Danıştay Dava Dairesi · E. 2023/13059 · K. 2024/3615

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/13059 E.  ,  2024/3615 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2023/13059 Karar No : 2024/3615 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av.... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Doğal Gaz Dağıtım Anonim Şirketi VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesinde davacı şirket tarafından doğalgaz bölge dağıtım regülatör alanı olarak kullanılan davalı belediyenin hüküm ve tasarrufundaki taşınmazların, 07/07/2015 - 07/07/2020 tarihleri arasında fuzulen işgal edildiğinden bahisle 3.088.980-TL ecrimisil bedeli istenilmesine ilişkin 17/08/2020 tarihli ecrimisil ihbarnamesi ile ecrimisil ihbarnamesinin dayanağı olan ... tarih ve ... sayılı Encümen kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... K:... sayılı kararla; dava dosyasında bulunan bilgi ve belgelerden, ecrimisil istemine konu 15 farklı doğalgaz regülatörünün bulunduğu alanın kamunun kullanımına özgülenmiş yol, park, pazar alanı gibi kamu hizmet alanlarında yer aldığı, belirtilen kamu hizmet alanlarının yetki ve sorumluluğunun davalı belediyeye ait olması karşısında, yine kanun gereği EPDK tarafından verilen lisans kapsamında ... ilinde doğalgaz dağıtım hizmetini yürüten davacı şirketin yürüttüğü kamu hizmeti için gerekli tesisleri yine belirtilen kamu hizmet alanlarına kurmasının davalı idarenin izni dışında bir kullanım, diğer bir ifadeyle fuzuli işgal olarak değerlendirilemeyeceği, dolayısıyla bu kullanımdan dolayı davalı idarece ecrimisil tahakkuk edilemeyeceği sonucuna varılarak dava konusu ecrimisil ihbarnamesinde ve dayanağı encümen kararında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçeyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; Doğalgaz Piyasası Kanunu hükümlerine göre, Kanun'da yer alan faaliyetlere ilişkin olarak kullanılan alanlarla ilgili öncelikle mülkiyetin gayri ayni hak tesisi veya yapılacak bir kira sözleşmesi karşılığında kullanım bedelinin ödeneceği, bu doğrultuda davalı idarenin yetki ve tasarrufu altında bulunan yerlerin kullanımı karşılığı bir bedel ödeneceğinin açık olduğu, kira sözleşmesinin yapılmaması halinde ise bu kullanım karşılığının ecrimisil olarak tahsil edilebileceği sonucuna varıldığından, Mahkemenin davacının fuzuli şagil olarak değerlendirilemeyeceği, bu nedenle ecrimisil talep edilemeyeceği yönündeki değerlendirilmesinde hukuki isabet görülmemekle birlikte, davalı idarece talep edilen ecrimisil tutarına ilişkin olarak somut ve yeterli bir araştırma yapılmadan, sadece Tedaş'a ait trafo yerlerinden istenen ücretten yola çıkılarak ve geçmiş 5 yıllık döneme ilişkin olarak yeniden değerleme oranları gözönünde bulundurulmaksızın her yıl için m2 birim bedeli sabit bir şekilde 150 TL/m2 üzerinden hesaplanarak belirlenen ecrimisile yönelik dava konusu işlemlerde bu gerekçeyle hukuka uygunluk bulunmadığından, dava konusu işlemlerin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında sonucu itibariyle hukuka aykırılık bulunmadığından, istinaf başvurusunun belirtilen gerekçeyle reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu işlemin Belediye Gelirleri Kanunu'na göre tesis edildiği, davacı şirketçe doğalgaz dağıtım faaliyetinin belediyenin yetki ve sorumluluk alanında bulunan ve kamu hizmet alanı niteliği taşıyan alanları işgal edilerek gerçekleştirildiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ:... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75. maddesinin birinci fıkrasında; "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmü yer almaktadır. Aynı Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. maddesinin birinci fıkrasında; "Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na (Ek-8) dayanılarak, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere bedel tespit komisyonunca ecrimisil tespit ve takdir edilir." kuralına, aynı maddenin 2. fıkrasında ise: "Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir." düzenlemesine yer verilmiştir. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. ve Geçici 3'üncü maddeleri ile 19/06/2007 tarih ve 26557 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/07/2007 tarihinde yürürlüğe giren Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik hükümlerine dayanılarak hazırlanan, 20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında; Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği; 5. fıkrasında, emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan yerler için, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değerinin dikkate alınacağı; 10. fıkrasında, ecrimisilin tespit ve takdirinde, İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi hususların göz önünde bulundurulacağı; 11. fıkrasında, ecrimisil tespit ve takdir edilirken, Hazine taşınmazının değerini etkileyebilecek; imar durumu, yüzölçümü, niteliği, verimi (tarım arazilerinde), alt yapı hizmetlerinden yararlanıp yararlanmadığı, konumu, taşınmazın kullanım şekli ve işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi her türlü ölçütlerin dikkate alınacağı; 12. fıkrasında da; aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurların göz önünde bulundurulacağı düzenlemelerine yer verilmiştir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesiyle "bilirkişi" konusunda atıfta bulunulan 6100 sayılı Kanun'un 266. maddesinde, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir"; 288. maddesinde ise, Hakimin, uyuşmazlık konusu hakkında bizzat duyu organları yardımıyla bulunduğu yerde veya mahkemede inceleme yaparak bilgi sahibi olmak amacıyla keşif yapılmasına karar verebileceği belirtilmiştir. Ecrimisilin; hazineye veya belediye mülkiyetindeki ya da hüküm ve tasarrufundaki taşınmazların fuzuli işgali nedeniyle alınan bir tazminat olduğu dikkate alındığında, öncelikle fuzuli işgalin olup olmadığının açıklığa kavuşturulması sonrasında ise ecrimisil tutarı hesaplanırken; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, fuzuli şagile sağladığı gelir, taşınmaz başka bir tesise hizmet vermek üzere işgal edilmişse bir bütün olarak sağladığı katkı, altyapı, ulaşım kolaylığı gibi tüm faktörler ile emsal taşınmazlar için tespit edilmiş olan kira ve/veya ecrimisil tutarlarının bilirkişilerce değerlendirilmesi gerektiği kuşkusuzdur. Uyuşmazlığın çözümü için Bölge İdare Mahkemesince yapılması gereken, alanında uzman bilirkişilerle birlikte işgal alanında keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırmaktır. Bu itibarla, Bölge İdare Mahkemesince, ecrimisile konu işgal edilen alanın, işgal süresinin ve bunun için takdir olunan ecrimisilin gerçeğe uygun olup olmadığının saptanabilmesi için uyuşmazlığın esası incelenerek, gerektiğinde bir gayrımenkul değerleme uzmanı ve emlâkçının da aralarında yer aldığı bilirkişilerce, uyuşmazlığa konu alan için, dava konusu taşınmazın metrekare birim değerine yönelik olarak daha önce Mahkemelerce hüküm altına alınmış ve kesinleşmiş tutarlar var ise bunlar da gözönünde bulundurularak, yargı kararıyla kesinleşmiş tutar yok ise uyuşmazlığa konu alan için yukarıda belirtilen nitelikleri taşıyan, emsal oluşturabilecek yerlerin kira bedeli ile bu tür taşınmazın serbest piyasada kiralanması halinde rayiç kirasının ne olacağının belirlenmesi ve elde edilen yararın da göz önünde tutulması suretiyle yapılacak inceleme sonucu düzenlenecek rapor esas alınarak bir karar verilmesi gerektiği sonucuna varıldığından temyize konu kararda hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1.Temyiz isteminin kabulüne, 2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 03/06/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.