Danıştay Dava Dairesi · E. 2023/20161 · K. 2024/1218

Danıştay 5. Daire Başkanlığı         2023/20161 E.  ,  2024/1218 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y BEŞİNCİ DAİRE Esas No : 2023/20161 Karar No : 2024/1218 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı / ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davalı idare bünyesinde görev yapmakta iken 677 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarılan davacı tarafından, OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonuna yapılan başvurunun reddine dair ... tarih ve ...sayılı işlemin iptaline karar verilmesi istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; davacı hakkında "PKK/KCK silahlı terör örgütüne üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işlemek" suçlamasıyla yapılan kovuşturma sonucunda ... Ağır Ceza Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı beraat kararında yer alan davacı hakkındaki tespitler PKK/KCK terör örgütüyle irtibat ve iltisak yönünden değerlendirildiğinde davacının, bahar şenliğini organize eden komisyon üyesi olarak görev aldığı bahar şenliğinde kurulan sahne üzerinde "PKK terör örgütünün ve anılan örgütün Suriye yapılanması olan PYD'nin sözde askeri kolu olan YPG'nin sözde bayrağı ile, PKK/KCK'nın kurucusu olan ve halen örgüt lideri olarak benimsenen Abdullah ÖCALAN ile örgüt üyesi olan M.G.'nin posterlerinin asılı olduğu, sahnede M.G.'nin fotoğrafının bulunduğu posterde "Ey Şehit, Reya We, Reya Meye" (Ey şehit, yolun yolumuzdur) yazılarının yer aldığı" anlaşıldığından, davacının PKK/KCK terör örgütü ile irtibat ve iltisakı bulunduğu ve dava konusu OHAL Komisyon kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacının istinaf başvurusunda bulunması üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : ... Ağır Ceza Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla PKK/KCK terör örgütü üyesi olduğuna dair her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı delil elde edilemediği gerekçesiyle Ceza Muhakemeleri Kanun'un 223/2-e maddesi uyarınca beraat kararı verildiği, Belediye Başkanı tarafından şenlik ihale komisyonuna görevlendirildiği, görevlendirilme yazısının resmi yazı ile tarafına bildirildiği, şenlikten bir gün öncesinde sahnenin kurulu olduğu ve PKK/KCK terör örgütüne ilişkin sahnede poster bulunmadığı, bahar şenlik organizasyonun olduğu gün Erzurum ilinde olduğu, ... Ağır Ceza Mahkemesi kararında şenliğe katıldığına dair bir tespitin bulunmadığı, yasa dışı faaliyetlerde bulunmadığı, kamu görevinden çıkarıldıktan sonra hakkında yapılan soruşturmada Erzurum Cumhuriyet Başsavcılığı kararı ile kovuşturmaya yer olmadığı kararı verildiği, dava konusu işlem ile suç ve cezada kanunilik ilkesinin ihlal edildiği, PKK/KCK terör örgütü ile iltisak ve irtibatının bulunmadığı, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'IN DÜŞÜNCESİ : İdare Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY ve İLGİLİ MEVZUAT: Türkiye'de 15 Temmuz 2016 gecesi, kendilerini “Yurtta Sulh Konseyi” olarak isimlendiren bir grup Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) mensubu tarafından, demokratik biçimde halk tarafından göreve getirilen Türkiye Büyük Millet Meclisini (TBMM), Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetini ve Cumhurbaşkanı'nı devirmek ve anayasal düzeni ortadan kaldırmak amacıyla darbe teşebbüsünde bulunulmuş, bu teşebbüs Türk Milleti tarafından akamete uğratılmıştır. Anayasa'nın olay tarihinde yürürlükte bulunan 118. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Milli Güvenlik Kurulu (MGK) tarafından 20/07/2016 tarihli toplantıda yapılan değerlendirmede, darbe teşebbüsünün TSK içindeki Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) mensupları tarafından başlatıldığı, bu örgütün kuruluş aşamasından itibaren etkisi altına aldığı eğitim kuruluşları, sivil toplum kuruluşları, medya kuruluşları, ticari kuruluşlar ve kamu görevlileri aracılığıyla Milleti ve Devleti kontrol altında tutmayı amaçladığı belirtilmiştir. MGK'nın anılan toplantısında "demokrasinin, hukuk devleti ilkesinin, vatandaşların hak ve özgürlüklerinin korunmasına yönelik tedbirlerin etkin bir şekilde uygulanabilmesi amacıyla" Hükûmete olağanüstü hâl ilan edilmesi tavsiyesinde bulunulması hususu kararlaştırılmıştır. Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu 20/07/2016 tarihinde, ülke genelinde 21/07/2016 Perşembe günü saat 01.00'den itibaren geçerli olmak üzere doksan gün süreyle olağanüstü hâl ilan edilmesine karar vermiştir. Anılan karar 21/07/2016 tarih ve 29777 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve aynı gün TBMM tarafından onaylanmıştır. 22/11/2016 tarih ve 29896 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 677 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin "Kamu personeline ilişkin tedbirler" başlıklı 1. maddesinde, "(1)Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya (Anayasa Mahkemesinin 13/10/2022 tarih ve E:2018/78, K:2022/114 sayılı kararıyla, 7083 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 1. maddesinin 1. fıkrasının birinci cümlesinde yer alan "... üyeliği, mensubiyeti veya ..." ibaresinin iptaline karar verilmiştir.) iltisakı yahut bunlarla irtibatı olan; ... ç) Ekli (4) sayılı listede yer alan kişiler kamu görevinden, başka hiçbir işleme gerek kalmaksızın çıkarılmıştır. Bu kişilere ayrıca herhangi bir tebligat yapılmaz. Haklarında ayrıca özel kanun hükümlerine göre işlem tesis edilir." hükmüne yer verilmiştir. Davalı idare bünyesinde memur kadrosunda (inşaat mühendisi) görev yapan davacı, 677 sayılı Kanun Hükmünde Kararname eki listede ismine yer verilmek suretiyle kamu görevinden çıkarılmış, kamu görevine iade edilmesi istemiyle yaptığı başvurusu Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonunun ... tarih ve... sayılı işlemiyle reddedilmiştir. Bunun üzerine, anılan işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır. Diğer yandan, davacı hakkında "silahlı terör örgütüne üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işleme" suçundan yapılan yargılama sonucunda ... Ağır Ceza Mahkemesinin...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla Ceza Muhakemeleri Kanun'un 223/2-(e) uyarınca beraat kararı verildiği ve 09/12/2016 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca terör örgütlerine veya MGK'ca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen kamu görevlilerinin, “meslekten veya kamu görevinden çıkarılmasına" ilişkin kararlar, adli suç veya disiplin suçu işlenmesi karşılığında uygulanan yaptırımlardan farklı olarak terör örgütleri ile millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapıların kamu kurum ve kuruluşlarındaki varlığını ortadan kaldırmayı amaçlayan “olağanüstü tedbir" niteliğindedir. AİHM "demokratik bir devletin, memurlarından anayasal prensiplere sadakat göstermesini isteme hakkı bulunduğunu" belirtmektedir (Sidabras ve Džiautas/Litvanya, B. No: 55480/00 ve 59330/00, 27/07/2004, § 52; Volkmer/Almanya (k.k.), B. No: 39799/98, 22/11/2001; Petersen/Almanya, B. No: 39793/98, 22/11/2001). AİHM'e göre "kamu çalışanlarının devlete sadık kalmaları genel yararı korumakla ve güvence altına almakla yükümlü devlet otoriteleri ile çalışmalarının doğasında bulunan bir şarttır." (Sidabras ve Džiautas/Litvanya, B. No: 55480/00 ve 59330/00, 27/07/2004, § 57; Žičkus/Litvanya, B. No: 26652/02, 07/04/2009, § 28). Terör örgütleri ile millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapılara üyelik, mensubiyet, iltisak veya bunlarla irtibat, kamu görevlilerinin devlete sadakat yükümlülüğünün yitirildiğini ortaya koyan ve bahse konu olağanüstü tedbirin uygulanmasını gerektiren hâllerdir. Yukarıda yer verilen yapılara üyelik ve mensubiyet olmasa da bu yapılara iltisaklı veya bunlarla irtibatlı bulunulması hâli de anılan tedbirin uygulanabilmesi için yeterlidir. Anayasa Mahkemesi 14/11/2019 tarih ve E:2018/89, K:2019/84 sayılı kararında iltisaklı kavramını ''kavuşan, bitişen, birleşen'', irtibatlı kavramını ise ''bağlantılı'' olarak tanımlamıştır. Bu kavramlar ile kişilerin cezai sorumluluğunu gerektiren örgüte üyelik ve mensubiyet kavramlarına nazaran terör örgütleri ile daha az yoğun ve atipik bir bağlantının vurgulandığı açıktır. Bu kapsamda kişilerin terör örgütleri ile irtibat ve iltisaklarının ortaya konulabilmesi için, örgütün amaçlarının gerçekleştirilmesi ya da örgütten yarar sağlamak maksadıyla gerek örgütten gelen talimatlar doğrultusunda gerekse inisiyatif alarak bulundukları hal ve hareketler neticesinde örgüte veya kendilerine yarar sağladıkları ya da örgüt ile amaç birliği veya sosyal birliktelik görünümü içinde oldukları yönünde kanaat oluşması yeterli olacaktır. Bununla birlikte, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin "Adil yargılanma hakkı" başlıklı 6. maddesinde; herkesin, gerek medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili nizalar, gerek cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamalar konusunda karar verecek olan, yasayla kurulmuş bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından davasının makul bir süre içinde, hakkaniyete uygun ve açık olarak görülmesini isteme hakkına sahip olduğu belirtilmiş olup, adil yargılanma hakkının düzenlendiği bu maddede, kanun ile kurulmuş bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından davanın görülmesi, davanın makul bir süre içinde sonuçlandırılması, hakkaniyete uygun yargılama ve aleni yargılama ilkelerine açıkça yer verildiği görülmektedir. Hakkaniyete uygun yargılama ilkesi, silahların eşitliği, çelişmeli yargılama ve gerekçeli karar hakkı unsurlarının bir arada mevcut olmasını gerektirmektedir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları çerçevesinde, gerekçeli karar hakkı denetiminin, gerekçenin yasal olup olmadığı, yeterli ve makul olup olmadığı, gerekçenin öğrenilip öğrenilmediği, tarafların iddialarının karşılanıp karşılanmadığı, gerekçenin makul sürede yazılıp yazılmadığı ilkeleri açısından yapıldığı görülmektedir. Bu bağlamda, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatlarına göre, bir uyuşmazlık tarafların iddiaları karşılanmadan karara bağlanıyorsa adil ve hakkaniyete uygun yargılama açısından ihlal gerçekleşebilmektedir. Uyuşmazlıkta, davacı, PKK/KCK terör örgütü ile irtibat ve iltisakı bulunduğu gerekçesiyle KHK ile kamu görevinden çıkarılmış olup, dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile davacı hakkındaki ceza soruşturması ve kovuşturmasındaki tespitler davacının anılan örgütle bağlantısı yönünden incelendiğinde; İdare Mahkemesince, davacının bahar şenliğini organize eden komisyon üyesi olarak görev aldığı bahar şenliğinde kurulan sahne üzerinde "PKK terör örgütünün ve anılan örgütün Suriye yapılanması olan PYD'nin sözde askeri kolu olan YPG'nin sözde bayrağı ile, PKK/KCK'nın kurucusu olan ve halen örgüt lideri olarak benimsenen Abdullah ÖCALAN ile örgüt üyesi olan M.G.'nin posterlerinin asılı olduğu, sahnede M.G.'nin fotoğrafının bulunduğu posterde "Ey Şehit, Reya We, Reya Meye" (Ey şehit, yolun yolumuzdur) yazılarının yer aldığı" anlaşıldığı ve komisyon tespitleri ile birlikte değerlendirildiğinde davacının PKK/KCK terör örgütü ile irtibat ve iltisakı bulunduğu yönünde tespitlere yer verildiği görülmüştür. Uyuşmazlıkta, bahar şenliğini organize etmek için Hınıs Belediyesi Başkanlık Makamı'nın 13/05/2015 tarihli oluru ile oluşturulan komisyonda üye olan davacı hakkında, 24/05/2015 tarihinde ... mahallesinde sahne kurulduğu ve sahne üzerinde PKK terör örgütünün ve PKK terör örgütünün Suriye yapılanması olan PYD'nin sözde askeri kolu olan YPG'nin sözde bayrağı ile PKK/KCK'nın kurucusu olan ve halen örgüt lideri olarak benimsenen Abdullah Öcalan ile örgüt üyesi olan M. G.'nin posterlerinin asılı olduğu, sahnede M. G.'nin fotoğrafının bulunduğu posterde "Ey şehit, Reya We, Reya Meye" (Ey şehit yolun yolumuzdur.) yazılarının yer aldığı tespit edildiğinden bahisle açılan ceza davasında, sahne kurulumu için komisyon tarafından U.U. ile anlaşıldığı fakat ilgili kişinin sahneyi kurmadığı ve sahnenin Tekman'dan getirildiğinin beyan edildiği, bahar şenliği için oluşturulan komisyonun görevinin hizmet alımları yapıldıktan sonra sona erdiği, sahneye terör örgütünü simgeleyen poster, afiş, flama ve bayrak gibi nesnelerin asılmasında komisyon üyelerinin sorumluluğunun bulunmadığı, komisyon üyesi olan davacının bu şenliğe katıldığı ve şenlik alanında bulunduğuna dair tespit yapılamadığı, şenlikte konuşma yapan kişinin ise komisyon tarafından belirlenmediği tespitlerine yer verilerek ... Ağır Ceza Mahkemesi ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile "silahlı terör örgütüne üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işleme" suçundan Ceza Muhakemeleri Kanun'un 223/2(e) maddesi uyarınca beraatine karar verildiği görülmüştür. Bununla birlikte, davacı tarafından, bahar şenliği organizasyonuna şahsen katılmadığı ve bahar şenliğinin düzenlendiği tarihte Erzurum ilinde olduğu iddia edildiğinden, davacının bahar şenliği organizasyonunun düzenlendiği tarihte çalıştığı Belediye tarafından mazeret izni, yıllık izin, resmi görev vs. verilip verilmediği hususu araştırılarak gerekli bilgi ve belgelerin temin edilerek karar verilmesi gerektiğinden, dosya muhteviyatına göre davacının PKK/KCK terör örgütü ile irtibatlı olduğu sonucuna varılmasına hukuken imkân bulunmamaktadır. Bu itibarla, belirtilen hususlarda araştırma yapılmaksızın, davanın reddi yönünde verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun’un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne; 2. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 20/02/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.