Danıştay Dava Dairesi · E. 2023/10987 · K. 2024/6230

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/10987 E.  ,  2024/6230 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2023/10987 Karar No : 2024/6230 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Et ve Tavuk Canlı Hayvan Zahire Nakliyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ...Valiliği VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Slovakya'dan ithal edilen besilik büyükbaş hayvan dolayısıyla verilen taahhütnameye aykırı hareket edildiğinden bahisle ithal edilen 40 baş hayvan bedeli olan 33.920 Euro'nun Kırklareli Vergi Dairesine ödenmesi gerektiğine ilişkin Kırklareli Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün ... tarihli ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyaya sunulan ...Noterliği'nin ...tarih ve ... yevmiye numaralı taahhütnamenin 700 baş besilik erkek sığır ithali için verildiği, söz konusu taahhütnamenin sahteliğinin davacı tarafından ortaya konulamadığı gibi davacının da bu taahhütnameden sonra 02/05/2016, 03/05/2016, 27/06/2016 ve 30/06/2016 tarihli sevkıyatlar ile Slovakya'dan toplamda 395 baş besilik erkek sığır ithal ettiği anlaşıldığından davacının verdiği taahhütname hükümlerinin ihlal edilmesi halinde ithal edilen besilik sığırların ithal tarihindeki fatura bedeli üzerinden Hazineye ceza ödemesi yapacağını kabul ve taahhüt ettiği, 16/07/2019 ve 27/11/2019 tarihlerinde yapılan denetimlerde yurtdışından ithal edilen 395 baş besilik erkek sığırdan 40 baş erkek sığırın işletmede bulunmadığının tespit edildiği ve akıbetlerinin açıklanmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, kendilerince 28/06/2019 ve 30/06/2019 tarihlerinde Slovakya'dan herhangi bir ithalat yapılmadığı, 2016 yılında yapılan ithalata konu hayvanlar için ise mevzuata uygun hareket edildiği, İdarece dosyaya sunulan taahhütname fotokopisinin söz konusu hayvan alımlarıyla ilgisi bulunmadığı bu hususun, karantina giriş ve çıkış tarihlerinin incelenmesinden anlaşılabileceği, gerek ... Cumhuriyet Savcılığının ...sayılı soruşturma dosyasına gerekse bu dava dosyasına sundukları teknik inceleme raporunun 11. sayfasında ve Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından verilen cevapta, Hayvancılık Genel Müdürlüğü ve Edirne Kapıkule Veteriner sınır Kontrol Noktası Müdürlüğü ile yapılan yazışmalarda kontrol belgesi düzenlenebilmesi için gerekli olan taahhütnamenin bulunamadığının belirtildiği, Genel Müdürlük personeliyle yapılan telefon görüşmesinde de 2016 yılında yaşanan yoğunluk sebebiyle mezkur taahhütnamenin gözden kaçırılmış olabileceğinin ve arşivlerinde böyle bir taahhütname olmadığının belirtildiği, 2016 yılında besicilik maksadıyla alınmış hayvanların 2019 yılına kadar bekletilmesinin beklenemeyeceği bu hayvanların mevzuata uygun olarak beslenme süresi sonunda kesildiği Türk-Vet sistemine işlenmemesinin sorumlusunun kendileri olmadığı dolayısıyla temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur. TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun 34. maddesinde, "(1) Bakanlık bu Kanun kapsamına giren ürün ve canlı hayvanlar ile ilgili ithalat ve ülkeye giriş koşulları ile kontrol esaslarını belirler. Ülkeye girişi yapılacak ürün ve canlı hayvanlar bu Kanun hükümlerine uygun olmalıdır. Bakanlık, canlı hayvan ve ürünlerin ülkeye girişinde bu Kanun hükümlerine uygun olup olmadığı ile ilgili resmî kontrolleri yürütür. Bu Kanuna uygun olmayanların ülkeye girişine izin verilmez. (2) İthalatçı veya maldan sorumlu yetkili temsilcisi, ülkeye giriş yapacak canlı hayvan ve hayvansal ürünler ile ilgili Bakanlığa ön bildirimde bulunmak zorundadır. Bakanlık bunların dışında kalan ürünler için de risk esasına göre ön bildirim zorunluluğu getirebilir(...) (4) Bakanlık, bu Kanun kapsamında ülkeye giriş yapacak ve kontrole tâbi tutulacak canlı hayvan ve ürünlerle ilgili bilgileri hazırlar ve Gümrük Müsteşarlığına bildirir. Gümrük Müsteşarlığı, Türkiye Gümrük Bölgesine gelen ürünlere ilişkin bilgileri Bakanlığa iletir ve her kurum kendi görev alanlarına giren konularda eşgüdüm ve işbirliği hâlinde bu Kanun kapsamındaki canlı hayvan ve ürünlerin ülkeye giriş ve çıkış işlemlerinin yapılmasını sağlar. (5) Bakanlık, resmî kontrol sonucu ülkeye girişi uygun olmayan canlı hayvan, ürün ve diğer maddeleri alıkoyar. Bunlara, sahibinin bilgisi dâhilinde, karantina altına alma, geri gönderme, özel işleme tâbi tutma, esas kullanım amacı dışında başka bir amaçla kullanılmasına izin verme veya itlaf ve imha önlemlerinden bir veya birkaçını uygular veya uygulatır. Bu önlemler, insan, bitki ve hayvan sağlığı ile çevre için doğrudan ya da dolaylı herhangi bir olumsuz etkiye sebep olmayacak şekilde uygulanır. Bu iş ve işlemler için yapılacak tüm masraflar sahibi tarafından karşılanır. İmha ve itlaf hâlinde Bakanlıkça herhangi bir tazminat ödenmez. (...)(12) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir" hükümlerine yer verilmiştir. Dava konusu işleme esas ithalatın yapıldığı tarihte yürürlükte olan 639 sayılı Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 9/1. maddesinde; Hayvancılık Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri sayılmış, hayvansal üretimin artırılmasına yönelik faaliyetlerde bulunmak ve hayvansal üretim ve geliştirme projeleri ile ilgili çalışmalar yapmak, damızlık hayvan ithalat ve ihracatında teknik kriterleri belirlemek ve yürütmek, hayvancılıkla ilgili bilgi sistemi oluşturmak, hayvansal ürünlerin pazarlanması ile ilgili çalışmalar yapmak, anılan Genel Müdürlüğün görevleri arasında sayılmıştır. 22/3/2013 tarih ve 28567 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 2013/4284 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararı'nın Uygulanacak Müeyyideler "başlıklı 14. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde;" Taahhütname alınan durumlarda, taahhütnamede belirtilen ürünün ihracat için FOB ve ithalat için CIF değerinin %60’ının, firmanın bağlı bulunduğu vergi dairesince ilgiliye tebliğ tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden hesaplanacak TL karşılığının, 2/2/1984 tarihli ve 2976 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi uyarınca, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde vergi dairesince tahsil edilerek bütçeye gelir kaydedilmesi." kurala bağlanmıştır. 2015/2 numaralı Sığır Cinsi Hayvanlar ile Koyun-Keçi Türü Hayvanların İthalatında Kontrol Belgesi Alınabilmesi İçin Aranacak Şartlar Hakkında Tebliğ'in 4. maddesi, 1. fıkrası, (ç) bendinde, ithal edilecek damızlık, kesimlik, besilik sığır cinsi hayvanlar ile koyun-keçi türü hayvanlara ilişkin düzenlenen fatura, veteriner sağlık sertifikası ile Bakanlıkça istenilen diğer belgelerin, onaylı orijinallerini, yetkilendirilmiş veteriner sınır kontrol noktası müdürlüğüne ibraz edeceklerine, ithal ettikleri hayvanların Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslara uygun olacağına ve ithalat sonrası işlemlerle ilgili belirlenmiş talimatlara uyacağına dair ithalatçı firma/kişi imza yetkilisince imzalanmış noter tasdikli taahhütnamenin kontrol müracaatında ibraz edileceği düzenlemesi; 11. maddesinde, bu Tebliğ hükümlerinin Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı tarafından yürütüleceği düzenlemesi yer almaktadır. 23/07/2013 tarih ve Talimat No: 17 nolu Damızlık Ve Besilik Sığır İthalatı Uygulama Talimatı'nın Kayıt İşlemleri başlıklı D bendinde; ".... 2- TÜRKVET veri tabanına kayıt işlemleri, hayvanların karantinaya alındığı yerde bulunan İl/İlçe Müdürlüğü tarafından yapılacaktır. 3- TÜRKVET veri tabanına kaydedilmemiş hayvanların işletmeden ayrılmasına izin verilmeyecektir. 4- Fiili ithalat işlemlerinin tamamlanmasını takiben hayvanlar yurt içi hayvan hareketleri ve hayvan sağlığı mevzuatına göre işlemlere tabi olacaktır." düzenlemesi yer almıştır. Hayvancılık Genel Müdürlüğünün 04/07/2019 tarihli ve E.2039392 sayılı Olur’u ile belirlenen Besilik Sığır İthalatı Uygulama Talimatının 3. maddesinde "Bu kapsamda ithal edilen besilik sığırlar, mücbir sebepler dışında, millileştirilme tarihinden itibaren en az beş ay süreyle beslemek koşuluyla; besi formunu tamamlayana kadar başkasına satılamaz ve devredilemez." düzenlemesi yer almıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Dosyanın incelenmesinden; büyükbaş hayvan ithalatı yapan davacının besilik büyükbaş ithalatına yönelik olarak ...Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye numaralı taahhütnamesi ile "ithal edilen hayvanları mücbir sebepler dışında kesimine kadar beside tutacağını, satmayacağını ve/veya başka birilerine devretmeyeceğini, taahhütname maddelerinin ihlali halinde ithal edilen besilik sığırların ithal tarihindeki fatura bedeli üzerinden hazineye ceza ödemesi yapacağı" taahhüdünde bulunduğu, bu kapsamda 02/05/2016, 03/05/2016, 27/06/2016 ve 30/06/2016 tarihli sevkıyatlar ile Slovakya'dan toplamda 395 baş besilik erkek sığır ithal ettiği, davacıya ait işletmede 16/07/2019 ve 27/11/2019 tarihlerinde yapılan denetimlerde işletme kayıtlarına göre işletmede olması gereken 40 baş hayvanın varlığının tespit edilememesi sonrasında, Kırklareli İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün ... tarih ...sayılı işlemi ile ithalata ilişkin taahhütnameden kaynaklı yükümlülüğün yerine getirilmediğinden bahisle 40 baş hayvan bedeli olan 33.920 Euro'nun Kırklareli Vergi Dairesine ödenmesi aksi halde 6183 sayılı Kanun uyarınca tahsilata başlanacağına yönelik işlemin davacıya tebliği üzerine iş bu davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Dava konusu olayda; TÜRKVET veri tabanına kaydedilmemiş hayvanların işletmeden ayrılmasına izin verilmeyeceği, fiili ithalat işlemlerinin tamamlanmasını takiben hayvanların yurt içi hayvan hareketleri ve hayvan sağlığı mevzuatına göre işlemlere tabi olacağı düzenlendiğinden bu hayvanların anılan veri sistemine kaydından İdarenin sorumlu olduğu, davacı tarafından sunulan söz konusu taahhütname konusu ithalatın 2016 tarihli olduğu ve ithalatın damızlık değil besilik amaçlı gerçekleştirildiği, besilik hayvanların ise 21 gün karantina süresinden sonra millileştirilmesini müteakiben ekonomik verimliliğine göre en az beş ay geçtikten sonra belli süre içerisinde kesimlerinin yapılması gerekeceğinden, İdarenin 2016 yılında yapılan besilik ithalat konusu hayvanların kontrol ve denetimi görevine yönelik 2019 yılında kontrolünün ithalattan üç yılı aşkın süre sonra yapılması sebebinin İdareden sorularak bu hususta mevzuatla verilen denetim görev ve sorumluluğunun yerine getirilip getirilmediğinin tespiti gerekmektedir. Ayrıca yukarıda bahsi geçen 2013/4284 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararı'nın "Uygulanacak Müeyyideler" başlıklı 14. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde;" Taahhütname alınan durumlarda, taahhütnamede belirtilen ürünün ihracat için FOB ve ithalat için CIF değerinin %60’ının, firmanın bağlı bulunduğu vergi dairesince ilgiliye tebliğ tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden hesaplanacak TL karşılığının, 2/2/1984 tarihli ve 2976 sayılı Kanunun 3. maddesi uyarınca, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde vergi dairesince tahsil edilerek bütçeye gelir kaydedilmesi." müeyyidesine yer verildiği görüldüğünden, davacının verdiği taahhütnamesinde ithal edilen hayvan bedeli üzerinden ifadesinin belirtilmiş olması gerekçesiyle İdarenin işlemlerinin hukuka uygunluğu karinesi çerçevesinde anılan Bakanlar Kurulu Kararının uygulanacak müeyyideler başlıklı bu hükmünü göz ardı edemeyeceği anlamına gelmektedir. Bu itibarla taahhütname hükümlerinin ihlali halinde ithal edilen besilik sığırların ithal tarihindeki fatura bedeli üzerinden hazineye ceza ödemesi yapacakları taahhüdünde bulunan davacıya tesis edilen işlem tutarının ithalat değerinin CIF değerinin %60'ı üzerinden olması gerekeceği dolayısıyla yapılan hesaplamanın da bu kapsamda yeniden değerlendirilmesinden sonra bir karar verilmesi gerektiği sonucuna varıldığından belirtilen gerekçe ile verilen kararda hukuka uyarlık görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin kabulüne, 2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 07/11/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.