Danıştay Dava Dairesi · E. 2023/2379 · K. 2024/4217

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2023/2379 E.  ,  2024/4217 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2023/2379 Karar No:2024/4217 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... A.Ş. VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurumu VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, "... Mahallesi, ... Caddesi, No:... .../...” adresinde bulunan kurulu tesis için yapılan istasyonlu bayilik lisansı başvurusunun reddine ilişkin Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (Kurum) Petrol Piyasası Dairesi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; "... Mahallesi, ... Caddesi, No:... .../...” adresinde 29/03/2019 tarihinden itibaren ... numaralı bayilik lisansı ile faaliyet göstermekte iken, dağıtıcısı olan ... Petrol Ürünleri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin dağıtıcı lisansının 09/09/2021 tarihinde iptal edilmesi üzerine yaptığı ... tarih ve ... sayılı tadil başvurusu iade edilen ve akabinde Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 17. maddesinin (d) fıkrası uyarınca 12/10/2021 tarihinde bayilik lisansı iptal edilen davacı tarafından, 12/10/2021 tarihinde aynı adreste kurulu tesis için yapılan yeni lisans başvurusunun, şirket hakkında vergi incelemesinin devam ettiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 20. maddesinin ikinci fıkrasına eklenen (g) bendine istinaden ... tarih ve ... sayılı Petrol Piyasası Dairesi Başkanlığı işlemi ile reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı; Uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için öncelikle davacı şirketin 12/10/2021 tarihli başvurusunun, dağıtıcı tadili başvurusu mu yoksa yeni bir bayilik lisansı başvurusu mu olduğu hususunun ortaya koyulmasının önem arz ettiği; Uyuşmazlıkta, davacının bayilik lisansının sona ermesine ilişkin süreç üzerine davacı şirket tarafından 12/10/2021 tarihli dilekçe ile yapılan başvurunun içeriğinden de anlaşılacağı üzere davacı şirketin ilk defa bayilik lisansı almak üzere davalı idareye müracaat ettiği, bu halde davacının lisans başvuru dilekçesinin davalı idare tarafından tadil başvurusu gibi değerlendirilmesinin mümkün bulunmadığı, kaldı ki davacının 01/10/2021 tarihinde yaptığı tadil başvurusunun iade edildiği ve iade nedeni olarak belirtilen eksikliklerin yerine getirilmediği dikkate alındığında, Petrol Piyasası Kanunu'nun 20. maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendi kapsamındaki suçlara ilişkin vergi incelemesi sonuçlanıncaya kadar söz konusu tesis için başka bir gerçek veya tüzel kişiye lisans verilemeyeceği anlaşıldığından, bu yönde tesis olunan dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, bayilik lisanslarının Lisans Yönetmeliği'nin 17. maddesi uyarınca iptal edildiği, iptale sebep olan eksiklik giderilerek tadil başvurusunda bulunulduğu, yapılan başvurunun yeni bir lisans başvurusu olarak kabul edilmemesi gerektiği, bu şekilde lisanslarının iptal edilmesiyle geçici durdurmanın da ötesinde bir müeyyideyle yüz yüze bırakıldıkları, dağıtıcının lisansının iptal edildiğinden haberdar edilmedikleri, 30 günlük tadil süresinin ise bu tarihten itibaren başlatıldığı, dağıtıcının lisansının iptal edilip edilmediğini internet sitesinden takip etmelerinin beklenemeyeceği, şirket yetkilisinin yaşadığı sağlık problemlerinin mücbir sebep kabul edilmesi gerektiği, bu yönüyle de yapılan başvurunun tadil başvurusu olarak kabul edilmesi gerektiği, olayda 5015 sayılı Kanun'un 20. maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendinin tatbik kabiliyetinin bulunmadığı, dava konusu işlem sebebiyle büyük bir maddi zarara uğradıkları ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: ESAS YÖNÜNDEN: MADDİ OLAY : Davacı şirket "... Mahallesi, ... Caddesi, No:... .../...” adresinde 29/03/2019 tarihinden itibaren BAY/939-82/41371 numaralı bayilik lisansı ile faaliyet göstermekte iken, dağıtıcısı olan ... Petrol Ürünleri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin dağıtıcı lisansının 09/09/2021 tarihinde iptal edilmesi üzerine ... tarih ve .. sayılı tadil başvurusunda bulunmuş, bayinin vadesi geçmiş vergi borcunun bulunduğu, şirketin yetki belgesinin (imza sirküleri) son altı ay içinde alınan aslı veya noter onaylı suretinin eksik olduğu ve sözleşme imzalanan yeni dağıtıcının da lisansının iptal edildiği gerekçesiyle söz konusu başvuru iade edilmiş, akabinde süresi içerisinde tadil işlemi gerçekleşmediğinden bahisle Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 17. maddesinin (d) fıkrası uyarınca 12/10/2021 tarihinde bayilik lisansı iptal edilmiştir. Davacı tarafından, 12/10/2021 tarihinde aynı adreste kurulu tesis için yapılan yeni lisans başvurusunun, şirket hakkında vergi incelemesinin devam ettiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 20. maddesinin ikinci fıkrasına eklenen (g) bendine istinaden ... tarih ve ... sayılı Petrol Piyasası Dairesi Başkanlığı işlemi ile reddedilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: Anayasa'nın 138. maddesinin son fıkrasında, yasama ve yürütme organları ile idarenin, mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu; bu organlar ve idarenin, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği kurala bağlanmıştır. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 359. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte bulunan halinde, "a) Vergi kanunlarına göre tutulan veya düzenlenen ve saklanma ve ibraz mecburiyeti bulunan; 1) Defter ve kayıtlarda hesap ve muhasebe hileleri yapanlar, gerçek olmayan veya kayda konu işlemlerle ilgisi bulunmayan kişiler adına hesap açanlar veya defterlere kaydı gereken hesap ve işlemleri vergi matrahının azalması sonucunu doğuracak şekilde tamamen veya kısmen başka defter, belge veya diğer kayıt ortamlarına kaydedenler, 2) Defter, kayıt ve belgeleri tahrif edenler veya gizleyenler veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge düzenleyenler veya bu belgeleri kullananlar, Hakkında on sekiz aydan beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Varlığı noter tasdik kayıtları veya sair suretlerle sabit olduğu halde, inceleme sırasında vergi incelemesine yetkili kimselere defter ve belgelerin ibraz edilmemesi, bu fıkra hükmünün uygulanmasında gizleme olarak kabul edilir. Gerçek bir muamele veya duruma dayanmakla birlikte bu muamele veya durumu mahiyet veya miktar itibariyle gerçeğe aykırı şekilde yansıtan belge ise, muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belgedir. b) Vergi kanunları uyarınca tutulan veya düzenlenen ve saklama ve ibraz mecburiyeti bulunan defter, kayıt ve belgeleri yok edenler veya defter sahifelerini yok ederek yerine başka yapraklar koyanlar veya hiç yaprak koymayanlar veya belgelerin asıl veya suretlerini tamamen veya kısmen sahte olarak düzenleyenler veya bu belgeleri kullananlar, üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Gerçek bir muamele veya durum olmadığı halde bunlar varmış gibi düzenlenen belge, sahte belgedir. (...) ç) Hazine ve Maliye Bakanlığınca yetkilendirilmediği halde, ödeme kaydedici cihaz mührünü kaldıran, donanım veya yazılımını değiştiren veya yetkilendirilmiş olsun ya da olmasın ödeme kaydedici cihazın hafıza birimlerine, elektronik devre elemanlarına veya harici donanım veya yazılımlarla olan bağlantı sistemine ya da kayıt dışı satışın önlenmesi için kurulan elektronik kontrol ve denetim sistemleri veya ilgili diğer sistemlere fiziksel veya bilişim yoluyla müdahale ederek; gerçekleştirilen satışlara ait mali belge veya bilgilerin cihazda kayıt altına alınmasını engelleyen, cihazda kayıt altına alınan bilgileri değiştiren veya silen, ödeme kaydedici cihaz veya bağlantılı diğer donanım ve sistemler ya da kayıt dışı satışın önlenmesi için kurulan elektronik kontrol ve denetim sistemleri veya ilgili diğer sistemler tarafından Hazine ve Maliye Bakanlığı veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarına elektronik ortamda iletilmesi gereken belge, bilgi veya verilerin iletilmesini önleyen veya bunların gerçeğe uygun olmayan şekilde iletilmesine sebebiyet verenler üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (...)" kuralına yer verilmiştir. Aynı Kanun'un "Bazı kaçakçılık suçlarının cezalandırılmasında usül" başlıklı 367. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte bulunan halinde ise, "Yaptıkları inceleme sırasında 359 uncu maddede yazılı suçların işlendiğini tespit eden Vergi Müfettişleri ve Vergi Müfettiş Yardımcıları tarafından ilgili rapor değerlendirme komisyonunun mütalaasıyla doğrudan doğruya ve vergi incelemesine yetkili olan diğer memurlar tarafından ilgili rapor değerlendirme komisyonunun mütalaasıyla vergi dairesi başkanlığı veya defterdarlık tarafından keyfiyetin Cumhuriyet başsavcılığına bildirilmesi mecburidir. 359 uncu maddede yazılı suçların işlendiğine sair suretlerle ıttıla hasıl eden Cumhuriyet başsavcılığı hemen ilgili vergi dairesini haberdar ederek inceleme yapılmasını talep eder. Kamu davasının açılması, inceleme neticesinin Cumhuriyet başsavcılığına bildirilmesine talik olunur. 359 uncu maddenin (ç) ve (d) fıkralarında yazılı suçların işlendiğinin inceleme sırasında tespiti halinde incelemenin tamamlanması beklenmeksizin, sair suretlerle öğrenilmesi halinde ise incelemeye başlanmaksızın Vergi Müfettişleri ve Vergi Müfettiş Yardımcıları tarafından bu tespitlere ilişkin rapor düzenlenir ve rapor değerlendirme komisyonunun mütalaasıyla birlikte keyfiyet Cumhuriyet başsavcılığına bildirilir. Kamu davasının açılması için incelemenin tamamlanması şartı aranmaz. (...)" kuralı yer almıştır. 30/04/2021 tarih ve 31470 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7318 sayılı Vergi Usul Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 10. maddesiyle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 20. maddesinin ikinci fıkrasına eklenen (g) bendinde, "Bu Kanun'a göre lisansa tabi faaliyetler ile ilgili olarak, 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 359 uncu maddesinin (a) ve (b) fıkraları kapsamında; muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenleme veya bu belgeleri kullanma, belgelerin asıl veya suretlerini tamamen veya kısmen sahte olarak düzenleme veya bu belgeleri kullanma suçları ile aynı maddenin (ç) fıkrasında yazılı suçların işlendiğinin anılan Kanun'un 367 nci maddesi uyarınca Cumhuriyet başsavcılığına bildirilmesi ile birlikte durum, Kuruma da iletilir ve Kurum tarafından her türlü tesiste (rafineri hariç) lisansa tabi tüm faaliyetler kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veya mahkeme kararı kesinleşinceye kadar geçici olarak durdurulur ve bu süre içinde söz konusu tesis için başka bir gerçek veya tüzel kişiye de lisans verilmez. Kesinleşmiş mahkeme kararına göre lisans sahiplerinin lisansı iptal edilir. Bu bent kapsamında kalan fiillere ilişkin olarak verilen idari para cezaları ödenmediği müddetçe lisansa konu tesis için lisans verilmez. Bu bent kapsamındaki suçlara ilişkin vergi incelemesi sonuçlanıncaya kadar söz konusu tesis için başka bir gerçek veya tüzel kişiye de lisans verilmez." kuralı yer almıştır. Anılan Kanun değişikliğinin Anayasa'ya aykırı olduğu itirazıyla yapılan başvuru üzerine Anayasa Mahkemesinin 28/09/2023 tarih ve E:2023/35, K:2023/163 sayılı kararıyla, "... ve Kurum tarafından her türlü tesiste (rafineri hariç) lisansa tabi tüm faaliyetler kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veya mahkeme kararı kesinleşinceye kadar geçici olarak durdurulur..." ve "... ve bu süre içinde söz konusu tesis için başka bir gerçek veya tüzel kişiye de lisans verilmez." bölümleri Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edilmiş, anılan karar dokuz ay sonra yürürlüğe girmek üzere 14/11/2023 tarih ve 32369 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. Anayasa Mahkemesinin söz konusu kararı üzerine 28/12/2023 tarih ve 32413 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7491 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 48. maddesiyle 5015 sayılı Kanun'un 20. maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendinin birinci cümlesinde yer alan ve Anayasa'ya aykırı bulunan ibare, "...ve Kurum tarafından her türlü tesiste (rafineri hariç) lisansa tabi tüm faaliyetler geçici olarak durdurulur ve bu süre içinde söz konusu tesis için başka bir gerçek veya tüzel kişiye de lisans verilmez." şeklinde değiştirilmiş ve birinci cümleden sonra gelmek üzere, "Kurum tarafından geçici durdurma işleminin kaldırılıp kaldırılmayacağı bu fıkrada yer verilen suçlarla sınırlı olmak üzere Cumhuriyet başsavcılığı veya mahkemelerden temin edilecek bilgilere göre altı ayda bir değerlendirilir. Ancak kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kesinleşmesi üzerine ya da mahkumiyet dışında bir hüküm veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmesi halinde kesinleşmesi beklenmeksizin Kuruma yargı merciince bildirilmesiyle veya sair suretlerle Kurumca ıttıla edilmesi durumunda geçici durdurma işlemi Kurum tarafından kaldırılır. ... Bu bent kapsamındaki suçlara ilişkin vergi incelemesi sonuçlanıncaya kadar söz konusu tesis için başka bir gerçek veya tüzel kişiye de lisans verilmez." cümleleri eklenmiştir. Dairemizin E:2023/366 sayılı dosyasındaki Anayasa'ya aykırılık iddialarını ciddi görmesi ve Petrol Piyasası Kanunu'nun 20. maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendinin, "Bu bent kapsamındaki suçlara ilişkin vergi incelemesi sonuçlanıncaya kadar söz konusu tesis için başka bir gerçek veya tüzel kişiye de lisans verilmez." şeklindeki altıncı ve son cümlesinin teşebbüs özgürlüğünü ve mülkiyet hakkını ölçüsüz şekilde sınırlandırdığı, bu haliyle kuralın Anayasa’nın 2., 13., 35. ve 48. maddelerine aykırı olduğu iddiasıyla yaptığı itiraz başvurusu üzerine Anayasa Mahkemesinin 27/06/2024 tarih ve E:2023/136, K:2024/127 sayılı kararıyla ilgili kural Anayasa'nın 13. ve 48. maddelerine aykırı bulunarak iptal edilmiş, anılan karar dokuz ay sonra yürürlüğe girmek üzere 02/10/2024 tarih ve 32680 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. 5015 sayılı Kanun'un "Lisansların tâbi olacağı usul ve esaslar" başlıklı 3. maddesinin 11. fıkrasında, "Lisanslar ile ilgili olarak; a) Başvuru, değerlendirme, lisans verme, lisans süresi, tadili, bedeli ile sona ermesi ve süre uzatma işlemlerine, b) Sınıflandırılması uygun görülen lisansların, sınıflandırılmasına ait esaslar ve sınıflara göre asgarî büyüklüklerine, c) Değişiklik ile sınıflandırmaya tâbi lisanslarda sınıf değiştirme işlemlerine, d) Aranacak asgarî nitelikler ve ilgililerin tasarrufunda olması gereken asgarî varlıklarına, e) Tutulması zorunlu olan kayıtlar ve kayıt yöntemleri ile bildirim yükümlülüklerine, f) Faaliyet alt başlıkları ve bunların tanımlarına, g) Kamunun can ve mal güvenliği ile kullanıcı haklarına ilişkin hususlara, h) Lisansta yer alacak hususlara, ı) Lisans kapsamında olsun veya olmasın piyasa ile ilgili faaliyetlerin yönlendirilmesi, gözetimi, denetimi ve benzeri konulara, Ait usul ve esaslar Kurumca çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir."; 12. fıkrasında, "Bu Kanun'a göre dağıtıcı, ihrakiye teslimi ve bayilik lisansları ile Kurum tarafından belirlenen diğer lisans türlerine ilişkin olarak lisans başvurusu, lisans tadili veya lisans süresinin uzatılmasına ilişkin taleplerin yerine getirilmesi için Sosyal Güvenlik Kurumuna vadesi geçmiş prim ve idari para cezası borcu ile vergi dairelerine 6183 sayılı Kanun'un 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcun bulunmaması şarttır. Kurum tarafından lisans sahiplerinin vadesi geçmiş borcu bulunmadığına dair bilgiler Gelir İdaresi Başkanlığı ile Sosyal Güvenlik Kurumundan temin edilir. Kurum, bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esasları Gelir İdaresi Başkanlığı ile Sosyal Güvenlik Kurumunun görüşünü alarak belirlemeye yetkilidir." kurallarına yer verilmiştir. Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin "Lisans Tadili" başlıklı 15. Maddesinin işlem tarihinde yürürlükte bulunan halinde, "Lisanslar; lisans sahibinin talebi veya Kurumca resen tadil edilebilir. Dağıtıcısının ünvanı tadil edilen bayilerin lisanslarına kayıtlı dağıtım şirketi bilgisi resen tadil edilir. Maddi hatalardan kaynaklanan tadiller ile Kurum tarafından resen yapılan tadillerden lisans tadil ücreti alınmaz. Lisans sahibinin talebi ile yapılan lisans tadili serbest rekabet koşullarını bozucu hükümler içeremez. Lisans tadil başvuruları, yazılı veya elektronik olarak Petrol Piyasasında Lisans Tadili Başvurularında Aranacak Bilgi ve Belgelere İlişkin Kurul Kararı uyarınca sunulması gereken bilgi ve belgelerin ibraz edilmesi suretiyle yapılır. Hangi tür lisans tadili başvurularının elektronik ve/veya yazılı olarak yapılabileceğine ilişkin düzenlemeler Kurul tarafından yapılır. Başvuru sırasında gerçek veya tüzel kişilerden istenen bilgi ve belgelerin ilgili mevzuata uygun olup olmadığı hakkındaki değerlendirme, bilgi ve belgelerin Kuruma sunulmasını izleyen on iş günü içerisinde tamamlanır. Tadil başvurusunun ilgili mevzuata uygun yapılmadığının tespiti halinde, söz konusu eksikliklerin on iş günü içerisinde giderilmesi gerektiği, aksi takdirde başvurunun yapılmamış sayılacağı ve başvurunun iade edileceği başvuru sahibine bildirilir. Söz konusu süre içerisinde de eksiklikler giderilmediği takdirde başvuru yapılmamış sayılır ve başvuru iade edilir. (...) Lisans sahibinin, lisans tadilinden doğacak yeni ve/veya ilave yükümlülükleri yerine getirebilmesi için belirli bir süreye ihtiyaç duyması halinde bu süre Kurul kararı ile belirlenir ve tadil edilen lisanslarda yer alır. Lisans tadilleri Kurul kararı ile sonuçlandırılır. Ancak Kurul, lisans tadillerine ilişkin yetkilerinin bir kısmını veya tamamını Başkanlığa veya Petrol Piyasası Dairesi Başkanlığına devredebilir. Lisans tadili dosyasındaki işyeri açma ve çalışma ruhsatı hariç bir belgenin geçerliliğini sonradan yitirdiğinin anlaşılması üzerine, durum lisans sahibine bildirilerek, tebligatı izleyen onbeş gün içerisinde geçerli belgenin Kuruma ibrazı istenir. Geçerli belgenin, bu sürenin sonuna kadar Kuruma ibraz edilmemesi halinde, lisans tadil işlemi iptal edilir. Lisans tadili dosyasındaki işyeri açma ve çalışma ruhsatının geçerliliğini sonradan yitirdiğinin anlaşılması durumunda ise süre verilmeksizin lisans tadil işlemi iptal edilir. Dağıtıcı lisansı sahibi şirketlerin birleşmesi durumunda, her bir bayi için lisans tadil bedeli yatırılmış olması koşuluyla, başka bir belge aranmaksızın bayilerin dağıtıcı tadili yapılır. Dağıtıcı, ihrakiye teslimi, madeni yağ ve bayilik lisanslarına ilişkin tadil başvurularının yerine getirilmesi için başvuru sahibinin Sosyal Güvenlik Kurumuna vadesi geçmiş prim ve idari para cezası borcu ile 6183 sayılı Kanun'un 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcunun bulunmaması zorunludur. Başvuru sahibinin vadesi geçmiş borcu bulunup bulunmadığına dair bilgiler Kurum tarafından Gelir İdaresi Başkanlığı ile Sosyal Güvenlik Kurumundan temin edilir. Borç bilgilerine ilişkin itirazlar borcun kapsamına göre Sosyal Güvenlik Kurumuna veya Gelir İdaresi Başkanlığına yapılır. Bu konuda başvuru sahibi tarafından Kuruma yapılan itirazlar veya sunulan bilgi ve belgeler incelemeye alınmaz. Borç bilgilerinin teminine ilişkin usul ve esaslar Kurum ile Sosyal Güvenlik Kurumu ve Gelir İdaresi Başkanlığı arasında gerçekleştirilen veri paylaşımı protokolleri ile belirlenir."; "Lisansların Sona Ermesi ve İptali" başlıklı 17. maddesinde, "Lisans sona erdirme işlemi Kurul tarafından veya bu yetkinin devredilmesi durumunda Başkanlık veya Petrol Piyasası Dairesi Başkanlığı tarafından gerçekleştirilir. Lisanslar; (...) d) Bayilik lisanslarında, bayilik sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesinden veya lisansa kayıtlı dağıtım şirketine ait dağıtıcı lisansının iptali veya sona ermesinden itibaren (Değişik ibare:RG-28/7/2020-31199) otuz gün içerisinde dağıtıcı tadili başvurusu yapılmaması veya Kuruma yeni bayilik sözleşmesi ibraz edilmemesi halinde sona erdirilir." düzenlemelerine yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Dava konusu işlemin dayanağı olan kuralın iptaline ilişkin 27/06/2024 tarih ve E:2023/136, K:2024/127 sayılı Anayasa Mahkemesi kararında, vergi incelemesi devam ettiği sürece incelemeye konu lisansın üçüncü kişilere devrini yasaklayan kuralın vergi kaybının önlenmesi amacı yönünden elverişli ve gerekli olabileceği, bu yöndeki düzenlemenin kanun koyucunun takdir yetkisinde olduğu, ancak kuralda vergi incelemesi süresince tedbirin gözden geçirilmesine ilişkin bir düzenleme bulunmadığı, bu haliyle idareye gözden geçirme imkanı tanınmadığı gibi, tedbire muhatap olanlara da talepte bulunma imkanı sağlanmadığı, dolayısıyla kuralın orantılılık şartını sağlamadığı, teşebbüs özgürlüğüne getirilen kısıtlama ile kamu zararını önlemeye yönelik amaç arasındaki makul dengenin bozulduğu gerekçesine yer verildiği görülmektedir. Söz konusu gerekçe incelendiğinde, vergi kaybının önlenmesi amacıyla hakkında vergi incelemesi yürütülen akaryakıt istasyonları hakkında belli bir süre için lisans devri kısıtlaması gibi tedbirlere başvurulmasının mümkün olduğu ancak, Anayasa Mahkemesinin 28/09/2023 tarih ve E:2023/35, K:2023/163 sayılı iptal kararındaki gerekçeye benzer şekilde, süreç içerisinde ortaya çıkabilecek yeni ve lehe durumların göz önüne alınarak, şayet tedbiri gereksiz hale getirecek bir gelişme varsa, buna göre yeni bir işlem tesis edilmesi gerektiğine işaret edildiği anlaşılmaktadır. Şu halde, devralınmak istenilen bayilik lisansı sahibi hakkında yürütülen vergi incelemesi sürecinin ne şekilde geliştiği, süreç sonunda suç şüphesine rastlanıp rastlanmadığı, vergi suçu raporu tanzim edilip edilmediği, sürecin savcılık yoluyla adli mercilere intikal ettirilip ettirilmediği hususları önem arz etmektedir. Nitekim vergi incelemesinin herhangi bir suç unsuruna rastlanılmaksızın sonlandırılması mümkün olduğu gibi, adli merciler tarafından gerçekleştirilen soruşturma ve kovuşturma süreçleri de tedbirin haksızlığını ortaya koyabilir. Öte yandan vergi mahkemeleri nezdinde yürütülen bir yargılama neticesinde isnat edilen fiil sabit görülmeyerek kabul yönünde bir karar verilmesi de mümkündür. Dolayısıyla Anayasa Mahkemesinin 28/09/2023 tarih ve E:2023/35, K:2023/163 sayılı iptal kararının, idarenin hakkında vergi incelemesi devam eden işletmelere yönelik geçici tedbir mahiyetinde işlem tesis etmesinin önünde engel teşkil etmediği, yalnızca orantılılık ilkesi gereği süreç boyunca tedbirin devamının gerekli olup olmadığı yönünde değerlendirme yapılması gerektiğinden bahisle iptal kararının tesis edildiği kabul edilmelidir. Bununla birlikte 5015 sayılı Kanun'un 20. maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendinin Anayasa Mahkemesince iptal edilen "Bu bent kapsamındaki suçlara ilişkin vergi incelemesi sonuçlanıncaya kadar söz konusu tesis için başka bir gerçek veya tüzel kişiye de lisans verilmez." şeklindeki altıncı ve son cümlesinin, hakkında vergi incelemesi yürütülmekte olan istasyona ait lisansın, vergi kaybına mahal verilmemesi adına, tedbiren üçüncü kişilere devrini engellemeye yönelik bir düzenleme olduğu, söz konusu kuralın bizzat lisans sahibi olanlara yönelik bir düzenleme içermediği anlaşılmaktadır. Dosyanın incelenmesinden, davacı şirket "... Mahallesi, ... Caddesi, No:... .../...” adresinde 29/03/2019 tarihinden itibaren ... numaralı bayilik lisansı ile faaliyet göstermekte iken, dağıtıcısı olan ... Petrol Ürünleri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin dağıtıcı lisansının 09/09/2021 tarihinde iptal edilmesi üzerine ... tarih ve ... sayılı tadil başvurusunda bulunulduğu, bayinin vadesi geçmiş vergi borcunun bulunduğu, şirketin yetki belgesinin (imza sirküleri) son altı ay içinde alınan aslı veya noter onaylı suretinin eksik olduğu ve sözleşme imzanan yeni dağıtıcının da lisansının iptal edildiği gerekçesiyle söz konusu başvurunun iade edildiği, akabinde süresi içerisinde tadil işlemi gerçekleşmediğinden bahisle Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 17. maddesinin (d) fıkrası uyarınca davacının bayilik lisansının iptal edildiği, davacı tarafından, 12/10/2021 tarihinde aynı adreste kurulu tesis için yapılan yeni lisans başvurusunun, şirket hakkında vergi incelemesinin devam ettiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 20. maddesinin ikinci fıkrasına eklenen (g) bendine istinaden ... tarih ve ... sayılı Petrol Piyasası Dairesi Başkanlığı işlemi ile reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı; ilgili akaryakıt istasyonunda gerçekleştirilen vergi incelemesi sonucunda ise 07/07/2023 tarihli Vergi Suçu Raporu'nun düzenlendiği, Rapor'da durumun Gökçebey Cumhuriyet Başsavcılığına bildirilmesi gereğinin mütalaa edildiği, EPDK'nın ... tarih ve ... sayılı yazısına istinaden de, istasyonun 25/08/2023 tarihinde mühürlendiği görülmektedir. Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 17. maddesinin (d) fıkrasında tadil başvurularının 30 (otuz) günlük süre içerisinde yapılacağının kurala bağlandığı, davacının bu süre içerisinde usulüne uygun bir başvurusunun bulunmadığı anlaşıldığından, 12/10/2021 tarihli başvurunun tadil başvurusu kapsamında değerlendirilmesi mümkün olmamakla birlikte, söz konusu lisans başvurusunun daha önce lisans sahibi olan davacının yaptığı yeniden lisans verilmesi istemli bir başvuru olduğu, davacı tarafından 01/10/2021 tarihinde yapılan tadil başvurusunda belirlenen eksiklikler tamamlanmak suretiyle 12/10/2021 tarihinde yeniden başvuru yapıldığı dikkate alındığında (dava konusu işlem tarihi itibarıyla) 5015 sayılı Kanun'un 20. maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendi hükümlerinin olaya tatbiki mümkün değildir. Dava dosyasından, vergi incelemesi süreci sonucunda vergi suçu raporu düzenlendiği, suç unsurlarına rastlanılarak istasyonun mühürlendiği anlaşılmakta ise de, işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla davacıya lisans verilmesine engel bir durum bulunmadığından, şirketin yaptığı lisans başvurusunun gerekli şartları sağlayıp sağlamadığı yönünden değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu durumda, 12/10/2021 tarihli başvurunun 5015 sayılı Kanun'un 20. maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendinin son cümlesinde yer alan "Başka bir gerçek veya tüzel kişiye de lisans verilmez." hükmü kapsamında görülmeyerek lisans alma şartlarını sağlayıp sağlamadığı yönünden yapılacak bir inceleme üzerine işlem tesis edilmesi gerekirken, vergi incelemesinin devam ettiğinden bahisle, 5015 sayılı Kanun'un 20. maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendi uyarınca lisans başvurusunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmemiştir. Bu itibarla, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin kabulüne; 2. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 23/10/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.