Danıştay İkinci Dairesi · E. 2023/13097 · K. 2024/4161

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/13097 E.  ,  2024/4161 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2023/13097 Karar No : 2024/4161 KARARIN DÜZELTİLMESİNİ İSTEYEN TARAFLAR : 1- (Davacı) ... Ticaret Limited Şirketi VEKİLİ : Av. ... 2- (Davalı) ... Valiliği VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN ÖZETİ : Danıştay İkinci Dairesinin 04/04/2023 tarih ve E:2021/350, K:2023/1745 sayılı kararının, taraflarca 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 54. maddesi uyarınca düzeltilmesi istenilmektedir. SAVUNMANIN ÖZETİ : Taraflarca cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyize konu Mahkeme kararının eksik incelemeye dayalı bilirkişi raporu dayanak alınarak verildiği, kararın düzeltilmesi istemlerinin kabulü gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince işin gereği görüşüldü: Karar düzeltme dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın düzeltilmesini gerektirecek nitelikte görüldüğünden, Danıştay İkinci Dairesinin 04/04/2023 tarih ve E:2021/350, K:2023/1745 sayılı kararının kaldırılmasına karar verilerek, ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına ilişkin temyiz başvurusu yeniden incelendi: 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde, Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerlendirme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca takdir edilecek ecrimisilin isteneceği, ecrimisilin talep edilebilmesi için idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olmasının gerekmediği ve fuzuli şagilin kusurunun aranmayacağı hükmüne yer verilmiştir. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. maddesinin 1. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na dayanılarak, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere bedel tespit komisyonunca ecrimisil tespit ve takdir edilir" hükmü; aynı maddenin 2. fıkrasında ise, "Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir" düzenlemesi yer almaktadır. 20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında, Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği; 5. fıkrasında, Emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan yerler için, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değerinin dikkate alınacağı; 10. fıkrasında, ecrimisilin tespit ve takdirinde, İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi hususların göz önünde bulundurulacağı ve 11. fıkrasında ise ecrimisil tespit ve takdir edilirken, Hazine taşınmazının değerini etkileyebilecek; imar durumu, yüzölçümü, niteliği, verimi (tarım arazilerinde), alt yapı hizmetlerinden yararlanıp yararlanmadığı, konumu, taşınmazın kullanım şekli ve işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi her türlü ölçütlerin dikkate alınacağı ve 12. fıkrasında da ecrimisilin tespitinde ayrıca aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurların göz önünde bulundurulacağı düzenlemelerine yer verilmiştir. Dosyanın incelenmesinden; davanın, İstanbul ili, Eyüp ilçesi, ... Köyü, ... mevkii, ... pafta, ... sayılı parselde yer alan mülkiyeti Hazineye ait 2.210.677,96 m² yüzölçümlü taşınmazın 49.245,45 m²'lik kısmının ağaçlandırılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle, 19/07/2007-18/07/2012 dönemi için davacı şirketten 237.100,19-TL ecrimisil bedeli istenilmesine ilişkin ... günlü, ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle açıldığı, ...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen 12/04/2013 tarihli bilirkişi raporu doğrultusunda, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 13.089,37 TL'ye ilişkin kısmı yönünden davanın reddine 224.010,82 TL’lik kısmı yönünden işlemin iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır. Temyize konu Mahkeme kararında hükme esas alınan bilirkişi raporu incelendiğinde, taşınmazın mevcut durumu, kullanımı, kiralanabilirliği, kiralanması halinde getirebileceği kira değeri, konumu, bulunduğu yer, bu taşınmaza yakın konumda bulunan benzer taşınmazlar için bilirkişi kurulunca belirlenmiş olan ecrimisil değerlerinin birlikte değerlendirilmesi suretiyle, taşınmazın 2007 yılı için yıllık arazi ecrimisil bedeli, dönümü 50,00-TL'den 2.500-TL olarak belirlendiği, bu değer baz alınmak suretiyle TÜİK-ÜFE endeksindeki artış oranları uygulanmak suretiyle ecrimisil istenilen dönem için toplam 13.089,37-TL takdir edildiği ancak bu belirlemenin somut verilere dayanmadığı, diğer bir ifadeyle emsal alındığı söylenen taşınmazların hangi taşınmazlar olduğu, dava konusu taşınmaza göre olumlu olumsuz yönlerinin neler olduğunun ortaya konulmadığı, taşınmazın hangi amaçla kullanıldığına ilişkin tespit yapılmadığı, 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nde yer alan taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil belirleneceği ilkesinin değerlendirilmediği, davalı idare kıymet takdir komisyonu tarafından belirlenmiş ecrimisil bedeliyle, bilirkişi tarafından takdir edilen ecrimsil bedelinin arasındaki büyük farkın nereden kaynaklandığının açıklanmadığı görülmektedir. Bu itibarla, yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine uyulmadan, dava konusu taşınmazın davacı tarafından hangi amaçla kullanıldığının belirlenmediği, emlak vergisine esas arsa rayiç bedeli ve bunun %3'ü tespit edilmeden, davalı idare tarafından istenilen ecrimisil bedeliyle bilirkişi kurulu tarafından tespit edilen bedelin arasındaki büyük farkın sebebi ortaya konulmadan, eksik araştırmaya dayalı olarak düzenlenen bilirkişi raporu esas alınmak suretiyle verilen mahkeme kararında hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Öte yandan, dava konusu taşınmazın hangi amaçla kullanıldığına yönelik inceleme yapılırken, dava konusu taşınmaza ilişkin dosya içinde yer alan İstanbul Valiliği Defterdarlığı Avrupa Yakası Milli Emlak Dairesi Başkanlığının 28/06/2011 tarihli raporunun içeriğinde yer alan, dava konusu ... sayılı parselin orman varlığının Kut Ormancılık ile Kut Ormancılık Doğa Sporu tarafından yapılan ağaçlandırılmalarla oluşturulduğuna ilişkin tespitin de dikkate alınması gerekmektedir. Bu nedenle,...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının bozulmasına, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen mahkemeye gönderilmesine, 25/06/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. ¸Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır. M/P