Danıştay Onuncu Dairesi · E. 2022/8746 · K. 2024/674

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2022/8746 E.  ,  2024/674 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2022/8746 Karar No : 2024/674 KARARIN DÜZELTİLMESİNİ İSTEYEN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Valiliği İSTEMİN_KONUSU: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına dair Danıştay Onuncu Dairesinin 29/12/2021 tarih ve E:2021/575, K:2021/7072 sayılı kararının; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi uyarınca davacı tarafından düzeltilmesi istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı tarafından; ... ili, ... ilçesi, ... köyünden terör olayları nedeniyle göç etmek zorunda kaldığı iddiasıyla uğradığını ileri sürdüğü zararların 5233 sayılı Kanun kapsamında karşılanması talebiyle yaptığı başvurunun köyün terör ve terörle mücadele kapsamında boşalan / boşaltılan bir yerleşim yeri olmadığı gerekçesiyle reddine ilişkin ... Valiliği 1 No'lu Zarar Tespit Komisyonu Başkanlığının... tarih ve ... (...) sayılı kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince köyün tamamen boşalmamış olduğu gerekçesiyle davanın reddi yolunda verilen ilk kararın, Danıştay Onuncu Dairesinin 18/11/2019 tarih ve E:2019/2647, K:2019/8041 sayılı kararı ile bozulması üzerine, dosyanın gönderildiği yetkili ... İdare Mahkemesince bozma kararına uyularak, dosyada bulunan bilgi ve belgelerde, davacının başvurusunda mal varlığının bulunduğunu iddia ettiği ... köyünün boşaltılıp, boşaltılmadığı hususunda Jandarma tutanakları, keşif raporu ve diğer evrak arasında çelişkili bilgiler bulunduğunun anlaşıldığı, ... ilinde tamamen boşaltılan köylere ilişkin listelerin ilgili yerlerden getirtilmesi, kayıtlara göre köy okulu 1980-2004 yılları arası açık göründüğünden söz konusu okuldan mezun olan öğrencilere ilişkin tüm bilgi ve belgeler ile köyün boşaltılıp boşaltılmadığına ilişkin her türlü bilgi ve belge getirilerek evrak arasındaki çelişkinin giderilmesi, bununla birlikte davacının münferit olarak yaşadığını iddia ettiği olaylara ilişkin her türlü bilgi ve belgelerin temin edilmesi gerektiği, bu durumda, davacının zarara uğrayan mal varlığının bulunduğunu iddia ettiği köyün terör olayları nedeniyle tamamen boşaltılıp, boşaltılmadığı, boşaltılmışsa hangi dönemlerde boşaltıldığı, davacının köyü hangi tarihte terk ettiği, davacının öznel durumuna ilişkin iddiaları ve münferit olarak yaşadığını iddia ettiği olayın köyden göç etmesine sebep olup olmadığı hususlarının gerekli inceleme ve araştırma yapılmak suretiyle tereddüte yer vermeyecek şekilde tespit edilerek, buna göre bir karar verilmesi gerekirken bu hususlar gözetilmeden tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Daire kararının özeti: Davalı idarenin temyiz başvurusu üzerine Danıştay Onuncu Dairesince, Mahkeme tarafından, daha önce verilen bozma kararında belirtilen hususlar hakkında ara kararı yapılarak gerekli bilgi ve belgelerin ilgili yerlerden getirtilmek suretiyle gelen evraka göre ... köyünün terör olayları nedeniyle tamamen boşaltılıp, boşaltılmadığı, boşaltılmışsa hangi dönemlerde boşaltıldığı, davacının köyü hangi tarihte terk ettiği, davacının münferit olarak yaşadığını iddia ettiği olayın köyden göç etmesine sebep olup olmadığı hususlarının açıklığa kavuşturulması ve sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken bu tespitin zarar tespit komisyonunca yapılması gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmesinde hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle temyize konu kararın bozulmasına karar verilmiştir. KARAR DÜZELTME TALEP EDENİN_İDDİALARI: Davacı tarafından, köyün boşaltıldığı, geçici köy korucusu olması sebebiyle evine teröristler tarafından saldırıda bulunulduğu, saldırıda ...'ın yaralandığı, terör örgütünün hedefi haline geldiklerinden köyden göç etmek zorunda kaldıkları, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen Mahkeme kararının onanması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN_SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ... DÜŞÜNCESİ :Karar düzeltme isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: Kararın düzeltilmesi dilekçesinde ileri sürülen nedenler, 2577 sayılı Kanun'un Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi hükmüne uygun bulunduğundan, davacının karar düzeltme isteminin kabulü ile Danıştay Onuncu Dairesinin 29/12/2021 tarih ve E:2021/575 K:2021/7072 sayılı kararı kaldırılarak davalı idarenin temyiz istemi yeniden incelendi: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Davacı ...tarafından; ... ili, ... ilçesi, ... köyünde ikamet etmekteyken yaşanan terör olayları sebebiyle göç etmek zorunda kaldığından bahisle, meydana gelen zararlarının 5233 sayılı Kanun kapsamında tazmini istemiyle 03/08/2006 tarihinde davalı idareye başvurulmuş, ... Valiliği Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan 1 No'lu Zarar Tespit Komisyonu Başkanlığının ... tarih ve ... (...) sayılı kararı ile, ... köyünün nüfusunun 1990 yılında 133, 1997 yılında 291, 2000 yılında 231, 2010 yılında 179 kişi olduğu, ... köyü camii görevlisi için tenkis işlemi uygulanmadığı, atama yapılmadığından bazı dönemlerde münhal olduğu, yerel ve genel seçimlerin zamanında ve düzenli olarak gerçekleştirildiği, ilkokulun devamlı olarak eğitim - öğretime açık olduğu, ... İlçe Jandarma Komutanlığının çizelgesinde köyün boşalmadığının belirtildiği, köyde görevli olan geçici köy korucusu sayısının her zaman köydeki hane sayısından daha az olduğu, köyün terör ya da terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeni ile tamamen boşalan / boşaltılan bir yerleşim yeri olmadığı belirtilerek başvurunun reddedilmesi üzerine, anılan Komisyon kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, bu Kanunun amacının, terör eylemleri veya terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle maddî zarara uğrayan kişilerin, bu zararlarının karşılanmasına ilişkin esas ve usulleri belirlemek olduğu; dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 7. maddesinde ise, hayvanlara, ağaçlara, ürünlere ve diğer taşınır ve taşınmazlara verilen her türlü zararlar, yaralanma, sakatlanma ve ölüm hallerinde uğranılan zararlar ile tedavi ve cenaze giderleri; terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle kişilerin mal varlıklarına ulaşamamalarından kaynaklanan maddi zararların, bu Kanun hükümlerine göre sulh yoluyla karşılanabileceği kurala bağlanmıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Uyuşmazlıkta, ... İdare Mahkemesince dava konusu köyün tamamen boşalmamış olduğu gerekçesiyle davanın reddi yolunda verilen karar, Danıştay Onuncu Dairesince yapılan temyiz incelemesi neticesinde, davacının başvurusunda mal varlığının bulunduğunu iddia ettiği ... köyünün boşaltılıp, boşaltılmadığı hususunda Jandarma tutanakları, keşif raporu ve diğer evrak arasında çelişkili bilgiler bulunduğu, ... ilinde tamamen boşaltılan köylere ilişkin listelerin ilgili yerlerden getirtilmesi, kayıtlara göre köy okulu 1980-2004 yılları arası açık göründüğünden söz konusu okuldan mezun olan öğrencilere ilişkin tüm bilgi ve belgeler ile köyün boşaltılıp boşaltılmadığına ilişkin her türlü bilgi ve belge getirilerek belgeler arasındaki çelişkinin giderilmesi, bununla birlikte davacının münferit olarak yaşadığını iddia ettiği olaylara ilişkin her türlü bilgi ve belgelerin temin edilmesi, davacının zarara uğrayan mal varlığının bulunduğunu iddia ettiği köyün terör olayları nedeniyle tamamen boşaltılıp, boşaltılmadığı, boşaltılmışsa hangi dönemlerde boşaltıldığı, davacının köyü hangi tarihte terk ettiği, davacının öznel durumuna ilişkin iddiaları ve münferit olarak yaşadığını iddia ettiği olayın köyden göç etmesine sebep olup olmadığı hususlarının gerekli inceleme ve araştırma yapılmak suretiyle tereddüte yer vermeyecek şekilde tespit edilerek, buna göre bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulmuştur. Bozma kararı sonrası dava dosyasının gönderildiği yetkili ... İdare Mahkemesince, dava konusu köyün boşaltılıp boşaltılmadığı, davacının köyü hangi tarihte terk ettiği, davacının öznel durumuna ilişkin iddiaları ve münferit olarak yaşadığını iddia ettiği olayın köyden göç etmesine sebep olup olmadığı hususlarının gerekli inceleme ve araştırma yapılmak suretiyle tereddüte yer vermeyecek şekilde tespit edilmesi ve buna göre bir karar verilmesi gerektiği, bu hususlar gözetilmeden tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Karar düzeltme aşamasında incelenmekte olan işbu dava ile benzer şekilde bir başka davacı tarafından, ... ili, ... ilçesi, ... köyünden terör olayları nedeniyle göç etmek zorunda kaldığı iddiasıyla uğradığı ileri sürülen zararların 5233 sayılı Kanun kapsamında karşılanması talebiyle yapılan başvurunun köyün terör ve terörle mücadele kapsamında boşalan/boşaltılan bir yerleşim yeri olmadığı gerekçesiyle reddine ilişkin ... Valiliği 1 No'lu Zarar Tespit Komisyonu Başkanlığı kararının iptali istemiyle açılan davada; Danıştay Onuncu Dairesinin 11/03/2024 tarih ve E:2023/5266, K:2024/666 sayılı kararı ile, "... Köyünün, güvenlik kaygısıyla tamamen terk edilmediği veya boşaltılmadığı bu nedenle davacı tarafından uğranıldığı ileri sürülen zararın, 5233 sayılı Kanun hükümlerine göre idarece karşılanmasına hukuki olanak bulunmadığından davanın reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yolunda verilen ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına" karar verilmiştir. Danıştay Onuncu Dairesinin anılan kararı ile davaya konu edilen köyün eski adının ... olduğu, daha sonra ... olarak değiştirildiği, boşaltılan köylere ait listede köyün isminin yer almadığı, köyde eğitim faaliyetlerinin devam ettiği, köy okulunda 1980-2004 tarih aralığında mezun olan öğrencilerin olduğu, köyde muhtarlık seçimlerinin yapıldığı, imam görevlendirmesinin bulunduğu bu şekilde köyün terör olayları sebebiyle boşaltılmadığı anlaşılmakta olup, dolayısıyla işbu dosyada ilk bozma kararındaki gerekçede yer alan köyün boşaltılıp boşaltılmadığı hususundaki çelişkinin ortadan kalktığı görülmektedir. Bununla birlikte, görülen davada; davacı tarafından, geçici köy korucusu olması sebebiyle evine teröristler tarafından saldırıda bulunulduğu, saldırıda ...'ın yaralandığı, terör örgütünün hedefi haline geldiklerinden dolayı köyden göç etmek zorunda kaldıkları ileri sürüldüğünden davacının münferit olarak yaşadığını iddia ettiği olaylara ilişkin her türlü bilgi ve belgelerin temin edilmesi, davacının köyü hangi tarihte terk ettiği, davacının öznel durumuna ilişkin iddiaları ve münferit olarak yaşadığını iddia ettiği olayın köyden göç etmesine sebep olup olmadığı hususlarının gerekli inceleme ve araştırma yapılmak suretiyle tereddüte yer vermeyecek şekilde tespit edilerek, buna göre bir karar verilmesi gerekmektedir. Bu nedenle, İdare Mahkemesince davacının öznel durumuna ilişkin iddiaları ve münferit olarak yaşadığını iddia ettiği olayın köyden göç etmesine sebep olup olmadığı hakkında gerekli inceleme ve araştırma yapılmak suretiyle tereddüte yer vermeyecek şekilde tespit edilerek, buna göre bir karar verilmesi gerekirken bu hususlar gözetilmeden dava konusu işlemin iptali yolunda verilen kararda hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Davalı idarenin temyiz isteminin KABULÜNE, 2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 11/03/2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.