Danıştay Dava Dairesi · E. 2023/2624 · K. 2024/6067

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2023/2624 E.  ,  2024/6067 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2023/2624 Karar No : 2024/6067 TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : … Üniversitesi VEKİLİ : Av. …. KARŞI TARAF (DAVACI) : … VEKİLİ : Av. … İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:2022/2009, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı tarafından, öğrencilik kaydının silinmesine dair 23/06/2021 tarihli işlemin iptaline karar verilmesi istenilmektedir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararında; gerek Yönetmelik hükümlerinde, gerekse Yükseköğretim Kurulu'nun dünyada yaşanan Covid-19 salgını dikkate alınarak sadece 2020-2021 eğitim ve öğretim yılı güz dönemindeki yatay geçiş işlemlerine mahsus olmak üzere almış olduğu ... tarihli Yürütme Kurulu kararında ilgililerin yatay geçiş öncesinde belli bir süre ilgili ülkede bulunmaları ve örgün eğitim alınması gerektiğine dair herhangi bir düzenlemeye veya şarta yer verilmediği, bu kapsamda davalı idarece yalnızca ilgili mevzuatta öngörülen şartlara ilişkin inceleme ve değerlendirme yapılabileceği, davacının derslere katılıp katılmadığını (devam durumunu) takip etme yükümlülüğünün öğrenim gördüğü L.N. Gyumilov Ulusal Avrasya Üniversitesi'ne ait olduğu, davacının söz konusu okulda sınavlara girerek birinci sınıfı başarıyla tamamladığı ve ikinci sınıfa kayıt olmaya hak kazandığı, davacının birinci sınıfı başarıyla tamamlaması konusunda öğrenim gördüğü Üniversitece herhangi bir uyuşmazlık yaşanmadığı, dünyada pandemi ilan edilmesine neden olan Covid-19 salgınının ortaya çıktığı dönemde ülkemizde ve dünyada çoğu üniversite tarafından online eğitime geçildiği ve eğitime uzun bir süre bu şekilde devam edildiği, davacının da eğitimine o dönemde online olarak devam etmesinin muhtemel olduğu, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu, Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : İstemin reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : … DÜŞÜNCESİ : Konuya ilişkin dayanak 24/04/2010 tarih ve 27561 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 6. maddesinin 4. fıkrasında yer alan hüküm ile küresel Covıd-19 salgını dolayısıyla yurt içindeki yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş koşullarını belirleyen Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı kararında; ilgililerin yatay geçiş öncesinde belli bir süre ilgili ülkede bulunmaları gerektiğine dair herhangi bir düzenlemeye veya şarta yer verilmediği, bu kapsamda yalnızca dayanak Yönetmelik ve kararda öngörülen şartlar uyarınca davacı hakkında bir inceleme ve değerlendirme yapılmasının gerektiği, davacının derslere katılıp katılmadığını takip etme yükümlülüğünün ise öğrenim gördüğü yurt dışındaki üniversiteye ait olduğu, temyize konu Kararın eksik inceleme gerekçesiyle bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, davalı idarelerden Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı hasım konumundan çıkarılarak işin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: İLGİLİ MEVZUAT: 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 'Tanımlar' kenar başlıklı 3. maddesinin 'Yüksek öğretim eğitim türleri' alt başlıklı (u) bendinde; "Yükseköğretim Eğitim Türleri: Yükseköğretimde eğitim - öğretim türleri örgün, açık, dışarıdan (ekstern) ve yaygın eğitimdir. (1) Örgün Eğitim: Öğrencilerin, eğitim - öğretim süresince ders ve uygulamalara devam etme zorunluluğunda oldukları bir eğitim - öğretim türüdür. (2) Açık Eğitim: Öğrencilere radyo, televizyon ve eğitim araçları vasıtasıyla yapılan bir eğitim - öğretim türüdür. (3) Dışarıdan Eğitim (Ekstern Eğitim): Yükseköğretimin belirli dallarında, devam zorunluluğu olmaksızın sadece yarı yıl içi ve sonu sınavlarına katılma zorunluluğu bulunan bir eğitim - öğretim türüdür. Bu eğitimi izleyen öğrenciler ortak zorunlu dersler ile gerekli görülen bazı dersleri, ilgili yükseköğretim kurumlarınca mesai saatleri dışındaki uygun saatlerde düzenlenecek derslerde alırlar. (4) Yaygın Eğitim: Toplumun her kesimine ve değişik alanlarda bilgi ve beceri kazandırma amacı güden bir eğitim - öğretim türüdür. " hükmü, 'Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar' başlıklı 44. maddesinin (b) fıkrasında; "Yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyetlerinin üç dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç döneme ayrılarak sürdürüleceği; her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı; hazırlık sınıfı veya başka yollarla yabancı dil yeterliliğinin nasıl kazandırılacağı ve yabancı dil bilgi düzeyinin nasıl ölçüleceği; kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; öğrencilerin mezuniyet sonrası istihdamına ilişkin olarak bilgi, görüş ve tecrübelerine ihtiyaç duyulan kişileri ifade eden dış paydaşların diploma programlarına ilişkin değerlendirmelerinin alınması; diğer yurt içi ve yurt dışı yükseköğretim kurumlarından alınan derslerin kredilerinin intibakının sağlanması; ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması; farklı diploma programlarından bazı derslerin alınmasıyla yandal veya çift anadal yapılması; diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile eğitim öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir. " hükmü yer almıştır. 24/04/2010 tarih ve 27561 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal İle Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 'Kurumlar arası yatay geçiş' başlıklı 11. maddesinde; "Kurumlar arası yatay geçiş yükseköğretim kurumlarının aynı düzeydeki eşdeğer diploma programları arasında ve Yükseköğretim Kurulu tarafından yayınlanan kontenjanlar çerçevesinde yapılır. Kurumlar arası yatay geçiş için öğrencinin, kayıtlı olduğu programda bitirmiş olduğu dönemlere ait genel not ortalamasının en az 100 üzerinden 60 olması şarttır.", 'Yurtdışı yükseköğretim kurumlarından yurtiçindekilere yatay geçiş' başlıklı 14. maddesinde; "Üniversite senatoları tarafından yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarından yapılacak yatay geçişler için kontenjan belirlenebilir. Kontenjan belirlenmesi halinde her bir program için kurumlar arası yatay geçiş kontenjanının yarısını aşmayacak şekilde belirlenen yurt dışı yükseköğretim kurumları kontenjanları ile üniversite senatosu tarafından belirlenen başvuru şartları, kurumlar arası yatay geçiş kontenjanları ile birlikte Yükseköğretim Kuruluna en geç Haziran ayının otuzuncu günü mesai saati bitimine kadar bildirilir. Yükseköğretim Kurulu internet sayfasında tüm yükseköğretim kurumlarının yurt dışı öğrenci kontenjanları ile başvuru şartları ve değerlendirme takvimi ilan edilir. Yabancı ülkelerdeki yükseköğretim kurumlarından yurt içindeki yükseköğretim kurumlarına geçiş için, öğrencinin bu Yönetmeliğin (Değişik ibare:RG-10/6/2020-31151) 11 inci maddesinin ikinci fıkrasında belirlenen kurumlar arası yatay geçiş başarı şartları aranır...Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti dâhil yurt dışında kurulmuş olan yükseköğretim kurumlarından yurt içindeki yükseköğretim kurumlarının başarı sıralaması şartı aranan programlarına yatay geçişe ilişkin olarak Yükseköğretim Kurulu, bu Yönetmelik hükümleri dışında ilave şartlar belirleyebilir.", 'Özel durumlarda yatay geçiş' başlıklı Ek 2. maddesinde; "Şiddet olayları ve insani kriz nedeniyle eğitim öğretimin sürdürülemez olduğu Yükseköğretim Kurulu tarafından tespit edilen ülkelerde öğrenim gören öğrenciler Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş başvurusu yapabilirler. Bu konuya ilişkin usul ve esaslar Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir.'' hükümlerine yer verilmiştir. Yükseköğretim Yürütme Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararında; ''Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından küresel Covid-19 salgını dolayısıyla yurt içindeki yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş yapacak Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı öğrenciler için 2547 sayılı Kanun'un 44'üncü maddesi ile Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelikin Ek Madde 2'si uyarınca, 2020-2021 eğitim ve öğretim yılı güz dönemindeki yatay geçiş işlemlerine mahsus olmak üzere, aşağıdaki düzenlemenin yapılmasına karar verildi. 2020-2021 eğitim ve öğretim döneminden önce Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınan yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarında ön lisans, lisans ve lisansüstü düzeyinde eğitime başlayan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı öğrencilerin ülkemizdeki yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş işlemlerinde, dünyada yaşanan COVID-19 salgını dikkate alınarak, sadece 2020-2021 eğitim ve öğretim yılı güz dönemindeki yatay geçiş işlemlerine mahsus olmak üzere; 1) Başarı sırası şartı bulunan Tıp, Diş Hekimliği, Eczacılık, Hukuk, Öğretmenlik, Mühendislik ve Mimarlık programları hariç olmak üzere yükseköğretim kurumlarının yurt dışı yatay geçiş kontenjanlarının yurt içi yatay geçiş kontenjanı kadar olabilmesine, 2) Başarı sırası şartı bulunan Tıp, Diş Hekimliği, Eczacılık, Hukuk, Öğretmenlik, Mühendislik ve Mimarlık programlarında ise yurt dışı yatay geçiş kontenjanlarında yurt içi yatay geçiş kontenjanının %50’sinin geçilmemesine; ancak Yükseköğretim Kurulunca belirlenmiş olan sıralama kuruluşları (Academic Ranking of World University, QS World University Rankings, Times Higher Education World University Rankings) tarafından yapılan dünya üniversite sıralamalarının herhangi birinde ilk 1000’de yer alan üniversitelerin programlarından yatay geçiş yapacak öğrenciler için ayrıca bu kontenjanın yurt içi yatay geçiş kontenjanı üst sınırına kadar kullanılabilmesine, 3) Öğrencilerin yurt dışındaki yükseköğretim kurumuna kayıt olduğu yılda ÖSYS/YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzunda yayımlanan yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından yatay geçiş işlemlerine ilişkin duyurudaki asgari ÖSYS/YKS Puanına veya muadil belgelere sahip olmasına; ancak yukarıdaki 2’inci maddede nitelenen üniversitelerde kayıtlı olan öğrenciler için bu şartın aranmamasına, ancak yurt dışı kontenjanından daha fazla başvuru olma durumunda öğrencilerin yurtdışındaki üniversitesine kabulde kullanılan belgesinin veya ÖSYS, YKS veya muadil belgelerin sıralama ölçütü olarak kullanabilmesine, 4) Anılan yönetmeliğin “Önlisans ve lisans diploma programlarının hazırlık sınıfına; önlisans diploma programlarının ilk yarıyılı ile son yarıyılına, lisans diploma programlarının ilk iki yarıyılı ile son iki yarıyılına yatay geçiş yapılamaz.” biçimindeki 6’ıncı maddesi hükmünce yatay geçiş başvuruları kısıtlanmış olan öğrencilerin de, programa kayıt yaptırmadan sadece dil eğitimine devam edenler hariç olmak üzere, bu dönemde yatay geçiş başvurusu yapabilmelerine, 5) Anılan yönetmeliğin 11’inci maddesi ikinci fıkrasında yer alan “Kurumlar arası yatay geçiş için öğrencinin, kayıtlı olduğu programda bitirmiş olduğu dönemlere ait genel not ortalamasının en az 100 üzerinden 60 olması şarttır.” koşulunun hazırlık sınıfından birinci sınıfa başvuru yapacak öğrenciler için aranmamasına, 6) 2019-2020 eğitim öğretim yılında öğrenim görmekte olduğu sınıf özelinde 100 üzerinden 60 not ortalamasını sağlayamayan öğrencilerin de başvuru yapabilmesine, yatay geçişinin kabul edilmesi halinde intibakının programın yeterli görülen ilgili sınıfına veya bir alt sınıfına olmak üzere başarılı olduğu dersler üzerinden yapılmasına, 7) Öğrencilerin yurt dışından yatay geçiş başvurularının değerlendirilmesinde anılan yönetmeliğin 14’üncü maddesinin 6’ıncı fıkrasının “Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından yatay geçişte, yurt dışındaki aynı yükseköğretim kurumundan bir programın her bir sınıfına geçiş yapabilecek öğrenci sayısı o programın ilgili sınıfının yurt dışı kontenjanının yüzde 15’ini geçemez. Yüzde 15’in hesaplanmasında 1’in altındaki sayılar 1’e tamamlanır. Virgülden sonraki kısım 5’ten küçükse alttaki tam sayıya, 5 ve yukarısında ise bir üst tam sayıya tamamlanır.” biçimindeki hükmünün bu dönemde de uygulanmaya devam edilmesine, 8) Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınan yurt dışı yükseköğretim kurumlarındaki herhangi bir programa kayıtlı olan öğrenciler ile yükseköğretim kurumunun bir programına kayıt yaptırmaksızın ilgili programın dil hazırlık sınıfına devam edenlerin yukarıda yer alan kontenjan kısıtlamalarına tabi olmaksızın, 3’üncü maddedeki ÖSYS/YKS puanına veya muadil belgelere sahip olmaları koşuluyla, yükseköğretim kurumlarımızın herhangi bir açık öğretim programına yatay geçiş başvurusu yapabilmelerine, 9) Yüksek lisans ve doktora öğrencilerinin yatay geçiş taleplerinin ilgili enstitüler tarafından değerlendirilmesine, 10) Öğrencilerin yatay geçiş başvurularını, ilgili yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş başvuru döneminde yapmalarına" düzenlemesine yer verilmiştir. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın 19/03/2021 tarih ve 21271 sayılı yazısında; Yükseköğretim Denetleme Kurulu tarafından yapılan incelemeler neticesinde Covid-19 küresel salgını süresince öğrencilerin mağduriyetini önleyici alınan kararların suistimal edildiği, usulsüz yatay geçişlerin yapılmış olduğu ve bunların özellikle Ukrayna’da bulunan bazı yükseköğretim kurumları üzerinden yapıldığının tespit edildiği, kayıt ve yurt dışından yatay geçiş için Yükseköğretim Kurumları Sınavında (YKS) başarı sıralaması şartı aranan tıp, eczacılık, hukuk gibi programlara yurt dışından yatay geçiş yapacak kişilerde dünya üniversite sıralamalarında ilk 1000 içinde yer alan yükseköğretim kurumlarında okuyanlar için bu başarı sırası aranmadığı söz konusu sıralamalarda ilk 1000’de yer alan Ukrayna’daki bazı yükseköğretim kurumlarının, yatay geçişte başarı sıralaması şartından muaf olabilmek için tercih edildiği, bazı öğrencilerin bu yükseköğretim kurumlarına usulsüz kayıt yaptırmış olduğu, kimilerinin kayıt işlemleri sonrası ilgili ülkede bir gün bile bulunmaksızın yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş yaptığının anlaşıldığı, tüm bu hususlarla ilgili olarak öğrenci yatay geçişlerinde mevzuata uygun hareket edilmesi ve ivedilikle gerekli belgelerin tamamlatılması; belgeleri uygun olmaksızın veya eksik belgeleri tamamlatılmaksızın usulsüz yatay geçiş yapmış veya yurt dışından öğrenci kabul kontenjanı çerçevesinde usulsüz alınmış öğrenciler ile ilgili olarak mevzuat hükümleri gereğince kayıt işlemlerinin iptal edilmesi, gerektiği belirtilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Dava dosyasının incelenmesinden; davacının Kazakistan L.N. Gyumilov Ulusal Avrasya Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne 2019 yılında kayıt olduğu, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı kararı uyarınca davalı Üniversite'ye 2020 yılında yatay geçiş yaptığı, dava konusu işlemle pandemi sürecinden önceki tarihleri kapsayan Kasım/2019-Mart/2020 arasında 4 ay yurt dışında kalmadığından bahisle öğrencilikle ilişiğinin kesilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Devletin yatay geçiş işlemlerinde geniş bir takdir yetkisinin bulunduğu dikkate alınmalıdır. Mevzuatta yatay geçişe ilişkin usul ve esasları belirlemek yetkisi Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'na verilmiş ve Kurum tarafından bu yetki kapsamında 29/05/2020 ve 19/03/2021 tarihli kararlar alınmıştır. Uyuşmazlıkta, davacının 2019 yılında 7 gün, 2020 yılında 1 gün yurt dışı giriş-çıkış kaydı bulunmaktadır. Ülkemizde hukuk fakültelerinde örgün eğitim verildiği açık olup 2547 sayılı Kanun'da örgün eğitime ve uzaktan eğitime ilişkin usul ve esasların ayrı ayrı düzenlendiği, örgün eğitimde kural olarak öğrencilerin eğitim-öğretim süresince ders ve uygulamalara fiziken devam etme zorunluluğunun bulunduğu, bu bağlamda Ülkemizdeki hukuk fakültelerinde devam zorunluluğu bulunmadığına dair bir mevzuat hükmü de olmadığı hususu dikkate alındığında, davacının örgün eğitim şartını sağlamadığı anlaşılmaktadır. Bu itibarla, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne, 2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. Kararın bir örneğinin hasım konumundan çıkarılan Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'na gönderilmesine, 5. Kesin olarak, 28/11/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.