Danıştay Kararı · E. 2023/14012 · K. 2024/7515

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2023/14012 E.  ,  2024/7515 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2023/14012 Karar No : 2024/7515 TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1- (DAVALI) ... Valiliği VEKİLİ : Av. ... 2- (DAVACI) ... İnşaat ve Turizm Anonim Şirketi VEKİLİ : Av. ... 3- (DAVACI YANINDA MÜDAHİL) ... Gayrimenkul İnşaat ve Turizm Anonim Şirketi VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem : İstanbul İli, Şişli İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı, ... hissesi Hazineye ait olan 9.543,91 m² yüzölçümlü taşınmazın, 5.549,50 m²'lik kısmının 17/07/2018 - 30/07/2019 tarihleri arasında fuzulen işgal edildiğinden bahisle düzenlenen 2.487.903,00 TL tutarlı, ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporuna istinaden; taşınmazın davacının işgal gerçekleştirdiği dönemde 1.413.788,33 TL ecrimisil getirebileceği anlaşıldığından dava konusu işlemin 1.413.788,33 TL tutarlı kısmında hukuka aykırılık, 1.074.114,56 TL 'lik kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 1.074.114,56 TL'lik kısmının iptaline, 1.413.788,33 TL'lik kısmı bakımından ise davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca tarafların istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI: Taşınmazın imar durumu dikkate alınmadan değerlendirme yapıldığı, ecrimisile konu parsele komşu durumda bulunan ... ada, ... parselde inşa edilmekte olan gayrimenkul projesinin yüklenicisi olduğu, parselin öncesinde yapılan imar uygulamasıyla bu dosyada müdahil olan şirketin ilköğretim alanı olarak kullanılmak üzere kamuya terk edildiği, dolayısıyla buranın idarece amacı dışında kullanılamayacağından gelir elde etmesinin mümkün olmadığı, 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5/11. maddesinde, ecrimisil tespit ve takdir edilirken imar durumu, taşınmazın kullanım şekli ve işgalden dolayı gelir elde edilip, edilmediği gibi her türlü ölçütün dikkate alınacağı düzenlendiğine göre, bu yerin gerek kullanımı öncesinde, gerek mevcut durumunda gelir elde edemeyeceği bir alan için ecrimisil ihbarnamesi düzenlenemeyeceği, bilirkişilerce ölçüm yapılmadığı, esasen 1.093,00 m² dışında bir kullanımın söz konusu olmadığı, ecrimisilin aşırı yüksek hesaplandığı, işgale konu yapıların müdahile ait olduğu, bu yer için yapı kayıt belgesi alındığından satış tarihine kadar geçen süre içinde ecrimisil alınamayacağından kararın aleyhe hüküm fıkralarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. TEMYİZ EDEN MÜDAHİLİN İDDİALARI : Komşu parseldeki yapı projesinin iş sahibi olduğu, daha önce buranın ilköğretim alanı yapılmak üzere terk edildiği, işgal alanından gelir elde edilemeyeceğinden idarenin ecrimisil isteyemeyeceği, ecrimisil bedelinin fahiş olduğu, ecrimisil ihbarnamesinin mevzuatta öngörülen süre içerisinde düzenlenmediği, dava konusu işlemin kısmen iptaline ilişkin bölümüne ise davalı idare tarafından, usul yönünden bu dosyanın düzeltme ihbarnamesine karşı açılan davayla birleştirilmesi gerektiği, esas yönünden ise mevzuatla öngörülen kriterlere uygun olarak ecrimisil bedelinin belirlendiği iddialarıyla kararın aleyhe hüküm fıkralarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Taşınmazın cephe aldığı sokağın emlak vergi değerinin esas alınması gerektiği, esas alınan bilirkişi raporunda taşınmazın önceki dönem bedelinin esas alındığı görülmüş olup önceki döneme ilişkin anılan Mahkeme Kararının henüz kesinleşmediği, idarenin takdir yetkisini kaldıracak nitelikte yargı kararlarının verilmemesi gerektiği, usul ve yasaya uygun tesis edilen işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığından kararın aleyhe hüküm fıkralarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. DAVACININ SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur. DAVALININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : Davalı idarenin temyiz istemi yönünden yapılan değerlendirme; Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Davacının temyiz istemi yönünden yapılan değerlendirme; 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan haliyle 75. maddesinin 1. fıkrasında; "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 85. maddesinin 2. fıkrasında; "...ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir..." hükmüne; 5. fıkrasında; "Bakanlık, uygulamada birliği sağlamak amacıyla, ecrimisilin tespit ve takdirine ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir." hükmüne yer verilmiştir. Anılan Yönetmelik hükümlerine dayanılarak çıkarılan 20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmak suretiyle 20/08/2011 tarihinde yürürlüğe giren 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." 5. fıkrasında ise "Emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan yerler için ecrimisil tespit ve takdirinde, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değeri dikkate alınır." hükümleri yer almıştır. Ecrimisilin işgal nedeniyle kira bedeli kadar alınan bir tazminat olduğu, ecrimisil tutarının hesaplanmasında; taşınmazın, mevkii, kullanım şekli, altyapı, ulaşım kolaylığı, elde edilen gelir ve taşınmazın kullanıcısına katkısı gibi tüm faktörlerin etkili olduğu, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararlarının dikkate alınması gerektiği açıktır. Dosyanın incelenmesinden; davalı idare tarafından 30/07/2019 tarihli mahallinde tutulan tespit tutanağında dava konusu ecrimisil istenilen taşınmazın 6.000,00 m2 lik kısmının şantiye sahası olarak işgal edildiğine ilişkin tespitin yapıldığı, davalı idarece ... tarih ve ... sayılı Ecrimisil Kıymet Takdiri kararına göre dava konusu yer için 17/07/2018 - 30/07/2019 dönemleri arasında işgal edildiğinden bahisle 2018 yılı için 405,00 TL/ m2 , 2019 yılı için 453,05 TL/ m2 birim bedel belirlenerek yapılan hesaplamaya istinaden 2.487.903,00 TL ecrimisil bedelinin tespit edildiği görülmüştür. Dosyada, mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporuna göre taşınmazın bulunduğu yerin ticari sirkülasyonu, bulunduğu mevkii, kullanma amacı, durumu, çevrenin sosyo-ekonomik yapısı, ticari sirkülasyon, emsal taşınmazlarla kıyaslanması gibi faktörler de değerlendirilerek, raporda belirtilen 2 numaralı ... İdare Mahkemesinin E:... dosyasındaki emsalin dava konusu yerin önceki dönemine ait olduğu değerlendirilip anılan dosyada bilirkişi heyetince 2018 yılı için belirlenen birim bedel esas baz değer olarak alınıp hesaplama yapılmak suretiyle 1.413.788,33 TL ecrimisil bedeli hesaplanmıştır. Dava konusu yerin 01/01/2017-16/07/2018 tarihleri arasında önceki döneminde taşınmazın 5198 m²'lik kısmının işgal edildiğinden bahisle düzenlenen ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dava dosyasındaki bilirkişi raporuna istinaden taşınmazın cephe aldığı ve davalı idarenin esas aldığı Huzur Sokağın asgari emlak vergi değerinin %3'ü olan 2017 yılı için 201,82 TL/m², 2018 yılı için 216,00 TL/m6 birim bedelleri esas alınarak 1.660.345,16 TL ecrimisil hesaplamasının hukuka uygun olduğuna ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyiz edilmesi üzerine Danıştay Dördüncü Dairesinin 17/12/2024 tarih ve E:2023/64556, K:2024/7510 sayılı kararıyla onandığı görülmüştür. Bu durumda; taşınmazın ecrimisile konu önceki dönem kullanımına ilişkin yargı kararında tespit edilen 2018 yılı için 216 TL/m2 birim değer ile taşınmazın cepheli olduğu Huzur Sokağın asgari emlak vergisine esas değerinin %3'ü olan 2019 yılı için 241,6284 TL/m² birim bedeller dikkate alınıp hesaplama yapılmak suretiyle bir karar verilmesi gerektiğinden, temyiz konusu İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1.Davalı idarenin temyiz isteminin reddine, davacının temyiz isteminin kabulüne, 2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin ... TL'lik kısmının iptaline ilişkin kısmının ONANMASINA, 3. Anılan İdari Dava Dairesi kararının davanın reddine ilişkin ... TL'lik kısmının BOZULMASINA, 5. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına, 6. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 17/12/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.