Danıştay Dava Dairesi · E. 2023/2459 · K. 2024/8010

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2023/2459 E.  ,  2024/8010 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2023/2459 Karar No : 2024/8010 TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI): ... Birliği VEKİLİ : Av. ... DAVALI YANINDA MÜDAHİL : ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: ...'nın baro staj listesine yazılma isteminin kabulüne ilişkin Ankara 1 Nolu Barosu Yönetim Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararına karşı ... Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yapılan itiraz üzerine, Türkiye Barolar Birliği Yönetim Kurulunca itirazın reddine ilişkin verilen ... tarih ve E: ..., K:... sayılı kararın bir daha görüşülmek üzere Adalet Bakanlığınca geri gönderilmesi üzerine ilk kararda ısrar edilmesine yönelik Türkiye Barolar Birliği Yönetim Kurulunun ... tarihli ve E:..., K:... sayılı kararının iptaline karar verilmesi istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; Ankara 1 Nolu Barosu staj listesine yazılmasına karar verilen müdahil ... hakkında ''silahlı terör örgütüne üye olma'' suçundan ... Ağır Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında açılan ceza davası sonucunda anılan Mahkemenin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 314/2., 62/1. maddeleri ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 5/1. maddesi uyarınca neticeten 6 yıl 3 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği ve karara karşı yapılan istinaf başvurusunun ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Ceza Dava Dairesinin ... tarihli ve E:..., K:... sayılı kararı ile düzeltilerek esastan reddine karar verildiği, anılan kararın Yargıtay'da temyiz aşamasında olduğu ve henüz kesinleşmediği, müdahile isnat edilen suçun avukatlığa engel olma niteliği dikkate alındığında, ceza yargılaması sonucunun beklenilmesinin yerinde olacağı sonucuna varıldığından, müdahilin bu aşamada staj listesine yazılmasına ilişkin işlemde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Türkiye Barolar Birliğinin İddiaları: Avukatlık Kanununda belirli suçlardan mahkum olma halinin avukatlığa engel olacağının belirtildiği, ilgili hakkında kesinleşmiş mahkumiyet kararının bulunmadığı, masumiyet karinesine uygun olarak tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek kararın bozulması gerektiği ileri sürülmüştür. Davalı Yanında Davaya Katılanın İddiaları: Anayasa Mahkemesinin emsal nitelikli kararları doğrultusunda temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmüştür. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: Üye ...'ın avukatlık mesleğine ait unvan ve yetkilerin kullanılması, mesleki statünün elde edilmesi gibi hususların baro levhasına yazılma ile başladığı, dava konusu şahsın ise baro levhasına yazılmak suretiyle henüz avukatlık mesleğine kabulünün yapılmadığı, dolayısıyla staj evresinin ilk basamağı olan staj listesine yazılma aşamasında doğan uyuşmazlığın avukatlık mesleğinin sonlandırılması olarak değerlendirilemeyeceği, bu nedenle temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının kesin olduğu ve bu karara karşı temyiz yoluna başvurulamayacağı yönündeki ayrışık oyuna karşın; müdahilin baro staj listesine yazılması yönündeki Ankara 1. Nolu Barosu Yönetim Kurulu kararına karşı yapılan itirazın reddine ilişkin kararda ısrar edilmesine yönelik ... tarihli ve E:..., K:... sayılı Türkiye Barolar Birliği Yönetim Kurulu kararı ile ilgilinin staj listesine yazılmasına karar verildiği, 1136 sayılı Avukatlık Kanununun 21. maddesi gereği avukatlık stajının staj listesine yazılma ile başlayacağı, staj aşamasının avukatlık mesleğinden bağımsız düşünülemeyeceği, müdahilin staj listesine yazılmadıkça mesleğini serbestçe hiç bir şekilde yapamayacak olması gözetildiğinde; meslekten çıkarılma ile aynı sonucu doğuran bu işleme karşı açılan davada verilen Bölge İdare Mahkemesi kararının temyize açık olduğuna oyçokluğu ile karar verilerek işin esasına geçildi. İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Müdahil ...'nın 03.08.2021 tarihli dilekçesi ile Ankara 1. Nolu Barosu nezdinde avukatlık stajı yapmak için yaptığı başvurunun, ... tarih ve ... sayılı Baro Yönetim Kurulu kararı ile kabul edildiği, bu karara karşı ... Cumhuriyet Başsavcılığınca yapılan itirazın reddine karar verildiği, Adalet Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısı ile adı geçenin FETÖ/PDY Silahlı Terör Örgütüne Üye Olmak suçundan ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararı ile 6 yıl 3 ay hapis cezası ile cezalandırıldığı, kararın istinaf edilmesi nedeniyle kesinleşmediği, Avukatlık Kanununun 16. maddesi delaletiyle 3. maddesinin (f) bendi uyarınca avukatlık stajı yapabilmek için avukatlığa engel halin olmaması gerektiği, avukatlık mesleğinin önem ve özelliği itibarıyla aynı Kanunun 5/1-a maddesinde yer alan Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlardan kovuşturma yürütülenler hakkında kovuşturmanın sonuna kadar staj listesine yazılma taleplerinin reddine karar verilmesi gerektiği, ilgilinin bu aşamada staj listesine yazılmasının yerinde görülmediği gerekçesiyle kararın tekrar görüşülmek üzere geri gönderildiği, Türkiye Barolar Birliği Yönetim Kurulunca ilk kararda ısrar edilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır İLGİLİ MEVZUAT: 1136 sayılı Avukatlık Kanununun "Avukatlığa kabul şartları" başlıklı 3. maddesinde, "Avukatlık mesleğine kabul edilebilmek için : a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak, b) Türk hukuk fakültelerinden birinden mezun olmak veya yabancı memleket hukuk fakültesinden mezun olup da Türkiye hukuk fakülteleri programlarına göre noksan kalan derslerden başarılı sınav vermiş bulunmak, c) Avukatlık stajını tamamlayarak staj bitim belgesi almış bulunmak, d) (Mülga bend: 28.11.2006 - 5558 S.K/Madde 1), e) Levhasına yazılmak istenen baro bölgesinde ikametgahı bulunmak, f) Bu Kanuna göre avukatlığa engel bir hali olmamak gerekir."; "Avukatlığa kabulde engeller" başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrasında, "Aşağıda yazılı durumlardan birinin varlığı halinde, avukatlık meslekine kabul istemi reddolunur : "a) Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı iki yıldan fazla süreyle hapis cezasına ya da Devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, (...) zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkum olmak,"; üçüncü fıkrasında, "Adayın birinci fıkranın (a) bendinde yazılı cezalardan birini gerektiren bir suçtan dolayı hakkında kamu davası açılmış olması halinde, avukatlığa alınması isteği hakkındaki kararın bu kovuşturmanın sonuna kadar bekletilmesine karar verilebilir."; dördüncü fıkrasında, "Şu kadar ki, ceza kovuşturmasının sonucu ne olursa olsun avukatlığa kabul isteğinin geri çevrilmesi gereken hallerde, sonuç beklenmeden istek karara bağlanır." hükmü yer almıştır. Aynı Kanunun "Avukatlık ruhsatnamesi ve yemin" başlıklı 9. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında, "Avukatlık meslekine kabul edilen adaya, ilgili baro tarafından bir ruhsatname verilir. Avukatlığa kabul, ruhsatnamenin verildiği andan itibaren hüküm ifade eder."; "Staj" başlıklı 4. kısmı altında düzenlenen "Aranacak şartlar" başlıklı 16. maddesinde ise, "3 üncü maddenin (a), (b) ve (f) bentlerinde yazılı koşulları taşıyan ve Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavında başarılı olanlardan, stajyer olarak sürekli staj yapmalarına engel işleri ve 5 inci maddede yazılı engelleri bulunmayanlar, staj yapacakları baroya bir dilekçe ile başvururlar." hükmüne yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Uyuşmazlık, baro staj listesine yazılma başvurularında Avukatlık Kanununun 5/3. maddesinin uygulanıp uygulanmayacağı ile ilgili olup uyuşmazlığın çözümü için Avukatlık Kanununun 16. maddesinde staj için aranan şartlardan olan "5 inci maddede yazılı engeli bulunmayanlar" ibaresinin nasıl anlaşılması gerektiği, engel kapsamına 5. maddenin 1. fıkrasının (a) ve (h) bentleri arasında belirtilen hallerin mi anlaşılacağı, yoksa bu şartlarla birlikte aynı maddenin 3. fıkrasının da kapsama dahil olup olmadığının açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri incelendiğinde, avukatlık stajını tamamlayarak staj bitim belgesi almış olmak, avukatlığa kabul şartları arasında düzenlenmiş olup Avukatlık Kanununun 5/3. maddesinde ise, "avukatlığa alınma isteği hakkındaki kararın" kovuşturmanın sonuna kadar bekletilebilmesi hususunda ilgili baroya yahut Türkiye Barolar Birliğine takdir hakkının tanındığı anlaşılmaktadır. Maddede düzenlenen "avukatlığa alınma" isteğinin, avukatlığa kabul anlamında kullanıldığı, avukatlığa kabulün ise Kanunun 9. maddesinde, ruhsatnamenin verildiği andan itibaren hüküm ifade edeceği kurala bağlanmıştır. Bu itibarla Kanunun 5. maddesinin 3. fıkrasının ancak staj aşamasını tamamlayarak staj bitim belgesi almış olan, avukatlık mesleğine kabul edilerek avukat unvanını haiz olmak isteyen ve bunun için baro levhasına yazılma talebinde bulunan/yahut levhaya kayıt talebi olmaksızın ruhsatname talebinde bulunan kişiler hakkında uygulanabileceği açıktır. Bu durumda, Kanunun 16. maddesinde yer alan "5 inci maddede yazılı engeli bulunmayanlar" ibaresinden 5. maddenin 1. fıkrasının (a) ve (h) bentleri arasında belirtilen şartların kastedildiği, 3. fıkradaki kovuşturma halinin ise avukatlığa kabulde mutlak bir engel hal olarak düzenlenmediği, bu halin ancak idarelere tanınmış "takdiri bir engel" olarak kabul edilebileceği sonucuna varılmaktadır. Öte yandan 28.09.2023 tarih ve 32323 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 23.03.2023 tarih ve 2019/24047 başvuru numaralı Genel Kurul kararında da, "(...) Stajın ötelenmesine dair açık bir kanuni düzenlemenin bulunmadığı ve stajın avukatlığa kabul talebinde bulunmanın ön şartı olarak düzenlendiği dikkate alındığında bu kuralın staja başvuruda işlerlik kazandırılacak şekilde geniş yorumlanmasının öngörülebilir olmadığı, hak ve özgürlükleri daraltan bir yorum olduğu değerlendirilmiştir. (...) Anayasa Mahkemesi içtihadında da vurgulandığı üzere kovuşturma altında olmak baro levhasına yazılmaya mutlak bir engel hâl teşkil etmemektedir. Kovuşturma altında olma hâli, avukatlığa kabulde ertelemeyi içerir şekilde bir takdir yetkisi vermesine rağmen somut olayda staj aşamasını da kapsayacak şekilde uygulanmıştır. Kovuşturmanın mahkûmiyetle sonuçlanması hâlinde adayın staj listesinden ve avukatın baro levhasından kesin olarak silineceğinin mevzuatta açıkça düzenlendiğinin de gözetilmesi gerekmektedir. Bu açıklamalar bağlamında hakkında devam eden kovuşturma bulunması sebebiyle başvurucunun baro staj listesine yazılmamasının hangi zorlayıcı toplumsal ihtiyacı karşıladığının ilgili ve yeterli bir gerekçe ile ortaya konulamadığı sonucuna varılmıştır. Bu durumda yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde hakkında devam eden kovuşturma bulunması sebebiyle başvurucunun baro staj listesine yazılmamasına ilişkin işlemin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun ve ölçülü olduğu ortaya konulamamıştır. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 20. maddesinde güvence altına alınan özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir." gerekçeleriyle idari makamların ve derece mahkemelerinin staj listesine yazılma aşamasında başvurucu hakkında devam etmekte olan ceza kovuşturması gerekçe gösterilerek 1136 sayılı Kanunun 5/3. maddesi uyarınca ilgilinin staj listesine yazılma talebinin reddedilmesine ilişkin kararlarının demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun ve ölçülü olmadığı sonucuna varılarak başvurucunun Anayasanın 20. maddesinde güvence altına alınan özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine karar verilmiştir. Bu durumda, yukarıda yer verilen açıklamalar ile Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı birlikte değerlendirildiğinde, staj listesine yazılma aşamasında doğan uyuşmazlıkta Avukatlık Kanununun 5. maddesinin 3. fıkrası uygulanamayacağından aksi yönde karar veren İdare Mahkemesi kararında ve istinaf başvurusunun reddine yönelik Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne, 2. Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davalı yanında müdahile iadesine, 4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 5. Kesin olarak 31/12/2024 tarihinde usulde oyçokluğu; esasta oybirliği ile karar verildi.