Danıştay Dava Dairesi · E. 2022/6505 · K. 2024/4580

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2022/6505 E.  ,  2024/4580 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2022/6505 Karar No : 2024/4580 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Üniversitesi VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: ... Üniversitesi Hukuk Fakültesi 4. sınıf öğrencisi olan davacı tarafından, Deniz Ticareti ve Sigorta Hukuku dersinin vize sınavına girmediğinden bahisle yıl sonu sınavından başarısız sayılmasına ilişkin işlemle bu işlemin dayanağı olan Kırıkkale Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim- Öğretim Yönetmeliği'nin 31/2 maddesinin "...ara sınav ve/veya diğer faaliyetlerden oluşan ara sınav notuna sahip olmak ve vizesiz olmamak" kısmının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; senatonun, yükseköğretim kurumunun en temel görevi olan eğitim- öğretimin esasları hakkında karar alma yetkisi yanında üniversite veya üniversitenin birimleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlama yetkisi ile donatıldığı, senatonun eğitim- öğretimin esasları kapsamında değerlendirilmesi gereken "sınavlara girme şartları" ile ilgili kriterler getirme noktasında gerekli yasal yetkisinin bulunduğu; davaya konu Yönetmelik hükmünün amacının sorulduğu Mahkemenin Ara Kararına cevaben, yıl sonu/yarıyıl sonu sınavlarında ağırlık olarak ara yıl sonrası işlenen konulara yer verildiği, ara sınav notunun olmasının ölçme ve değerlendirmeyi etkin hale getirdiği, ara sınav notu sıfır olan veya sınava girmeyen öğrencinin o derse devamı ve yıl sonu sınavına olan ilgisinin düştüğünün belirtildiği; sınavlara girme şartlarını belirlemeye yönelik yönetmelik çıkarmaya yetkili olduğu sonucuna varılan Senato tarafından yapılan düzenlemenin açık yasal düzenlemeye dayandığı ve üst hukuk normlarına aykırı olmadığı, düzenlemenin objektif olduğu, amacının eğitim- öğretim kalitesinin yükseltilmesi ile öğrencilerin başarılarının arttırılması olduğu anlaşıldığından hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Pandemi döneminde ödevini iki saat gecikmeli olarak göndermiş olması nedeniyle vize notunun sisteme girilmediği, bu nedenle final, bütünleme ve tek ders sınavlarına girme hakkı tanınmadığı, ara sınavların başarı notuna katkısının %40 olmasına karşın, bu sınavlara girilmemesi durumunda, final sınavına alınmamanın çelişkili bir durum meydana getirdiği, vize sınavından sıfır alınması halinde final sınavına girme hakkının olmasına karşın, vize sınavına girilmemesi durumunda final sınavına girme hakkı tanınmamasının eşitlik ilkesine aykırı olduğu, hak kaybına yol açtığı, eski yönetmeliğe göre kazanılmış hakkının korunması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : İstemin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Hukuka aykırı olduğu anlaşılan İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Dava; Kırıkkale Üniversitesi Hukuk Fakültesi 4. sınıf öğrencisi olan davacı tarafından, Deniz Ticareti ve Sigorta Hukuku dersinin vize sınavına girmediğinden bahisle yıl sonu sınavından başarısız sayılmasına ilişkin işlemle bu işlemin dayanağı olan Kırıkkale Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim- Öğretim Yönetmeliği'nin 31/2 maddesinin "...ara sınav ve/veya diğer faaliyetlerden oluşan ara sınav notuna sahip olmak ve vizesiz olmamak" kısmının iptali istemiyle açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 2547 sayılı Kanun'un 43/1-a maddesinde; "Yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim - öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esaslar her üniversitece hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtilir." kuralı; 44/b maddesinde; "Yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyetlerinin üç dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç döneme ayrılarak sürdürüleceği; her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı; hazırlık sınıfı veya başka yollarla yabancı dil yeterliliğinin nasıl kazandırılacağı ve yabancı dil bilgi düzeyinin nasıl ölçüleceği; kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; öğrencilerin mezuniyet sonrası istihdamına ilişkin olarak bilgi, görüş ve tecrübelerine ihtiyaç duyulan kişileri ifade eden dış paydaşların diploma programlarına ilişkin değerlendirmelerinin alınması; diğer yurt içi ve yurt dışı yükseköğretim kurumlarından alınan derslerin kredilerinin intibakının sağlanması; ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması; farklı diploma programlarından bazı derslerin alınmasıyla yandal veya çift anadal yapılması; diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile (…) eğitim-öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir." kuralı yer almıştır. 26.07.2020 tarih ve 31197 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kırıkkale Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim- Öğretim Yönetmeliği'nin "Sınavlara girme şartları" başlığını taşıyan 31. maddesinde; "(1) Bir dersin ara sınavlarına girebilmek için; ders kaydını yaptırmış olmak ve ilgili öğretim elemanı tarafından dönem başında ilan edilen hususları yerine getirmiş olmak gerekir. Bu hususları yerine getirmeyen öğrenciler vizesiz olarak kalırlar. (2) Bir dersin yarıyıl/yıl sonu sınavına girebilmek için; devam zorunluluğunu yerine getirmiş olmak, ara sınav ve/veya diğer faaliyetlerden oluşan ara sınav notuna sahip olmak ve vizesiz olmamak gerekir. (3) Bütünleme sınavına girebilmek için; yarıyıl/yıl sonu sınavına girme şartlarını yerine getirmiş ve sınava girmiş olmak gerekir. (4) Yarıyıl/yıl sonu ve bütünleme sınavlarına girme hakkı kazanamayan öğrenciler, ilgili öğretim elemanı tarafından, dönemin son haftası ÖBS’ye girilir. (5) Öğrenci tüm sınavlarda, öğrenci kimlik kartını yanında bulundurmak ve istenen diğer sınav gerekliliklerini yerine getirmek zorundadır." kuralı; "Sınav değerlendirme esasları" başlığını taşıyan 34. maddesinin 2. fıkrasında; "Ara sınavın başarı notuna katkısı %40, yarıyıl/yıl sonu veya bütünleme sınavından alınan notun başarı notuna katkısı %60’tır. Kurul/komite derslerinde ise ara sınavın başarı notuna katkısı %60, yarıyıl/yıl sonu veya bütünleme sınavından alınan notun başarı notuna katkısı %40’tır." kuralı; aynı maddenin 15. fıkrasında; "Geçerli özrü olmadan sınava katılmayan, ödev veya projesini/performans çalışmasını zamanında teslim etmeyen, sınavlarda kopya çeken, kopya çekilmesine yardım eden veya kopya çekmeye teşebbüs eden öğrenciye 0 (sıfır) puan/FF notu verilir ve durum başkanlığa yazılı olarak bildirilir. Bu konuda Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yönetmeliği hükümleri saklıdır." kuralı yer almıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yükseköğretim kurumlarında yürütülen eğitim öğretim ve sınavlara ilişkin hususların düzenlenmesi konusunda, 2547 sayılı Kanun ile yükseköğretim kurumlarının senatolarına yetki tanınmış olmakla birlikte, kanunla verilen bu yetkinin yükseköğretimin temel ilke ve gereklerine uygun olması zorunludur. Kırıkkale Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim- Öğretim Yönetmeliği'nin davaya konu 31. maddesinde, sınavlara girme şartları kurala bağlanmış olup; bir dersin yarıyıl/yıl sonu sınavına girebilmek için devam zorunluluğununu yerine getirmiş olma şartı yanında, ara sınav ve/veya diğer faaliyetlerden oluşan ara sınav notuna sahip olmak ve vizesiz olmamak şartına yer verilmiştir. Diğer bir anlatımla, ara sınav notuna sahip olmama ve vizesiz olma, dersin yarıyıl/yıl sonu sınavına girilebilmesine engel olarak kabul edilmektedir. Kırıkkale Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim- Öğretim Yönetmeliği'nde sınavların değerlendirme esasları 34. maddede düzenlenmiş olup, ara sınavın başarı notuna katkısı %40, yarıyıl/yıl sonu veya bütünleme sınavından alınan notun başarı notuna katkısı ise %60 olarak belirlenmiştir. Geçerli özrü olmadan sınava katılmama, ödev veya projesini/ performans çalışmasını zamanında teslim etmeme durumunda ise öğrenciye 0 (sıfır) puan/FF notu verilmesi öngörülmüştür. Bu bağlamda; Kırıkkale Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim- Öğretim Yönetmeliği gereği, vize notunun başarı notuna katkısının %40, yarıyıl/yıl sonu notunun katkısının ise %60 olması ve geçerli özrü olmadan sınava katılmama, ödev veya projesini/ performans çalışmasını zamanında teslim etmemenin 0 (sıfır) puan/FF notu ile değerlendirilmesinin öngörülmüş olmasına karşın, dava konusu düzenleme ile ara sınav notuna sahip olmama ve vizeye girmemiş olmanın, dersin yarıyıl/yıl sonu sınavına girebilme şartı olarak kabul edilmesinin, anılan diğer düzenlemelerin amacını ortadan kaldırması, dersin ara sınav notunun sıfır olarak değerlendirilmesi gerekirken, yarıyıl/yıl sonu sınavına girilmesine engel olarak düzenlenmesi nedeniyle hukuka uyarlık taşımadığı, aksi yöndeki İstinaf Mahkemesi kararının bozulması gerektiği anlaşılmıştır. Öte yandan; Kırıkkale Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim- Öğretim Yönetmeliği'nin 31/2 maddesinin "...ara sınav ve/veya diğer faaliyetlerden oluşan ara sınav notuna sahip olmak ve vizesiz olmamak" kısmının hukuka aykırı olduğunun anlaşılması nedeniyle bu maddenin uygulanması suretiyle davacının, Deniz Ticareti ve Sigorta Hukuku dersinin vize sınavına girmediğinden bahisle yıl sonu sınavından başarısız sayılmasına ilişkin işlemde de hukuka uyarlık bulunmadığı, davacının yıl sonu sınavına girebilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. Kesin olarak 18/09/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi. KARŞI OY : (X)- Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden, İstinaf Mahkemesi kararının onanması gerektiği oyu ile aksi yönde oluşan çoğunluk kararına katılmıyorum. GEREKÇEDE KARŞI OY : (XX)- Davacı tarafından, pandemi koşullarında ödevini gecikmeli olarak göndermesi sonucu vize notunun girilmediği ve bu nedenle final, bütünleme ve tek ders sınavlarına girme hakkı tanınmadığı iddiası ile bakılan dava açılmıştır. Davacının iddiasının araştırılarak, doğru olduğunun anlaşılması halinde, vizeye girilmemiş olarak değil, sıfır olarak kabul edilmesi suretiyle final sınavına alınması gerektiğinden, dava konusu bireysel işlemin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptal edilmesi gerekmektedir. Düzenleyici işlem yönünden ise, çoğunluk ile aynı görüşteyim.