Danıştay Dava Dairesi · E. 2022/5628 · K. 2025/1553

Danıştay 12. Daire Başkanlığı         2022/5628 E.  ,  2025/1553 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONİKİNCİ DAİRE Esas No : 2022/5628 Karar No : 2025/1553 TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (TARAFLAR) : 1- DAVACI : ... VEKİLİ : Av. ... 2- DAVALI : ... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Hakkari ili, Şemdinli ilçesi, ... Köyü, ... Mezrası İlkokulunda sınıf öğretmeni olarak görev yapan davacının, sosyal medya üzerinden terör örgütü propagandası yaptığından bahisle, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (b) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin Milli Eğitim Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve E... sayılı işleminin iptali ile işlem nedeniyle meydana gelen maddi zararlarının 04/05/2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; yürütülen disiplin soruşturması kapsamında davacının anılan paylaşımları yaptığını kabul ettiği, paylaşımlarının siyasi ve ideolojik amaçlar taşıdığı, bu paylaşımları sosyal medya üzerinden kamuoyuna dağıttığı/teşhir ettiği görüldüğünden, davacının eylemine uyan ceza ile cezalandırılmasında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; uyuşmazlıkta, 20/05/2022 tarihli ara kararıyla; "Dava konusu işlem tesis edilmeden önce 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Devlet memurluğundan çıkarma cezası amirlerin bu yoldaki isteği üzerine, memurun bağlı bulunduğu kurumun yüksek disiplin kurulu kararı ile verilir." şeklindeki 126. maddesinin ikinci fıkrası hükmü gereğince atamaya yetkili amir tarafından, davacının "Devlet memurluğundan çıkarılmasına ilişkin " teklifte bulunulduğunu gösteren belgenin okunaklı ve onaylı örneğinin gönderilmesinin istenilmesine" karar verilmiş olup, ara kararı gereği 08/06/2022 tarihli cevabi yazı ve ekleriyle dosyada bulunan diğer belgelerden; Maarif Müfettişlerince hazırlanan rapor doğrultusunda, doğrudan 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (b) alt bendi gereğince, Devlet memurluğundan çıkarma cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemin tesis edildiği, bu itibarla, davacının Devlet memurluğundan çıkarma disiplin cezasıyla cezalandırılması yönünde atamaya yetkili amir isteği/teklifi bulunmaksızın tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, davacının istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, dava konusu işlem sebebiyle davacının yoksun kaldığı parasal hakların işlem hiç tesis edilmemiş olsaydı ödenmesi gerekeceği tarihlerden itibaren hesaplanacak yasal faizleriyle birlikte davalı idarece hesaplanıp davacıya ödenmesine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİLERİN İDDİALARI: Davacı tarafından; karar sonucuna iştirak etmekle birlikte gerekçesinin yetersiz olduğu, davacıya verilen disiplin cezasının Devlet memurluğundan çıkarılmasına gerekçe teşkil eden fiilere karşılık gelen bir yaptırım olmadığı, suç ve cezaların kanuniliği ilkesine aykırı işlem tesis edildiği, soruşturmanın süresinde başlatılmadığı, dava konusu işlemin temel hak ve özgürlüklere aykırı olduğu belirtilerek temyize konu kararın düzeltilerek onanması gerektiği ileri sürülmektedir. Davalı idare tarafından; dava konusu işlemin hukuka ve usule uygun olduğu belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI: Taraflarca savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ: Davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki bilgi ve belgeler incelendikten sonra, Dairemizin 28/12/2023 ve 28/05/2024 tarihli ara kararına cevaben gönderilen belgeler görülerek, işin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Hakkari ili, Şemdinli ilçesi, ... Köyü, ... Mezrası İlkokulunda sınıf öğretmeni olarak görev yapan davacının, sosyal medya üzerinden terör örgütü propagandası yaptığından bahisle hakkında disiplin soruşturması başlatılmış, soruşturma sonucunda Maarif müfettişi tarafından düzenlenen ... tarih ve ... sayılı İnceleme-Soruşturma raporunda, davacının "kendilerine ait olduğu değerlendirilen sosyal medya hesaplarından siyasi ve ideolojik amaçlarla Devlet büyükleri ve Devletin aleyhinde, terör örgütü ile bir siyasi parti lehinde paylaşımda bulunduklarından" bahisle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (b) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılması yönünde teklifte bulunulmuş, bu teklif doğrultusunda davacının Milli Eğitim Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve E... sayılı işlemi ile Devlet memurluğundan çıkarılmasına karar verilmiş, bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (b) alt bendinde, "Yasaklanmış her türlü yayını veya siyasi veya ideolojik amaçlı bildiri, afiş, pankart, bant ve benzerlerini basmak, çoğaltmak, dağıtmak veya bunları kurumların herhangi bir yerine asmak veya teşhir etmek," fiili, Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller arasında sayılmış, "Disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurullar" başlıklı 126. maddesinin birinci fıkrasında; "Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları disiplin amirleri tarafından; kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, memurun bağlı olduğu kurumdaki disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra, atamaya yetkili amirler, il disiplin kurullarının kararlarına dayanan hallerde Valiler tarafından verilir." hükmüne; aynı maddenin ikinci fıkrasında; "Devlet memurluğundan çıkarma cezası amirlerin bu yoldaki isteği üzerine, memurun bağlı bulunduğu kurumun yüksek disiplin kurulu kararı ile verilir." hükmüne, üçüncü fıkrasında ise; "Disiplin kurulu ve yüksek disiplin kurulunun ayrı bir ceza tayinine yetkisi yoktur, cezayı kabul veya reddeder. Ret halinde atamaya yetkili amirler 15 gün içinde başka bir disiplin cezası vermekte serbesttirler." hükümlerine yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Disiplin cezaları, kamu hizmetinin gereği gibi yürütülebilmesi bakımından kamu görevlilerinin mevzuat uyarınca yerine getirmek zorunda oldukları ödev ve sorumlulukları ifa etmemeleri veya mevzuatta yasaklanan fiillerde bulunmaları durumunda uygulanan yaptırımlar olup, memurların özlük hakları üzerinde doğrudan ve önemli sonuçlar doğurmaları sebebiyle subjektif ve bireysel etkileri bulunduğu gibi, kamu görevinin gereği gibi sürdürülmesi ve kamu düzeninin sağlanması bakımından objektif ve kamusal öneme sahiptirler. Bu bakımdan disiplin soruşturmalarının yapılmasında izlenecek yöntem, ceza verilecek fiiller ve ceza vermeye yetkili makam ve kurullar açıkça belirlenmiştir. Her idari işlemde olduğu gibi disiplin cezasının tesisinde de işlemin yetkili makam tarafından yapılması, yetkilerin kanunun çizdiği sınırlar içinde şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarına uygun olarak kullanılması idare hukukunun bilinen ilkelerindendir. Disiplin cezası vermeye yetkili mercilerce disiplin suçu sayılacak eylemlerin işlenildiğinin öğrenilmesi halinde, bu kişiler hakkında soruşturma emri verilerek, soruşturmacı görevlendirilmesiyle başlatılacak soruşturma sonucunda, olayın değerlendirilmesi ile hazırlanacak soruşturma raporunda; adli, idari ve disiplin yönünden soruşturulan kişi hakkında soruşturmacının kanaat ve teklifinin de yer alması gerektiği, soruşturmacı tarafından soruşturmaya konu eylemin sübut bulup bulmadığı ve mevzuatta düzenlenen hangi disiplin cezasını gerektirdiği yönünde getirilen teklif doğrultusunda disiplin dosyasının disiplin amiri, disiplin kurulu veya yüksek disiplin kurulu tarafından değerlendirileceği; yukarıda açık metnine yer verilen mevzuat hükümlerinde; Devlet memurluğundan çıkarma cezasına, idarece usulüne uygun olarak yapılacak soruşturma sonucunda getirilen teklif üzerine, yetkili yüksek disiplin kurulunca karar verileceği öngörülmüş olup, Kanun'da yer alan "amirlerinin bu yoldaki isteği" ibaresinin de bu hususa ilişkin bulunduğu, atamaya yetkili amir veya disiplin amirince bu konuda özel şekle tabi bir teklifte bulunulması gerektiği yönünde bir düzenleme de bulunmadığı görüldüğünden; uyuşmazlıkta, 02/06/2016 tarihinde Bakan Oluru ile başlatılan soruşturma sonucunda hazırlanan ... tarih ve ... sayılı soruşturma raporunda, disiplin yönünden davacının Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılması teklifinin getirildiği, soruşturma raporunun belirtilen teklif doğrultusunda gereğinin yapılması için Milli Eğitim Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığına gönderildiği görülmektedir. Bu durumda, davanın esası incelenerek bir karar verilmesi gerekirken, davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun, yetkili amirin teklifinin/isteğinin bulunmadığı gerekçesiyle kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması, dava konusu işlemin iptali, dava konusu işlem sebebiyle davacının yoksun kaldığı parasal hakların, işlem hiç tesis edilmemiş olsaydı ödenmesi gerekeceği tarihlerden itibaren hesaplanacak yasal faizleriyle birlikte davalı idarece hesaplanıp davacıya ödenmesi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. Öte yandan; yukarıda yer verilen gerekçe karşısında, davacının karara yönelik temyiz isteminin bu aşamada incelenmesine olanak bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne, 2. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun yukarıda özetlenen gerekçeyle kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, dava konusu işlem sebebiyle davacının yoksun kaldığı parasal hakların, işlem hiç tesis edilmemiş olsaydı ödenmesi gerekeceği tarihlerden itibaren hesaplanacak yasal faizleriyle birlikte davalı idarece hesaplanıp davacıya ödenmesine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak 19/03/2025 tarihinde esasta oybirliğiyle, gerekçede oyçokluğuyla karar verildi. (X) KARŞI OY : Dava, Hakkari ili, Şemdinli ilçesi, ... Köyü, ... Mezrası İlkokulunda sınıf öğretmeni olarak görev yapan davacının, sosyal medya üzerinden terör örgütü propagandası yaptığından bahisle, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (b) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin Milli Eğitim Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve E... sayılı işleminin iptali ile işlem nedeniyle meydana gelen maddi zararlarının 04/05/2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (b) alt bendinde, "Yasaklanmış her türlü yayını veya siyasi veya ideolojik amaçlı bildiri, afiş, pankart, bant ve benzerlerini basmak, çoğaltmak, dağıtmak veya bunları kurumların herhangi bir yerine asmak veya teşhir etmek," fiili, Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller arasında sayılmış, "Disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurullar" başlıklı 126. maddesinin birinci fıkrasında; "Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları disiplin amirleri tarafından; kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, memurun bağlı olduğu kurumdaki disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra, atamaya yetkili amirler, il disiplin kurullarının kararlarına dayanan hallerde Valiler tarafından verilir." hükmüne; aynı maddenin ikinci fıkrasında; "Devlet memurluğundan çıkarma cezası amirlerin bu yoldaki isteği üzerine, memurun bağlı bulunduğu kurumun yüksek disiplin kurulu kararı ile verilir." hükmüne, üçüncü fıkrasında ise; "Disiplin kurulu ve yüksek disiplin kurulunun ayrı bir ceza tayinine yetkisi yoktur, cezayı kabul veya reddeder. Ret halinde atamaya yetkili amirler 15 gün içinde başka bir disiplin cezası vermekte serbesttirler." hükümlerine yer verilmiştir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 126. maddesinin ikinci fıkrasında; "Devlet memurluğundan çıkarma cezası amirlerin bu yoldaki isteği üzerine memurun bağlı bulunduğu Yüksek Disiplin Kurulu kararı ile verilir." hükmü getirilmiş olup, disiplin sürecinin işletilmesi aşamalarıyla ilgili olarak; muhakkik veya müfettiş tarafından yapılan disiplin soruşturmasının tamamlandığı andan itibaren disiplin yönünden teklifi de içeren tüm işlemlerin ve disiplin cezasını vermeye yetkili amire veya disiplin kuruluna intikal ettirilinceye kadar ki sürecin, sadece disiplin amirlerinin yetkisinde olduğu, başka bir anlatımla; "amirlerin bu yoldaki isteği üzerine" ibaresindeki "amir"den, "atamaya yetkili amir"in değil, "disiplin amiri"nin anlaşılması gerektiği açıktır. Hukukumuzda, disiplin soruşturmalarının disiplin amiri tarafından görevlendirilen muhakkik eliyle yürütülmesi mümkündür. Ancak müfettiş tecrübe, bilgi ve tekniğini gerektiren işler için kamu kurum ve kuruluşlarında Teftiş Kurulu Başkanlıkları kurulmuştur. Böylece konulara göre uzmanlaşma, raporların tekrar değerlendirilerek hataların giderilmesi, daha nitelikli raporların hazırlanması gibi hedefler öngörülmüştür. Uyuşmazlıkta; Müsteşarlık olur'u ile başlatılan soruşturmada, müfettiş tarafından düzenlenen raporun, Bakanlık Teftiş Kurulu Başkanlığına ibrazı üzerine gerekli işlemlerin yapılması bağlamında yapılan teklifin, İnsan Kaynakları Genel Müdürüne sunulduğu, Genel Müdür tarafından, davacının Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılması yolundaki uygun görüşü içeren dosyanın Bakanlık Yüksek Disiplin Kuruluna gönderildiği ve Yüksek Disiplin Kurulunca, teklifin kabulü ile davacının Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılmasına karar verildiği görülmektedir. Buna göre; davacının disiplin amiri konumunda bulunmayan insan kaynakları genel müdürünün, yukarıda açık hükümlerine yer verilen mevzuat düzenlemeleri uyarınca davacı hakkında disiplin cezası teklifinde bulunma yetkisinin olmadığı dikkate alındığında; kurum içi yazışma niteliğinde bulunan havale olurlarının, tek başına işlemi sakatlamadığının kabulü gerekmektedir. Bu durumda, yukarıda yer verilen mevzuat uyarınca, müfettiş tarafından yapılan teftiş üzerine hazırlanan raporun teftiş kurulu başkanlığına ibrazından sonra görev gereği teftiş kurulu başkanlığınca, gerekli değerlendirmeler yapıldıktan ve rapora son şekli verildikten sonra başkanlık görüşünün İnsan Kaynakları Genel Müdürüne sunulması ve genel müdürün uygun görüşü ile dosyanın sevki üzerine Yüksek disiplin kurulunca tesis edilen işlemin esasının incelenmesi gerekirken, davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun, yetkili amirin teklifinin/isteğinin bulunmadığı gerekçesiyle kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması, dava konusu işlemin iptali, dava konusu işlem sebebiyle davacının yoksun kaldığı parasal hakların, işlem hiç tesis edilmemiş olsaydı ödenmesi gerekeceği tarihlerden itibaren hesaplanacak yasal faizleriyle birlikte davalı idarece hesaplanıp davacıya ödenmesi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığından, kararın belirtilen gerekçeyle bozulması gerektiği görüşüyle karara gerekçe yönünden katılmıyorum.