Danıştay Kararı · E. 2023/1005 · K. 2024/3969

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2023/1005 E.  ,  2024/3969 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No : 2023/1005 Karar No : 2024/3969 DAVACI : ... Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş. VEKİLİ : Av. ... DAVALI : ... Kurumu VEKİLİ : Av. ... DAVANIN KONUSU : 30/12/2022 tarih ve 32059 (2. Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan, 29/12/2022 tarih ve 11537 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının EK-2'sinde yer alan 01/01/2023 tarihinden itibaren uygulanacak Nihai Tarife Tablosu’nun "Üreticiler İçin Veriş Yönünde Tek Terimli Dağıtım Tarifesi"ne ilişkin kısmının iptali istenilmektedir. DAVACININ İDDİALARI : Dağıtım bedelinde yapılan artışın lisanslı üreticiler için %227 olduğu, artış oranının fahiş düzeyde ve öngörülemez nitelikte olduğu, yapılan artışın gerekçesinin belirsiz olduğu ve artış oranı belirlenirken hangi objektif kriterlerin veya hesaplama tekniğinin kullanıldığının bilinmediği, dağıtım şirketlerinin lehine düzenleme yapıldığı, takdir yetkisinin kötüye kullanıldığı, enflasyon oranının üzerinde artış yapıldığı, dava konusu işlem nedeniyle finansal olarak zor duruma düşüldüğü, lisanslı üreticiler ile lisanssız üreticiler arasında ayrım yapıldığı, dava konusu işlemde kamu yararı bulunmadığı ileri sürülmektedir. DAVALININ SAVUNMASI : Öncelikle, usule ilişkin olarak, davanın süresinde açılmadığının tespiti hâlinde süre aşımı yönünden reddi gerektiği ileri sürülmüştür. Esasa ilişkin olarak ise, kamu hizmeti niteliğindeki dağıtım faaliyetinin yerine getirilebilmesi için oluşan maliyetin dağıtım bedeli olarak kullanıcılara yansıtıldığı, dağıtım sistemi kullanıcılarına uygulanmakta olan dağıtım bedellerinin 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 17. maddesinde sayılan unsurlar dikkate alınarak hesaplandığı, üreticiler ve tüketicilere yansıyacak fiyatlar üzerinden bir denge gözetilerek ve aralarında benzerlik kurulabilen kullanıcılara aynı fiyatın uygulanması suretiyle işlem tesis edildiği, 21 dağıtım şirketi için onaylanan gelir tavanının bir kısmının üreticilere bir kısmının ise tüketicilere yansıtıldığı, dolayısıyla üreticilerin dağıtım bedelinde bir azalışın tüketicilerin dağıtım bedelinde bir artışa, tam tersine üreticilerin dağıtım bedelinde bir artış tüketicilerin dağıtım bedelinde bir azalışa sebep olabileceği, kamu yararı gözetilerek işlem tesis edildiği, dağıtım tarifesi içerisinde dikkate alınan unsurların üreticilere ve tüketicilere yansıtılması hususunda makul bir dengenin gözetildiği, dağıtım bedellerinde ancak ve ancak enflasyon oranı ile sınırlı bir şekilde artırım yapılabileceği anlamını çıkarmanın doğru olmadığı, enflasyon oranının tarife hesaplamalarında dikkate alınan unsurlardan yalnızca biri olmakla birlikte tarife kapsamında onaylanan fiyatlardaki artışların tek sebebi olmadığı, kullanıcılara yansıtılması gereken fiyat artışları doğru yansıtılmadığı takdirde düzenlemeye tabi faaliyetin kaliteli ve sürekli olarak yürütülmesinde aksaklıklar meydana geleceği, üreticilerin satmış olduğu elektrik fiyatında da artış yaşandığından mağduriyetten söz edilemeyeceği, lisanslı ve lisanssız üreticilerin yükümlülükleri bakımından pek çok farklılık bulunması nedeniyle eşitlik ilkesine aykırı bir durum bulunduğu iddiasının gerçeği yansıtmadığı, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI ...'UN DÜŞÜNCESİ : Dava; 30/12/2022 tarih ve 32059 2. Mükerrer sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan, 29/12/2022 tarih ve 11537 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararının EK-2' sinde yer alan 01/01/2023 tarihinden itibaren uygulanacak Nihaî Tarife Tablosu’nun "Üreticiler İçin Veriş Yönünde Tek Terimli Dağıtım Tarifesi"ne ilişkin kısmının iptali istemi ile açılmıştır. 4628 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 4. maddesinde, "Kurum, tüzel kişilerin yetkili oldukları faaliyetleri ve bu faaliyetlerden kaynaklanan hak ve yükümlülüklerini tanımlayan Kurul onaylı lisansların verilmesinden, işletme hakkı devri kapsamındaki mevcut sözleşmelerin bu Kanun hükümlerine göre düzenlenmesinden, piyasa performansının izlenmesinden, performans standartlarının ve dağıtım ve müşteri hizmetleri yönetmeliklerinin oluşturulmasından, tadilinden ve uygulattırılmasından, denetlenmesinden, bu Kanunda yer alan fiyatlandırma esaslarını tespit etmekten, piyasa ihtiyaçlarını dikkate alarak serbest olmayan tüketicilere yapılan elektrik satışında uygulanacak fiyatlandırma esaslarını tespit etmekten ve bu fiyatlarda enflasyon nedeniyle ihtiyaç duyulacak ayarlamalara ilişkin formülleri uygulamaktan ve bunların denetlenmesinden ve piyasada bu Kanuna uygun şekilde davranılmasını sağlamaktan sorumludur." hükmüne yer verilmiş; 5. maddesinin altıncı fıkrasının (c) bendinde, "Tüketicilere güvenilir, kaliteli, kesintisiz ve düşük maliyetli elektrik enerjisi hizmeti verilmesini teminen gerekli düzenlemeleri yapmak." Kurul'un görevleri arasında sayılmış; 5. maddesinin 7. fıkrasının (e) bendinde; Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun, ilgili lisans hükümleri uyarınca hazırlanacak olan; Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt Anonim Şirketinin toptan satış fiyat tarifesini, iletim tarifesini, dağıtım tarifeleri ile perakende satış tarifelerini inceleme ve onaylama konularında yetkili olduğu; (f) bendinde; İletim, dağıtım, toptan satış ve perakende satış için yapılacak fiyatlandırmaların ana esaslarını tesbit etmek ve gerektiğinde ilgili lisans hükümleri doğrultusunda revize etmeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanunun amacı; elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabet ortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren, mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin yapılmasının sağlanmasıdır." hükmü yer almış; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; Kanunun; elektrik üretimi, iletimi, dağıtımı, toptan veya perakende satışı, ithalat ve ihracatı, piyasa işletimi ile bu faaliyetlerle ilişkili tüm gerçek ve tüzel kişilerin hak ve yükümlülüklerini kapsadığı, belirtilmiş, "Tanımlar ve Kısaltmalar" başlıklı 3. maddesinin (ff) bendinde; "Tarife: Elektrik enerjisinin ve/veya kapasitenin iletimi, dağıtımı ve satışı ile bunlara dair hizmetlere ilişkin fiyat, hüküm ve şartları içeren düzenlemeleri," ifade edeceği; 17. maddesinde de; bu Kanun kapsamında düzenlenen ve bir sonraki dönem uygulanması önerilen tarifelerin, ilgili tüzel kişi tarafından Kurulca belirlenen usul ve esaslara göre, tarife konusu faaliyete ilişkin tüm maliyet ve hizmet bedellerini içerecek şekilde hazırlanacağı ve onaylanmak üzere Kuruma sunulacağı, Kurulun, mevzuat çerçevesinde uygun bulmadığı tarife tekliflerinin revize edilmesini isteyebileceği veya gerekmesi hâlinde resen revize ederek onaylayabileceği, ilgili tüzel kişilerin, Kurul tarafından onaylanan tarifeleri uygulamakla yükümlü oldukları, lisans sahibinin, her yıl uygulayacağı tarifelerde yapacağı aylık enflasyon değişimi ve lisansında belirtilen diğer hususlarla ilgili ayarlamaların Kurul tarafından onaylanacağı, onaylanan tarifeler kapsamında belirlenen fiyat formüllerinin mevzuatta belirtilen koşullarda tadil edilebileceği, onaylanan tarifeler içinde, söz konusu tüzel kişinin tarife konusu faaliyetine ilişkin tüm maliyet ve hizmet bedelleri dışında piyasa faaliyetleri ile doğrudan ilişkili olmayan hiçbir unsurun yer alamayacağı, iletim ek ücreti bu hükmün istisnasını oluşturacağı, ilgili faaliyete ilişkin tüm maliyet ve hizmet bedellerini içeren Kurul onaylı tarifelerin hüküm ve şartları, bu tarifelere tabi olan tüm gerçek ve tüzel kişileri bağlayacağı, bir gerçek veya tüzel kişinin tabi olduğu tarifede öngörülen ödemelerden herhangi birini yapmaması hâlinde, söz konusu hizmetin durdurulabilmesini de içeren usul ve esasların Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenleneceği, Kurul tarafından tüketici özelliklerine göre abone grupları, bu abone grupları için elektrik enerjisi tüketim miktarına göre farklı veya yenilenebilir enerji kaynaklarının desteklenmesi amacıyla ayrı tarifeler belirlenebileceği, tüketicilerin talep etmeleri halinde yenilenebilir enerji kaynaklarının desteklenmesi amacıyla belirlenen tarifelerden faydalanabilecekleri, Kurulca düzenlemeye tabi tarifelerin, doğrudan nihai tüketiciye veya nihai tüketiciye yansıtılmak üzere ilgili tüketiciye enerji tedarik eden lisans sahibi tüzel kişilere yansıtılacağı, tarife onayı gerektiren bir lisansın verilmesi ile birlikte, içinde bulunulan yıla ait tarife de Kurulca incelenerek onaylanacağı, bağlantı tarifeleri, iletim tarifesi, toptan satış tarifesi, dağıtım tarifeleri, perakende satış tarifeleri, piyasa işletim tarifesi ve son kaynak tedarik tarifesinin Kurulca düzenlemeye tabi olduğu, hüküm altına alınmıştır. Bilindiği üzere, elektrik piyasası, birden fazla faaliyetin farklı aktörler tarafından yürütüldüğü çok taraflı bir piyasadır. Piyasada yer alan tarafların, kendi kuruluş amaçları doğrultusunda faydalarını en yüksek seviyede tutma çabası içinde olmaları ekonomik ilkelerle uyumludur. Davaya konu edilen düzenlemenin, ilgili faaliyetlerin yürütebilmesi için gerekli olan maliyetlerden hareketle belirlendiği, onaylanan tüm tarifelerde olduğu gibi, faaliyetlere ilişkin, tüm maliyet ve hizmet bedellerinin yer aldığı açıktır. İşte bu ekonomik gerçeklik ile, kanunla yetkilendirilmiş olan davalı idarenin; yetkisini kullanırken, tüketicilere kaliteli, sürekli ve düşük maliyetli elektriğin ulaştırılmasını sağlaması, tarifesi düzenlenen şirketin, düzenlenen faaliyetini sürdürebilmesi için gereken gelir ihtiyacını mevzuat çerçevesinde belirlemesi ve 6446 sayılı Kanun'un amacını gözetmesi neticesi tesis edilen; davaya konu edilen kurul kararının EK-2' sinde yer alan 01/01/2023 tarihinden itibaren uygulanacak Nihaî Tarife Tablosu’nun "Üreticiler İçin Veriş Yönünde Tek Terimli Dağıtım Tarifesi"ne ilişkin kısmında hukuka aykırı bir husus görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle davanın reddi gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: Dava dilekçesinde davacı tarafından 30/12/2022 tarih ve 32059 (2. Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan, 29/12/2022 tarih ve 11537 sayılı Kurul kararının iptali istenilmiş ise de dava dilekçesinin içeriği, öne sürülen hukuka aykırılık sebepleri ve davacının lisanslı üretim tesisi sahibi olduğu yönündeki beyanı dikkate alınarak anılan Kurul kararının EK-2'sinde yer alan 01/01/2023 tarihinden itibaren uygulanacak Nihai Tarife Tablosu’nun "Üreticiler İçin Veriş Yönünde Tek Terimli Dağıtım Tarifesi"ne ilişkin kısmıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır. MADDÎ OLAY VE HUKUKÎ SÜREÇ: Davacı şirket üretim lisansı kapsamında elektrik üretimi yapmaktadır. 30/12/2022 tarih ve 32059 (2. Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan, 29/12/2022 tarih ve 11537 sayılı Kurul kararı ile dağıtım şirketleri tarafından dağıtım sistemi kullanıcılarına ve görevli tedarik şirketleri tarafından serbest olmayan tüketiciler ile serbest tüketici olmasına rağmen tedarikçi seçmeyen ve 20/01/2018 tarih ve 30307 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Son Kaynak Tedarik Tarifesinin Düzenlemesi Hakkında Tebliğ kapsamında tanımlanan düşük tüketimli tüketicilere 01/01/2023 tarihinden itibaren uygulanacak fiyat tarifeleri belirlenmiştir. Anılan Kurul kararının Ek-2'sinde yer alan Nihai Tarife Tablosu’nda "Üreticiler İçin Veriş Yönünde Tek Terimli Dağıtım Tarifesi"ne yer verilmiş, üreticiler için veriş yönünde uygulanacak tek terimli dağıtım bedeli 12,4980 kr/kWh olarak belirlenmiştir. Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır. İNCELEME VE GEREKÇE: USUL YÖNÜNDEN: Davalı idarenin davanın süresinde açılmadığına ilişkin itirazı geçerli görülmemiştir. ESAS YÖNÜNDEN: İLGİLİ MEVZUAT: 4628 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 4. maddesinde, "Kurum, tüzel kişilerin yetkili oldukları faaliyetleri ve bu faaliyetlerden kaynaklanan hak ve yükümlülüklerini tanımlayan Kurul onaylı lisansların verilmesinden, işletme hakkı devri kapsamındaki mevcut sözleşmelerin bu Kanun hükümlerine göre düzenlenmesinden, piyasa performansının izlenmesinden, performans standartlarının ve dağıtım ve müşteri hizmetleri yönetmeliklerinin oluşturulmasından, tadilinden ve uygulattırılmasından, denetlenmesinden, bu Kanun'da yer alan fiyatlandırma esaslarını tespit etmekten, piyasa ihtiyaçlarını dikkate alarak serbest olmayan tüketicilere yapılan elektrik satışında uygulanacak fiyatlandırma esaslarını tespit etmekten ve bu fiyatlarda enflasyon nedeniyle ihtiyaç duyulacak ayarlamalara ilişkin formülleri uygulamaktan ve bunların denetlenmesinden ve piyasada bu Kanun'a uygun şekilde davranılmasını sağlamaktan sorumludur."; 5. maddesinde, " (...) Bu Kanun'un diğer maddeleri ile belirlenen görevlerinin yanısıra, Kurul aşağıdaki görevleri de yerine getirir: (...) c) Tüketicilere güvenilir, kaliteli, kesintisiz ve düşük maliyetli elektrik enerjisi hizmeti verilmesini teminen gerekli düzenlemeleri yapmak. (...) Bu Kanun'un diğer maddeleri ile belirlenen yetkilerinin yanısıra, Kurul aşağıdaki yetkilere de sahiptir: (...) e) İlgili lisans hükümleri uyarınca hazırlanacak olan; Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt Anonim Şirketi'nin toptan satış fiyat tarifesini, iletim tarifesini, dağıtım tarifeleri ile perakende satış tarifelerini incelemek ve onaylamak. (...)" kurallarına yer verilmiştir. 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanun'un amacı; elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabet ortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren, mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin yapılmasının sağlanmasıdır."; "Tanımlar ve Kısaltmalar" başlıklı 3. maddesinde, "(ff) Tarife: Elektrik enerjisinin ve/veya kapasitenin iletimi, dağıtımı ve satışı ile bunlara dair hizmetlere ilişkin fiyat, hüküm ve şartları içeren düzenlemeleri, (...) ifade eder."; 17. maddesinde, "Bu Kanun kapsamında düzenlenen ve bir sonraki dönem uygulanması önerilen tarifeler, ilgili tüzel kişi tarafından Kurulca belirlenen usul ve esaslara göre, tarife konusu faaliyete ilişkin tüm maliyet ve hizmet bedellerini içerecek şekilde hazırlanır ve onaylanmak üzere Kuruma sunulur. Kurul, mevzuat çerçevesinde uygun bulmadığı tarife tekliflerinin revize edilmesini ister veya gerekmesi hâlinde resen revize ederek onaylar. İlgili tüzel kişiler Kurul tarafından onaylanan tarifeleri uygulamakla yükümlüdür. Lisans sahibinin, her yıl uygulayacağı tarifelerde yapacağı aylık enflasyon değişimi ve lisansında belirtilen diğer hususlarla ilgili ayarlamalar Kurul tarafından onaylanır. Onaylanan tarifeler kapsamında belirlenen fiyat formülleri mevzuatta belirtilen koşullarda tadil edilebilir. Onaylanan tarifeler içinde, söz konusu tüzel kişinin tarife konusu faaliyetine ilişkin tüm maliyet ve hizmet bedelleri dışında piyasa faaliyetleri ile doğrudan ilişkili olmayan hiçbir unsur yer alamaz. İletim ek ücreti bu hükmün istisnasını oluşturur. İlgili faaliyete ilişkin tüm maliyet ve hizmet bedellerini içeren Kurul onaylı tarifelerin hüküm ve şartları, bu tarifelere tabi olan tüm gerçek ve tüzel kişileri bağlar. Bir gerçek veya tüzel kişinin tabi olduğu tarifede öngörülen ödemelerden herhangi birini yapmaması hâlinde, söz konusu hizmetin durdurulabilmesini de içeren usul ve esaslar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir. Kurul tarafından tüketici özelliklerine göre abone grupları, bu abone grupları için elektrik enerjisi tüketim miktarına göre farklı veya yenilenebilir enerji kaynaklarının desteklenmesi amacıyla ayrı tarifeler belirlenebilir. Tüketiciler talep etmeleri halinde yenilenebilir enerji kaynaklarının desteklenmesi amacıyla belirlenen tarifelerden faydalanabilir. Kurulca düzenlemeye tabi tarifeler, doğrudan nihai tüketiciye veya nihai tüketiciye yansıtılmak üzere ilgili tüketiciye enerji tedarik eden lisans sahibi tüzel kişilere yansıtılır. (...) Kurulca düzenlemeye tabi tarife türleri şunlardır: (...) ç) Dağıtım tarifeleri: Dağıtım şirketleri tarafından hazırlanacak olan dağıtım tarifeleri, elektrik enerjisinin dağıtım sistemi üzerinden naklinden yararlanan tüm gerçek ve tüzel kişilere eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin uygulanacak hizmetlere ilişkin fiyatları, hükümleri ve şartları içerir. Dağıtım tarifeleri; dağıtım sistemi yatırım harcamaları, sistem işletim maliyeti, teknik ve teknik olmayan kayıp maliyeti, kesme-bağlama hizmet maliyeti, sayaç okuma maliyeti, reaktif enerji maliyeti gibi dağıtım faaliyetinin yürütülmesi kapsamındaki tüm maliyet ve hizmetleri karşılayacak bedellerden oluşur. Dağıtım şirketlerinin tarifelerine esas alınacak teknik ve teknik olmayan kayıplara ilişkin hedef oranlar bu kayıpları düşürmeyi teşvik edecek şekilde Kurul tarafından belirlenir. Kurulca belirlenen hedef oranlarını geçmemek kaydı ile teknik ve teknik olmayan kayıplara ilişkin maliyetler dağıtım tarifelerinde yer alır ve tüketicilere yansıtılır. Teknik ve teknik olmayan kayıplara ilişkin hedef oranlarının tespiti ve değiştirilmesi ile oluşacak maliyetin tarifelerde yer alması ve tüketicilere yansıtılmasına ilişkin usul ve esaslar Kurul tarafından düzenlenir." kuralları yer almıştır. 19/06/2020 tarih ve 31160 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği'nin "Dağıtım tarifesi” başlıklı 9. maddesinde, " Dağıtım tarifesi; elektrik enerjisinin dağıtım sistemi üzerinden naklinden yararlanan kullanıcılara eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin uygulanacak dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedeller ile tarifenin uygulanmasına ilişkin hüküm ve şartlardan oluşur. Dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedeller; ilgili dağıtım şirketi için belirlenen verimlilik hedefine ulaşılması ölçüsünde, dağıtım faaliyetinin yürütülmesi kapsamında gerekli olan yatırım harcamaları ile yatırım harcamalarına ilişkin makul bir getiri, sistem işletim maliyeti, teknik ve teknik olmayan kayıp maliyeti, kesme-bağlama hizmet maliyeti, sayaç okuma maliyeti, reaktif enerji maliyeti ve iletim tarifesi kapsamında ödenen tutarlar gibi dağıtım faaliyetinin yürütülmesi kapsamındaki tüm maliyet ve hizmetler dikkate alınarak belirlenir. Teknik ve teknik olmayan kayıplara ilişkin maliyetler, Kurulca belirlenen hedef oranlarını geçmemek kaydı ile dağıtım tarifelerinde yer alır ve tüketicilere yansıtılır. Dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedellerin belirlenmesi, teknik ve teknik olmayan kayıplara ilişkin hedef oranlarının tespiti ve değiştirilmesi ile oluşacak maliyetin tarifelerde yer alması ve tüketicilere yansıtılmasına ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından çıkarılan tebliğ ile düzenlenir. Dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedeller; bağlantı durumu, tüketim miktarı ve kullanım amacı gibi ölçütler esas alınarak farklı seviyelerde belirlenebilir. Dağıtım tarifesinin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar dağıtım şirketlerinin önerileri de değerlendirilerek Kurul tarafından belirlenir. Söz konusu usul ve esaslar tüm dağıtım bölgeleri için ortak belirlenebileceği gibi her bir dağıtım bölgesi için ayrı ayrı da belirlenebilir." kuralı yer almıştır. 19/11/2020 tarih ve 31309 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Dağıtım Tarifesinin Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ'in "Dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedeller" başlıklı 5. maddesinde, "Dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedeller, dağıtım şirketlerinin dağıtım faaliyetlerini yürütebilmesi için gerekli olan maliyetlerden hareketle belirlenir. Bu kapsamda dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedellerin belirlenmesinde, dağıtım faaliyetinin yürütülmesi kapsamında gerekli olan yatırım harcamaları ile yatırım harcamalarına ilişkin makul bir getiri, sistem işletim maliyeti, teknik ve teknik olmayan kayıp maliyeti, kesme- bağlama hizmet maliyeti, sayaç okuma maliyeti, reaktif enerji maliyeti ve iletim tarifesi kapsamında ödenen tutarlar gibi dağıtım faaliyetinin yürütülmesi kapsamındaki tüm maliyet ve hizmetler dikkate alınır. Dağıtım şirketlerinin tarifelerine esas alınacak teknik ve teknik olmayan kayıplara ilişkin Kurulca belirlenen hedef kayıp oranlarını geçmemek kaydı ile teknik ve teknik olmayan kayıplara ilişkin maliyetler dağıtım tarifelerinde yer alır ve tüketicilere yansıtılır. Dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedellerin belirlenmesinde, teknik ve teknik olmayan kayıplara ilişkin hedef oranlarının tespiti ve değiştirilmesi ile oluşacak maliyetin tarifelerde yer alması ve tüketicilere yansıtılmasında bu Tebliğ hükümleri ve elektrik dağıtım şirketlerinin hedef kayıp oranlarının belirlenmesi için Kurul tarafından çıkarılan usul ve esaslar dikkate alınır. Dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedeller, dağıtım gelir tavanı ve talep tahminleri dikkate alınarak hesaplanır. Dağıtım gelir tavanı, sistem işletim gelir tavanı ile kayıp enerji gelir tavanı unsurlarından oluşur. Dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedeller; kullanıcılar bazında dağıtım bedeli, güç bedeli, güç aşım bedeli ve reaktif enerji bedeli gibi kalemlerden oluşur. Söz konusu bedeller; bağlantı durumuna, tüketim miktarına ve kullanım amacına göre farklılaştırılabilir. Bir dağıtım bölgesindeki kullanıcıların sınıflandırılması, kullanıcı gruplarına dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin hangi bedellerin yansıtılacağı ve bu bedellerin uygulanmasıyla ilgili diğer düzenlemeler dağıtım şirketlerinin tarife uygulamalarına ilişkin usul ve esaslarında yer alır. Dağıtım şirketlerinin tarife uygulamalarına ilişkin usul ve esasları her bir dağıtım şirketi tarafından hazırlanarak Kuruma sunulur. Kurul söz konusu usul ve esasları aynen veya değiştirerek onaylar ve onaylanan usul ve esaslar ilgili tarife uygulama dönemi boyunca uygulanır." kurallarına yer verilmiştir. Dağıtım Lisansı Sahibi Tüzel Kişiler Ve Görevli Tedarik Şirketlerinin Tarife Uygulamalarına İlişkin Usul Ve Esaslar'ın "Dağıtım sisteminin kullanıma ilişkin bedeller" başlıklı 10. maddesinde, "Bu Bölüm kapsamındaki bedeller, dağıtım sistemine bağlı kullanıcılara uygulanır. Dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedeller, dağıtım hizmetinin sunulması sırasında oluşan maliyetlerden mevzuat kapsamında uygun görülenler dikkate alınarak hesaplanan bedellerdir ve dağıtım sistemi kullanıcıları için en az birinin uygulandığı aşağıdaki bedellerden oluşur. a) Dağıtım bedeli: Tek veya çift terimli tarife sınıfına tabi abonelerden dağıtım sisteminden çekilen elektrik enerjisi miktarı üzerinden ve üretim faaliyetleri kapsamında üreticilerin dağıtım sistemine verdiği enerji miktarı üzerinden alınan kWh birim bedelidir. b) Güç bedeli: Dağıtım sistemine bağlı kullanıcılardan çift terimli tarife sınıfına tabi olanlar için bağlantı anlaşması veya sözleşmesinde belirtilen güç üzerinden aylık olarak alınan kW birim bedelidir. c) Güç aşım bedeli: Dağıtım sistemine bağlı kullanıcılardan çift terimli tarife sınıfına tabi olanlar için bağlantı anlaşması veya sözleşmesinde belirtilen gücü aşmaları halinde, aşılan güç miktarı üzerinden aylık olarak alınan kW birim bedelidir. ..." ; "Üretim faaliyetleri için tarifelerin uygulanması" başlıklı (değişik) 15. maddesinde de, Dağıtım sistemine bağlı lisanslı üretim tesisleri veriş yönünde tercih etmeleri halinde çift terimli veya tek terimli tarifeden birini seçebilir. 23. maddede belirtilen bağlantı durumlarına göre, dağıtım sistemi kullanıcısı üreticilere üretim faaliyetleri için dağıtım bedeli, güç bedeli ve gerekmesi halinde güç aşım bedelinin yanı sıra 13. maddede belirtilen koşullar çerçevesinde reaktif enerji bedeli de uygulanır..." kuralları yer almıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Aktarılan mevzuat hükümlerinden, davalı idarenin düzenlemeye tabi dağıtım tarifesini onaylamak ile yetkili olduğu, söz konusu tarifenin dağıtım faaliyetinin yürütülmesi hizmetini lisansa tabi olarak sürdüren tüzel kişilerin gelir düzenlemesinin bir sonucu olarak ortaya çıktığı, bu kapsamda ilgili mevzuat hükümleri ile verilen yetkiler çerçevesinde davalı idare tarafından tarifelerin belirlenebileceği anlaşılmaktadır. 6446 sayılı Kanun, dağıtım şirketlerini, dağıtım tesislerini yenilemek, kapasite ikame ve artırım yatırımlarını yapmakla yükümlü kılmakta; özelleştirme sonrası elektrik dağıtım tesislerinin iyileştirilmesi, güçlendirilmesi ve genişletilmesi için yapılan yatırımların mülkiyetinin kamuya ait olduğunu belirtmekte; özelleştirilen elektrik dağıtım tesis ve varlıklarına ilişkin her türlü işletme ile yatırım planlaması ve uygulamasında onay ve değişiklik yetkisini Kurula vermektedir. Bu kapsamda belirlenen dağıtım bedeli üreticilerin dağıtım sistemine verdiği enerji miktarı üzerinden hesaplanmakta olup, sisteme verilecek kWh cinsinden bir birim enerji karşılığında ödenecek birim bedel belirlenmektedir. Davalı idare tarafından dava konusu Kurul kararı tesis edilmeden önce hazırlık çalışmalarına başlanmış, öncelikle her bir dağıtım şirketinin 2023 yılı dağıtım gelir tavanı ayrı ayrı onaylanmış, daha sonra toplam dağıtım gelir tavanı ile dağıtıma esas tahmini tüketim verilerinin dikkate alınması suretiyle tüketici grubu bazında dağıtım bedeli hesaplanmıştır. Dava konusu Kurul kararıyla, yapılan hesaplamalar sonucunda belirlenen veriler dikkate alınarak, dağıtım şirketleri tarafından dağıtım sistemi kullanıcılarına 01/01/2023 tarihinden itibaren uygulanacak tabloların onaylanmasına karar verilmiş, bu kapsamda, lisanslı üreticiler için veriş yönünde uygulanacak tek terimli dağıtım bedeli 12,4980 kr/kWh olarak belirlenmiştir. Aktarılan süreç neticesinde onaylanan tarife tabloları incelendiğinde, lisanslı üreticiler için uygulanan dağıtım bedelinde %227,2 oranında artış gerçekleştiği görülmektedir. Davalı idare tarafından artışın temel sebebinin, dağıtım şirketlerinin gelir tavanında meydana gelen artış olduğu ifade edilmektedir. Toplam gelir tavanı 2022 yılında 43.854.851.544-TL (TÜFE=Haziran 2022=688,85) olarak onaylanmış iken, 2023 yılı gelir tavanı ise 110.136.193.185-TL (TÜFE=Haziran 2023=1353,61) olarak onaylanmıştır. Gelir tavanındaki artışta büyük ölçüde TÜFE ve yatırım kaynaklı şebeke büyümesinin etkili olduğu belirtilmiştir. Diğer yandan TEİAŞ'ın 2023 yılına ilişkin gelir tavanında da bir önceki yıla oranla artış yaşandığı ve dağıtım sistem işletim gelir tavanının, dağıtım şirketlerinin TEİAŞ'a ödedikleri sistem kullanım ve sistem işletim bedellerini de içerdiği, bu kapsamda lisanslı üreticilerin dağıtım bedellerinin TEİAŞ için onaylanan sistem kullanım ve sistem işletim gelir tavanında önceki yıla göre oluşan değişim oranında (%227,2) artırıldığı, bu artışın iletim seviyesinden sisteme bağlı üreticiler için belirlenen oranla aynı olduğu görülmektedir. Davalı idare tarafından dağıtım bedelindeki artışa yönelik söz konusu açıklamalarda bulunulması üzerine Dairemizin 03/05/2023 tarihli ara kararı ile davalı idareden; "1- Dava konusu Kurul kararına istinaden yürürlüğe giren 01/01/2023 tarihinden itibaren uygulanacak Nihai Tarife Tablosundaki Üreticiler İçin Veriş Yönünde Çift Terimli Dağıtım Tarifesi ve Üreticiler İçin Veriş Yönünde Tek Terimli Dağıtım Tarifesinde yer alan lisanslı üreticiler için dağıtım bedelinin belirlenmesine ilişkin tüm kalemlerin (alt başlıklar hâlinde) bir önceki tarifeye ilişkin kalemlerle karşılaştırma yapılmak suretiyle tablo şeklinde ayrıntılı olarak açıklanmasının istenilmesine, 2- Dağıtım şirketlerinin TEİAŞ'a ödedikleri sistem kullanım ve sistem işletim bedellerinin 21 dağıtım şirketinin dağıtım sistem işletim gelir tavanı içerisindeki oranının ne olduğunun, söz konusu oranın dava konusu tarife ile lisanslı üreticiler için belirlenen dağıtım bedellerine (9,2142 kr/kwh ve 12,4980 kr/kwh) ne kadarlık etkisi olduğunun açıklanmasının istenilmesine, 3- Lisanslı üreticilerin dağıtım bedellerinin, TEİAŞ'ın sistem kullanım ve sistem işletim gelir tavanında önceki yıla göre gerçekleşen değişim oranında (%227,2) artırılmasının başkaca nedenleri olup olmadığının açıklanmasının istenilmesine" karar verilmiştir. Ara kararımıza cevaben sunulan ve 23/06/2023 tarihinde kayıtlara alınan ... tarih ve E:... sayılı yazıda, dağıtım tarifelerinin, dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedeller ile tarifenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslardan oluştuğu, dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedellerin dağıtım gelir tavanından hareketle hesaplandığı, dağıtım gelir tavanının her bir dağıtım şirketi özelinde belirlendiği, dava konusu tarifenin 6446 sayılı Kanun'un geçici 1. maddesi ile hüküm altına alınan ulusal tarife uygulamasının bir gereği olarak 21 elektrik dağıtım şirketinin toplam gelir tavanından hareketle onaylandığı, Kurul tarafından onaylanan dağıtım gelir tavanlarının sabit olduğu, sabit olan dağıtım gelir tavanının bir kısmının üreticilere diğer kısmının ise tüketicilere yansıtıldığı, - Dağıtım gelir tavanının, sistem işletim gelir tavanı ve kayıp enerji gelir tavanı unsurlarından oluştuğu, teknik ve teknik olmayan kayıplara ilişkin maliyetlerin tüketicilere yansıtıldığı, üreticiler için onaylanan sistem kullanımına ilişkin bedellerin bu maliyetten arındırıldığı, üreticiler tarafından dağıtım sistemine verileceği dağıtım şirketlerince öngörülen enerji miktarlarından da hareketle dağıtım sistem kullanım bedellerinin belirlendiği, - Dağıtım seviyesinden bağlı üreticilerin sisteme verdiği enerji için tahakkuk ettirilen dağıtım bedelinin belirlenmesinde; dağıtım şirketlerinin gelir tavanları ve sisteme verilmesi öngörülen enerji miktarı kadar, iletim seviyesinden bağlı üreticiler için belirlenen sistem kullanım tarifelerinin de dikkate alındığı, - İletim ve dağıtım seviyesinden bağlı üreticilerin sistem kullanım bedellerinde aynı oranda artış yapılmasının sebebinin, hem iletim seviyesinden hem de dağıtım seviyesinden bağlı üreticilerin ödemiş oldukları ortalama sistem kullanım tarifelerinin ülke genelinde elektrik üretim faaliyeti gerçekleştiren üreticiler için faaliyet bazlı karşılaştırılabilir olması, üreticilerin kendi taleplerine göre değil, daha çok kurulu güç ve sistem gereksinimleri gibi teknik gereklilikler ve ilgili mevzuat kapsamında belirlenen bağlantı seviyelerinin tarifelerinde oluşacak farklılıkların elektrik piyasasındaki üretim faaliyetinde rekabeti engelleyecek bir seviyeye ulaşmasına engel olmak olduğu, - Bu kapsamda 01/01/2023-31/03/2023 tarihleri arasında geçerli olan dağıtım seviyesinden bağlı üreticilerin sisteme veriş yönünde ödediği dağıtım bedelinde oluşan artışın, iletim seviyesinden bağlı üreticiler için belirlenen sistem kullanım tarifelerinde meydana gelen artış miktarı ile aynı olacak şekilde takdir edildiği, buna rağmen dağıtım seviyesinden bağlı üreticilerin sisteme verdikleri enerji için belirlenen tek terimli dağıtım bedeli 2023 yılı birinci çeyreğinde 12,4980 kr/kwh iken, iletim seviyesinden bağlı üreticilerin ödemiş oldukları sistem kullanım bedelinin ortalamada 13,3718 kr/kWh olduğu, yani dağıtım seviyesinden bağlı üreticilerin, iletim seviyesinden bağlı üreticilere göre daha düşük sistem kullanım bedeli ödediği, - Dağıtım şirketlerinin 2023 yılı sistem işletim gelir tavanı 110.118.666.255 TL, kayıp enerji gelir tavanı 16.511.512.644 TL olmak üzere toplam gelir tavanının 126.630.178.899 TL olarak hesaplandığı, 21 dağıtım şirketinin 2022 yılında reaktif, güç aşım, ceza ve benzeri mahiyette olanlar hariç iletim tarifesi kapsamında TEİAŞ'a ödediklerı bedellerin toplamının 9.046.587.274 TL olduğu, bu tutarın TEİAŞ'ın gelir tavanında gerçekleşen değişim oranında artırıldığı ve 29.603.364.513 TL'lik tutarın 2023 yılı sistem işletim gelir tavanı hesaplamalarında kontrol edilemeyen maliyet bileşeninin bir unsuru olarak dikkate alındığı şeklinde beyanda bulunulmuştur. Yapılan açıklamalardan, lisanslı üreticilere uygulanacak dağıtım bedellerinde ortaya çıkan artışın asıl sebebinin dağıtım şirketlerinin gelir tavanındaki artış (%251 oranında) olduğu, bu artışta TÜFE ve yatırım kaynaklı şebeke büyümesinin etkili olduğu, gelir tavanının yaklaşık %27'lik kısmının ise kontrol edilemeyen maliyet bileşeni olarak dikkate alınan ve dağıtım şirketlerinin doğrudan TEİAŞ'a ödedikleri sistem kullanım ve sistem işletim bedellerinden oluştuğu anlaşılmaktadır. Bu itibarla, 6446 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat hükümleri ile verilen yetki kullanılmak suretiyle dağıtım bedellerinin maliyet esaslı tarife belirleme yetkisi kapsamında Kurul tarafından belirlendiği; tarifede yaşanan artışın temel sebebinin dağıtım şirketlerinin gelir tavanındaki artış olduğu, lisanslı üreticiler açısından yapılan artış oranının objektif kriterler gözetilerek iletim seviyesinden sisteme bağlı üreticiler ile aynı oranda belirlendiği, dağıtım bedellerini belirleme yetkisi kullanılırken 6446 sayılı Kanun'un amacı doğrultusunda dağıtım tarifesi içerisinde dikkate alınan maliyet unsurlarının, üreticilere ve tüketicilere yansıtılması hususunda makul bir dengenin de gözetildiği, bu suretle tüketicilere kaliteli, sürekli ve düşük maliyetli elektriğin ulaştırılmasının, aynı zamanda da dağıtım faaliyetinin sürdürülebilmesi için gereken gelir ihtiyacının mevzuat doğrultusunda belirlemesinin amaçlandığı anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararının "Üreticiler İçin Veriş Yönünde Tek Terimli Dağıtım Tarifesi"ne ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Öte yandan, davacı tarafından, tarifede meydana gelen artışın enflasyon oranının çok üzerinde ve fahiş olduğu ileri sürülmüş ise de, enflasyon oranının tarife hesaplamalarında dikkate alınan unsurlardan yalnızca birisi olduğu, dağıtım şirketlerinin dağıtım gelir tavanı bileşenleri ve nitelikleri de dikkate alındığında, fiyat artışının enflasyon oranları ile sınırlı olmadığı, sisteme ilişkin bütün maliyetlerin dikkate alındığı bir metodoloji çerçevesinde artış gerçekleştirildiği anlaşıldığından, bu iddiaya itibar edilmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. DAVANIN REDDİNE, 2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 3. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, 4. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine, 5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 15/10/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.