Danıştay Dava Dairesi · E. 2023/12036 · K. 2024/1403

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/12036 E.  ,  2024/1403 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2023/12036 Karar No : 2024/1403 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Sanayi Anonim Şirketi VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Karaman ili, Merkez İlçe, ... Sanayi Bölgesi, ... Sokak, No:... adresinde faaliyet gösteren çay posası (atığı) kurutma ve peletleme tesisinin, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ile Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği'nin 5. maddesi uyarınca faaliyette bulunulması için alınması zorunlu geçici faaliyet belgesi ve/veya çevre izin ve lisans belgesi alınmadan faaliyette bulunduğundan bahisle, 2872 sayılı Kanun'un 20. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca davacı şirkete 88.499,00-TL idari para cezası verilmesine ve Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği'nin 15. maddesinin birinci fıkrası uyarınca geçici faaliyet belgesi alınana kadar faaliyetinin durdurulmasına ilişkin Karaman Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün ... tarihli, E... sayılı, 70.00.20.00.13 sıra numaralı idari yaptırım kararının iptali istenilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Danıştay bozma kararı üzerine Bölge İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; dava konusu işlemin tesis edilmesinden sonra davacı şirketin faaliyeti ile davacı tarafından Çevre ve Şehircilik Bakanlığına yapılan başvuru üzerine, davalı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğünün ... tarih ve E... sayılı yazısında, "pelet haline getirilen çay lifinin biyokütle olarak kullanılmasının uygun bulunduğu" ve bu doğrultuda uyuşmazlık konusu faaliyet için Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği kapsamında davacı şirketin lisans yükümlülüğünün bulunmadığı hususunun davacı şirkete bildirildiği göz önüne alındığında; davacı şirket tarafından anılan Yönetmelik hükmü uyarınca "geçici faaliyet belgesi" veya "çevre izin ve lisans belgesi" alınmaksızın faaliyette bulunulduğundan bahisle, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca davacı şirkete 88.499,00-TL idari para cezası verilmesine ve Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği'nin 15. maddesinin birinci fıkrası uyarınca geçici faaliyet belgesi alınana kadar faaliyetin durdurulmasına yönelik tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık, davanın reddi yönünde verilen istinafa konu kararda ise hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle, davacının istinaf başvurusunun kabulü ile, davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Dava konusu işlemin, hukuka uygunluğunun denetiminin, işlemin tesis edildiği tarihteki koşullara göre yapılması gerektiği, dava konusu işlemin tesis edilmesinden sonra yapılan başvuru üzerine, Çevresel Etki Değerlendirmesi İzin ve Denetim Genel Müdürlüğünün ... tarihli, E... sayılı yazısında belirtilen değerlendirme dikkate alınarak işlemin iptaline karar verilmemesi gerektiği; ilgili mevzuatta tarım ve ormancılıktan kaynaklanan bitkisel atıkların biyokütle olarak tanımlandığı ve Atık Yönetimi Yönetmeliği'nin Ek-4 Atık Listesi dipnotunda, biyokütle yakacak tesislerin hava emisyonu konulu çevre izni almasının zorunlu kılındığı; dolayısıyla dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur. TETKİK HÂKİMİ: ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile, Dairemiz karşı oyunda belirtilen gerekçe doğrultusunda, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : Bölge İdare Mahkemesi kararlarının Danıştay tarafından bozulması halinde, Bölge İdare Mahkemesince bozmaya ilişkin kararlar üzerine yeniden verilen kararlara karşı yapılan temyiz başvuruları, bozma kararındaki esaslara uyulup uyulmadığı yönünden incelenebilecektir. Temyiz istemine konu kararın Danıştay Altıncı Dairesinin 14/06/2022 tarih ve E:2022/1038, K:2022/6997 sayılı kararındaki esaslar doğrultusunda verildiği anlaşıldığından, temyiz konusu karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin reddine, 2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, 4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine, 29/02/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi. (X) KARŞI OY : Dosyanın incelenmesinden; Karaman İli, Merkez İlçe, ... Sanayi Bölgesi, ... Sokak, No:... adresinde faaliyet gösteren çay posası (atığı) kurutma ve peletleme tesisinin bir aydır faaliyet gösterdiği, söz konusu tesis ile ilgili alınmış "ÇED muaf", "ÇED gerekli değildir" veya "ÇED olumlu" belgesi; "işyeri açma ve çalışma belgesi" ve Çevre Kanunu'na göre alınması gereken "geçici faaliyet belgesi" veya "çevre izin ve lisans belgesi"nin olmadığından ibraz edilemediği hususu, davalı idare elemanlarınca düzenlenen 13/05/2022 tarihli çevre denetim tutanağı dayanak alınarak, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ile Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği'nin 5. maddesi uyarınca faaliyette bulunulması için alınması zorunlu geçici faaliyet belgesi ve/veya çevre izin ve lisans belgesi alınmadan faaliyette bulunduğundan bahisle, 2872 sayılı Kanun'un 20. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca davacı şirkete 88.499,00-TL idari para cezası verilmesine ve Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği'nin 15. maddesinin birinci fıkrası uyarınca geçici faaliyet belgesi alınana kadar faaliyetinin durdurulmasına ilişkin Karaman Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün ... tarihli, E... sayılı, ... sıra numaralı idari yaptırım kararının iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır. 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun "Kirletme yasağı" başlıklı 8. maddesinde; "Her türlü atık ve artığı, çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır. Kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumlarda ilgililer kirlenmeyi önlemekle; kirlenmenin meydana geldiği hallerde kirleten, kirlenmeyi durdurmak, kirlenmenin etkilerini gidermek veya azaltmak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdürler." hükmü; "İzin alma, arıtma ve bertaraf etme yükümlülüğü" başlıklı 11. maddesinin 1. fıkrasında; "Üretim, tüketim ve hizmet faaliyetleri sonucunda oluşan atıklarını alıcı ortamlara doğrudan veya dolaylı vermeleri uygun görülmeyen tesis ve işletmeler ile yerleşim birimleri atıklarını yönetmeliklerde belirlenen standart ve yöntemlere uygun olarak arıtmak ve bertaraf etmekle veya ettirmekle ve öngörülen izinleri almakla yükümlüdürler." hükmü; 20. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin 1. paragrafında; "Hava kirliliği yönünden önemli etkileri nedeniyle kurulması ve işletilmesi yönetmelikle izne tâbi tutulan tesisleri, yetkili makamlardan izin almadan kuran ve işleten veya iznin iptal edilmesine rağmen kurmaya ve işletmeye devam eden veya bu tesislerde izin almaksızın sonradan değişiklik yapan veya yetkili makamların gerekli gördükleri değişiklikleri tanınan sürede yapmayanlara 24.000 Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bu tesislerde emisyon miktarları yönetmelikle belirlenen sınırları aşıyorsa 48.000 Türk Lirası idarî para cezası verilir." 10/09/2014 tarih ve 29115 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği'nin 4. maddesinde; Çevre İzni: Çevre Kanunu uyarınca alınması gereken; hava emisyonu, çevresel gürültü, atıksu deşarjı ve derin deniz deşarjı konularından en az birini içeren izin, Geçici Faaliyet Belgesi (GFB): İşletmelerin faaliyette bulunabilmeleri için çevre izni ve lisansı öncesi verilen belge şeklinde tanımlanmış; aynı Yönetmelik'in 5. maddesinde ise; bu Yönetmelik kapsamında çevre iznine veya çevre izin ve lisansına tabi işletmelerin, çevresel etkilerine göre EK-1 ve EK-2 listelerinde sınıflandırıldığı, bu işletmelerin faaliyette bulunabilmeleri için öncelikle geçici faaliyet belgesi almak ve geçici faaliyet belgesi alan işletmelerin belge tarihinden itibaren 1 yıl içerisinde çevre izin veya çevre izin ve lisans belgesi almak zorunda oldukları düzenlenmiştir. 03/07/2009 tarih ve 27277 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde, biyokütle, "Tarım veya ormancılık ürünü olan ve tamamı veya bir kısmı içindeki enerjiyi geri kazanmak amacı ile yakıt olarak kullanılabilen bitkisel maddelerin tamamı veya bir kısmından oluşan ürünleri, tarım ve ormancılıktan kaynaklanan bitkisel atıkları, ortaya çıkan ısı geri kazanılabiliyorsa gıda işleme sanayisinden kaynaklanan bitkisel atığı, üretim mahallinde birlikte yakılıyorsa ve ortaya çıkan enerji geri kazanılıyorsa kağıt hamuru üretimi ve kağıt hamurundan kağıt üretimi sırasında oluşan lifli bitkisel atıkları, mantar atığını, ahşap koruyucuları ve kaplamaları ile muamele neticesi halojenli organik bileşikler veya ağır metaller ihtiva eden ve özellikle inşaat veya yıkım atıklarından kaynaklanan atıkları içerenler hariç olmak üzere odun atıklarını" olarak tanımlanmıştır. 02/04/2015 tarih ve 29314 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yönetimi Yönetmeliği'nin 2. maddesinde, bu Yönetmelik'in Ek-4 atık listesinde verilen atıkları kapsamayacağı; anılan Yönetmelik'in Ek-4 Atık Listesi'nin 1 numaralı dipnotunda ise, "Bu atıkların TS ... standart serisine uygun olduğunun TÜRKAK tarafından akredite uygunluk değerlendirme kuruluşlarınca belgelenerek Bakanlığa sunulması halinde, bu Yönetmeliğin 2 nci maddesinin ikinci fıkrasının (ğ) bendine göre atık olarak değerlendirilmez, biyokütle olarak değerlendirilir. Biyokütle yakacak olan tesisler için hava emisyonu konulu Çevre İzni alınır." düzenlemesine yer verilmiştir. Uyuşmazlıkta; Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğünün ... tarih ve E... sayılı yazısında, çay lifi gibi tarımdan kaynaklanan ve herhangi bir işleme tabi tutulmamış bitkisel atıkların, Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği'nin 4. maddesi uyarınca biyokütle olarak değerlendirildiği belirtilmiş ve anılan yazıda, pelet haline getirilen çay lifinin biyokütle olarak kullanılmasına yönelik faaliyetin, Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği kapsamında lisans yükümlülüğü bulunmadığı bildirilmiş ise de; Atık Yönetimi Yönetmeliği'nin Ek-4 Atık Listesi'nin 1 numaralı dipnotunda açıkça düzenlendiği üzere, biyokütle yakacak olan tesisler için hava emisyonu konulu çevre izni alınmasının zorunlu olduğu dikkate alındığında; 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ile Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği'nin 5. maddesi uyarınca faaliyette bulunulması için alınması zorunlu geçici faaliyet belgesi ve/veya çevre izin ve lisans belgesi alınmadan faaliyette bulunduğundan bahisle, 2872 sayılı Kanun'un 20. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca davacı şirkete 88.499,00-TL idari para cezası verilmesine ve Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği'nin 15. maddesinin birinci fıkrası uyarınca geçici faaliyet belgesi alınana kadar faaliyetinin durdurulmasına ilişkin Karaman Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün ... tarihli, E... sayılı, ... sıra numaralı idari yaptırım kararında hukuka aykırılık, davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak dava konusu işlemin iptali yolunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığından; temyize konu kararın bozulması gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.