Danıştay Kararı · E. 2023/2502 · K. 2024/7964

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2023/2502 E.  ,  2024/7964 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2023/2502 Karar No : 2024/7964 DAVACI : ... DAVALI :... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ... DAVANIN KONUSU : 09/04/2021 tarih ve 31449 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gençlik ve Spor Bakanlığı Yurt Hizmetleri Yönetmeliği'nin "Barınma şartları" başlıklı 6. maddesinin (h) bendinde yer alan "otuzbeş" yaş şartının, 20/04/2023 tarih ve 32169 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gençlik ve Spor Bakanlığı Yurt Hizmetleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesiyle "otuz" olarak değiştirilmesine ilişkin düzenlemenin iptali istenilmektedir. DAVACININ İDDİALARI : Erciyes Üniversitesi Kamu Hukuku Anabilim Dalı’nda tezli yüksek lisans öğrencisi olduğu, dava konusu düzenleme ile yurtta barınma imkanının elinden alındığı, devlet tarafından öğrencilere sunulan burs ve yurt hizmetlerinde aranacak şartların maddi imkandan yoksunluk ve başarı kriteri olması gerektiği, mülga Yönetmelikte yaş şartı bulunmazken, 2019-2020 eğitim öğretim döneminde konuya ilişkin belirlenen usul ve esaslarda yaş kriterinin “kırk” olarak belirlendiği, 09/04/2021 tarih ve 31449 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Gençlik ve Spor Bakanlığı Yurt Hizmetleri Yönetmeliği ile yaş kriteri sınırın “otuzbeş” olarak belirlendiği, dava konusu düzenleme ile bu sınırın otuza” indirildiği, dolayısıyla otuz yaşından büyük olan öğrencilerin yurtlarda barınma imkanının kalmadığı, otuz yaş üstü öğrencilerin barınma imkanının elinden alınmasının ölçülü ve orantılı olmadığı, davalı idarece, barınan öğrenciler arasında oluşabilecek yaş farkından kaynaklı sorunları oluşabileceği değerlendirilmekte ise de; kat, blok ve oda düzenlemesi yapılarak gerekli tedbirlerin alınabileceği, yaş sınırı ile belli bir yaş sınırı üzerinde olup yüksek lisans yapan öğrencilerin çalıştığı, belirli bir kazancının olduğu gibi ön kabulün hukuki temelden uzak olduğu, konuya ilişkin olarak benzer mahiyette Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun 20/10/2016 tarih ve E:2016/3762; K:2016/2716 sayılı kararıyla üniversiteye girişte yaş şartının getirilemeyeceğine hükmedildiği, düzenlemenin Anayasa’ya açıkça aykırı olduğu, yurt ve burs imkanından faydalanmak isteyen kişilerin başta öğrenci olup olmadıklarının tespiti üzerine maddi imkandan yoksunluğun araştırılmasının gerektiği, düzenlemenin temel hak ve hürriyetlerin ihlali sonucunu doğurduğu ve iptali gerektiği ileri sürülmektedir. DAVALININ SAVUNMASI : Anayasa’nın 65. maddesine göre; Devletin, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun olarak öncelikleri gözeterek mali kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getireceği, Devletin mali kaynaklarının sınırlı olduğu gerçeğinin Devletin sonsuz harcama imkanı olmadığı anlamına geldiği, dolayısıyla hizmet sunumunda gereksinimlerin önceliği yönüyle değerlendirme yapılmasının gerektiği, Bakanlığın kaynaklarını etkili ve verimli olarak kullanma yolunda benimsediği politika uyarınca dava konusu düzenlemenin hazırlandığı, ayrıca sunulan hizmetin sunumuna ilişkin kriter belirleme yetkisinin takdir hakkı kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, onsekiz ve üzeri yaşlarda olan öğrencilerin sayıca daha çok olduğundan hareketle ifade edilen yaş grubunda olan öğrencilerin öncelikli olarak kabulünün söz konusu olduğu, sosyal Devlet olmanın gereği doğrultusunda makul ve objektif kriter getirildiği, bu durumun belirlilik ilkesine de uygun olduğu, dava konusu düzenlemenin hukuka ve mevzuata uygun olduğu, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...DÜŞÜNCESİ : Dava konusu düzenlemenin iptali gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI : ... DÜŞÜNCESİ : Dava; 09/04/2021 tarih ve 31449 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gençlik ve Spor Bakanlığı Yurt Hizmetleri Yönetmeliği'nin "Barınma şartları" başlıklı 6. maddesinin (h) bendinde yer alan "otuzbeş" yaş şartının, 20/04/2023 tarih ve 32169 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gençlik ve Spor Bakanlığı Yurt Hizmetleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesiyle "otuz" olarak değiştirilmesine ilişkin düzenlemenin iptali istemiyle açılmıştır. Anayasa'nın 124. maddesinde, kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren Kanunların ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, Yönetmelikler çıkarabileceği düzenlenmiştir. Bu düzenleme, idarenin özerk ve türev düzenleme yetkisinin anayasal dayanağını oluşturmaktadır. Doktrinde yer alan görüş ve uygulamaya göre idarenin düzenleme yetkisinin aslında ikincil, türev nitelikte olduğu hususunda bugün için bir duraksama bulunmamaktadır. Normlar hiyerarşisi olarak bilinen temel hukuk ilkesine göre, normlar arasında altlık ve üstlük ilişkisi söz konusu olmakta ve her norm geçerliliğini bir üst hukuk normundan alarak, bunun sonucu olarak, hiyerarşik sıralamada daha altta yer alan normun, kendisinden üstte bulunan norma aykırı hükümler içeremeyeceği, bir başka deyişle alt norm niteliğindeki düzenleyici işlemlerin, bir hakkın kullanımını üst normda öngörülmeyen bir şekilde daraltamayacağı veya kısıtlayamayacağı; dolayısıyla, düzenleyici bir işlemin kendinden önce gelen kanun ve yönetmelik hükümlerine aykırı düzenlemeler getiremeyeceği kabul edilmektedir. Davaya konu Yönetmelik hükmü ile Gençlik ve Spor Bakanlığı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtları Kurumu'na ait yurtlarda otuz yaşından büyük olan öğrencilerin barınma hizmeti alamayacağı kuralı getirilmiş olup,olayda; davalı idare tarafından, Anayasa’nın 65. maddesine göre; Devletin, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun olarak öncelikleri gözeterek mali kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getireceği, Devletin mali kaynaklarının sınırlı olduğu dolayısıyla hizmet sunumunda gereksinimlerin önceliği yönüyle değerlendirme yapılmasının gerektiği savunulmakta ise de dava konusu Yönetmeliğin dayanağı olan, 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 184 üncü maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendi ile 188 inci maddesinde ve 16/8/1961 tarihli ve 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanununun 46 ncı maddesinde barınma hizmeti sunulacak öğrenciler açısından yaş kriterine yönelik herhangi bir kısıtlamanın bulunmadığı görülmekte olup; dava konusu düzenleme ile üst normlarda öngörülmeyen bir sınırlamanın getirildiği anlaşıldığından Gençlik ve Spor Bakanlığı Yurt Hizmetleri Yönetmeliği'nin "Barınma şartları" başlıklı 6. maddesinin (h) bendinde yer alan "otuz" ibaresinde mevzuata uyarlık bulunmamaktadır. Öte yandan; anılan Yönetmeliğin "Başvuru şartları" başlıklı 6. maddesinde; yurt başvuru şartları arasında, örgün eğitim veren bir yükseköğretim kurumuna kayıtlı olmak, kamu personeli olmamak ve zorunlu staj hariç brüt asgari ücret tutarının bir buçuk katı üzerinde ücretli bir işte çalışmamak şeklinde ilgilinin ekonomik durumunun tespitine yönelik kriterlerin belirlendiği, böylece Devletin, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini yerine getirirken dar gelirli öğrencilerin barınma ihtiyacının karşılanmasına öncelik verildiği anlaşılmakta olup; davalı idarenin bu yöndeki savunmasına itibar edilmemiştir. Açıklanan nedenlerle, dava konusu düzenlemenin iptalinin gerektiği, düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : İLGİLİ MEVZUAT: Anayasa'nın 124. maddesinde; "Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler. Hangi yönetmeliklerin Resmi Gazete'de yayımlanacağı kanunda belirtilir." hükmüne yer verilmiştir. 1 nolu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin Gençlik ve Spor Bakanlığı başlıklı bölüm altında düzenlenen ve Bakanlığın görev ve yetkilerinin belirlendiği "Görev" başlıklı 184. maddesinin 1. fıkrasının (ğ) bendinde;"Yurt yapmak, yaptırmak, işletmek, işlettirmek, desteklemek ve yurt hizmetlerine ilişkin usul ve esasları belirlemek," kuralı yer almakta olup; "Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü" başlıklı 188. maddesinde, Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün görevleri sayılmış olup; buna göre; yurt ihtiyacını belirlemek, yurtların her türlü ihtiyacını temin etmek, yurtların sevk ve idaresini yapmak, öğrencilerin iaşe, ibate ve sosyal ihtiyaçlarının karşılanması için yurt alanlarında ilgili düzenlemeleri yapmak, yurtlarda barınacak öğrencilerin başvuru, değerlendirme, kayıt ve kabulüne ilişkin esasları belirlemek ve uygulamak, yurtlarda kalan öğrencilerin sosyal, sağlık, kültürel ve eğitim ihtiyaçlarını sağlamak ve ilgili kurumlarla işbirliği yapmak ve yurt hizmetlerini sınıflandırmak, standartlarını belirlemek ve bunların ücret tarifelerini tespit etmek Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri arasındadır. 351 sayılı Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanunu'nda yurt binaları ve bu binaların arsaları ile öğrencilere sağlanacak beslenme ve barınma yardımına ilişkin temel ilkeler belirlenerek 46. maddesinde bu kanunun uygulanmasına ait Yönetmeliğin Gençlik ve Spor Bakanlığınca hazırlanacağı hüküm altına alınmıştır. 09/04/2021 tarih ve 31449 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gençlik ve Spor Bakanlığı Yurt Hizmetleri Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin (g) bendinde; "Lisans: Ortaöğretime dayalı en az sekiz yarıyıllık bir programı kapsayan yükseköğretimi,"; (ğ) bendine; "Lisansüstü: Yüksek lisans veya doktora öğretimini," (ı) bendinde; "Normal öğrenim süresi: Öğrencinin öğrenim gördüğü bölümün; hazırlık sınıfları, bilimsel hazırlık, yabancı dil destek birimi ve benzerleri dâhil öğrenim süresini,"; (i) bendinde; "Öğrenci: Bir yükseköğretim kurumuna kayıtlı olup yurtlarda sürekli barındırılan kayıtlı öğrencileri, Türkçe Öğretim Merkezi öğrencilerini, uluslararası öğrencileri,"; (j) bendinde; "Öğretim yılı: Yükseköğretim kurumlarının eğitim ve öğretim takvimine göre yurtların hizmete açıldığı ve kapandığı tarihler arasındaki süreyi,"; (k) bendinde; "Ön lisans: Ortaöğretim yeterliklerine dayalı, en az dört yarıyıllık bir programı kapsayan ve lisans öğretiminin ilk kademesini teşkil eden bir yükseköğretimi,"; (l) bendinde; "Örgün eğitim: Öğrencilerin, eğitim-öğretim süresince ders ve uygulamalara devam etme zorunluluğunda oldukları eğitim-öğretim türünü," tanımladığı ifade edilmiştir. Yine anılan Yönetmeliğin "Barınma şartları" başlıklı 6. maddesinde; "Barınma şartları Madde 6 - (1) Öğrencinin yurtlarda barınması için aşağıdaki şartlar aranır: a) Örgün eğitim veren bir yükseköğretim kurumuna kayıtlı olması. b) Öğrenim gördüğü yükseköğretim kurumu veya programının, öğrenci ve ailesinin ikamet ettiği il veya ilçe sınırları dışında bulunması. c) Taksirli suçlar ile kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımlara çevrilmiş veya aşağıda sayılan suçlar dışında tecil edilmiş hükümler hariç olmak üzere, kasten işlenen bir suçtan dolayı altı ay veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile Devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık, Cumhurbaşkanına hakaret, devletin egemenlik alametlerini aşağılama, Türk Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini, Devletin kurum ve organlarını aşağılama, kamu barışına karşı suçlar veya cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, hayasızca hareketler, uyuşturucu ve uyarıcı madde imal ve ticareti, kullanımı, kullanımını kolaylaştırma, kullanmak için satın alma, kabul etme veya bulundurma, haksız mal edinme, şike, teşvik primi, kanuna aykırı olarak spor müsabakalarına dayalı bahis ve şans oyunlarını oynatma, oynatılmasına yer ve imkan sağlama, reklamını yapma veya para nakline aracılık etme suçlarından mahkûm olmaması. ç) Yurt dışında bulunan yurtlarda barınan öğrencilerin öğrenim gördükleri ülke kanunlarına göre taksirli suçlar hariç herhangi bir suçtan dolayı hakkında altı ay veya daha fazla süreyle hapis cezası ile kesinleşmiş mahkumiyeti bulunmaması. d) Bakanlık veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarının yükseköğrenim öğrencilerine hizmet veren yurtlarından çıkarma cezası veya yükseköğretim kurumlarından altı aydan fazla uzaklaştırma cezası almamış olması. e) Uluslararası öğrencinin, öğrenci belgesi, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından almış olduğu ikamet izni belgesi ile pasaportunun onaylı suretini ibraz etmiş olması. f) Zorunlu staj hariç brüt asgari ücret tutarının bir buçuk katı üzerinde ücretli bir işte çalışmaması. g) Kamu personeli olmaması. ğ) Toplu yerlerde yaşamaya engel olacak seviyede akıl ve ruh hastalığının olmadığına ve bulaşıcı hastalığının bulunmadığına dair beyanda bulunması. h) Yurt başvurusu yaptığı tarihte otuz yaşını doldurmamış olması. (2) Birinci fıkranın (b) bendinde belirtilen öğrenci ve ailesinin ikametlerinin belirlenmesinde aşağıdaki haller istisna tutulur: a) Sağlık kurulu raporu ile %40 ve üzerinde engelli olduğu tespit edilen öğrenciler. b) Lise ve dengi öğrenimlerini Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bünyesinde barınarak tamamlayan öğrenciler. c) Devlet koruması altında olan öğrenciler. ç) Anne ve babası vefat etmiş öğrenciler. d) Bakanlık tarafından belirlenen il ve ilçeler." hükmü yer almaktadır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 188. maddesi uyarınca, yurtlarda barınacak öğrencilerin başvuru, değerlendirme, kayıt ve kabulüne ilişkin esasları belirlemek ve uygulamak, yurtlarda kalan öğrencilerin sosyal, sağlık, kültürel ve eğitim ihtiyaçlarını sağlamak ve ilgili kurumlarla işbirliği yapmak ve yurt hizmetlerini sınıflandırmak ve standartlarını belirlemek Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri arasında sayılmış, 351 sayılı Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanunu'nda, yurt binaları ve bu binaların arsaları ile öğrencilere sağlanacak beslenme ve barınma yardımına ilişkin temel ilkeler belirlenerek 46. maddesinde bu Kanun'un uygulanmasına ait Yönetmelik'in Gençlik ve Spor Bakanlığınca hazırlanacağı belirtilmiştir. Öte yandan, Anayasa'nın 65. maddesinde; Devletin, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun olarak öncelikleri gözeterek mali kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getireceği hüküm altına alınmıştır. Bu çerçevede, kamu kaynaklarının verimli ve adil kullanılmasını temin etmek amacıyla davalı idarenin, mali kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde ve yurt hizmeti sunumunda gereksinimlerin önceliği yönüyle değerlendirme yapılarak, öğrencilerin yurtlarda barınması için aranan şartlar arasında yer alan, yurt başvurusu yaptığı tarihte "otuz beş" yaşını doldurmamış olması şartının, "otuz" olarak değiştirilmesine ilişkin dava konusu düzenlemede kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. DAVANIN REDDİNE, 2.Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, 5. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine, 6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 31/12/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. MÜDAHALE İSTEMİNİN REDDİ KARARI Davacı ... tarafından; 09/04/2021 tarih ve 31449 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gençlik ve Spor Bakanlığı Yurt Hizmetleri Yönetmeliği'nin "Barınma şartları" başlıklı 6. maddesinin (h) bendinde yer alan "otuzbeş" yaş şartının, 20/04/2023 tarih ve 32169 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gençlik ve Spor Bakanlığı Yurt Hizmetleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesiyle "otuz" olarak değiştirilmesine ilişkin düzenlemenin iptali istemiyle Gençlik ve Spor Bakanlığı'na karşı açılan davada... tarafından davacı yanında davaya katılma talebinde bulunulduğu görüldüğünden, Danıştay Sekizinci Dairesince işin gereği görüşüldü : 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinde, üçüncü kişilerin davaya katılması konusunda atıf yapılan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun aynı "Fer'i müdahale" başlıklı 66. maddesinde, üçüncü kişinin, davayı kazanmasında hukukî yararı bulunan taraf yanında ve ona yardımcı olmak amacıyla, tahkikat sona erinceye kadar, fer'î müdahil olarak davada yer alabileceği; 67. maddesinde ise, müdahale talebinde bulunan üçüncü kişinin, yanında katılmak istediği tarafı, müdahale sebebini ve bunun dayanaklarını belirten bir dilekçeyle mahkemeye başvuracağı ve müdahale dilekçesinin davanın taraflarına tebliğ edileceği, mahkemenin, gerekirse taraflarla birlikte üçüncü kişiyi de dinlemek üzere davet edeceği ve gelmeseler dahi müdahale talebi hakkında bir karar vereceği kuralı yer almıştır. Üçüncü kişinin görülen bir davaya katılabilmesi, davacı veya davalı konumunda olmamasına karşın, tarafı olmadığı bu davanın sonucundan etkilenme durumunun varlığı ile mümkündür. Öte yandan; davaya müdahale kurumu, dava açma hakkı yerine kullanılabilen seçimlik bir hak ya da dava süresi geçirilen hallerde üçüncü kişiye mahkeme önünde iddia ve savunmada bulunma fırsatı verilmesini sağlayan bir müessese değildir. Bu itibarla, üçüncü kişinin görülmekte olan bir davaya taraflardan biri yanında katılabilmesi, tarafı olmadığı bir davanın, yanında katılmak istediği tarafın aleyhine sonuçlanmasına bağlı olarak hakkının veya borcunun etkilenmesi ve bununla birlikte davaya katılmak isteyen üçüncü kişinin uyuşmazlığın tarafı olmadığı için tek başına dava açma hakkından yoksun olma koşullarının varlığıyla mümkündür. Açıklanan nedenlerle, dava konusu işleme karşı tek başına dava açma hakkı olan müdahale talep eden bakımından Kanunda yer alan koşulların oluşmadığı anlaşıldığından,...'ın davacı yanında davaya katılma isteminin reddine, 31/12/2024 gününde oybirliğiyle karar verildi.