Danıştay Kararı · E. 2023/11018 · K. 2024/4421

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/11018 E.  ,  2024/4421 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2023/11018 Karar No : 2024/4421 TEMYİZ EDEN TARAFLAR: 1- ... Bakanlığı (... Havalimanı Kargo Gümrük Müdürlüğü) VEKİLİ : Av. ... 2- ... Ticaret Anonim Şirketi VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU: ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek aleyhlerine olan hüküm fıkralarının taraflarca bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyadan kaynaklı (... modeli cep telefonu) ... tarih ve ... sayılı ek tahakkuk kararının 195.951,64 TL tutarındaki TRT Bandrol ücretine ilişkin kısmının, ... tarih ve ... sayılı ceza kararının 587.854,92TL tutarındaki TRT bandrol para cezasına ilişkin kısmının ve bu kararlara karşı Gümrük Kanunu 242. maddesi uyarınca yapılan itirazın zımnen reddine dair işlemin ilgili kısmının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; davalı idarece davacı şirket tarafından ithal edilen ürünler üzerinde herhangi bir teknik inceleme yaptırılmayıp ilgili distribütörlerden alınan cevaplar ve cep telefonlarının kataloglarında yer alan bilgiler dikkate alınarak cep telefonlarının bandrole tabi olduğuna karar verildiği; bu durumda, davalı idarece, dava konusu cep telefonlarının ithalatının yapıldığı tarihte yürürlükte olan mevzuat hükümleri dikkate alınarak ve ithal edilen ürünlerin bu mevzuat kapsamında bandrole tabi olup olmadığı konusunda teknik bir inceleme yaptırılarak ürünlerin bandrole tabi olup olmadığının tespiti gerekirken distribütör firmalar ile kataloglardaki bilgiler yeterli görülerek tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve tarafların ileri sürdüğü iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca tarafların istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI: Temyiz konusu kararın gerekçe yönünden hukuka aykırı olduğu, bandrole tabi olduğu ileri sürülen telefonun radyo yayını almadığının bilirkişi raporlarıyla sabit olduğu, yazılımsal olarak dışarıdan bir yazılım yüklemesi ile radyo özelliğinin kazandırılamayacağı, dava konusu işlemlerin bu gerekçe ile iptal edilmesi gerektiği ileri sürülmektedir. TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Davacının ithal ettiği eşyaların bandrole tabi olduğu tespit edildiğinden dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir. DAVACININ SAVUNMASI : Davalı idarenin temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur. DAVALININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ: ... DÜŞÜNCESİ: Kararın onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : Davalı idarenin temyiz isteminin incelenmesi: Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Davacının temyiz isteminin incelenmesi: Davacı şirket hakkında, 2015 Yılı Teftiş Programı kapsamında Atatürk Havalimanı Gümrük Müdürlüğü'nce teftiş yapıldığı, Gümrük ve Ticaret Müfettişleri tarafından düzenlenen ... tarih ve ... sayılı rapor ile; bazı marka ve model cep telefonları ile ilgili olarak, Serbest Dolaşıma Giriş Beyannameleri muhteviyatı bazı eşyaların (... modeli cep telefonu) %6 TRT bandrol ücretine tabi olduğu ve "TRTBND" muafiyet kodu seçilerek TRT bandrol ücreti ödenmeksizin işlemleri gerçekleştirilen Serbest Dolaşıma Giriş Beyannamelerine ait TRT bandrol ücreti farkı ile KDV farkının hesaplandığı", hesaplanan gelir eksikliğine ilişkin tahakkukun tahsili amacıyla Gümrük Müdürlüğü'nce 20/01/2017 tarih, 17ET001842 sayılı Ek Tahakkuk kararı ile ... tarih, ... sayılı para cezası düzenlendiği, davacı şirket tarafından anılan işleme itiraz edildiği, nihayetinde ek tahakkuk kararının 195.951,64 TL tutarındaki TRT Bandrol ücreti ve 587.854,92TL tutarındaki TRT bandrol para cezasına ilişkin kısımlarının ve bu kararlara karşı Gümrük Kanunu 242. madde uyarınca yapılan itirazın zımnen reddine dair işlemin ilgili kısmının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Uyuşmazlık, davacı tarafından ithal edilen ... model cep telefonunun, radyo yayınlarını alma özelliğinin bulunup bulunmadığı, dolayısıyla TRT bandrol ücretine tabi olup olmadığı hususundan kaynaklanmaktadır. Mahkemece her ne kadar; davalı idarece davacı şirket tarafından ithal edilen ürünler üzerinde herhangi bir teknik inceleme yaptırılmayıp ilgili distribütörlerden alınan cevaplar ve cep telefonlarının kataloglarında yer alan bilgiler dikkate alınarak cep telefonlarının bandrole tabi olduğuna karar verildiği; bu durumda, davalı idarece, dava konusu cep telefonlarının ithalatının yapıldığı tarihte yürürlükte olan mevzuat hükümleri dikkate alınarak ve ithal edilen ürünlerin bu mevzuat kapsamında bandrole tabi olup olmadığı konusunda teknik bir inceleme yaptırılarak ürünlerin bandrole tabi olup olmadığının tespiti gerekirken distribütör firmalar ile kataloglardaki bilgiler yeterli görülerek tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılarak karar verilmiş ise de; aynı model cep telefonunun 2014 yılında gerçekleştirilen ithalatı için bandrol ücreti ödenmesi gerektiğinden bahisle tesis edilen TRT bandrol ücreti tahakkuku ve idari para cezası kesilmesine ilişkin işlemlerin iptali istemiyle açılan davada; ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı iptal kararına ilişkin istinaf isteminin reddine dair karar, söz konusu ... model cep telefonunun radyo yayınlarını alma özelliğinin bulunup bulunmadığının açıklığa kavuşturulması suretiyle hazırlanacak bilirkişi raporuna göre bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle Danıştay 10. Dairenin 03/04/2023 tarih ve E:2021/3092, K:2023/1676 sayılı kararıyla bozulması üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi ...Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile dava konusu işlemin tesisine neden olan cep telefonu numunesi üzerinde yaptırılmasına karar verilen bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen raporun analiz edilmesinden; üretici firma tarafından Türkiye piyasasına ... model numarası ile arz edilen cep telefonunun Ana kartı üzerinde bulunan WCN3680B kodlu FM Receıver Chıpset (FM Radyo Alıcı Birleşik Entegre) olmasına rağmen, RDS kodlama yöntemi ile bu özelliğin devre dışı bırakılmış olduğu; chip set üzerinde üretici tarafından yapılan kodlama sonucu, entegre FM Receiver olarak çalışmadığı ve dışarıdan bir müdahale ile bu entegrenin yeniden kodlanabilmesi imkanı da bulunmadığı, bu nedenle cihazın FM Radyo özelliğinin çalışmadığı görüşünün belirtildiği görülmüştür. Bu durumda, dava konusu TRT bandrol ücreti ek tahakkuk ve idari para cezasına ilişkin işlemlere konu ... model cep telefonunun radyo özelliğinin çalışmadığı bilirkişi raporuyla sabit olduğundan dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine, davacının gerekçeye ilişkin temyiz isteminin kabulüne, 2. Temyize konu ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının belirtilen gerekçe ile ONANMASINA, 3. Davacı tarafından yapılan temyiz yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine; davalı idare tarafından yapılan temyiz yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılmasına, 4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 04/07/2024 tarihinde oyçokluğuyla ile kesin olarak karar verildi. (X) KARŞI OY : 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinde, idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından iptal davası açılabileceği öngörülmüştür. 3093 sayılı Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Gelirleri Kanunu'nun "Tahsilat" başlıklı 5. maddesinin (b) bendinde, "Bu maddenin (g) bendi kapsamı dışında kalan bandrol ücretleri; Gümrük idarelerince ithalatta alınan gümrük vergileri ve diğer mali yükümlülüklerden ayrı olarak tahsil olunur ve yapılan aylık tahsilat toplamı en geç takip eden ayın on beşinci gününe kadar Türkiye Radyo-Televizyon Kurumuna intikal ettirilir. Bu ücretlerin tahsiline, iadesine, teminata bağlanmasına ve tahsil edilen ücretlerin Türkiye Radyo-Televizyon Kurumuna aktarılmasına ilişkin usul ve esaslar Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu arasında müştereken belirlenir." hükmüne; (e) bendinde ise, " Kurum, 21/07/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsili öngörülen alacakları açısından uygulanmak üzere anılan Kanunun Maliye Bakanlığı, tahsil dairesi ve diğer makam, merci ve komisyonlara verdiği yetkileri kullanır. Kurum, merkez ve taşra teşkilatı hizmet birimlerini tahsil dairesi sıfatıyla görevlendirebilir, tahsil dairelerinin yetki mahallini il sınırları ile bağlı olmaksızın tayin edebilir, borçlu ya da mallarının başka mahallerde bulunması hâlinde takibe yetkili tahsil dairesi olarak görevlendirilecek birimlerini belirleyebilir." hükmüne yer verilmiştir. 09/07/2015 tarih ve 29411 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 15/06/2015 tarihli ve 2015/7757 sayılı "3093 Sayılı Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Gelirleri Kanunu Uyarınca Radyo, Televizyon, Video ve Birleşik Cihazlar ile Bunların Dışında Kalan Radyo ve Televizyon Yayınlarını Almaya Yarayan Her Türlü Cihazdan Alınacak Bandrol Ücretlerine İlişkin Karar" başlıklı Bakanlar Kurulu Kararının dava konusu ''Bandrol ücretlerinin takip ve tahsili" başlıklı 10.maddesinde; "Serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulan eşyanın bandrol ücretinin hiç alınmadığı veya noksan alındığının tespiti halinde 4458 sayılı Kanunda yer alan usul ve esaslara göre takip ve tahsil edilir. İthal edilecek eşyaya ilişkin beyan üzerinden hesaplanan bandrol ücreti ile gümrük idarelerince veya sonradan kontrolü sonucunda tespit edilen bandrol ücreti arasındaki farklarda, 4458 sayılı Kanun uyarınca ithalat vergileri noksanlıklarında uygulanacak esaslara göre idari para cezası kesilir." düzenlemesi yer almıştır. İdare Hukukunda yetki, kamu gücünü kullanarak tek yanlı irade beyanı ile idari işlem yapabilme iktidarıdır ve her türlü idari makam için kendi görev alanını gösteren hukuk kuralları tarafından belirlenir. Kamu kurumlarının yetkileri, yerine getirdikleri kamu hizmetlerini kuran kanunun belirlemiş olduğu konular dışında kullanılamaz. Aksi halde, yetki konu yönünden aşılmış olur ve tesis edilen işlem ve alınan kararlar bu nedenle hukuka aykırı düşer. Vergi ve benzeri mali yükümler ile kanuna dayalı her türlü ücret yönünden de yetkili idarenin açık kanun hükmü ile belirlenmiş olması zorunludur. 3093 sayılı Kanunda eksik ya da hiç tahsil edilmeyen bandrol ücretlerinin tahakkuku konusunda gümrük idarelerine herhangi bir yetki verilmemesi nedeniyle, belirtilen hususta 2015/7757 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile (10. madde) düzenleme yapılması yoluna gidilmiştir. 09/07/2015 tarih ve 29411 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 15/06/2015 tarihli ve 2015/7757 sayılı Bakanlar Kurulu Kararın 9. maddesinin 2. fıkrası ve 10. maddesinin iptali istemiyle açılan davada, Danıştay Onuncu Dairesinin E:2016/11681, K: 2019/10917 sayılı kararı ile; Kanunla sınırları çizilen konular haricinde düzenleme yapma yetkisi bulunmadığı halde, Bakanlar Kurulu tarafından 09/07/2015 tarih ve 29411 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 15/06/2015 tarih ve 2015/7757 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan "3093 Sayılı Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Gelirleri Kanunu Uyarınca Radyo, Televizyon, Video ve Birleşik Cihazlar ile Bunların Dışında Kalan Radyo ve Televizyon Yayınlarını Almaya Yarayan Her Türlü Cihazdan Alınacak Bandrol Ücretlerine ilişkin Karar"ın 9. maddesinin ikinci fıkrası ve 10. maddesi ile düzenlenen konularda yeni bir hukuk kuralı koyma sonucunu doğuracak şekilde düzenleme yapmasının hukuka açıkça aykırılık teşkil ettiği; Bandrol ücretinin tahsili ve takibine ilişkin olarak yapılacak işlemlerin 3093 sayılı Kanunun "Tahsilat" başlıklı 5. maddesinde ve yine cihazların bandrolsüz veya etiketsiz satışını yapan imalatçı veya ithalatçıya Kurum tarafından bandrolsüz veya etiketsiz satılan veya satışa arz edilen her cihaz için hesaplanan bandrol ücretinin iki katı tutarında idari para cezası verileceğine ilişkin "Ceza hükmü" başlıklı 18/06/2017 tarih ve 7033 sayılı Kanunla değişik 6. maddesindeki düzenlenmelere karşın Bakanlar Kurulu Kararının iptali istenen 10. maddesi ile getirilen hüküm ile serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulan eşyanın bandrol ücretinin hiç alınmadığı veya noksan alındığının tespiti halinde 4458 sayılı Kanunda yer alan usul ve esaslara göre takip ve tahsil edileceği ve yine ortaya çıkan farklarda, 4458 sayılı Kanun uyarınca ithalat vergileri noksanlıklarında uygulanacak esaslara göre idari para cezası verileceğinin belirtildiği, aynı konuda hem 3093 sayılı Kanunun hem de Bakanlar Kurulu Kararının hükümlerinin uygulanmasının, hukuki belirlilik ve eşitlik ilkesine aykırılık oluşturacağı; ayrıca, bandrol ücretini gelir olarak tahsil eden Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu ve bandrol ücretinin tahsilinde aracılık eden gümrük idareleri tarafından ilgililer aleyhine farklı idari işlemlerin tesis edilmesi ve bu idari işlemlerin uygulanması halinde hukuka ve hakkaniyete aykırılığın söz konusu olacağı gerekçesi ile dava konusu düzenlemenin iptaline karar verilmiştir. Uyuşmazlıkta, 3093 sayılı Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Gelirleri Kanunu'na göre alınması gereken TRT bandrol ücretlerinin, tahsili ve Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu'na aktarılması konusunda kanuni yetkisi olan, ancak bandrol ücretinin ve buna bağlı olarak verilen idari para cezasının tahakkuku ile cebri takip ve tahsil yetkisi bulunmayan davalı Kargo Gümrük Müdürlüğü tarafından dava konusu bandrol ücreti tahakkuk işleminin tesis edildiği ve para cezasının verildiği görülmektedir. 3093 sayılı Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Gelirleri Kanunu'nun 5. maddesinin 10/09/2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanun'un 105. maddesi ile değiştirilen (b) bendi uyarınca bandrol ücretinin sadece Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu adına tahsiline aracılık etme yetkisi bulunan davalı gümrük idaresince, kanuni yetkisi olmadığı ve bu konuda yetki veren Bakanlar Kurulu kararının ilgili maddesinin yargı kararı ile iptal edilmiş olduğu halde, yapılan inceleme sonucunda hiç alınmadığı anlaşıldığından bahisle bandrol ücreti tahakkuk ettirilmesinde ve buna bağlı olarak 4458 sayılı Gümrük Kanunu gereğince idari para cezası verilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu durumda, kanuni yetkisi bulunmayan davalı idarece TRT bandrol ücreti tahakkuku ile idari para cezası verilmesine ilişkin işlemlerin yetki yönünden iptaline karar verilmesi gerektiğinden, davacı ve davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair İdari Dava Dairesi kararının belirtilen gerekçeyle onanması gerektiği görüşü ile Dairemiz kararına gerekçe yönünden katılmıyorum.