Danıştay Dava Dairesi · E. 2023/2428 · K. 2024/1228

Danıştay 7. Daire Başkanlığı         2023/2428 E.  ,  2024/1228 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y YEDİNCİ DAİRE Esas No : 2023/2428 Karar No : 2024/1228 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı adına ... Gümrük Müdürlüğü - (E-Tebligat) VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... İthalat İhracat Limited Şirketi VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava Konusu İstem: Davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi kapsamında ithal edilen eşya nedeniyle fazladan ödenen gümrük, ilave gümrük, özel tüketim ve katma değer vergilerinin 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 211. maddesine göre iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair karara vaki itirazın zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ile fazladan ödenen vergilerin hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; ithalatta gözetim uygulanmasına ilişkin tebliğlerle belirlenen referans kıymet, gümrük mevzuatı çerçevesinde esas alınacak kıymet olmayıp gözetim belgesi ibrazının gerekli olup olmadığının tespitinde esas alınacak değer olduğundan, gümrük kıymeti olarak kabul edilemeyecek olan referans kıymetin tamamlanması amacıyla yurtdışı gider olarak beyan edilerek gerçekleştirilen tahakkuklar üzerine fazladan ödenen vergilerin iadesi gerekeceği açık olmakta ise de; geri verme başvurusunun reddi işlemi, dava konusu Bölge Müdürlüğü işlemi ve savunma dilekçesine göre davacı adına tescilli uyuşmazlık konusu beyanname muhteviyatı kalemlerde yurtdışı gider beyanlarının yapıldığı ancak beyannamenin tescil tarihinde ihtilaf konusu eşyanın beyan edildiği pozisyon itibarıyla herhangi bir gözetim veya kayıt belgesi gerektiren herhangi bir tebliğ hükmüne tabi olmadığı, yurtdışı gider olarak beyan edilen tutarların gözetim veya başkaca herhangi bir masrafa ilişkin olduğuna dair beyannamelerde herhangi bir açıklama olmadığının görüldüğü ve Gümrük Yönetmeliğinin 113. maddesi gereğince beyanların yükümlüsü açısından bağlayıcı olduğu belirtilerek davacının geri verme taleplerinin davalı idarece reddedildiği, davacı tarafça gözetim belgesi alınması zorunluluğu nedeniyle ilgili beyannamelere gözetim kıymeti konulduğu, ithalat esnasında cezai işleme veya yüklü teminatlar yatırmaya ve bundan dolayı mağduriyete uğramamak için mecbur bırakıldığından, malın kıymetini alış kıymetinden değil gözetim tebliğinde veya gümrük müdürlüğünce belirtilen referans kıymetinden beyan etmek zorunda kalındığı iddialarıyla huzurdaki davanın açıldığı ancak söz konusu eşyaların hangi gözetim tebliği kapsamında gözetime veya referans kıymete tabi olduğuna ilişkin bir iddia davacı tarafından ileri sürülmediği gibi bu hususu tevsik edecek bilgi ve belgenin de ibraz edilmediğinin görüldüğü, bu durumda, davacı adına tescilli ihtilaf konusu beyanname muhteviyatı eşyaya ilişkin herhangi bir gözetim veya referans uygulaması bulunmadığı, bu hususun aksinin davacı tarafından ispatlanamadığı, buna göre yurt dışı gider beyanlarının davacının kendi serbest iradesiyle yapıldığı, beyannamenin ait olduğu eşyanın vergilerinden dolayı taahhüt niteliğinde beyan sahibini bağlayacağı dikkate alındığında, herhangi bir gözetim veya referans uygulamasına tabi olmayan eşyanın kıymetinin yurt dışı gidere yükseltmek suretiyle fazladan vergi ödendiğinden bahisle iadesi istemiyle yapılan geri verme başvurusunun reddine dair karara vaki itirazın reddi yönünde tesis edilen davaya konu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacı adına tescilli beyannameye ilişkin eşyanın gümrük vergilerine esas kıymeti belirlenirken beyanname eki faturada yazılı kıymet yerine ilgili İthalatta Gözetim Uygulamasına İlişkin Tebliğ hükümlerine tabi olduğundan bahisle fark kıymetin yurtdışı gidere eklenerek ithalat işlemlerinin tamamlandığı ve fazladan ödendiği ileri sürülen 83.512,00-TL özel tüketim vergisi, 19.284,00-TL gümrük vergisi, 350.618,00-TL ilave gümrük vergisi ile 239.392,00-TL katma değer vergisinin geri verilmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine dair karara vaki itirazın zımnen reddi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı; olayda, fazladan vergi ödemesini gerektirecek şekilde yurt dışı gider eklenerek davacı tarafından verilen beyannamenin, idarenin zorlaması bulunmadan iradesi ile verildiğinin kabulünün mümkün bulunmadığı, ithal edilen eşyanın faturada yer alan kıymetinin gerçeği yansıtmadığı yolunda gerek ihraç ülkesinin yetkili makamları nezdinde gerekse eşyayı ihraç eden firma nezdinde herhangi bir araştırma yapılmadığı, davacının yurt dışı gider adı altında beyanda bulunmaya zorlanarak tahakkuk yapıldığının anlaşıldığı, dolayısıyla faturaya isabet eden tutardan fazlası üzerinden tahakkuk ettirilen vergilerde hukuka uyarlık bulunmadığından, davaya konu işlemin iptali ile fazladan tahsil edilen vergilerin tecil faiziyle birlikte iadesine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: İthal edilen eşyada herhangi bir kıymet uygulamasının bulunmadığı, davacının kendi iradesiyle beyanda bulunduğu, tesis edilen işlemde hukuka aykırılık olmadığı ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Davalı tarafından beyannameye eklenen yurt dışı gider farkının, gümrük idaresinin zorlaması olmadan ve davacının kendi iradesiyle beyannamelere eklendiğinin ileri sürüldüğü, öte yandan ithale konu eşyanın kıymetinin, eşyanın satış bedeli olması ve bu bedelin gerçeği yansıtmadığı yolunda yapılmış bir tespitin gerekli yurt dışı araştırması yapılması suretiyle ortaya konulmasının yasal olarak zorunlu bulunması karşısında; ithale konu eşyanın, beyanname ekinde gümrük idaresine ibraz edilen faturalarda yer alan ve aynı şekilde beyanda bulunulduğu anlaşılan kıymetinin gerçeği yansıtmadığı yolunda davalı idarece yapılmış herhangi bir tespit veya araştırmanın olup olmadığı hususuyla birlikte, 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesinde öngörülen eşyaya ilişkin vergilerin iadesi şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediğinin irdelenmesi suretiyle karar verilmesi gerektiğinden, temyize konu vergi dava dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi kapsamında ithal edilen eşya nedeniyle fazladan ödenen gümrük, ilave gümrük, özel tüketim ve katma değer vergilerinin 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 211. maddesine göre iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair karara vaki itirazın zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ile fazladan ödenen vergilerin hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 24. maddesinde, ithal eşyasının kıymetinin, eşyanın satış bedeli olduğu; satış bedelinin, Türkiye'ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27 ve 28. maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyat olduğu; 25. maddesinin 1. fıkrasında, 24. madde hükümlerine göre belirlenemeyen gümrük kıymetinin, bu maddenin 2. fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bendlerinin sıra halinde uygulanmasıyla belirleneceği; eşyanın gümrük kıymetinin bir üst bent hükümlerine göre belirlenebildiği sürece bir alt bent hükümlerinin uygulanmayacağı hükümlerine yer verilmiş; 26. maddesinde ise, 24 ve 25. madde hükümlerine göre belirlenemeyen ithal eşyasının gümrük kıymetinin, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII. Maddesinin Uygulanmasına Dair Anlaşmanın, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının (GATT) VII. maddesinin ve bu bölüm hükümlerinin prensip ve genel hükümlerine uygun yöntemlerle ve Türkiye'de mevcut veriler esas alınarak belirleneceği öngörülmüş; GATT'ın VII. Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşmanın 17. maddesinde de, bu Anlaşmada yer alan hiçbir hükmün, gümrük idaresinin, gümrük kıymetinin belirlenmesi ile ilgili olarak ibraz edilen tutanak, belge veya beyannamenin gerçeklik veya doğruluğunu araştırma hakkını sınırlamayacağı ve bu hakkı tartışma konusu haline getirecek şekilde yorumlanamayacağı hükme bağlanmıştır. İthalatta uygulanacak gözetim ve korunma önlemleri, Türk Mevzuatında, 29/01/1995 tarih ve 22186 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, 26/01/1995 tarih ve 4067 sayılı Kanun'la onaylanması uygun bulunan ve 25/02/1995 tarih ve 22213 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 03/02/1995 tarih ve 1995/6525 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla onaylanan Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşmasının ekinde yer alan ve bu anlaşmanın ayrılmaz parçasını teşkil eden Korunma Tedbirleri Anlaşması ile yerini almıştır. 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesinde ise, kanunen ödenmemeleri gerektiği halde ödenmiş olduğu belirlenen gümrük vergilerinin geri verileceği, kanunen tahakkuk ettirilmemeleri gerektiği halde tahakkuk ettirilen gümrük vergilerinin kaldırılacağı hükmüne yer verilmiştir. Öte yandan, yürürlükten kaldırılan 1615 sayılı Gümrük Kanunu'nun 87. maddesi ile ilgili olarak, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 02/07/1966 tarih ve E:1965/13, K:1966/6 sayılı kararında, aykırı içtihatlar, tahsil olunan gümrük vergilerinin anılan madde uyarınca geri verilebilmesinin, yanlışlıkla veya fuzulen tahsil olunduklarının açıkça anlaşılması koşuluyla olanaklı bulunduğu yolunda birleştirilmiştir. Bu bakımdan; 4458 sayılı Kanun'un benzer hükümler taşıyan 211. maddesinin uygulanmasında da, iadesi istenen gümrük vergilerinin kanunen ödenmelerinin veya tahakkuk ettirilmelerinin gerekmediğinin, açıkça; yani, herhangi bir inceleme, araştırma ve yoruma gerek olmaksızın anlaşılabilir olması koşulu aranmalıdır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Uyuşmazlığın çözümü için gözetim uygulamasına tabi olmayan eşyaların kıymetinin gözetim kıymetine yükseltilmesi suretiyle fazladan ödendiği iddia olunan gümrük, ilave gümrük, özel tüketim ve katma değer vergilerinin 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesi kapsamında iadeye konu edilip edilemeyeceğinin belirlenmesi zorunludur. Ticaret Bakanlığınca, yerli üreticilerin talebi üzerine veya re'sen, belli bir malın ithalatının, o malın yerli üreticileri ve ülke ekonomisi üzerinde olumsuz sonuçlar yaratıp yaratmadığının tespit edilmesi amacıyla incelemeye başlanılarak, inceleme sonucunda gözetim uygulaması öngörülebilmektedir. Bu suretle, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan İthalatta Gözetim ve Korunma Uygulanmasına İlişkin Tebliğler ile gözetim önlemi uygulanmasına karar verilen eşya için ''birim kıymet'' belirlenerek, eşyanın bu kıymetin altında ithal edilmek istenilmesi halinde, ''gözetim belgesi'' ibrazı zorunluluğu getirilmiş; bazı dönemlerde de Gümrükler Genel Müdürlüğü'nce belirli bir eşyaya yönelik olarak çıkarılan ve ilgili gümrük müdürlüklerine bildirilen genel yazılarla, gözetim kıymet uygulamasına benzer nitelikte ''referans kıymet'' uygulaması getirilmiştir. İthal edilen eşyanın gümrük kıymeti, eşyanın satış bedeli olduğundan, gümrük vergilerinin hesaplanmasında satış bedelinin esas alınması; satış bedelinin esas alınması için gerekli koşulların mevcut olmadığının tespit edilmesi halinde de sırasıyla diğer yöntemlere başvurulması gerekmektedir. Öte yandan; davalı İdarece belirlenen gözetim kıymeti, eşyanın 4458 sayılı Kanun hükümlerine göre belirlenmiş gerçek kıymeti olmadığından, gümrük kıymetinin tespitinde esas alınamayacağı, Dairemizin öteden beri istikrarlı biçimde uygulanagelen içtihadıdır. Uygulamada, gümrük müdürlüklerince, anılan Tebliğlerle, önceden belirli eşyalara özgü ve nesnel olarak belirlenen gözetim kıymeti dışında da, çeşitli veriler (GÜVAS, Bakanlık Karar Destek Sistemi/Kıymet Veri Bankası, distribütör fiyatları, vb..) esas alınarak ek tahakkuk ve ceza işlemleri tesis edilirken; yine mükelleflerce, yapılan ithalatlarda, sonradan ek tahakkuk ve ceza işlemine maruz kalmamak amacıyla, bahsi geçen veriler esas alınarak eşyaya ilişkin fatura kıymeti üzerinde bir kıymetle ihtirazi kayıtla beyanda bulunularak tahakkukun ihtirazi kayda konu kısmına karşı veya 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesi kapsamında iade başvurusuna konu edilmek suretiyle tesis edilen işlemlere karşı davalar açılmaktadır. Olayda, davalı idarece, beyanname muhteviyatı eşya için gözetim uygulaması bulunmadığı halde, davacı tarafından yurt dışı gider olarak ek kıymet beyanında bulunulduğunun belirtildiği, dolayısıyla münhasıran bahsedilen eşyalara özgü şekilde genel, nesnel olarak belirlenen gözetim kıymetin altında ithaline izin verilmeme durumunun söz konusu olmadığının anlaşılması karşısında, davacının beyanının gerçeği yansıtıp yansıtmadığı hususunun tespitinin inceleme ve araştırma gerektirmesi ve yanlışlıkla veya fuzulen tahsil olunduğunun açıkça anlaşılamaması nedeniyle geri verme isteminin Kanun'un anılan maddesinde öngörülen koşulları taşımadığı sonucuna ulaşıldığından, aksi yoldaki temyize konu kararın bozulması gerekmiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1.Temyiz isteminin kabulüne, 2.... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine, 4. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi parantez içi hükmü uyarınca alınması gereken harç dahil olmak üzere, yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 21/02/2024 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi. (X) KARŞI OY : Dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi yukarıda açıklanmış bulunan istinaf kararı, aynı gerekçe ve nedenlerle uygun görülmüş olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar sözü geçen kararın bozulmasını sağlayacak durumda bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ve temyize konu kararın onanması gerektiği oyu ile, karara katılmıyorum.