ve Sakarya Valiliği, Seymen Kışlası, Kandıra Kışlası ile Sakarya İl Jandarma Komutanlığına ilişkin ayrı ayrı değerlendirme yapılarak; sanıklar hakkında tespit edilen deliller aşağıda ayrı ayrı değerlendirilmiş ve sanıkların eylemleri ayrıca tartışılarak, hukuki durumları buna göre belirlenmiştir. ... Orgeneral Nahit Şenoğul (Seymen) Kışlası grubuna ilişkin yapılan değerlendirme; A.A.Y., ..., D.A., E.Ç., E.D., E.Ç., H.H.Y., M.Y., M.G., M.D., M.K., O.A., O.Ç., O.Y., O.A., O.K., Ö.B., S.E., T.A., T.Ç. ve U.Ç. yönünden sanıkların eyleminin aynı nitelikte olması sebebiyle hukuki durumları birlikte değerlendirilmiştir. Dosyada mevcut kamera kayıtları Heyetimizce incelendiğinde; 'Tankların Geçişi' isimli CD içerisinde bulunan MOBESE kamera kayıtlarında, 'D_130_Sanayii_Işıklar-Gölcük_İstikameti' kamera kaydı içeren video kaydının 00:15 dakikasında 4 adet tank, 1 adet ZPT, 1 adet ... askeri aracın konvoy halinde geçişlerinin görüldüğü, 'Kullar_500_Varyant' video kaydının 00:11 dakikasında 4 adet tank, 1 adet ZPT 1, adet ... askeri aracın konvoy halinde geçişlerinin görüldüğü, 'Köseköy_Işıklar' kamera kaydı içeren video kaydının 00:16 dakikasında 4 adet tank, 1 adet ZPT, 1 adet ... askeri aracın konvoy halinde geçişlerinin görüldüğü, 'D-100_Özdilek_Işıklar_Adapazarı_İstikameti' kamera kaydı içeren video kaydının 00:08 dakikasında 4 adet tank, 1 adet ZPT, 1 adet ... askeri aracın konvoy halinde geçişlerinin görüldüğü, 'D-100_Cengiz_Topel_Havalimanı_Önü' kamera kaydı içeren video kaydının 00:33 dakikasında 4 adet tank, 1 adet ZPT, 1 adet ... askeri aracın konvoy halinde geçişlerinin görüldüğü, Kocaeli ilinden D-100 Karayolunu kullanarak konvoyun Sakarya ili Aşağıdere mevkine kadar geldikleri, 'Aşağıdere Görüntüler 1-2' isimli CD incelendiğinde N.K. isimli vatandaşın güvenlik kamera görüntüsüne göre 'CAM01' kamera kaydının 00:06:44 süresinde 4 adet tank, 1 adet ZPT, 1 adet ... askeri aracın konvoy halinde Sakarya iline doğru giderken geçişlerinin görüldüğü, aynı kamera kaydı incelendiğinde 00:07:45'te 1 adet çakarları kapalı jandarma transit resmi aracının Kocaelinden gelip Sakarya istikametine giden askeri konvoyun tersi istikamete doğru hareketinin izlendiği, devamında 00:09:15'te 1 adet çakarları açık jandarma transit resmi aracının bu sefer Sakarya istikametine giden askeri konvoy ile aynı istikamete doğru hareketinin görüldüğü, 00:09:35'te 1 adet çakarları açık resmi jandarma aracının Sakarya istikametine giden askeri konvoy ile aynı istikamete doğru hareketinin görüldüğü, 00:10:24'te 1 adet çakarları kapalı jandarma transit resmi aracının Sakarya istikametine giden askeri konvoy ile aynı istikamete doğru hareketinin izlendiği ve jandarma aracının kameraya yansıyan görüntüsünde süratli bir şekilde askeri konvoyun arkasından gittiği görüldüğü, kamera görüntülerinde ayrıca yolların kalabalık olduğu, yollarda bulunan araçların dörtlülerini yakmış olarak seyir halinde olduklarının izlendiği, kaldırımlarda ve yol kenarlarında çok sayıda vatandaşın bir arada yürüdüklerinin izlendiği, 'Aşağıdere Görüntüler 1-2' isimli CD içerisinde bulunan A.T. isimli manavın kamera görüntüleri incelendiğinde 'CAMERA03' kamera kaydının 00:22:04'te 4 adet tank, 1 adet ZPT, 1 adet ... askeri aracın konvoy halinde Kocaeli istikametinden Sakarya istikametine doğru giderken geçişlerinin görüldüğü, ayrıca yolların bulunduğu saat itibarıyla aşırı kalabalık olduğu, yollarda bulunan araçların dörtlülerini yakmış olarak seyir halinde olduklarının izlendiği (Alınan beyanlara göre Sakarya-Sapanca Gölü kuzeyindeki Aşağıdereköy mevkini geçip Sakarya'nın Serdivan tabelasını geçtikten sonra D-100 Karayolu üzerinde askeri konvoyun halkın kalabalıklaşmasıyla halkın yoğun tepki göstermesi ve sıkışan trafik nedeniyle Sakarya Valiliğine hareket edemeyerek dönüşe karar verdikleri, banketleri kırıp yolun karşısına geçtikleri, sonrasında askeri konvoyu geri döndürerek geldikleri istikametin tam aksi yönünde askeri konvoyun Kocaeli istikametine doğru yöneldiği); 1. Harddisk içerisinde bulunan '... PETROLÜN ÖNÜ, AŞAĞI DEREKÖY' isimli vatandaşın cep telefonuyla çektiği video kaydı izlendiğinde, vatandaşın videoyu Sapanca Gölünün kuzeyinde bulunan Aşağıdereköy yolundaki ... petrolün 150 metre gerisinden Kocaeli istikameti yolu tarafından çektiğinin görüldüğü, çekilen video kaydında 4 adet tank, 1 adet ZPT, 1 adet ... askeri aracın konvoy halinde Sakarya istikametinden Kocaeli istikametine doğru giderken geçişlerinin görüldüğü, vatandaşın çektiği video kaydında askeri konvoyun geçişi sırasında Sakarya istikametine giden yolun kalabalık olduğu, vatandaşların araçlarından indiği ve yolda bir arada beklediğinin görüldüğü, askeri konvoyun geçişi sırasında karşı yoldaki Sakarya güzergahında yol üzerinde 1 adet ... resmi jandarma devriye müdahale aracının geri geri gittiğinin görüldüğü, devamında 'Aşağıdere Görüntüler 1-2' isimli CD içerisinde bulunan A.T. isimli manavın kamera görüntüleri tekrar incelendiğinde 'CAMERA03' kamera kaydının 01:25:05'te 4 adet tank, 1 adet ZPT, 1 adet ... askeri aracın konvoy halinde Sakarya istikametinden Kocaeli istikametine doğru giderken geçişlerinin görüldüğü, devamında 01:26:40'ta 1 adet çakarları açık jandarma transit aracının askeri konvoyu takipte olduğunun izlendiği, 01:27:12'de 1 adet çakarları açık sivil görünümlü aracın askeri konvoyu takipte olduğu, Kocaeli istikametine doğru hızlı bir şekilde geçişinin görüldüğü, 01:27:38'de 1 adet Mitsubishi L200 resmi jandarma devriye müdahale aracının askeri konvoyu takipte olduğu ve süratli bir şekilde Kocaeli istikametine doğru hızlı geçişinin görüldüğü, hemen arkasından 01:27:44'te 1 adet jandarma minibüs aracının geçişinin görüldüğü, yine sanık savunmaları, tanık beyanları ve tutanak içeriğinden anlaşılacağı üzere askeri konvoyun Kocaeli istikameti Eşme Mahallesinde bulunan Eşme Işıklar mevki 200 metre gerisine kadar geldiği ancak halkın yolu kapatması sebebiyle askeri konvoyun durduğu, toplanan vatandaşların askeri konvoyun etrafını çevirdiği, bazı vatandaşların konvoyda bulunan tankların üzerine çıktığı, bu şekilde askeri konvoyun geçişine izin vermedikleri, devamında Kartepe İlçe Emniyet Müdürlüğünde görevli polis ekiplerinin askeri konvoyun olduğu yere intikal ettiği, halkın tepki göstermesi üzerine askeri araçlarından çıkamayan askeri personellerin polis ekiplerinin müdahalesiyle askeri konvoydaki araçlardan indikleri ve polis ekiplerine teslim oldukları değerlendirilmiştir. Bu şekilde, Orgeneral Nahit Şenoğul (Seymen) Kışlasından fikir ve eylem birliği içerisinde hareket ederek askeri araçlar ve yanlarına almış oldukları suça konu harp silahları ile Valiliği ele geçirmiş askerlere destek amacıyla askeri konvoyun Valiliğe doğru hareket ettikleri ancak Sakarya istikametine doğru D-100 Karayolu üzerinde askeri konvoyun halkın kalabalıklaşmasıyla, halkın yoğun tepki göstermesi ve sıkışan trafik nedeniyle Sakarya Valiliğine ulaşamadan dönüşe karar verdiklerinin sabit olduğu anlaşılmıştır. Her ne kadar sanıklar üzerilerine atılı suçlamayı kabul etmemiş iseler de, ...'in "...Nizamiyeye girerken telefonum çaldı ve Teğmen ... bana tankı alıp 2 nolu Nizamiyeye gelmemi emretti. Normalde yanımda birisi olmadan tankı hareket ettirmemin sakıncalı olduğunu biliyordum..." ... şeklinde beyanda bulundukları, bu beyanların, sanıkların en başından itibaren yaptıkları işlemin usule uygun olmadıklarının bilincinde olduklarını gösterdiği, ... sanıkların eylemlerinin hiçbir hukuki ve askeri prosedüre uymadığının izahtan vareste olduğu, bu şekilde sanıkların eylemlerinin sonuçlarının farkında oldukları ve eylemlerini bilerek, isteyerek ve sonuçlarını öngörerek gerçekleştirdikleri kanaatine varıldığı, bu nedenle aksi yöndeki savunmaların suçtan kurtulmaya yönelik olduğu ... sanıkların darbe girişimine destek vermek amacıyla tanklar ile birlikte darbe girişimine ilişkin olayları organize eden U.C. tarafından çağrıldığının sabit olduğu, yine darbe girişimine ilişkin mesajın Seymen Kışlasına da iletildiği anlaşılmıştır. İstanbul Emniyet Müdürlüğünden temin edilen 17/07/2016 tarihli Telefon ve Simkart Ön İnceleme Tutanağının yapılan incelemesinde, 15 Temmuz darbe teşebbüsünü gerçekleştiren şahısların 15/07/2016 günü saat 21:15'te “Yurtta Sulh” ismi ile whatsapp grubu oluşturdukları, ... söz konusu mesaj içeriklerinden anlaşılacağı üzere U.C.'un darbe girişiminde kullanmak amacıyla tankları beklediği, darbe girişiminin başarıya ulaşması için tankların sunacağı katkının dikkate değer olduğu, Sakarya ilinde gerçekleşen eylemleri organize eden U.C.'un tankları takip ederek durumlarından haberdar olduğu ve halkın tanklara müdahale etmesi nedeniyle U.C.'un hava desteği dahi talep ettiği anlaşılmıştır. Tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde; sanıklar A.A.Y.'in Uzman Çavuş, ...'in Uzman Çavuş, D.A.'nin Uzman Çavuş, E.Ç.'ın Uzman Çavuş, E.D.'in Uzman Çavuş, E.Ç.'in Astsubay Çavuş, H.H.Y.'in Astsubay Kıdemli Çavuş, M.Y.'nın Teğmen, M.G.'in Uzman Çavuş, M.D.'in Astsubay Çavuş, M.K.'nin Astsubay Başçavuş, O.A.'nın Uzman Çavuş, O.Ç.'nin Uzman Çavuş, O.Y.'ın Uzman Çavuş, O.A.'nın Astsubay Kıdemli Başçavuş, O.K.'nın Uzman Çavuş, Ö.B.'ın Uzman Çavuş, S.E.'in Üsteğmen, T.A.'in Kıdemli Başçavuş, T.Ç.'in Uzman Çavuş ve U.Ç.'in Astsubay Üstçavuş rütbesi ile Seymen Kışlasında görev yaptıkları, 15/07/2016 günü darbe girişimine destek vermek amacıyla Sakarya 1. Motorlu Piyade Tugay Komutanı olan U.C.'un emri üzerine Orgeneral Nahit Şenoğul (Seymen) Kışlasından çağrıldıkları, H.G.'in talimatı ile S.E.'in komutasında, ..., ..., ... ve ... nolu dört tank, 403171 nolu bir adet paletli ZPT ve bir adet ... nolu askeri ... araç ile birlikte konvoy halinde Çark Kışlaya doğru yola çıktıkları, yolda gelen ikinci emirle darbe girişimine destek vermek amacıyla Sakarya Valiliğine yöneldikleri, yolda halkın tepki göstermesine rağmen belirli bir süre Sakarya istikametine doğru yola devam ettikleri ancak birliğin önüne vatandaşların çıkması ve trafiğin durması sebebiyle daha fazla yola devam edemedikleri, bariyerleri kırarak karşı şeride geçtikleri ve tekrardan Sakarya iline yöneldikleri ancak vatandaşın engellemesi üzerine Kocaeli istikametine doğru geri döndükleri, bir süre yol aldıktan sonra Eşme mevkinde vatandaşların tankları tekrardan durdurmaları sebebiyle daha fazla yola devam edemeyerek tankları bu mevkide bırakıp polis ekiplerine teslim olmak zorunda kaldıkları anlaşılmakla, sanıkların kendilerini suçtan kurtarmaya yönelik beyanlarına itibar edilmemiştir. Bu haliyle sanıklar ..., ..., ... yönünden, konumları, rütbeleri ve mesleki tecrübeleri itibariyle gelen emir mesaj muhtevasının açıkça suç teşkil etmesi nedeniyle yerine getirilmesinin cezai sorumluluk doğuracağını bilebilecek durumda olan sanıkların darbe girişiminden haberdar oldukları; bu anlamda sanıkların darbe girişiminden haberdar olmadıkları ve emir komuta zinciri kapsamında eylemlerini gerçekleştirdikleri yönündeki savunmalarına itibar edilemeyeceği cihetle, bu sanıklara ait eylemlerin, neticenin/somut zarar tehlikesinin gerçekleşmesini sağlayacak biçimde faillerle birlikte fiil üzerinde müşterek hakimiyet kurmasını temin edecek fonksiyonel bir mahiyet taşımadığı, bu kapsamda müsnet suç yönünden TCK'nin 37. maddesi kapsamında fail olarak sorumlu tutulmalarını gerektirmeyeceği ancak suçun icrasına başlanmasından sonra katılma iradelerini açıkça ortaya koyan sanıkların hareketlerinin, zaman, nitelik ve yakın zarar tehlikesine yaptığı katkı itibariyle bütün olarak değerlendirildiğinde, eylemlerinin darbenin icrasını kolaylaştırmaya yönelik olduğu, bu nedenlerle adı geçen sanıkların darbe girişimi amacıyla Valilik binasını ele geçirmeye giden asker şahıslara destek vermek ve onlarla birlikte hareket etmek amacıyla tanklarla birlikte yola çıkmalarına rağmen vatandaşların engellemesi ile Valilik binasına ulaşamadan geri dönmek zorunda kalmak şeklinde sübutu kabul edilen eylemlerine uyan 5237 sayılı TCK’nin 309/1 ve 39/2-c maddeleri kapsamında Anayasal Düzeni Ortadan Kaldırmaya Teşebbüs Etme Suçuna Yardım Etme suçundan ayrı ayrı mahkumiyetlerine karar vermek gerekmiştir. ..." tespitlerinin yer aldığı görülmüştür. Yukarıda yer verilen Ceza Mahkemesi kararındaki tespitler incelendiğinde; FETÖ/PDY silahlı terör örgütü tarafından 15/07/2016 tarihinde gerçekleştirilen darbe teşebbüsü kapsamında Sakarya ilinde Sakarya Valiliği Kampüsünün kuşatılarak Valilik binasının işgaline yönelik eylemlerde bulunulduğu, davacının da aralarında bulunduğu askeri personelin, darbenin icrasını kolaylaştırmaya yönelik olarak, darbe girişimi amacıyla Valilik binasını ele geçirmeye giden asker şahıslara destek vermek ve onlarla birlikte hareket etmek amacıyla yola çıktıkları, yolda halkın tepki göstermesine rağmen belirli bir süre Sakarya istikametine doğru yola devam ettikleri ancak birliğin önüne vatandaşların çıkması ve trafiğin durması sebebiyle daha fazla yola devam edemedikleri, bariyerleri kırarak karşı şeride geçtikleri ve tekrardan Sakarya iline yöneldikleri ancak vatandaşın engellemesi üzerine Kocaeli istikametine doğru geri döndükleri, bir süre yol aldıktan sonra vatandaşların tankları tekrardan durdurmaları sebebiyle daha fazla yola devam edemeyerek tankları bu mevkide bırakıp polis ekiplerine teslim olmak zorunda kaldıkları, anılan hususların davacının FETÖ/PDY ile irtibat ve iltisakının varlığına kanaat getirilmesine yeterli düzeyde tespitler olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun’un 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne; 2. Dava konusu işlemin iptaline, davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 29/05/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.