Danıştay Dava Dairesi · E. 2023/10723 · K. 2024/6206

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/10723 E.  ,  2024/6206 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2023/10723 Karar No : 2024/6206 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: 08/03/2015 tarih ve 29289 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan 02/03/2015 tarih ve 2015/7327 sayılı Bakanlar Kurulu kararı uyarınca, Aksaray Eskil 1. Kısım Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Projesi kapsamında, Aksaray ili, Eskil ilçesi, ... köyü ... ve ... parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda yapılan arazi toplulaştırmasının anılan parsellere ilişkin kısmının iptali istenilmektedir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; Aksaray ili, Eskil ilçesi, ... köyü ... parsele karşılık tahsis edilen ... ada ... parselin en boy oranının 1/8,5 olduğu, davacının kuyusuna ulaşmak için tarla içi yol açtığı, her yıl yaklaşık 2 100 m2 lik alanı ekemediği, dava konusu işlemde söz konusu parsel yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı, 3995 nolu parselin ise tümünün bulunduğu yerden tahsis yapılarak ve sabit tesisleri korunarak planlama yapıldığı için toplulaştırma ilkelerine ve mevzuata uygun olduğu, söz konusu parsel yönünden toplulaştırma işleminde hukuka aykırılık görülmediği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle Aksaray ili, Eskil ilçesi, ... köyü ... parsel (... ada, ... parsel) sayılı taşınmaz yönünden yapılan toplulaştırma işleminin iptaline, Aksaray İli, Eskil ilçesi, ... köyü .. parsel (... ada, ... parsel) sayılı taşınmaz yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesince; davacıya ait 3850 kadastral parseline karşılık yeni oluşturulan ... ada, ... parselin tahsis edildiği, toplulaştırma sonrasında oluşan ... parselin en/boy oranı 1/8,5 olup teknik talimatta belirlenen en/boy (1/3-1/7) oranını sağlamadığı, ancak zorunlu durumlarda 1/3-1/7 en/boy oranı dışında da parsel planlaması yapılabileceği, yeni parselin yoldan mahreç almasını sağlamak için en/boy oranının 1/8,5 olacak şekilde oluşturulmak durumunda kalındığı hususu dikkate alındığında, davacıya 116 ada, 8 parsel sayılı parselin tahsis edilmesinde teknik zorunluluk bulunduğundan dava konusu toplulaştırma işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle; davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, davanın dava konusu 3850 parsel yönünden reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, tarla içine açılan yol nedeniyle 2100 m2 lik alanın ekilemediği, uzun kenardan dolayı su basıncının düştüğü ve tarlanın yola yakın kısımlarının sulanamadığı, bu nedenle hem verimlilik endeksi yönünden, hem de değer bakımından yeni verilen parselin eşdeğer olmadığı, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Davacıya ait kuyu ve trafonun toplulaştırma işlemi ile davacıya tahsis edilmesi zorunludur. Ancak kuyu ve trafo ... adanın orta kısmında bulunduğundan, davacıya tahsis edilecek parselin yola da cephesi bulunması gerektiğinden, davacıya tahsis edilen ... ada ... numaralı parsel teknik zorunluluk nedeniyle 1/8,5 en/boy oranında verilmiş olduğu anlaşılmakta olup davanın reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Aksaray İli, Eskil ilçesi, ... köyü ... parsel sayılı taşınmaz yönünden ilk derece mahkemesince verilen ret kararına karşı davacı tarafından istinaf yoluna başvurulmadığından, bu parsel yönünden verilen karar kesinleşmiş olup, karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra 3850 parsel yönünden gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 1. maddesinde, bu Kanunun, sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; toprağın verimli şekilde işletilmesi, işletilmesinin korunması, birim alandan azami ekonomik verimin alınması, tarım üretiminin sürekli olarak artırılması, değerlendirilmesi ve buralarda istihdam imkanlarının artırılması, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılması, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanması ve küçülmesinin önlenmesi amacına hizmet ettiği belirtilmektedir. Tarım Reformu Genel Müdürlüğü tarafından Haziran 2010'da çıkarılan "Arazi Toplulaştırması Teknik Talimatı"nın "Yeni Parselasyon Planlarının Hazırlanması" başlıklı 19. maddesinde yer alan "Yeni Parselasyon Planlanmasında Dikkat Edilecek Hususlar" başlıklı bölümde, maliklere mümkün olduğu ölçüde eski arazisine eşdeğer ve tek parselde arazi verilmeye çalışılması, maliklerin istekleri dikkate alınarak arazisinin yoğun olduğu bölgede veya en büyük parselinin etrafında toplanarak arazi verilmeye çalışılması, umumi yola (asfalt, şose) bitişik olan parsellerin yine imkanlar ölçüsünde aynı yerde verilmesi, toplulaştırma alanındaki işletme yapı ve tesisleri ile bağ, bahçe vb. sabit tesislerin imkan ölçüsünde maliklerine verilmesi, birden fazla sabit tesisi bulunan maliklerin bu arazi parçalarından mümkün olduğu kadar birinin etrafında tercih vermek zorunda olması, her parselin yol ve sudan faydalanacak şekilde planlanması, küçük işletmelere ait parsellerin, yol ve sudan faydalanabilmesi için, gerektiğinde hisselendirilmesi, parsel şeklinin zorunlu durumlar dışında dikdörtgen olmasına ve en/boy oranının 1/3 1/7 arasında bulunmasına dikkat edilmesi, toplulaştırma yapılan köyler arasında sınır düzeltmesinin 3083 sayılı Kanunun 14. maddesine göre ve değer eşitliği sağlanarak yapılması, değişiklik yapıldığında köy sınırlarının yol, kanal gibi sabit sınırlara dayandırılmasına çalışılması, ancak zorunlu hallerde parsel sınırının köy sınırı olarak değerlendirilmesi, işletmeyi oluşturan maliklere ait arazinin bir arada değerlendirilebilmesi, maliklerin istekleri halinde tek parselde payları oranında adlarına hisseli olarak tescil edilmesi, parsel yerleştirilmesinde hısım ve hasım ilişkilerine dikkat edilmesi, arazi maliklerinden birden fazla ve komşu köylerde arazisi bulunanların arazilerinin ikamet ettikleri köyün sınırına yakın olacak şekilde planlanmaya çalışılması, blokların düzgün şekilli olmayan kısımlarına büyük parsellerin yerleştirilmeye çalışılması, düşük dereceli arazinin mümkün olduğu ölçüde eski sahiplerine bırakılması veya kendi aralarında toplulaştırılması, verasete iştiraklerden aynı maliklere ait olan arazinin bir işletme olarak değerlendirilmesi, davalı arazinin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilmesi, hisse uyuşmazlıkları giderilemeyen parsellerin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilerek eski maliklerine aynı hisselerle tescil ettirilmesi, bu araziden malik ve hisse oranları aynı olanların bir arada toplulaştırılması kurallarına yer verilmiştir. Dosyanın incelenmesinden; toplulaştırma işlemleri neticesinde davacıya ait ... kadastral parseline karşılık yeni oluşturulan ... ada, ... parselin tahsis edildiği, dava konusu ... parselin toplulaştırma öncesinde yaklaşık 150x466 metre (en boy oranı= 1/3,2) boyutunda olduğu, toplulaştırma sonrasında tahsis edilen ... ada ... parselin ise 82x703 metre (en boy oranı=1/8,5) boyutunda olması nedeniyle toplulaştırma sonrası elde edilen en boy oranının, teknik talimatta belirtilen orana uygun olmadığı, tarlanın doğusundaki su kuyusunun basıncının yetmemesi nedeniyle parselin yola yakın kısımlarının yeterince sulanamadığı, davacının ... ada, ... parselin kuzey kenarına paralel 3 m eninde 728 m boyunda tarla içi yol açtığından dolayı her yıl yaklaşık 2.100 m2'lik alanın ekilemediği, nitekim dosyaya sunulan bilirkişi raporunda da davacıya tahsis edilen parselin eski parseli ile eşdeğer olmadığı yönünde görüş verildiği anlaşılmaktadır. Bu durumda, dava konusu parselin mevzuatta belirtilen 1/3 ve 1/7 en/boy boyutlarını taşıyacak özellikte olmadığı, en/boy oranının 1/8,5 olarak planlanması nedeniyle tarımsal verimliliğinin düştüğü, sulama ve idaresinin zorlaştığı, tarla içi yol açılmak durumunda kalınarak 2100 m2 lik kısımda tarım yapılamaz hale geldiği dikkate alındığında, davacıya tahsis edilen yeni parselin eski parseli ile eşdeğer olmadığı dava konusu toplulaştırma işleminin, toplulaştırma amaç ve ilkelerine, dağıtım esaslarına ve hukuka uygun olarak yapılmadığı sonuç ve kanaatine ulaşıldığından Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında hukuka uyarlık bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin kabulüne, 2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 07/11/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.